{"id":211012,"date":"2024-10-16T07:15:14","date_gmt":"2024-10-16T03:15:14","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=211012","title":{"rendered":"Qidalarda kimy\u0259vi t\u0259hl\u00fck\u0259:"},"content":{"rendered":"<p><strong>Saxlama m&uuml;dd\u0259tini uzatmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n qidalara qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r ciddi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri yarad\u0131r.<br \/>\n&quot;Heyvanlara bax\u0131n, n\u0259yin yem\u0259li oldu\u011funa bax\u0131n. Evd\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z tort yer\u0259 t&ouml;k&uuml;l\u0259nd\u0259 qar\u0131\u015fqalar yeyir.<br \/>\nAmma qar\u0131\u015fqalar s\u0259naye tortu yer\u0259 d&uuml;\u015f\u0259nd\u0259 yem\u0259z&rdquo; &#8211; m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu qidalar\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m&uuml;h&uuml;m x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar edir&#8230;&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az Milliyy\u0259t\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, qidalar\u0131n teksturas\u0131n\u0131, g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015f&uuml;n&uuml; v\u0259 saxlama m&uuml;dd\u0259tini art\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n qidalara qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na z\u0259r\u0259rlidir.<\/p>\n<p>Baha qiym\u0259t\u0259 ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0259rzaqlarla ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar edilir.<br \/>\nQidalar\u0131n teksturas\u0131n\u0131, g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015f&uuml;n&uuml; v\u0259 saxlama m&uuml;dd\u0259tini art\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n qidalara qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n b&ouml;y&uuml;k t\u0259hl&uuml;k\u0259dir. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r qida \u0259lav\u0259l\u0259rinin x\u0259r&ccedil;\u0259ng v\u0259 psixiatrik x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011funu vur\u011fulayaraq, qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 haz\u0131r m\u0259hsullardan m&uuml;mk&uuml;n q\u0259d\u0259r uzaq durmaq laz\u0131m oldu\u011funu bildirirl\u0259r.<br \/>\nOnkoloq Dr. Yavuz Dizdar: &ldquo;M\u0259hsulun saxlanma m&uuml;dd\u0259tini uzatmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 y&uuml;ks\u0259k temperatur (UHT), &ccedil;ox y&uuml;ks\u0259k t\u0259zyiq, homogenl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 radioaktiv \u015f&uuml;alanma kimi prosesl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoyur. Bel\u0259likl\u0259, s&uuml;d, ayran v\u0259 qat\u0131q, yumurta xarab olmur.<\/p>\n<p>Ancaq bu t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259r qidan\u0131n qida d\u0259y\u0259rini, y\u0259ni faydaland\u0131\u011f\u0131m\u0131z hiss\u0259ni m\u0259hv edir. S\u0259naye qidalanmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabet, &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri, qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259z v\u0259 kolon kimi toxumalar\u0131n otoimm&uuml;n x\u0259st\u0259likl\u0259ri, revmatik x\u0259st\u0259likl\u0259r v\u0259 x\u0259r&ccedil;\u0259ng x\u0259st\u0259likl\u0259ri art\u0131r.<\/p>\n<p>Artan dig\u0259r probleml\u0259r y\u0131rt\u0131qlar, sa&ccedil; v\u0259 d\u0131rnaqlar\u0131n z\u0259ifliyi, oynaqlarda elastiklikdir. Sa\u011flam qidalanma v\u0259rdi\u015fl\u0259ri qazansaq, x\u0259st\u0259likl\u0259rimizin sa\u011falaca\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;r\u0259rik. B\u0259d\u0259nin ehtiyaclar\u0131n\u0131 tam &ouml;d\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259n yax\u015f\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r t\u0259z\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 meyv\u0259l\u0259r, qat\u0131q, kefir kimi fermentl\u0259\u015fdirilmi\u015f m\u0259hsullar v\u0259 ya i\u015fl\u0259nm\u0259mi\u015f s&uuml;dd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u0259sl boza, paxlal\u0131lar, tax\u0131llar v\u0259 t\u0259bii qidalanan heyvanlar\u0131n \u0259tidir.<\/p>\n<p>Tez xarab olan v\u0259 tur\u015f m\u0259hsullar t\u0259biidir v\u0259 k&ouml;k\u0259lm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olmur.<br \/>\nM\u0259s\u0259l\u0259n, pi\u015fikl\u0259r i\u015fl\u0259nmi\u015f s&uuml;d, sosiska v\u0259 kolbasa yemirl\u0259r.<br \/>\nEvd\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z tort yer\u0259 t&ouml;k&uuml;l\u0259nd\u0259 qar\u0131\u015fqalar onu yeyirl\u0259r. Amma s\u0259naye tortu yer\u0259 t&ouml;k&uuml;l\u0259nd\u0259 qar\u0131\u015fqalar baxm\u0131rlar.<br \/>\n&nbsp;T\u0259rkibind\u0259 geni d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f orqanizml\u0259r (GMO) olan yeml\u0259 qidalanan heyvanlarda x\u0259r&ccedil;\u0259ng yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Biz d\u0259 o heyvanlar\u0131 yeyirik. Z\u0259r\u0259rvericil\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259tta noxud v\u0259 m\u0259rcim\u0259yin d\u0259 radioaktiv \u015f&uuml;alanmaya m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 deyilir. Kolbasa o q\u0259d\u0259r i\u015fl\u0259nir ki, dad\u0131 itir.<br \/>\nBunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n dadland\u0131r\u0131c\u0131 \u0259lav\u0259 edirl\u0259r. \u015eirinl\u0259\u015fdiricil\u0259r d\u0259 r\u0259ngini d\u0259yi\u015fir. \u0130&ccedil;in\u0259 boya qoyub h\u0259ll edirl\u0259r. B&uuml;t&uuml;n bunlardan sonra biz deyirik ki, niy\u0259 x\u0259r&ccedil;\u0259ng\u0259 tutulanlar\u0131n say\u0131 s&uuml;r\u0259tl\u0259 art\u0131r, insanlar niy\u0259 bel\u0259 g\u0259nc ya\u015fda x\u0259r&ccedil;\u0259ng\u0259 tutulurlar? \u0130nsanlar qat\u0131q, a\u011f \u0259t kimi qidalar yey\u0259r\u0259k sa\u011flam qidaland\u0131qlar\u0131n\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;rl\u0259r.<br \/>\nAmma t\u0259bii qidalardan istifad\u0259 etm\u0259s\u0259k, sa\u011flam oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;y&uuml;m&uuml;z qidalar sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 m\u0259hv ed\u0259c\u0259k&rdquo;.<\/p>\n<p>Daxili X\u0259st\u0259likl\u0259r M&uuml;t\u0259x\u0259ssisi Prof. Dr. Osman Erk qeyd edir ki, qida v\u0259 i&ccedil;kil\u0259rd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 100 min qida \u0259lav\u0259si var. Bunlar son 100 ild\u0259 qida v\u0259 i&ccedil;kil\u0259r\u0259 daxil edilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti s\u0131naqdan ke&ccedil;irilm\u0259yib v\u0259 t\u0259sdiql\u0259nm\u0259yib.<\/p>\n<p>Bu qida \u0259lav\u0259l\u0259ri insanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n b&ouml;y&uuml;k problem olaraq qalmaqda davam edir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r art\u0131r. B\u0259zi qidalarda bird\u0259n &ccedil;ox kimy\u0259vi madd\u0259 var. &Ccedil;in duzu adl\u0131 madd\u0259 var ki, beyin funksiyalar\u0131na son d\u0259r\u0259c\u0259 z\u0259r\u0259rlidir. Beyin h&uuml;ceyr\u0259l\u0259rini &ouml;ld&uuml;rd&uuml;y&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259r\u0259n bir &ccedil;ox ara\u015fd\u0131rma var. Piyl\u0259nm\u0259, \u015f\u0259k\u0259rli diabet v\u0259 nevroloji x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u0259lav\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. R\u0259ngl\u0259ndiricil\u0259rin u\u015faqlarda v\u0259 b&ouml;y&uuml;kl\u0259rd\u0259 nevroloji v\u0259 psixiatrik probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ccedil;oxlu m\u0259lumat\u0131m\u0131z var. X&uuml;susil\u0259 u\u015faqlarda diqq\u0259t &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, motor poz\u011funlu\u011fu v\u0259 konsentrasiyan\u0131n pozulmas\u0131 kimi x\u0259st\u0259likl\u0259rin riski haqq\u0131nda q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 s&uuml;but edilmi\u015f m\u0259lumatlar var.<\/p>\n<p>Salyami, kolbasa v\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t kimi delikates m\u0259hsullar\u0131nda da nitratlar var. Bilirik ki, bunlar da kanserogendir. Etm\u0259miz laz\u0131m olan, qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, haz\u0131r, qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f son istifad\u0259 tarixi olan v\u0259 i&ccedil;\u0259risind\u0259 qida \u0259lav\u0259l\u0259ri olan qidalardan uzaq durmaqd\u0131r. M&uuml;mk&uuml;ns\u0259, m&ouml;vs&uuml;mi t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 meyv\u0259l\u0259r, orqanik qidalar istehlak edilm\u0259lidir&rdquo;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Saxlama m&uuml;dd\u0259tini uzatmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n qidalara qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r ciddi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri yarad\u0131r. &quot;Heyvanlara bax\u0131n, n\u0259yin yem\u0259li oldu\u011funa bax\u0131n. Evd\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z tort yer\u0259 t&ouml;k&uuml;l\u0259nd\u0259 qar\u0131\u015fqalar yeyir. Amma qar\u0131\u015fqalar s\u0259naye tortu yer\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-211012","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/211012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=211012"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/211012\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=211012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=211012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=211012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}