{"id":209590,"date":"2024-09-24T05:20:39","date_gmt":"2024-09-24T01:20:39","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=209590","title":{"rendered":"Super g\u00fccl\u00fc rentgen \u015f\u00fcalar\u0131 asteroidl\u0259rin istiqam\u0259tini d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k"},"content":{"rendered":"<p><strong>Amerikal\u0131 fizikl\u0259r asteroidl\u0259rin orbitini d&uuml;z\u0259ltm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n rentgen \u015f&uuml;alar\u0131n\u0131n istifad\u0259 oluna bil\u0259c\u0259yini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n ilk d\u0259f\u0259 olaraq d&uuml;nyan\u0131n \u0259n g&uuml;cl&uuml; rentgen lazeri olan Z-Machine-d\u0259n istifad\u0259 edibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar Nature Physics jurnal\u0131ndak\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 yaz\u0131r ki, onlar\u0131n t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259ri g&ouml;st\u0259rdi ki, bu dal\u011falar\u0131n super g&uuml;cl&uuml; partlay\u0131\u015flar\u0131 h\u0259tta diametri 3-5 km olan b&ouml;y&uuml;k g&ouml;y cisiml\u0259rinin d\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t kursunu d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&ldquo;Aliml\u0259rin haz\u0131rk\u0131 f\u0259rziyy\u0259l\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, b&ouml;y&uuml;k asteroidin orbiti yaln\u0131z n&uuml;v\u0259 partlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n k&ouml;m\u0259yi il\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bil\u0259r.<br \/>\n&nbsp;Onun yaratd\u0131\u011f\u0131 rentgen \u015f&uuml;alar\u0131 asteroidin materiyas\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini buxarlayacaq v\u0259 geni\u015fl\u0259nm\u0259si g&ouml;y cismini biz\u0259 laz\u0131m olan istiqam\u0259t\u0259 &ldquo;it\u0259l\u0259y\u0259c\u0259k&rdquo; qaz buludunu yaradacaq.<\/p>\n<p>Bu k\u0259\u015ff Sandia Milli Laboratoriyas\u0131n\u0131n (AB\u015e) t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131s\u0131 Natan Murun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi bir qrup fizik t\u0259r\u0259find\u0259n ultra g&uuml;cl&uuml; Z-Machine X-ray lazeri il\u0259 t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259r aparark\u0259n edilib.<br \/>\nO, fizikl\u0259rin dinc termon&uuml;v\u0259 enerjisi v\u0259 h\u0259rbi eksperimentl\u0259r sah\u0259sind\u0259 eksperimentl\u0259rin apar\u0131lmas\u0131nda istifad\u0259 etdiyi y&uuml;zl\u0259rl\u0259 teravatt g&uuml;c&uuml;nd\u0259 rekord q\u0131ran g&uuml;cl&uuml; rentgen impulslar\u0131 istehsal etm\u0259y\u0259 qadirdir.<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin qeyd etdiyi kimi, analoji intensivliy\u0259 malik rentgen \u015f&uuml;alar\u0131 termon&uuml;v\u0259 v\u0259 ya atom partlay\u0131c\u0131 qur\u011fudan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k asteroidin istiqam\u0259tini d\u0259yi\u015fdirm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fark\u0259n ba\u015f ver\u0259c\u0259k.<br \/>\nAliml\u0259rin apard\u0131\u011f\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259l\u0259r g&ouml;st\u0259rdi ki, rentgen \u015f&uuml;alar\u0131n\u0131n par\u0131lt\u0131s\u0131 &ldquo;asteroidin&rdquo; u&ccedil;u\u015f s&uuml;r\u0259tini 70 m\/s d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 qadirdir.<br \/>\nFizikl\u0259rin fikrinc\u0259, bu, atom partlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n 3-5 km diametrli, &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;n\u0259 g&ouml;r\u0259 Yer tarixind\u0259 heyvanlar\u0131n k&uuml;tl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 yox olmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan asteroidl\u0259rl\u0259 m&uuml;qayis\u0259 olunan s\u0259ma cismini kursdan &ccedil;\u0131xarmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n kifay\u0259tdir.<br \/>\nAliml\u0259r bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259libl\u0259r ki, bu, planetl\u0259rin m&uuml;hafiz\u0259si texnologiyas\u0131n\u0131n potensial praktik t\u0259tbiqini g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Amerikal\u0131 fizikl\u0259r asteroidl\u0259rin orbitini d&uuml;z\u0259ltm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n rentgen \u015f&uuml;alar\u0131n\u0131n istifad\u0259 oluna bil\u0259c\u0259yini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n ilk d\u0259f\u0259 olaraq d&uuml;nyan\u0131n \u0259n g&uuml;cl&uuml; rentgen lazeri olan Z-Machine-d\u0259n istifad\u0259 edibl\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[89],"tags":[],"class_list":["post-209590","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya-butun-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/209590","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=209590"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/209590\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=209590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=209590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=209590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}