{"id":207620,"date":"2024-08-18T18:52:47","date_gmt":"2024-08-18T14:52:47","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=207620","title":{"rendered":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ngin m\u0259tb\u0259xi &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Z\u0259ngin m\u0259tb\u0259xi olan Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r bir b&ouml;lg\u0259sinin &ouml;z&uuml;n\u0259m\u0259xsus t\u0259amlar\u0131, yem\u0259kl\u0259ri vard\u0131r. S&uuml;fr\u0259mizd\u0259 olan nem\u0259tl\u0259rin bollu\u011fu v\u0259 m&uuml;xt\u0259lifliyi xarici qonaqlar\u0131 heyr\u0259t\u0259 g\u0259tirir. Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n h\u0259r bir turist m\u0259tb\u0259ximizin l\u0259ziz t\u0259amlar\u0131ndan dadandan sonra ona vur\u011funlu\u011funu etiraf edir. Xalq\u0131m\u0131z h\u0259r zaman s&uuml;fr\u0259y\u0259 dostcas\u0131na uzanan \u0259ll\u0259ri bo\u015f geri qaytarmay\u0131b. Amma t\u0259\u0259ss&uuml;f ki, b\u0259z\u0259n &ccedil;irkin niyy\u0259tl\u0259, o\u011furluq m\u0259qs\u0259dil\u0259 z\u0259ngin m\u0259tb\u0259ximiz\u0259 g&ouml;z dik\u0259nl\u0259r, milli yem\u0259kl\u0259rimizi o\u011furlayaraq ona &ldquo;sahib&rdquo; &ccedil;\u0131xanlara rast g\u0259linir.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xin\u0259 erm\u0259ni iddias\u0131 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n &ndash; Rusiyan\u0131n Osmanl\u0131 v\u0259 \u0130ran il\u0259 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n sonra ba\u015f qald\u0131rd\u0131. D&uuml;nyan\u0131n m&uuml;xt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259 ya\u015fayan xristian erm\u0259nil\u0259ri C\u0259nubi Qafqaza dolduran Rusiya onlara b&uuml;t&uuml;n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 &ldquo;ya\u015f\u0131l i\u015f\u0131q&rdquo; yand\u0131rd\u0131. &Ccedil;ap\u0131b-talamaq, o\u011furluq, q\u0259tll\u0259r, riyakarl\u0131q h\u0259r c&uuml;r pis i\u015fl\u0259ri y&uuml;ks\u0259k m\u0259har\u0259tl\u0259 bacaran erm\u0259nil\u0259r yem\u0259kl\u0259rimizi d\u0259 o\u011furlayaraq &ouml;z adlar\u0131na &ccedil;\u0131xd\u0131lar. &Ouml;nc\u0259 ki&ccedil;ik Ararat Respublikas\u0131, sonra is\u0259 Erm\u0259nistan SSR adland\u0131r\u0131lan qondarma respublika olmayan m\u0259tb\u0259xini formala\u015fd\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n &ldquo;axtar\u0131\u015flara&rdquo; &ccedil;\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin ilk olaraq tan\u0131\u015f oldu\u011fu Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xi z\u0259ngin saray m\u0259tb\u0259xini, onun tarixi m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, etika v\u0259 estetikas\u0131n\u0131 &ouml;z&uuml;nd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirir. Bu m\u0259tb\u0259xin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259ndird\u0259, sacda, ocaqda bi\u015f\u0259n yem\u0259kl\u0259r t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan d&ouml;vl\u0259ti, Erm\u0259nistan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131 t\u0259r\u0259f\u0131nd\u0259n Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259x m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin &ldquo;&ouml;z\u0259ll\u0259\u015fdirilm\u0259si&rdquo; d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lm&uuml;\u015f m\u0259qs\u0259dy&ouml;nl&uuml; ssenariy\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259yata ke&ccedil;irilir. Sovet d&ouml;vl\u0259tind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin bu y&ouml;nd\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti &uuml;&ccedil;&uuml;n g&ouml;z\u0259l \u015f\u0259rait yaranm\u0131\u015fd\u0131. Onlar ba\u015fa d&uuml;\u015f&uuml;rd&uuml;l\u0259r ki, oturaq xalq olduqlar\u0131n\u0131 s&uuml;but etm\u0259k v\u0259 tarixl\u0259rini uzatmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n milli m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 onun ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si olan m\u0259tb\u0259x laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni m\u0259tb\u0259xinin q\u0259dimliyin\u0259 dair bununla ba\u011fl\u0131 olaraq Erm\u0259nistan SSR Nazirl\u0259r Kabineti, Erm\u0259nistan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131 m\u0259qs\u0259dy&ouml;nl&uuml; v\u0259 geni\u015f i\u015f apar\u0131rd\u0131. Q\u0259dim kulinariyan\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n Em\u0131\u0259nistan\u0131n \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin\u0259 x&uuml;susi briqadalar g&ouml;nd\u0259rildi, ictimaiyy\u0259tin k&ouml;m\u0259kliyi il\u0259 kulinariyanm tarixini &ouml;yr\u0259ndil\u0259r, bir &ccedil;ox x&ouml;r\u0259kl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n adlar\u0131m b\u0259rpa etdil\u0259r. Bu i\u015fl\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri kimi 1959-cu ild\u0259 erm\u0259ni x&ouml;r\u0259k adlar\u0131n\u0131n siyah\u0131s\u0131 Erm\u0259nistan SSR Nazirl\u0259r Sovetinin Terminologiya \u015f&ouml;b\u0259si t\u0259r\u0259f\u0131nd\u0259n t\u0259sdiq edildi.<\/p>\n<p>Bu q\u0259rardan sonra 1960-c\u0131 ild\u0259 &ldquo;Armyanskaya kulinariya&rdquo; kitab\u0131 d\u0259rc edildi. H\u0259min kitab art\u0131q Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xinin &ouml;z\u0259ll\u0259\u015fdirilm\u0259sinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sini ba\u015fa &ccedil;atd\u0131rd\u0131. Kitab\u0131n kulinariya hiss\u0259sini haz\u0131rlayan m&uuml;t\u0259x\u0259ssis-kulinar texnika elml\u0259r namiz\u0259di \u0130.Mesropyan idi. O da bu kitab\u0131n kulinariya hiss\u0259sini yazmam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l uzun m&uuml;dd\u0259t Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xinin t\u0259dqiqi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur v\u0259 bizim yem\u0259kl\u0259ri &ldquo;Erm\u0259ni kulinariyas\u0131&rdquo; kitab\u0131na sal\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 erm\u0259ni m\u0259tb\u0259xi kimi yarad\u0131lm\u0131\u015f \u0259fsan\u0259 el\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n G&ouml;y&ccedil;\u0259 mahal\u0131nm, Z\u0259ng\u0259zumn v\u0259 s. tarixi sahibl\u0259rinin, y\u0259ni az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u0259tb\u0259xidir. Evliya &Ccedil;\u0259l\u0259binin verdiyi m\u0259lumatdan ayd\u0131n olur ki, \u0130r\u0259van qalas\u0131n\u0131n tarixi &ldquo;n&ouml;vb\u0259n&ouml;v &ccedil;\u0259ltik \u0259kib, mal toplamaqla&rdquo; ba\u015flan\u0131b. M\u0259hz bol &ccedil;\u0259ltik m\u0259hsulu g&ouml;t&uuml;r&uuml;ld&uuml;kc\u0259, bura q\u0259s\u0259b\u0259y\u0259 d&ouml;n&uuml;b. Bu hadis\u0259d\u0259n 100 il sonra is\u0259 bu q\u0259s\u0259b\u0259nin yerind\u0259 R\u0259van xan qala tikib. Evliya &Ccedil;\u0259l\u0259bi Z\u0259ngi &ccedil;ay\u0131 boyunca sal\u0131m\u0131\u015f &ccedil;\u0259ltik tarlalar\u0131 bar\u0259d\u0259 yaz\u0131r. Ona veril\u0259n h\u0259diyy\u0259l\u0259rin i&ccedil;\u0259risind\u0259 d\u0259 &ldquo;R\u0259van d&uuml;y&uuml;s&uuml;&rdquo;n&uuml;n ad\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259km\u0259si xanl\u0131q \u0259razisind\u0259 &ccedil;\u0259ltik&ccedil;ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin h\u0259l\u0259 XIV \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 t\u0259kam&uuml;l tapd\u0131\u011f\u0131m g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>Kutaisi M&uuml;\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131n m&uuml;\u0259llimi \u0130.Xotsyatovski G&ouml;y&ccedil;\u0259 \u0259traf\u0131nda yeti\u015f\u0259n \u0259kin&ccedil;ilik m\u0259hsullan haqq\u0131nda yaz\u0131rd\u0131 ki, dirrik bitkil\u0259rind\u0259n xa\u015fxa\u015f, g&uuml;n\u0259baxan, kartof, k\u0259l\u0259m, k\u0259naf v\u0259 ya &ccedil;\u0259t\u0259n\u0259, m\u0259rcim\u0259k burada nisb\u0259t\u0259n daha yax\u015f\u0131 yeti\u015fir, lakin &uuml;mumi olaraq, dirrik&ccedil;ilik burada inki\u015faf etm\u0259yib. D\u0259nli bitkil\u0259rd\u0259n bu\u011fdan\u0131n yazl\u0131q v\u0259 q\u0131\u015fl\u0131q bu\u011fda kimi bir ne&ccedil;\u0259 sortu, arpa, &ccedil;ovdar bec\u0259rilir.<br \/>\n1893-1894 v\u0259 1898-ci ill\u0259rd\u0259 Enn\u0259nistanda olmu\u015f ingilis s\u0259yyah\u0131 X.F.B.Lin&ccedil; yaz\u0131rd\u0131 ki, \u0130r\u0259van&#8230;m\u0259scidl\u0259rin minar\u0259l\u0259ri v\u0259 kils\u0259l\u0259r v\u0259 aya\u011f\u0131m\u0131z\u0131n alt\u0131nda olan b&uuml;t&uuml;n \u015f\u0259h\u0259r ya\u015f\u0131ll\u0131qlara bat\u0131b. Suyunun s\u0259ma-mavi r\u0259ngin\u0259 g&ouml;r\u0259 G&ouml;y&ccedil;\u0259 adlanan Sevan g&ouml;l&uuml;, erm\u0259ni yaz\u0131&ccedil;\u0131lar\u0131 is\u0259 onu Qeqam adland\u0131r\u0131rlar. Bu g&ouml;ld\u0259 m&ouml;c&uuml;z\u0259li dada malik, h\u0259r qonaql\u0131qda veril\u0259n laks forel (q\u0131z\u0131l alabal\u0131q) var. \u018fhali burada h\u0259l\u0259 d\u0259 15 mind\u0259n &ccedil;ox deyil, yar\u0131s\u0131 erm\u0259ni, yar\u0131s\u0131 is\u0259 tatard\u0131r.<\/p>\n<p>M.\u0130.Tke\u015felov az\u0259rbaycanl\u0131lar haqq\u0131nda yaz\u0131rd\u0131 ki, Az\u0259rbaycan tatarlar\u0131ndan yazanda biz yaln\u0131z \u015fi\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturuq. S\u0259h\u0259r tezd\u0259n molla azan oxuyandan sonra tatar qara v\u0259 &ccedil;ox \u015firin &ccedil;ay i&ccedil;ir, g&ouml;y\u0259rti il\u0259 pendir &ccedil;&ouml;r\u0259k yeyir. G&uuml;norta namazdan sonra s\u0259h\u0259r oldu\u011fu kimi q\u0259lyanalt\u0131 edir. Ax\u015fam namazdan sonra is\u0259 o nahar edir. Onun nahar\u0131, \u0259sas\u0259n, m&uuml;xt\u0259lif k&ouml;kyumrular v\u0259 g&ouml;y\u0259rtil\u0259rl\u0259 \u0259dvalanm\u0131\u015f bozba\u015fdan ibar\u0259tdir. Bozba\u015f v\u0259 &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, h\u0259r bir duru x&ouml;r\u0259k kasalarda verilir. Bozba\u015fdan sonra d&uuml;y&uuml;d\u0259n plov \u0259tl\u0259 verilir. Bu tatarlarm sevimli yem\u0259kl\u0259ridir. Kas\u0131b da, varl\u0131 da bunu h\u0259r g&uuml;n yeyir. Bundan sonra \u015fi\u015flik v\u0259 yaxud tatarca kabab verilir. Kabab tik\u0259 v\u0259 qiym\u0259d\u0259n olur. Qiym\u0259d\u0259n olan &ldquo;l&uuml;l\u0259 kabab&rdquo; adlamr. Sonra is\u0259 m&uuml;r\u0259bb\u0259 yaxud \u015firin konfet verilir. \u0130&ccedil;ki kimi \u015f\u0259rb\u0259t-\u015f\u0259k\u0259rli su v\u0259 tiry\u0259k, q\u0131z\u0131lg&uuml;l suyu &#8211; g&uuml;lab istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Tatarlar, dem\u0259k olar ki, h\u0259mi\u015f\u0259 &ccedil;ox m\u0259nz\u0259r\u0259li, &ccedil;ay axan sah\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015f\u0131blarsa, erm\u0259nil\u0259r da\u011fl\u0131q yerl\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Tarix&ccedil;i-alim \u0130sraf\u0131l M\u0259mm\u0259dovun yazd\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259, A.S.Qriboyedov 1819-1828-ci ill\u0259rd\u0259 iki d\u0259f\u0259 \u0130r\u0259vana g\u0259lib. H\u0259r ikisind\u0259 d\u0259 burada onu vilay\u0259tin ba\u015f&ccedil;\u0131lar\u0131 Nerses, Krasovski v\u0259 Borodin deyil, M\u0259mm\u0259d xan, Pa\u015fa xan v\u0259 \u018fhm\u0259d xan qar\u015f\u0131lay\u0131b, qonaq saxlay\u0131b. 1819-cu ild\u0259 oldugu kimi, 1828-ci ild\u0259 d\u0259 Qriboyedov M\u0259mm\u0259d xan\u0131n evind\u0259 qal\u0131b, onun mehman\u0131 olub. 19 sentyabr 1828-ci ild\u0259 \u018fhm\u0259d xan Qriboyedovu &ouml;z evin\u0259 d\u0259v\u0259t edib v\u0259 onun \u015f\u0259r\u0259f\u0131n\u0259 d\u0259bd\u0259b\u0259li ziyaf\u0259t d&uuml;z\u0259ldib. Heyran qalan A.S.Qriboyedov bu bar\u0259d\u0259 heyranl\u0131qla da yaz\u0131b: &ldquo;Q\u0131z\u0131l ha\u015fiy\u0259li b\u0259z\u0259kli qablarda t\u0259klif edil\u0259n l\u0259vin-l\u0259vin yem\u0259k v\u0259 \u015firniyyat n&ouml;vl\u0259rinin say\u0131 30-dan da &ccedil;ox olard\u0131. Bunlann ham\u0131s\u0131n\u0131 m\u0259n h\u0259yat\u0131mda birinci d\u0259f\u0259 g&ouml;r&uuml;rd&uuml;m. Bunlarm ham\u0131s\u0131 m\u0259nim &uuml;&ccedil;&uuml;n d&uuml;z&uuml; g&ouml;r&uuml;nm\u0259mi\u015f yenilik idi&rdquo;.<br \/>\nG&ouml;y&ccedil;\u0259d\u0259n olan A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259rin, &ldquo;\u0130n\u0259yin k\u0259r\u0259si, be&ccedil;\u0259nin bal\u0131; &ccedil;ay\u0131, q\u0259ndi samav\u0259ri yax\u015f\u0131d\u0131&rdquo; yazmas\u0131 t\u0259kc\u0259 G&ouml;y&ccedil;\u0259nin deyil, b&uuml;t&uuml;n Az\u0259rbaycan ell\u0259rind\u0259ki s\u0259h\u0259r yem\u0259yi s&uuml;fr\u0259sini g&ouml;st\u0259rir. V\u0259 yaxud &ldquo;Ki\u015fi g\u0259r\u0259k z\u0259hm\u0259t &ccedil;\u0259ksin, d\u0259r sals\u0131n, s&uuml;fr\u0259 a&ccedil;s\u0131n, ad qazans\u0131n, d\u0259r sals\u0131n&rdquo; ifad\u0259l\u0259ri Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorquddan g\u0259l\u0259n &ldquo;Ki\u015fi s&uuml;fr\u0259sind\u0259n v\u0259 q\u0131l\u0131nc\u0131ndan tan\u0131nar&rdquo; deyimi il\u0259 h\u0259mah\u0259ngdir.<\/p>\n<p>A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259r G&ouml;y&ccedil;\u0259nin m\u0259tb\u0259xi bar\u0259d\u0259 yaz\u0131r:<br \/>\n<strong><em>&ldquo;G&ouml;y&ccedil;\u0259nin qona\u011fa &ccedil;oxdu h&ouml;rm\u0259ti<br \/>\nQaysava, qay\u011fanaq verir l\u0259zz\u0259ti<br \/>\nPlov, dolma, kabab, \u0259mliyin \u0259ti<br \/>\n\u0130nsaf el\u0259 t\u0259k motaldan dan\u0131\u015fma&rdquo;.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, qaysava x&ouml;r\u0259yi, \u0259sas\u0259n, ya\u011fda q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f quru \u0259rikd\u0259n ibar\u0259tdir, dig\u0259r bir yerd\u0259 d\u0259 a\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259rin H\u0259c\u0259r xammla deyi\u015fm\u0259sind\u0259 H\u0259c\u0259r xan\u0131m\u0131n &ldquo;axmaq k&ouml;p\u0259k qaysavadan pay umar&rdquo; &#8211; dem\u0259yind\u0259n qaysavan\u0131n G&ouml;y&ccedil;\u0259d\u0259 &ccedil;ox tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u0259rik yeti\u015fdir\u0259n mill\u0259t onun qurusundan da x&ouml;r\u0259k haz\u0131rlama\u011f\u0131 bacarard\u0131. \u0130r\u0259van\u0131n \u0259rik qurular\u0131 x&uuml;susil\u0259 saplaqda qurudulan A\u011fcanabat \u0259riyinin qurusu Tiflisd\u0259, D\u0259rb\u0259ndd\u0259, G\u0259nc\u0259d\u0259, Bak\u0131da v\u0259 s. satd\u0131rd\u0131. El\u0259 bu g&uuml;n d\u0259 b&uuml;t&uuml;n b&ouml;lg\u0259l\u0259rimizd\u0259 qaysava, ya\u011fda q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f quru \u0259rik v\u0259 ki\u015fmi\u015f plovlar\u0131n yanmda verilir.<\/p>\n<p>Anaxammm k&uuml;sm\u0259si boyunda A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259r Anaxan\u0131ma deyir: &ldquo;Onda dur, bir ball\u0131 qay\u011fanaq bi\u015fir yeyim, hu\u015fum c\u0259ml\u0259\u015fsin deyim. Anaxan\u0131m yerind\u0259n durdu, oca\u011f\u0131 qalad\u0131, bir tava qay\u011fanaq bi\u015firdi, d\u0259rid\u0259n be&ccedil;\u0259 bal\u0131 &ccedil;\u0131xartd\u0131, qay\u011fana\u011f\u0131n &uuml;st&uuml;n\u0259 t&ouml;kd&uuml; k&uuml;lf\u0259tlikc\u0259 yedil\u0259r&rdquo;.<\/p>\n<p>\u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259tb\u0259xi T\u0259briz, Nax&ccedil;\u0131van, Tovuz, Qaraba\u011f, \u015eamax\u0131, \u015e\u0259ki, \u018frd\u0259bil v\u0259 s.b&ouml;lg\u0259l\u0259rimizin m\u0259tb\u0259xi il\u0259 &ccedil;ox ox\u015fard\u0131r. \u0130r\u0259van m\u0259tb\u0259xinin \u0259sas\u0131nda islam, m&uuml;s\u0259lman d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259 t\u0259rzinin oldu\u011fu tam g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. Dem\u0259li, \u0130r\u0259van m\u0259tb\u0259xi Az\u0259rbaycan milli m\u0259tb\u0259xinin aynlmaz t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p>\u0130r\u0259van m\u0259tb\u0259xi t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131s\u0131 V\u0259sil\u0259 \u018fkb\u0259rovan\u0131n s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n kulinariyas\u0131 Nax&ccedil;\u0131van m\u0259tb\u0259xin\u0259 &ccedil;ox yax\u0131nd\u0131r: &ldquo;Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u0259tb\u0259xinin \u0259n l\u0259ziz t\u0259amlar\u0131ndan biri boran\u0131 i&ccedil;\u0259risind\u0259 plovdur. Pay\u0131z aylar\u0131nda b&uuml;t&uuml;n h\u0259y\u0259tl\u0259rd\u0259 boran\u0131 olard\u0131 v\u0259 vitaminl\u0259rl\u0259 z\u0259ngin oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;n\u0259r\u0259k bu yem\u0259y\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verirdil\u0259r. H\u0259m&ccedil;inin Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda ail\u0259l\u0259r &ccedil;oxu\u015faql\u0131 oldu\u011fundan d&uuml;y&uuml; yem\u0259kl\u0259rini &uuml;st&uuml;n tuturdular ki, ail\u0259nin b&uuml;t&uuml;n &uuml;zvl\u0259ri doysun. Bu yem\u0259yi bi\u015firm\u0259l\u0259rinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi h\u0259m doyuruculu\u011fu, h\u0259m d\u0259 vitaminli olmas\u0131d\u0131r. \u0130r\u0259van m\u0259tb\u0259xind\u0259 t\u0259rxunlu s\u0259bzi plov kimi tan\u0131nan yem\u0259yin t\u0259rkibi dig\u0259rl\u0259rind\u0259n f\u0259rql\u0259nir.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, t\u0259rkibi \u0259t, bol k\u0259v\u0259r, so\u011fan, t\u0259rxun, limon duzundan ibar\u0259tdir. V\u0259 i&ccedil;\u0259risin\u0259 he&ccedil; bir \u0259lav\u0259 g&ouml;y\u0259rti vurulmur, bu da ondan ir\u0259li g\u0259lir ki, Az\u0259rbaycanda t\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 yaln\u0131z iki b&ouml;lg\u0259d\u0259 t\u0259rxun v\u0259 k\u0259v\u0259r bitkisi bitir. Bunlardan biri \u0130r\u0259van, dig\u0259ri is\u0259 Nax&ccedil;\u0131van xanl\u0131\u011f\u0131 olub. Floras\u0131na xas, t\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 bu iki b&ouml;lg\u0259d\u0259 bitir. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xin\u0259 n\u0259z\u0259r salanda g&ouml;r&uuml;r&uuml;k ki, \u0259ri\u015ft\u0259 v\u0259 d&uuml;y&uuml;d\u0259n daha &ccedil;ox istifad\u0259 olunurdu. M\u0259lumdur ki, bunlar h\u0259min d&ouml;vr &uuml;&ccedil;&uuml;n daha ucuz ba\u015fa g\u0259lir, h\u0259m d\u0259 b\u0259r\u0259k\u0259tli oldu\u011fu &uuml;&ccedil;&uuml;n q\u0131\u015fa t\u0259dar&uuml;k edilirdi. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xin\u0259 aid dolma n&uuml;mun\u0259l\u0259ri d\u0259 m&uuml;xt\u0259lifdir. \u0130r\u0259van m\u0259tb\u0259xin\u0259 aid d\u0259n dolmas\u0131 adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0259tsiz dolma var ki, h\u0259min d&ouml;vrd\u0259 imkan\u0131 &ccedil;atmayan ail\u0259l\u0259rin s&uuml;fr\u0259sind\u0259 daha &ccedil;ox olurdu. Dolman\u0131 h\u0259m d\u0259 m&uuml;alic\u0259vi bitki yarpaqlar\u0131ndan haz\u0131rlay\u0131rlar. Hans\u0131 ki \u0259v\u0259lik v\u0259 dikc\u0259d\u0259n haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. Bu h\u0259m dolman\u0131n g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015f&uuml;n&uuml; g&ouml;z\u0259l edirdi, h\u0259m d\u0259 m&uuml;alic\u0259vi idi&rdquo;.<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssis onu da bildirir ki, ke&ccedil;mi\u015fd\u0259 soyuducu olmad\u0131\u011f\u0131ndan t\u0259bii &uuml;sullarla yem\u0259yi q\u0131\u015fa saxlamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259ti &ouml;z ya\u011f\u0131nda qovururdular. Qovrulan \u0259ti \u0259n az 6 ay saxlaya bilirdil\u0259r. Qovurma Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xinin \u0259sas yem\u0259yidir. &Ccedil;&uuml;nki b&uuml;t&uuml;n yem\u0259kl\u0259r, dem\u0259k olar ki, onun \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlan\u0131r. Eyni zamanda qovurman\u0131 h\u0259r bir ail\u0259 bi\u015firib q\u0131\u015f &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259dar&uuml;k edirdi.<br \/>\nH\u0259dik Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xin\u0259 aid \u0259n g&ouml;z\u0259l n&uuml;mun\u0259dir. H\u0259min d&ouml;vrd\u0259 xan\u0131mlar daha &ccedil;ox yem\u0259y\u0259 q\u0259na\u0259t etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n haz\u0131rlay\u0131rd\u0131lar. &Ccedil;&uuml;nki h\u0259diyi m&uuml;xt\u0259lif paxlal\u0131 bitkil\u0259rl\u0259 bi\u015firirdil\u0259r. \u018fsas\u0259n, bu\u011fda, noxud, qar\u011f\u0131dal\u0131, ma\u015f lobya, q\u0131rm\u0131z\u0131 lobyadan istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>G&ouml;y&ccedil;\u0259 badamburas\u0131, \u0130r\u0259van k\u0259t\u0259si, k&ouml;mb\u0259si, qovut bu b&ouml;lg\u0259nin x&uuml;susi t\u0259amlar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r \u015firniyyat n&ouml;vl\u0259rind\u0259n is\u0259 quymaq, zir\u0259tov, alana, sucuq, &ccedil;\u0131ppa Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan kulinariyas\u0131na aid \u0259n m\u0259\u015fhur l\u0259zizl\u0259rdir.<br \/>\nEkspert qeyd edir ki, erm\u0259nil\u0259rin haz\u0131rda &ouml;zl\u0259rininki kimi tan\u0131td\u0131\u011f\u0131 m\u0259tb\u0259xin 99 faizini Az\u0259rbaycan yem\u0259kl\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. M\u0259tb\u0259xl\u0259rinin yar\u0131dan &ccedil;ox hiss\u0259si \u0130r\u0259van, 40-45 faizi is\u0259 Qaraba\u011f m\u0259tb\u0259xind\u0259n o\u011furlanm\u0131\u015f yem\u0259kl\u0259rdir. Onlar bizim yem\u0259kl\u0259rin adlar\u0131nda h\u0259rf d\u0259yi\u015fikliyi ed\u0259r\u0259k b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada erm\u0259ni yem\u0259kl\u0259ri kimi tan\u0131d\u0131blar. Biz is\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 bu yem\u0259kl\u0259ri tan\u0131tmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q. Onlar bilsinl\u0259r ki, bu n&uuml;mun\u0259l\u0259rin h\u0259r biri Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xin\u0259 aiddir.<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131 &ldquo;Jurnalist T\u0259\u015f\u0259bb&uuml;sl\u0259rinin T\u0259\u015fviqi&rdquo; \u0130ctimai Birliyinin QHT-l\u0259r\u0259 D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irdiyi &ldquo;Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 ictimai d\u0259st\u0259yin art\u0131r\u0131lmas\u0131&rdquo; layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlan\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z\u0259ngin m\u0259tb\u0259xi olan Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r bir b&ouml;lg\u0259sinin &ouml;z&uuml;n\u0259m\u0259xsus t\u0259amlar\u0131, yem\u0259kl\u0259ri vard\u0131r. S&uuml;fr\u0259mizd\u0259 olan nem\u0259tl\u0259rin bollu\u011fu v\u0259 m&uuml;xt\u0259lifliyi xarici qonaqlar\u0131 heyr\u0259t\u0259 g\u0259tirir. Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n h\u0259r bir turist m\u0259tb\u0259ximizin l\u0259ziz t\u0259amlar\u0131ndan dadandan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-207620","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/207620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=207620"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/207620\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=207620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=207620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=207620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}