{"id":206927,"date":"2024-08-07T06:43:32","date_gmt":"2024-08-07T02:43:32","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=206927","title":{"rendered":"H\u0259r il 7,5 milyondan \u00e7ox insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olur&#8230;\u00a0 &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Havan\u0131n &ccedil;irkl\u0259nm\u0259si insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259hdid edir.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, prof. dr. &Ouml;zkaya hava &ccedil;irkliliyinin sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259sirl\u0259rini a&ccedil;\u0131qlay\u0131b. Bel\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131r ki, onun s\u0259b\u0259b olmad\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259lik yoxdur. Havan\u0131n &ccedil;irkl\u0259nm\u0259sinin yaratd\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r&#8230;<\/p>\n<p>&Uuml;mumd&uuml;nya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (&Uuml;ST) m\u0259lumatlar\u0131na g&ouml;r\u0259, d&uuml;nya \u0259halisinin 99 faizi t\u0259limat h\u0259ddini a\u015fan &ccedil;irkli hava il\u0259 n\u0259f\u0259s al\u0131r v\u0259 bu, 7,5 milyondan &ccedil;ox insan\u0131n &ouml;l&uuml;m&uuml;n\u0259 s\u0259b\u0259b olur. &Uuml;ST-in son hesabat\u0131na g&ouml;r\u0259, d&uuml;nya \u0259halisinin 90 faizind\u0259n &ccedil;oxu &ccedil;irkli hava il\u0259 n\u0259f\u0259s al\u0131r ki, bu da h\u0259r il 7 milyon insan\u0131n vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l &ouml;l&uuml;m&uuml;n\u0259 s\u0259b\u0259b olur. X&uuml;susil\u0259 b&ouml;y&uuml;k \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 ya\u015fayan insanlar s\u0259naye f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin h\u0259r\u0259k\u0259ti s\u0259b\u0259bind\u0259n y&uuml;ks\u0259k miqdarda z\u0259r\u0259rli hiss\u0259cikl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131rlar ki, bu da astma, xroniki obstruktiv a\u011fciy\u0259r x\u0259st\u0259liyi (KOAH) v\u0259 a\u011fciy\u0259r x\u0259r&ccedil;\u0259ngi kimi ciddi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 yol a&ccedil;\u0131r. T\u0259miz hava sa\u011flaml\u0131q &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox vacibdir.<\/p>\n<p>&quot;H\u0259yat n\u0259f\u0259s almaqla ba\u015flay\u0131r v\u0259 n\u0259f\u0259s almaqla davam edir. H\u0259r n\u0259f\u0259sd\u0259 a\u011fciy\u0259rl\u0259rimiz &uuml;r\u0259yin, beynin ehtiyac duydu\u011fu oksigeni t\u0259min etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n xarici m&uuml;hitd\u0259ki atmosfer havas\u0131n\u0131 n\u0259f\u0259s al\u0131r. Biz yaln\u0131z oksigeni deyil, tozlar\u0131, hiss\u0259cikl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r &ccedil;irkl\u0259ndiricil\u0259ri d\u0259 a\u011fciy\u0259rl\u0259rimiz\u0259 q\u0259bul edirik&quot; &ndash; m&uuml;t\u0259x\u0259ssis deyir.<\/p>\n<p>Bir insan\u0131n g&uuml;nd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 20 min d\u0259f\u0259 n\u0259f\u0259s ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 bu m&uuml;dd\u0259td\u0259 t\u0259xmin\u0259n 10 min litr hava uddu\u011funu bildir\u0259n\u0259n &Ouml;zkaya, t\u0259miz hava il\u0259 n\u0259f\u0259s alma\u011f\u0131n sa\u011flaml\u0131q &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259 q\u0259d\u0259r kritik oldu\u011funa diqq\u0259t &ccedil;\u0259kib.<br \/>\nHavan\u0131n &ccedil;irkl\u0259nm\u0259si t\u0259n\u0259ff&uuml;s, &uuml;r\u0259k-damar, nevroloji v\u0259 endokrinoloji x\u0259st\u0259likl\u0259rin patogenezind\u0259 rol oynayan qlobal t\u0259hl&uuml;k\u0259 kimi m&uuml;\u0259yy\u0259n edilir. &Uuml;ST bildirir ki, illik PM2.5 konsentrasiyas\u0131n\u0131n 10 q\/kubmetr artmas\u0131 b&ouml;y&uuml;kl\u0259r aras\u0131nda &uuml;mumi &ouml;l&uuml;m nisb\u0259tini 6 faiz art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Havan\u0131n &ccedil;irkl\u0259nm\u0259sinin sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259siri<\/strong><br \/>\n&quot;Hava &ccedil;irkliliyi t\u0259n\u0259ff&uuml;s yollar\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259, nevroloji poz\u011funluqlardan metabolik sindroma v\u0259 diabet\u0259 q\u0259d\u0259r bir &ccedil;ox ciddi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bundan \u0259lav\u0259, epidemioloji t\u0259dqiqatlar g&ouml;st\u0259rir ki, havan\u0131n &ccedil;irkl\u0259nm\u0259si burun axmas\u0131, burun tutulmas\u0131, laringospazm kimi yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff&uuml;s yollar\u0131n\u0131n simptomlar\u0131n\u0131 v\u0259 &ouml;sk&uuml;r\u0259k, n\u0259f\u0259s darl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 h\u0131r\u0131lt\u0131 kimi a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259n\u0259ff&uuml;s yollar\u0131n\u0131n simptomlar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Astma, xroniki obstruktiv a\u011fciy\u0259r x\u0259st\u0259liyi, a\u011fciy\u0259r x\u0259r&ccedil;\u0259ngi, &uuml;r\u0259k &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 insult kimi ciddi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri havan\u0131n &ccedil;irkl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ouml;l&uuml;m v\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259nin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259ndir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Havan\u0131n &ccedil;irkl\u0259nm\u0259si insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259hdid edir.&nbsp; Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, prof. dr. &Ouml;zkaya hava &ccedil;irkliliyinin sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259sirl\u0259rini a&ccedil;\u0131qlay\u0131b. Bel\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131r ki, onun s\u0259b\u0259b olmad\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259lik yoxdur. Havan\u0131n &ccedil;irkl\u0259nm\u0259sinin yaratd\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r&#8230;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-206927","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206927","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=206927"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206927\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=206927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=206927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=206927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}