{"id":206671,"date":"2024-07-30T09:21:51","date_gmt":"2024-07-30T05:21:51","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=206671","title":{"rendered":"G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131nda etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda tarix\u0259n \u0259n &ccedil;ox m&uuml;sbib\u0259tl\u0259r, faci\u0259l\u0259r g&ouml;rm&uuml;\u015f, daim m&uuml;harib\u0259, deportasiyalarla &uuml;zl\u0259\u015fmi\u015f insanlar \u0130r\u0259van mahal\u0131, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qaraba\u011fda ya\u015fayan sakinl\u0259rimiz, soyda\u015flar\u0131m\u0131z olub, des\u0259k \u015fi\u015firtmi\u015f olmar\u0131q. Bu yaz\u0131m\u0131zda \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131na daxil olan G&ouml;y&ccedil;\u0259 mahal\u0131, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Zod k\u0259ndin\u0259 edil\u0259n h&uuml;cumlardan dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. &Ouml;nc\u0259 q\u0131sa olaraq G&ouml;y&ccedil;\u0259 mahal\u0131n\u0131n tarixin\u0259 ekskursiya ed\u0259k.<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n (indiki Erm\u0259nistan\u0131n) \u0259razisind\u0259, G&ouml;y&ccedil;\u0259 g&ouml;l&uuml; \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015fmi\u015f G&ouml;y&ccedil;\u0259 mahal\u0131 1988-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n kompakt ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259n biri olub. A\u011fqoyunlular\u0131n, S\u0259f\u0259vvil\u0259rin v\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n mahal\u0131 olan G&ouml;y&ccedil;\u0259 Rusiyan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra t\u0259dric\u0259n erm\u0259nil\u0259\u015fdirildi. Sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan SSR rayonla\u015fd\u0131r\u0131lark\u0259n G&ouml;y&ccedil;\u0259 mahal\u0131 s&uuml;ni sur\u0259td\u0259 be\u015f inzibati rayon aras\u0131nda b&ouml;l&uuml;nd&uuml;. Geni\u015f otlaqlara malik olan G&ouml;y&ccedil;\u0259 mahal\u0131nda ya\u015fayan \u0259hali daha &ccedil;ox \u0259kin&ccedil;ilik, maldarl\u0131q, ar\u0131&ccedil;\u0131l\u0131q, ba\u011f&ccedil;\u0131l\u0131q, xal&ccedil;a&ccedil;\u0131l\u0131q v\u0259 bal\u0131q&ccedil;\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olub. G&ouml;y&ccedil;\u0259 Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin be\u015fikl\u0259rind\u0259n biri hesab edilir. B&ouml;lg\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixin\u0259 A\u015f\u0131q Al\u0131, A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259r, \u015eair M\u0259mm\u0259dh&uuml;seyn, A\u015f\u0131q \u018fs\u0259d, A\u015f\u0131q Qurban kimi m\u0259\u015fhur ustad saz v\u0259 s&ouml;z s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n\u0131 b\u0259x\u015f etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan Xalq C&uuml;mhuriyy\u0259ti yarad\u0131ld\u0131qda G&ouml;y&ccedil;\u0259 mahal\u0131 tarixi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 kimi onun t\u0259rkibind\u0259 olub. 1918&ndash;1920-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi 114 min km&sup2;. olmu\u015fdur. 1920-ci ild\u0259n ADR-i i\u015f\u011fal ed\u0259n yeni rus bol\u015fevik imperiyas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi olan Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131, G&ouml;y&ccedil;\u0259 mahal\u0131, \u015e\u0259rur mahal\u0131, D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z mahal\u0131, Dilican rayonu \u0259razisini qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259 Erm\u0259nistana verdi.<\/p>\n<p><strong>Mustafa Hac\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>1828-ci, 1905-ci v\u0259 1948-ci ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n G&ouml;y&ccedil;\u0259 mahal\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259 Zod k\u0259ndind\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli q\u0131r\u011f\u0131nlar, talanlar, yan\u011f\u0131nlar t&ouml;r\u0259dilib. 1918-ci ilin aprelind\u0259 K\u0259v\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259ni h\u0259rbi d\u0259st\u0259si Qaranl\u0131q (Martuni) rayonunun &Ccedil;amurlu k\u0259ndini m&uuml;hasir\u0259y\u0259 al\u0131r. K\u0259ndin igid o\u011flu Mustafa Hac\u0131 Na\u011fdal\u0131 o\u011flu erm\u0259nil\u0259rl\u0259 t\u0259kba\u015f\u0131na at\u0131\u015faraq k\u0259nd camaat\u0131n\u0131n, qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n k\u0259ndd\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Vuru\u015fma uzun m&uuml;dd\u0259t davam edir. O, &uuml;&ccedil; \u0259d\u0259d t&uuml;f\u0259ngl\u0259 at\u0259\u015f a&ccedil;d\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259 erm\u0259nil\u0259r el\u0259 bilirl\u0259r ki, at\u0131\u015fmada bir ne&ccedil;\u0259 n\u0259f\u0259r i\u015ftirak edir. Patron qurtar\u0131r, Mustafa Hac\u0131 Na\u011fdal\u0131 o\u011flu son g&uuml;ll\u0259 il\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; vurur.<\/p>\n<p>1920-ci ilin aprel ay\u0131n\u0131n 13-20-d\u0259 Basarke&ccedil;\u0259r rayonunun \u0259ks\u0259r k\u0259ndl\u0259rinin 15 mind\u0259n art\u0131q evi, mal\u0131-m&uuml;lk&uuml; qar\u0259t edilir, B\u0259yazid q\u0259zas\u0131nda 84 m&uuml;s\u0259lman k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131l\u0131r. Sisyan rayonunun 15 k\u0259ndind\u0259 625 n\u0259f\u0259r &ouml;ld&uuml;r&uuml;l&uuml;r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin himay\u0259dar\u0131 Sovet h&ouml;kum\u0259tinin ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 Stalin yaz\u0131rd\u0131: &quot;Qoy kim\u0259 aiddirs\u0259 bilsin ki, k&ouml;hn\u0259 imperialist diplomatiyalar\u0131n \u0259b\u0259s yer\u0259 ba\u015flar\u0131n\u0131 s\u0131nd\u0131r\u0131b h\u0259ll etm\u0259k ist\u0259dikl\u0259ri erm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259si deyil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 ancaq Sovet h&ouml;kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259ll edil\u0259 bildi&quot;. 1948-50-ci ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 23 dekabr 1947-ci il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan 8 mind\u0259n &ccedil;ox ail\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n aran rayonlar\u0131na k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;ld&uuml;.<\/p>\n<p>Bu q\u0259dim t&uuml;rk diyar\u0131ndan yerli \u0259halinin \u0259n b&ouml;y&uuml;k k&ouml;&ccedil;&uuml; is\u0259 SSR\u0130-nin son prezidenti b\u0259dnam Mixail Qorba&ccedil;ovun xeyir-duas\u0131 il\u0259 ba\u015f tutdu. 1988-ci ilin dekabr\u0131ndan ba\u015flayaraq 300 mind\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 Erm\u0259nistandan deportasiya edildi.<\/p>\n<p>Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259lumdur ki, 21 mart 1828-ci ild\u0259 Rusiya &ccedil;ar\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan vilay\u0259ti yarad\u0131l\u0131b. El\u0259 o vaxtdan da ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan vilay\u0259tind\u0259n m&uuml;xt\u0259lif yollarla az\u0259rbaycanl\u0131lar k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l&uuml;b. Onlar\u0131n yerin\u0259 T&uuml;rkiy\u0259d\u0259n, \u0130randan, Suriyadan v\u0259 dig\u0259r &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259n erm\u0259nil\u0259r g\u0259tirilib.<\/p>\n<p><strong>S\u0259m\u0259d a\u011fan\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>1918-ci ild\u0259 da\u015fnak h&ouml;kum\u0259tinin yaratd\u0131\u011f\u0131 25 min n\u0259f\u0259rlik qo\u015funun bir divizyas\u0131 general Andranikin komandanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Nax&ccedil;\u0131vana, Sisyana v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sin\u0259, ikinci diviziyas\u0131 general Ar\u0131nyan v\u0259 Dro Qanyan\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0130r\u0259vana, Z\u0259ng\u0259zura, Vedibasara v\u0259 Q\u0259m\u0259rliy\u0259, &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; diviziyas\u0131 is\u0259 polkovnik S.Silikyan\u0131n ba\u015f&ccedil;\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 G&ouml;y&ccedil;\u0259 \u0259halisini m\u0259hv etm\u0259y\u0259 g&ouml;nd\u0259rildi.<\/p>\n<p>1917-ci ild\u0259 &ccedil;ar II Nikolay\u0131n y\u0131x\u0131lmas\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r 36 m&uuml;s\u0259lman k\u0259ndini z\u0259bt ed\u0259r\u0259k sakinl\u0259ri da\u011flara qovurlar. Osmanl\u0131 qo\u015funu Bak\u0131ya gir\u0259nd\u0259 erm\u0259nil\u0259r qorxub geri &ccedil;\u0259kilirl\u0259r. Bununla yerli \u0259hali &ouml;z ev-e\u015fikl\u0259rin\u0259 qay\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T&uuml;rk qo\u015fununun qaba\u011f\u0131ndan qa&ccedil;an v\u0259 Qubadan g\u0259l\u0259n rotmister Silikov, Korneta, Xa&ccedil;aturov v\u0259 onun adyudant\u0131 57 \u0259sg\u0259rl\u0259 28 fevral 1919-cu ild\u0259 yerli \u0259halinin g&ouml;z&uuml;n&uuml; qorxutmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 Zod k\u0259ndin\u0259 g\u0259lirl\u0259r. K\u0259ndin koxas\u0131 Yunis b\u0259y Silikovu v\u0259 onun d\u0259st\u0259sini Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda, Nax&ccedil;\u0131vanda, G\u0259nc\u0259d\u0259 ad\u0131 h&ouml;rm\u0259tl\u0259 &ccedil;\u0259kil\u0259n mesenat S\u0259m\u0259d a\u011fan\u0131n evin\u0259 apar\u0131r. Onlar yeyib -i&ccedil;\u0259nd\u0259n sonra Silikov Yunis b\u0259y\u0259 deyir ki, k\u0259ndin a\u011fsaqqallar\u0131n\u0131 y\u0131\u011f, s&ouml;z&uuml;m var. Koxa a\u011fsaqqallar\u0131 &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131r. Silikovlar iki qarda\u015f idi, b&ouml;y&uuml;y&uuml; q\u0131saboy, yo\u011fun, dig\u0259ri ucaboy idi. B&ouml;y&uuml;k qarda\u015f camaata deyir ki, 40 xalvar tax\u0131l, 12 araba ot verm\u0259lisiniz. Camaat susur, &ccedil;&uuml;nki Basarke&ccedil;\u0259rli Avanes a\u011fan\u0131n q\u0131z\u0131 m\u0259lumat vermi\u015fdi ki, onlar t&uuml;rkl\u0259ri q\u0131rma\u011fa g\u0259libl\u0259r. Ona g&ouml;r\u0259 a\u011fsaqqallardan Seyid H\u0259s\u0259n, Seyid Sayad, V\u0259lio\u011flu Cavay, M\u0259\u015f\u0259di M\u0259coy v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 cavab verirl\u0259r ki, o q\u0259d\u0259r imkan\u0131m\u0131z yoxdur. O is\u0259 raz\u0131la\u015fm\u0131r, &ccedil;&uuml;nki erm\u0259nil\u0259r ona m\u0259lumat vermi\u015fdil\u0259r ki, M\u0259\u015f\u0259di A\u011faki\u015fi o\u011flu Ell\u0259rin d&ouml;y&uuml;lm\u0259mi\u015f 2 arpa tayas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 k\u0259ndin dig\u0259r sakinl\u0259rinin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tax\u0131l v\u0259 ot ehtiyatlar\u0131 var. V\u0259ziyy\u0259tin q\u0259lizliyini qabaqcadan hiss ed\u0259n S\u0259m\u0259d a\u011fa \u0259traf k\u0259ndl\u0259r\u0259 &ccedil;apar g&ouml;nd\u0259rir. &Ouml;z&uuml; is\u0259 vaxt\u0131 uzatma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Zoddan Molla H\u0259\u015fim, onun o\u011flu Baba, Bayram, K\u0259rb\u0259lay\u0131 S&uuml;leyman o\u011flu, Kaz\u0131m M\u0259\u015f\u0259di \u018fkb\u0259r o\u011flu, M\u0259\u015f\u0259di Molla \u018fli, M\u0259coy, \u018flv\u0259nd Na\u011f\u0131 o\u011flu, B\u0259\u015fir Hasano\u011flu, \u0130smay\u0131l R\u0259him o\u011flu, H&uuml;seyn R&uuml;st\u0259m o\u011flu, Molla M&uuml;seyib, kor H&uuml;mb\u0259t, Qaraimandan M\u0259\u015f\u0259di \u0130sa, Da\u015fk\u0259ndd\u0259n Hac\u0131 R\u0259him, M\u0259\u015f\u0259di Qas\u0131m, Qayaba\u015f\u0131ndan Z\u0259vvar K\u0259rb\u0259lay\u0131 \u018ffs\u0259r, Qaraqoyunludan Haxoy, K\u0259rb\u0259lay\u0131 C\u0259f\u0259r, A\u011fkils\u0259d\u0259n A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259r, onun o\u011flu B\u0259\u015fir, N\u0259rimanl\u0131dan koxa V\u0259li v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri S\u0259m\u0259d a\u011fan\u0131n evinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fdikd\u0259n sonra bel\u0259 q\u0259rara g\u0259lirl\u0259r ki, Silikovun fikri yerli \u0259halini q\u0131rmaqd\u0131r. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 onlar Silikovu v\u0259 d\u0259st\u0259sini m\u0259hv etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lirl\u0259r.<\/p>\n<p>S\u0259m\u0259d a\u011fan\u0131n evini yand\u0131rmamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n M\u0259\u015f\u0259di \u0130sa i&ccedil;\u0259ri girib camaat\u0131n onun t\u0259klifi il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 Silikova &ccedil;atd\u0131r\u0131r v\u0259 yem\u0259k-i&ccedil;m\u0259k ad\u0131 il\u0259 M\u0259\u015f\u0259di \u0130mi\u015fin evin\u0259 apar\u0131r. Onlar t\u0259qrib\u0259n 500 metr ged\u0259nd\u0259n sonra M\u0259\u015f\u0259di \u0130sa c\u0259ld hasardan tullan\u0131r, Silikovun qarda\u015f\u0131 naqanla ona at\u0259\u015f a&ccedil;\u0131r, g&uuml;ll\u0259 papa\u011f\u0131na d\u0259yir. Camaat Silikovun d\u0259st\u0259sini at\u0259\u015f\u0259 tutur. Silikovu zodlu G&uuml;l\u0259nb\u0259ro\u011flu vurur, qarda\u015f\u0131n\u0131 is\u0259 Kor H&uuml;mb\u0259t x\u0259nc\u0259rl\u0259 &ouml;ld&uuml;r&uuml;r. Silikov yaralan\u0131r v\u0259 qa&ccedil;\u0131b \u018flif ki\u015finin evin\u0259 girir. O, Mecini vurur, i\u015fi bel\u0259 g&ouml;r\u0259n Kor H&uuml;mb\u0259t evin &uuml;st&uuml;n&uuml; s&ouml;k&uuml;b, ona iki g&uuml;ll\u0259 at\u0131r, yen\u0259 d\u0259 &ouml;lm&uuml;r. Da\u015fk\u0259ndli Hac\u0131 R\u0259him onu x\u0259nc\u0259rl\u0259 &ouml;ld&uuml;r&uuml;r. At\u0131\u015fmada koxa Yunis b\u0259y yaralan\u0131r, Qaraqoyunludan bir n\u0259f\u0259r &ouml;l&uuml;r.<\/p>\n<p>General Tomson \u0130r\u0259vanda olark\u0259n 1919-cu il mart\u0131n 18-d\u0259 qeyri-qanuni erm\u0259ni h&ouml;kum\u0259ti ona m&uuml;raci\u0259t edir ki, Zod k\u0259ndind\u0259 silahl\u0131 banda var. Xahi\u015f edirl\u0259r ki, h\u0259min bandan\u0131n &uuml;zvl\u0259rini m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n onlar\u0131 m&uuml;s\u0259lmanlardan t\u0259l\u0259b etsin. Zod \u0259halisi erm\u0259nil\u0259rin tezlikl\u0259 k\u0259nd\u0259 h&uuml;cum ed\u0259c\u0259kl\u0259rini ba\u015fa d&uuml;\u015fd&uuml;kl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 &ccedil;\u0259kilm\u0259yi q\u0259rara al\u0131r. Onlar\u0131n g&ouml;zl\u0259diyi kimi d\u0259 olur. Erm\u0259nil\u0259r b&ouml;y&uuml;k q&uuml;vv\u0259 il\u0259 h&uuml;cuma ke&ccedil;irl\u0259r. Camaat k\u0259ndd\u0259n tam &ccedil;\u0131xmad\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259 Kor H&uuml;mb\u0259t v\u0259 \u018fkb\u0259r Molla \u018fli o\u011flu k\u0259ndin k\u0259nar\u0131nda Qarat\u0259p\u0259d\u0259, U&ccedil;uq kils\u0259 deyil\u0259n yerd\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 at\u0131\u015f\u0131rlar, onlar\u0131 k\u0259nd\u0259 yax\u0131n qoymurlar. Camaat &ccedil;\u0131xandan sonra d\u0259r\u0259 il\u0259 &ccedil;ap\u0131b aradan &ccedil;\u0131x\u0131rlar. Zod camaat\u0131 Zod a\u015f\u0131r\u0131m\u0131ndan S&ouml;y&uuml;dl&uuml;y\u0259, D\u0259mir&ccedil;idam\u0131na, \u0130stibula\u011fa qa&ccedil;a bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r t&uuml;rk k\u0259ndl\u0259rind\u0259 ciddi m&uuml;qavim\u0259tl\u0259 rastla\u015f\u0131rlar. Onlar 1919-cu il mart\u0131n 14-d\u0259 Basarke&ccedil;\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k, oradan k\u0259ndl\u0259ri top at\u0259\u015fin\u0259 tuturlar. Bel\u0259likl\u0259, 32 k\u0259nd G&ouml;y&ccedil;\u0259d\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131l\u0131r. H\u0259min qa&ccedil;haqa&ccedil; vaxt\u0131 da\u011flarda qara-borana d&uuml;\u015f\u0259n y&uuml;zl\u0259rl\u0259 adam &ouml;l&uuml;r, minl\u0259rl\u0259 mal-heyvan q\u0131r\u0131l\u0131r. K\u0259lb\u0259c\u0259rl\u0259 Zod aras\u0131nda Dard\u0259r\u0259 deyil\u0259n yerd\u0259 mal-qoyun, adamlar &ccedil;ov\u011funa d&uuml;\u015f&uuml;r. Ona g&ouml;r\u0259 h\u0259min d\u0259r\u0259nin ad\u0131 S&uuml;m&uuml;kl&uuml; adlan\u0131r. Bu v\u0259h\u015filiyin t&ouml;r\u0259dilm\u0259sind\u0259 Antanta d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri erm\u0259nil\u0259rin f\u0259al yard\u0131m&ccedil;\u0131s\u0131 olur. Bu bar\u0259d\u0259 &quot;Sovet Erm\u0259nistan\u0131n\u0131n 40 illiyi&quot; kitab\u0131nda bel\u0259 yaz\u0131l\u0131b:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&quot; &#8230; Antanta d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri da\u015fnaklara b&ouml;y&uuml;k h\u0259rbi yard\u0131m edibl\u0259r. \u0130ngilt\u0259r\u0259 40 min n\u0259f\u0259rlik ordunu silahla t\u0259min etm\u0259yi, Fransa 10 min t&uuml;f\u0259ng, 10 milyon patron verm\u0259yi v\u0259d edib&quot; v\u0259 s.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>S\u0259m\u0259d a\u011fan\u0131n 40 d\u0259yirman\u0131, b&ouml;y&uuml;k \u0259kin yeri, mal-d&ouml;vl\u0259ti G&ouml;y&ccedil;\u0259d\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131. Basarke&ccedil;\u0259rd\u0259n z\u0259rg\u0259r Avanes a\u011fa v\u0259 ba\u015fqa erm\u0259nil\u0259r S\u0259m\u0259d a\u011faya sifari\u015f g&ouml;nd\u0259rirl\u0259r ki, biz sizi m&uuml;dafi\u0259 ed\u0259c\u0259yik, qay\u0131d\u0131n. G&ouml;y&ccedil;\u0259 a\u011fsaqqallar\u0131 q\u0259rara g\u0259lirl\u0259r ki, bu n&ouml;vb\u0259ti hiyl\u0259dir. S\u0259m\u0259d a\u011fa, \u015ei\u015fqayal\u0131 Kor Tanr\u0131verdi, da\u015fk\u0259ndli A\u015f\u0131q N\u0259c\u0259f bar\u0131\u015f\u0131q t\u0259r\u0259fdar\u0131 idil\u0259r. Onlar\u0131n h\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml; v\u0259 M\u0259zr\u0259li \u0130smay\u0131l Basarke&ccedil;\u0259r\u0259 bar\u0131\u015f\u0131\u011fa gedirl\u0259r. S\u0259m\u0259d a\u011fan\u0131n Basarke&ccedil;\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259si da\u015fnak qo\u015fun ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 Alobyana &ccedil;at\u0131r. O g\u0259lib S\u0259m\u0259da\u011faya deyir: &quot;N\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n Zod \u0259hlini geri qaytarmad\u0131n?&quot; S\u0259m\u0259d a\u011fa deyir: &quot;G\u0259l\u0259nl\u0259r g\u0259lib, qalan\u0131 da g\u0259l\u0259c\u0259k&quot;.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Alobyan M\u0259simi, Rzan\u0131 v\u0259 Baban\u0131 &quot;T&uuml;lk&uuml; t\u0259p\u0259&quot; deyil\u0259n yerd\u0259 g&uuml;ll\u0259l\u0259yir. Kor Tanr\u0131verdini, A\u015f\u0131q N\u0259c\u0259fi, M\u0259zr\u0259li \u0130smay\u0131l\u0131 Basarke&ccedil;\u0259r\u0259 g\u0259tirib i\u015fg\u0259nc\u0259 il\u0259 &ouml;ld&uuml;r&uuml;r. A\u015f\u0131q N\u0259c\u0259fin k&uuml;r\u0259yin\u0259 qaynar samovar ba\u011flay\u0131r. Alobyan \u015ei\u015fqayan\u0131 m&uuml;hasir\u0259y\u0259 al\u0131r, camaat\u0131 dama doldurub yand\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>1920-ci ild\u0259 Erm\u0259nistanda Sovet hakimiyy\u0259ti qurulandan sonra G&ouml;y&ccedil;\u0259nin sa\u011f qalm\u0131\u015f adamlar\u0131 &ouml;z yurdlar\u0131na qay\u0131td\u0131lar. Ancaq onlara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 yen\u0259 d\u0259 davam edirdi. 1928-ci ild\u0259 Zod k\u0259ndind\u0259 kollektivl\u0259\u015fm\u0259ni T&uuml;rkiy\u0259 erm\u0259nisi Ar\u015faquniya apar\u0131rd\u0131. O, guya k\u0259ndin varl\u0131 adamlar\u0131n\u0131n m&uuml;qavim\u0259t g&ouml;st\u0259rm\u0259si ad\u0131 il\u0259 onlar\u0131 h\u0259bs edir, s&uuml;rg&uuml;n\u0259 g&ouml;nd\u0259rir v\u0259 &ouml;ld&uuml;r&uuml;rd&uuml;. 1930-cu ild\u0259 Zod k\u0259ndind\u0259 18 ail\u0259nin \u0259mlak\u0131 m&uuml;sadir\u0259 edilm\u0259kl\u0259 qol&ccedil;omaq kimi s&uuml;rg&uuml;n edirl\u0259r. Bunlar\u0131n aras\u0131nda M\u0259\u015f\u0259di M\u0259coy, B\u0259hlul, Molla Baba, K\u0259rb\u0259lay\u0131 Camal, \u0130brahimx\u0259lil, \u018fli Haxoy o\u011flu v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 var idi. S&uuml;rg&uuml;n edil\u0259nl\u0259rin b\u0259zil\u0259ri qay\u0131td\u0131qdan sonra 1937-ci ild\u0259 yenid\u0259n h\u0259bs olundular.<\/p>\n<p>H\u0259bs olunanlardan Molla H\u0259\u015fim 5 il \u0130randa, sonra is\u0259 8 il Qahir\u0259d\u0259 oxumu\u015fdu. \u015eair \u018fb&uuml;lf\u0259ti is\u0259 &quot;Da\u015f qonaq&quot; kitab\u0131na g&ouml;r\u0259 tutmu\u015fdular. Erm\u0259nil\u0259rin daha &ccedil;ox varl\u0131 olmas\u0131na baxmayaraq rayondan c\u0259mi 6 erm\u0259ni &quot;kulak&quot;, &quot;qol&ccedil;omaq&quot; &ccedil;\u0131xd\u0131. Sonra onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 dolay\u0131 yolla azadl\u0131\u011fa burax\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>&Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, G&ouml;y&ccedil;\u0259d\u0259 erm\u0259nil\u0259r m&uuml;xt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 repressiya v\u0259 deportasiya t&ouml;r\u0259tmi\u015fl\u0259r. Onlar\u0131n t&ouml;r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n yadda\u015f\u0131ndan he&ccedil; vaxt silinm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Bu yaz\u0131 &ldquo;Jurnalist T\u0259\u015f\u0259bb&uuml;sl\u0259rinin T\u0259\u015fviqi&rdquo; \u0130ctimai Birliyinin QHT-l\u0259r\u0259 D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irdiyi &ldquo;Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u0259tbuatda i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s\u0259rginin t\u0259\u015fkili&rdquo; layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlan\u0131b.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda tarix\u0259n \u0259n &ccedil;ox m&uuml;sbib\u0259tl\u0259r, faci\u0259l\u0259r g&ouml;rm&uuml;\u015f, daim m&uuml;harib\u0259, deportasiyalarla &uuml;zl\u0259\u015fmi\u015f insanlar \u0130r\u0259van mahal\u0131, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qaraba\u011fda ya\u015fayan sakinl\u0259rimiz, soyda\u015flar\u0131m\u0131z olub, des\u0259k \u015fi\u015firtmi\u015f olmar\u0131q. Bu yaz\u0131m\u0131zda \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131na daxil olan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-206671","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206671","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=206671"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206671\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=206671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=206671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=206671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}