{"id":204734,"date":"2024-07-01T06:40:08","date_gmt":"2024-07-01T02:40:08","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=204734","title":{"rendered":"Mars f\u0259lak\u0259t ya\u015fay\u0131r:"},"content":{"rendered":"<p><strong>Marsda seysmometr t\u0259r\u0259find\u0259n toplanan m\u0259lumatlar\u0131n yeni t\u0259hlili meteoritl\u0259rin Q\u0131rm\u0131z\u0131 Planet\u0259 elm adamlar\u0131n\u0131n d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha tez-tez d&uuml;\u015fd&uuml;y&uuml;n&uuml; ortaya &ccedil;\u0131xar\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, &ldquo;Sciencealert&rdquo; yaz\u0131r ki, Marsda m&uuml;tl\u0259q f\u0259lak\u0259t ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. Aliml\u0259r Mars InSight modulunun f\u0259aliyy\u0259ti zaman\u0131 a\u015fkar etdiyi z\u0259rb\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259kanlar\u0131n say\u0131na \u0259saslanaraq etiraf edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bir qrup elm adam\u0131, Mars\u0131n s\u0259thin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n basketbol b&ouml;y&uuml;kl&uuml;y&uuml;nd\u0259 qayalar\u0131n dem\u0259k olar ki, h\u0259r g&uuml;n toqqu\u015fdu\u011funu t\u0259xmin edir.<br \/>\n\u0130sve&ccedil;r\u0259nin ETH S&uuml;rix \u015firk\u0259tind\u0259n planetoloq Ceraldin Senhausern bel\u0259 \u015f\u0259rh edib: &ldquo;N\u0259tic\u0259l\u0259r orbital \u015f\u0259kill\u0259rl\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 seysmologiyan\u0131n z\u0259rb\u0259 s&uuml;r\u0259tini &ouml;l&ccedil;m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259la vasit\u0259dir&rdquo;.<\/p>\n<p>O qeyd edib ki, Mars InSight, Mars\u0131n daxili hiss\u0259l\u0259rini m&uuml;\u015fahid\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n d&ouml;rd illik missiyas\u0131 zaman\u0131 Q\u0131rm\u0131z\u0131 Planet haqq\u0131nda anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131zda inqilab etdi. &quot;Biz \u0259vv\u0259ll\u0259r Mars\u0131n i&ccedil;\u0259rid\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;rd&uuml;k; InSight \u0259vv\u0259ll\u0259r diqq\u0259timizd\u0259n yay\u0131nan z\u0259ngin tektonik v\u0259 maqmatik aktivliyi &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xard\u0131, h\u0259m&ccedil;inin planetin daxili t\u0259rkibini ortaya qoydu&quot;, &#8211; m&uuml;t\u0259x\u0259ssis bildirib.<\/p>\n<p>H\u0259ssas laboratoriyan\u0131n k\u0259\u015ff etdiyi dig\u0259r vacib \u015fey, Mars\u0131n qab\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0259s\u0259n s&uuml;xurlar\u0131n z\u0259if t\u0259sirl\u0259ri idi. Bu, elm adamlar\u0131na Marsa t\u0259sir d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n yeni bir al\u0259t verdi ki, bu da &ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 planetin geoloji tarixi haqq\u0131nda anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nPlanetin s\u0259thind\u0259ki kraterl\u0259rin s&uuml;r\u0259ti onun ya\u015f\u0131n\u0131 t\u0259xmin etm\u0259y\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Daha &ccedil;ox krater olan s\u0259thl\u0259rin daha q\u0259dim oldu\u011fu d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;l&uuml;r; az olanlar is\u0259 m&uuml;vafiq olaraq daha g\u0259ncdirl\u0259r. &quot;Bu kraterl\u0259rin g&ouml;r&uuml;nm\u0259 s&uuml;r\u0259tini bils\u0259k, m&uuml;\u0259yy\u0259n bir s\u0259thin n\u0259 q\u0259d\u0259r k&ouml;hn\u0259 oldu\u011funu m&uuml;\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259rik&quot; &ndash;alim qeyd edir.<br \/>\n&quot;Meteoritl\u0259rin Marsa n\u0259 q\u0259d\u0259r tez-tez d\u0259ydiyini v\u0259 bu t\u0259sirl\u0259rin onun s\u0259thini nec\u0259 d\u0259yi\u015fdiyini daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d&uuml;\u015fm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n seysmik m\u0259lumatlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259, biz<\/p>\n<p>Q\u0131rm\u0131z\u0131 Planetin geoloji tarixi v\u0259 t\u0259kam&uuml;l&uuml;n&uuml;n qrafikini birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flaya bil\u0259rik&quot; dedi apar\u0131c\u0131 m&uuml;\u0259llif Natalia Wojcicka.<br \/>\n&quot;Siz bunu Mars\u0131n s\u0259thl\u0259rini v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 G&uuml;n\u0259\u015f sistemind\u0259ki dig\u0259r planetl\u0259rin tarixini t\u0259yin etm\u0259y\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259c\u0259k bir n&ouml;v &quot;kosmik saat&quot; kimi d&uuml;\u015f&uuml;n\u0259 bil\u0259rsiniz&quot;.<br \/>\nMars\u0131n atmosferi var, lakin o, Yerd\u0259n 100 d\u0259f\u0259d\u0259n &ccedil;ox nazikdir. Bu o dem\u0259kdir ki, Mars\u0131n toqqu\u015fmalardan eyni m&uuml;dafi\u0259si yoxdur; qayalar kosmosdan dem\u0259k olar ki, mane\u0259siz d&uuml;\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Mars &ouml;z orbiti il\u0259 Yupiter aras\u0131nda asteroid qur\u015fa\u011f\u0131na &ccedil;ox yax\u0131nd\u0131r, ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 yax\u0131nl\u0131qda &ccedil;oxlu qayalar var ki, bu da y&uuml;ks\u0259k toqqu\u015fma s&uuml;r\u0259tin\u0259 k&ouml;m\u0259k edir.<br \/>\nMars\u0131n t\u0259sir s&uuml;r\u0259tinin \u0259vv\u0259lki t\u0259xminl\u0259ri peyk \u015f\u0259kill\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131. Mars\u0131n orbitind\u0259 f\u0131rlanan peykl\u0259r daim Mars\u0131n s\u0259thinin foto\u015f\u0259kill\u0259rini &ccedil;\u0259kir, yeni kraterl\u0259rin g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015f&uuml;n&uuml; qeyd\u0259 al\u0131r. Bu, vuru\u015flar\u0131 t\u0259k ba\u015f\u0131na saymaq &uuml;&ccedil;&uuml;n qeyri-kamil bir yoldur, lakin InSight g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r bu, m&ouml;vcud olan \u0259n yax\u015f\u0131 se&ccedil;im idi.<\/p>\n<p>&quot;Yeni kraterl\u0259r \u0259n yax\u015f\u0131 d&uuml;z, tozlu \u0259razil\u0259rd\u0259 g&ouml;r&uuml;ns\u0259 d\u0259, bu tip \u0259razi Mars\u0131n s\u0259thinin yar\u0131s\u0131ndan az\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir. Bununla bel\u0259, InSight-\u0131n h\u0259ssas seysmometri eni\u015f aparatlar\u0131n\u0131n \u0259hat\u0259 dair\u0259sind\u0259ki h\u0259r bir z\u0259rb\u0259ni e\u015fid\u0259 bilirdi&quot;, &#8211; Zenh&auml;usern dedi.<br \/>\n&Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, InSight m\u0259lumatlar\u0131 say\u0259sind\u0259 elm adamlar\u0131 hesab edirl\u0259r ki, h\u0259r il Marsa 280-d\u0259n 360-a q\u0259d\u0259r t\u0259sir ba\u015f verir, bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 g&uuml;nd\u0259 bir d\u0259f\u0259 8 m-d\u0259n b&ouml;y&uuml;k krater v\u0259 diametri 30-dan &ccedil;ox krater \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir.&nbsp;<br \/>\nBu, t\u0259kc\u0259 Mars\u0131n tarixini ba\u015fa d&uuml;\u015fm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n vacib deyil, h\u0259m d\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 Planetin insan t\u0259dqiqin\u0259 haz\u0131rla\u015fma\u011fa k&ouml;m\u0259k ed\u0259c\u0259k d\u0259y\u0259rli m\u0259lumatlar verir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marsda seysmometr t\u0259r\u0259find\u0259n toplanan m\u0259lumatlar\u0131n yeni t\u0259hlili meteoritl\u0259rin Q\u0131rm\u0131z\u0131 Planet\u0259 elm adamlar\u0131n\u0131n d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha tez-tez d&uuml;\u015fd&uuml;y&uuml;n&uuml; ortaya &ccedil;\u0131xar\u0131b. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, &ldquo;Sciencealert&rdquo; yaz\u0131r ki, Marsda m&uuml;tl\u0259q f\u0259lak\u0259t ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g&ouml;r&uuml;n&uuml;r.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-204734","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/204734","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=204734"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/204734\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=204734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=204734"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=204734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}