{"id":203854,"date":"2024-06-12T06:30:36","date_gmt":"2024-06-12T02:30:36","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=203854","title":{"rendered":"Yay\u0131n kabusu:"},"content":{"rendered":"<p><strong>Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) m\u0259lumatlar\u0131na g&ouml;r\u0259, d&uuml;nyada h\u0259r il 420 min insan t\u0259hl&uuml;k\u0259li qida s\u0259b\u0259bind\u0259n &ouml;l&uuml;r, onlardan 125 mini 5 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r yay aylar\u0131nda qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, &Uuml;mumd&uuml;nya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (&Uuml;ST) v\u0259 BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO) qida t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259r il iyunun 7-ni &Uuml;mumd&uuml;nya Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi G&uuml;n&uuml; kimi qeyd edir.&nbsp;<\/p>\n<p>D&uuml;nyada h\u0259r il t\u0259xmin\u0259n 600 milyon insan t\u0259hl&uuml;k\u0259li qidalar\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu x\u0259st\u0259likl\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n x\u0259st\u0259xanalara m&uuml;raci\u0259t edir. Bu insanlar\u0131n 420 mini h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259rk\u0259n, t\u0259hl&uuml;k\u0259siz olmayan qidalar 5 ya\u015fdan ki&ccedil;ik u\u015faqlar &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259n b&ouml;y&uuml;k t\u0259hl&uuml;k\u0259 yarad\u0131r. Ekspert diyetoloq &Ouml;zge Din&ccedil; Co\u015fkun t\u0259z\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 meyv\u0259l\u0259rin &ccedil;e\u015fidinin artd\u0131\u011f\u0131 yay aylar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n x&uuml;susil\u0259 \u0259sas gigiyena qaydalar\u0131na riay\u0259t edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib.<\/p>\n<p>X&uuml;susil\u0259 yay aylar\u0131nda t\u0259z\u0259 meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rin &ccedil;e\u015fidinin artd\u0131\u011f\u0131 vaxtlarda temperatur z\u0259ncirin b&uuml;t&uuml;n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 qida il\u0259 ba\u011fl\u0131 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 z\u0259min yarad\u0131r.<br \/>\nXorlanm\u0131\u015f qida v\u0259 su vasit\u0259sil\u0259 g&ouml;z\u0259g&ouml;r&uuml;nm\u0259z bakteriya, virus, parazit v\u0259 ya kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r orqanizm\u0259 daxil olduqda yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r yaran\u0131r.&nbsp;<br \/>\nDiyetoloq &uuml;zvi g&uuml;br\u0259, suvarma &uuml;&ccedil;&uuml;n istifad\u0259 edil\u0259n su, saxlama v\u0259 da\u015f\u0131nma &uuml;&ccedil;&uuml;n istifad\u0259 edil\u0259n qablar, n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin s\u0259thind\u0259ki mikroorqanizml\u0259r v\u0259 m\u0259hsulu alanlar\u0131n \u0259lind\u0259ki mikroblar\u0131n qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yin\u0259 diqq\u0259t &ccedil;\u0259kib:<\/p>\n<p>&nbsp;&ldquo;\u018ftrafdak\u0131 h\u0259r 10 adamdan 1-i d&uuml;nya z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259rl\u0259 &ccedil;irkl\u0259nmi\u015f qidalar\u0131 yeyir. Bakteriya, virus, parazit v\u0259 ya a\u011f\u0131r metallarla &ccedil;irkl\u0259nmi\u015f qidalar\u0131n istehlak\u0131 200-d\u0259n &ccedil;ox x\u0259st\u0259liy\u0259 s\u0259b\u0259b olur&quot;.<br \/>\nM&uuml;t\u0259x\u0259ssis qida t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyinin y&uuml;ng&uuml;l q\u0259bul edilm\u0259m\u0259si laz\u0131m oldu\u011funa v\u0259 sad\u0259 t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 probleml\u0259rin d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259d\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131na bil\u0259c\u0259yin\u0259 diqq\u0259t &ccedil;\u0259kdi:<br \/>\n&nbsp;Al\u0131\u015f-veri\u015f ed\u0259rk\u0259n t\u0259z\u0259 g&ouml;r&uuml;n\u0259n v\u0259 yax\u015f\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259ri se&ccedil;in, iy ver\u0259n, z\u0259d\u0259l\u0259nmi\u015f v\u0259 ya kifl\u0259nmi\u015f qidalar almaqdan &ccedil;\u0259kinin.<br \/>\n&nbsp;Qabla\u015fd\u0131rmada olan t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rd\u0259 mayenin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rin yuyuldu\u011funu, lakin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qurudulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259rir, ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 onlar\u0131n kif \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si riski ola bil\u0259r. Bel\u0259 m\u0259hsullar\u0131 almaqdan &ccedil;\u0259kinin.<\/p>\n<p>&nbsp;M\u0259hsullar\u0131 ev\u0259 g\u0259tirdiyiniz zaman onlar\u0131 g&ouml;zl\u0259m\u0259d\u0259n t\u0259miz, soyuq (5 &deg;) soyuducuya qoyun.<br \/>\n&nbsp;\u018ft, yumurta, s&uuml;d v\u0259 bal\u0131q kimi tez xarab olma potensial\u0131 olan qidalar\u0131 a&ccedil;\u0131q yer\u0259 qoymay\u0131n.<br \/>\n&nbsp;Alma v\u0259 yerk&ouml;k&uuml; kimi b\u0259zi meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r xarab olmadan uzun m&uuml;dd\u0259t saxlan\u0131la bil\u0259r, lakin unutmay\u0131n ki, m\u0259hsullar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bir ne&ccedil;\u0259 g&uuml;n \u0259rzind\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259lidir.<br \/>\n&nbsp;Banan v\u0259 pomidor kimi daha &ccedil;ox yeti\u015fm\u0259 t\u0259l\u0259b ed\u0259n qidalar\u0131 otaq temperaturunda saxlama\u011fa diqq\u0259t edin.<br \/>\n&nbsp;Yem\u0259kd\u0259n \u0259vv\u0259l meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259ri bol t\u0259miz axan suda yuyun. H\u0259r hans\u0131 xarici yarpaqlar\u0131 v\u0259 ya d\u0259ril\u0259ri soyun v\u0259 at\u0131n. Qovun, qarp\u0131z, alma v\u0259 ya yerk&ouml;k&uuml; kimi s\u0259rt s\u0259thl\u0259r\u0259 malik t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 meyv\u0259l\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259r\u0259v\u0259z f\u0131r&ccedil;as\u0131ndan istifad\u0259 edin.<br \/>\n&nbsp;Daha ki&ccedil;ik, daha inc\u0259 gil\u0259meyv\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n, yaxalamaq v\u0259 z\u0259r\u0259ri minimuma endirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n bir s&uuml;zg\u0259cd\u0259n istifad\u0259 edin.<br \/>\n&nbsp;&Ccedil;arpaz &ccedil;irkl\u0259nm\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n xam m\u0259hsullar\u0131 h\u0259r hans\u0131 dig\u0259r qida &uuml;&ccedil;&uuml;n istifad\u0259 etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l do\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131z l&ouml;vh\u0259ni v\u0259 b\u0131&ccedil;a\u011f\u0131 yuma\u011f\u0131n\u0131zdan \u0259min olun.<br \/>\n&nbsp;Meyv\u0259 salatlar\u0131n\u0131 soyuducuya qoyun v\u0259 4 saatdan &ccedil;ox m&uuml;dd\u0259t\u0259 yem\u0259k yem\u0259yin.<\/p>\n<p>D&uuml;nya \u0259halisinin y&uuml;zd\u0259 9-unu t\u0259\u015fkil ed\u0259n 5 ya\u015fdan ki&ccedil;ik u\u015faqlar\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259li qida istehlak\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259rd\u0259n \u0259n &ccedil;ox s\u0259b\u0259b oldu\u011funu bildirib. Bu u\u015faqlar x\u0259st\u0259lik y&uuml;k&uuml;n&uuml;n y&uuml;zd\u0259 40-\u0131n\u0131 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 halda, t\u0259hl&uuml;k\u0259siz qidaya &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131n olmamas\u0131 v\u0259 qida &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n &ouml;l&uuml;m riski bu ya\u015f qrupunda daha y&uuml;ks\u0259k nisb\u0259tl\u0259r\u0259 &ccedil;at\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) m\u0259lumatlar\u0131na g&ouml;r\u0259, d&uuml;nyada h\u0259r il 420 min insan t\u0259hl&uuml;k\u0259li qida s\u0259b\u0259bind\u0259n &ouml;l&uuml;r, onlardan 125 mini 5 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r yay aylar\u0131nda qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sin\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-203854","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/203854","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=203854"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/203854\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=203854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=203854"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=203854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}