{"id":200478,"date":"2024-04-19T07:09:55","date_gmt":"2024-04-19T03:09:55","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=200478","title":{"rendered":"\u0130nfeksiyan\u0131n \u0259n a\u011f\u0131r formas\u0131!"},"content":{"rendered":"<p>&ldquo;Bir &ccedil;ox f\u0259rqli mikrob m&uuml;xt\u0259lif yollarla qana qar\u0131\u015faraq x\u0259st\u0259liy\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Qanda infeksiya &ccedil;ox ciddi v\u0259 h\u0259yati bir problemdir. Erk\u0259n diaqnoz v\u0259 effektiv antibiotik m&uuml;alic\u0259si h\u0259yat qurtar\u0131r. Bu m&uuml;alic\u0259 x\u0259st\u0259xanada v\u0259 venadaxili apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. T\u0259\u0259ss&uuml;f ki, m&uuml;alic\u0259si gecik\u0259n v\u0259 ya immuniteti z\u0259if olan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 &ouml;l&uuml;m g&ouml;st\u0259ricisi y&uuml;ks\u0259kdir&rdquo;.<\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 mikroblar\u0131n qana qar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n tibb dilind\u0259 sepsis adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&ouml;yl\u0259y\u0259n yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r m&uuml;t\u0259x\u0259ssisi prof. dr. Mustafa S&uuml;nb&uuml;l deyib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssis bildirir ki, sa\u011flam insanlarda qan mikrobsuzdur. Mikroblar\u0131n qana qar\u0131\u015fmas\u0131na tibbi dild\u0259 &quot;sepsis&quot; deyilir. &Ccedil;ox m&uuml;xt\u0259lif n&ouml;v mikroblar m&uuml;xt\u0259lif yollarla qan d&ouml;vran\u0131na daxil ola v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r praktikas\u0131nda \u0259n t\u0259cili m&uuml;alic\u0259 t\u0259l\u0259b ed\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n biridir. Vaxt\u0131nda v\u0259 effektiv m&uuml;alic\u0259 apar\u0131lmazsa, orqanlara ziyan vurur v\u0259 &ouml;l&uuml;ml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Sepsis dediyimiz bu x\u0259st\u0259liy\u0259 d&uuml;nyada tez-tez rast g\u0259linir. Bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 x\u0259st\u0259liyin d\u0259r\u0259c\u0259si m\u0259lum deyil. Ara\u015fd\u0131rmalara g&ouml;r\u0259, AB\u015e-da h\u0259r il t\u0259xmin\u0259n bir milyon insana bu x\u0259st\u0259lik diaqnozu qoyulur. X\u0259st\u0259lik m&uuml;xt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n x\u0259st\u0259xanadan k\u0259narda ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r, lakin x\u0259st\u0259xanaya yerl\u0259\u015fdiril\u0259n insanlarda da inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r. &ldquo;X&uuml;susil\u0259 reanimasiya x\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259 qana yoluxma riski daha y&uuml;ks\u0259kdir.<\/p>\n<p>Mikroblar\u0131n qanla nec\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 izah ed\u0259n S&uuml;nb&uuml;l deyir ki, onlar q\u0131sa m&uuml;dd\u0259t \u0259rzind\u0259 az miqdarda v\u0259 ya uzun m&uuml;dd\u0259t daha &ccedil;ox miqdarda qana daxil ola bil\u0259r. Di\u015fl\u0259ri f\u0131r&ccedil;alamaq v\u0259 ya saqq\u0131z &ccedil;eyn\u0259m\u0259k kimi sad\u0259 prosedurlar zaman\u0131 bel\u0259 mikroblar m&uuml;v\u0259qq\u0259ti v\u0259 az miqdarda qana daxil ola bil\u0259r. Lakin immun sistemi bu mikroblar\u0131 m\u0259hv edir v\u0259 x\u0259st\u0259lik ba\u015f vermir. Lakin uzun m&uuml;dd\u0259t v\u0259 &ccedil;ox miqdarda mikroblar qana daxil olarsa, qanda bir &ccedil;ox orqan v\u0259 ya sisteml\u0259rd\u0259 iltihab, x&uuml;susil\u0259 sidik yollar\u0131n\u0131n iltihab\u0131, &uuml;r\u0259k qapaqlar\u0131 v\u0259 ya &uuml;r\u0259k divar\u0131, s&uuml;m&uuml;k iltihab\u0131, ba\u011f\u0131rsaq iltihab\u0131, d\u0259ri iltihab\u0131, daxili orqanlarda absesl\u0259r, sepsisin inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>&ldquo;Bundan \u0259lav\u0259, \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259ri, x\u0259r&ccedil;\u0259ng m&uuml;alic\u0259si alan insanlar, orqan transplantasiyas\u0131 alanlar v\u0259 ya\u015fl\u0131lar daha &ccedil;ox meyllidirl\u0259r. immun sisteml\u0259ri z\u0259ifl\u0259diyi &uuml;&ccedil;&uuml;n v\u0259 ya yeni do\u011fulmu\u015f k&ouml;rp\u0259l\u0259rd\u0259 immun sisteml\u0259ri h\u0259l\u0259 inki\u015faf etm\u0259diyi &uuml;&ccedil;&uuml;n bu c&uuml;r x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r&quot; &ndash; professor qeyd edib.<\/p>\n<p>&quot;Diaqnoz \u0259trafl\u0131 fiziki m&uuml;ayin\u0259 v\u0259 laboratoriya testl\u0259ri il\u0259 qoyulur.&quot;<\/p>\n<p>Qanda infeksiyan\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat ver\u0259n Prof. Dr. S&uuml;nb&uuml;l, &ldquo;Orqanizmd\u0259 iltihab oldu\u011fu zaman y&uuml;ks\u0259k h\u0259rar\u0259t, hals\u0131zl\u0131q, i\u015ftahs\u0131zl\u0131q, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, &uuml;r\u0259kbulanma v\u0259 qusma kimi bir &ccedil;ox klinik t\u0259zah&uuml;rl\u0259rin yan\u0131nda qanda b\u0259zi d\u0259y\u0259rl\u0259r d\u0259 y&uuml;ks\u0259lir. Qan\u0131n &ccedil;irkl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u015f&uuml;bh\u0259 yaranarsa, x\u0259st\u0259 d\u0259rhal x\u0259st\u0259xanaya yerl\u0259\u015fdirilir v\u0259 m&uuml;ayin\u0259 olunur. Diaqnoz klinik \u015f&uuml;bh\u0259, \u0259trafl\u0131 fiziki m&uuml;ayin\u0259 v\u0259 laboratoriya testl\u0259ri il\u0259 qoyulur. X\u0259st\u0259d\u0259n al\u0131nan qan kulturlan\u0131r v\u0259 qan kulturas\u0131nda mikroblar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 diaqnoz q\u0259ti olur. &ldquo;Bu proses bir ne&ccedil;\u0259 g&uuml;n &ccedil;\u0259k\u0259 bil\u0259r, lakin qan infeksiyas\u0131 \u015f&uuml;bh\u0259si olan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259rhal m&uuml;alic\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131r&rdquo;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&ldquo;Bir &ccedil;ox f\u0259rqli mikrob m&uuml;xt\u0259lif yollarla qana qar\u0131\u015faraq x\u0259st\u0259liy\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Qanda infeksiya &ccedil;ox ciddi v\u0259 h\u0259yati bir problemdir. Erk\u0259n diaqnoz v\u0259 effektiv antibiotik m&uuml;alic\u0259si h\u0259yat qurtar\u0131r. Bu m&uuml;alic\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-200478","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/200478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=200478"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/200478\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=200478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=200478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=200478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}