{"id":200379,"date":"2024-04-17T18:47:29","date_gmt":"2024-04-17T14:47:29","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=200379","title":{"rendered":"Yerd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 3000 i\u015f\u0131q il\u0259 m\u0259saf\u0259d\u0259 yeni ulduz al\u0131\u015facaq"},"content":{"rendered":"<p><strong>Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n Milli Aeronavtika v\u0259 Kosmik T\u0259dqiqatlar Agentliyinin (NASA) verdiyi&nbsp;x\u0259b\u0259r\u0259&nbsp;g&ouml;r\u0259&nbsp;Yerd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 3000 i\u015f\u0131q il\u0259 m\u0259saf\u0259d\u0259, \u015eimal Tac\u0131 b&uuml;rc&uuml;nd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n T CrB ulduzu yax\u0131n aylarda t\u0259krar yeni ulduz kimi al\u0131\u015facaq.<\/strong><\/p>\n<p>Aliml\u0259rin hesablamas\u0131na \u0259sas\u0259n T CrB yeni ulduz kimi al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 zaman onun par\u0131lt\u0131s\u0131 Yerd\u0259n adi g&ouml;zl\u0259 g&ouml;r&uuml;n\u0259c\u0259kdir. Bu hadis\u0259nin 2024-c&uuml; ilin sentyabr ay\u0131nad\u0259k ba\u015f ver\u0259c\u0259yi g&ouml;zl\u0259nilir. Yeni ulduz al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 adi g&ouml;zl\u0259 g&ouml;r\u0259 bilm\u0259k &ccedil;ox nadir hadis\u0259dir v\u0259 h\u0259r n\u0259slin bu \u015fans\u0131 olmur.<\/p>\n<p>Yeni ulduzlar yeni do\u011fulmu\u015f ulduzlar deyil, \u0259ksin\u0259 art\u0131q h\u0259yatlar\u0131n\u0131n son m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 &ccedil;atm\u0131\u015f ulduzun son al\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r. Yeni ulduzlar\u0131n say\u0131n\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r olmas\u0131na baxmayaraq onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti c\u0259mi bir d\u0259f\u0259 al\u0131\u015f\u0131rlar.&nbsp; \u018fg\u0259r ulduz ikinci d\u0259f\u0259 yeni ulduz kimi al\u0131\u015f\u0131rsa, o t\u0259krar yeni ulduz adlan\u0131r. T\u0259krar yenil\u0259rin m&uuml;\u015fahid\u0259si is\u0259 h\u0259ddind\u0259n &ccedil;ox nadir hald\u0131r. Astronomlara c\u0259mi bir ne&ccedil;\u0259 t\u0259krar yeni ulduz m\u0259lumdur. Bu ulduzlar m&uuml;\u0259yy\u0259n periodla yeni ulduz kimi al\u0131\u015f\u0131rlar v\u0259 bu m&uuml;dd\u0259t bir ild\u0259n milyon il\u0259 kimi d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u015eimal Tac\u0131 b&uuml;rc&uuml;n&uuml;n T CrB&nbsp; ulduzu &ouml;m&uuml;rl\u0259rinin son m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 &ccedil;atm\u0131\u015f a\u011f c\u0131rtdan v\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ngd\u0259n ibar\u0259t qo\u015fa sistemdir.<\/p>\n<p>A\u011f c\u0131rtdanlar &ouml;mr&uuml;n&uuml;n son m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olan ki&ccedil;ik k&uuml;tl\u0259li ulduzlard\u0131r. K&uuml;tl\u0259l\u0259ri G&uuml;n\u0259\u015f k&uuml;tl\u0259si \u0259traf\u0131nda olan bu ulduzlar\u0131n radiuslar\u0131 G&uuml;n\u0259\u015fin radiusundan t\u0259xmin\u0259n 100 d\u0259f\u0259 ki&ccedil;ik oldu\u011funa g&ouml;r\u0259 onlar &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k s\u0131xl\u0131\u011fa, y&uuml;ks\u0259k temperatura v\u0259 g&uuml;cl&uuml; cazib\u0259 q&uuml;vv\u0259sin\u0259 malik olurlar.&nbsp; N\u0259tic\u0259d\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ng &ouml;rt&uuml;y&uuml;n&uuml; atd\u0131qca, at\u0131lan madd\u0259 a\u011f c\u0131rtdan t\u0259r\u0259find\u0259n &ldquo;tutulur&rdquo; v\u0259 bu proses &nbsp;a\u011f c\u0131rtdan\u0131n k&uuml;tl\u0259si kritik k&uuml;tl\u0259y\u0259 &ccedil;atanad\u0259k davam edir. G&uuml;n\u0259\u015fin m\u0259rk\u0259zind\u0259 ged\u0259n istilik-n&uuml;v\u0259 reaksiyalar\u0131 a\u011f c\u0131rtdanlar\u0131n birba\u015fa s\u0259thind\u0259 ba\u015f verir. N\u0259tic\u0259d\u0259 s\u0259th temperaturu bir ne&ccedil;\u0259 milyon d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 &ccedil;atan ulduz yeni ulduz kimi al\u0131\u015f\u0131r. Bu da &ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k enerji ayr\u0131lmas\u0131 il\u0259 m&uuml;\u015faiy\u0259t olunur. Al\u0131\u015fma zaman sistemin &uuml;mumi parlaql\u0131\u011f\u0131 1000, b\u0259z\u0259n 100 000 d\u0259f\u0259y\u0259 kimi art\u0131r.<\/p>\n<p>T CrB ulduzunu x&uuml;susi ed\u0259n onun periodunun m\u0259lum v\u0259 sabit olmas\u0131d\u0131r. Ulduzun al\u0131\u015fmalar\u0131 80 illik periodla t\u0259krarlan\u0131r v\u0259 son al\u0131\u015fma 1946-c\u0131 ild\u0259 qeyd olunub. Bu c&uuml;r partlay\u0131\u015flar\u0131n t\u0259hlili qo\u015fa sistem ulduzlar\u0131 aras\u0131nda al\u0131\u015fmaya s\u0259b\u0259b olan k&uuml;tl\u0259 m&uuml;badil\u0259sinin mexanizmini daha yax\u015f\u0131 anlama\u011fa k&ouml;m\u0259k edir.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<p>Hal-haz\u0131rda T CrB-nin g&ouml;r&uuml;n\u0259n ulduz &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml; +10m-dir. T\u0259krar yeni ulduz kimi al\u0131\u015fd\u0131qdan sonra is\u0259 onun g&ouml;r&uuml;n\u0259n ulduz &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml; +2m&nbsp;olacaq ki, bu da q&uuml;tb ulduzunun parlaql\u0131\u011f\u0131na yax\u0131nd\u0131r. Bu zaman ulduz adi g&ouml;zl\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 g&ouml;r&uuml;n\u0259c\u0259k. Ulduz &ouml;z parlaql\u0131\u011f\u0131n\u0131n pikind\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 g&uuml;n qalacaq, \u0259n yax\u015f\u0131 halda o bu parlaql\u0131qda bir h\u0259ft\u0259 \u0259traf\u0131nda qala bil\u0259c\u0259k. Sonra is\u0259 parlaql\u0131\u011f\u0131 z\u0259ifl\u0259y\u0259r\u0259k yenid\u0259n z\u0259if obyekt\u0259 &ccedil;evril\u0259c\u0259k. Adi halda a\u011f c\u0131rtdanlar o q\u0259d\u0259r ki&ccedil;ikdirl\u0259r ki, onlar\u0131 adi g&ouml;zl\u0259 g&ouml;rm\u0259k m&uuml;mk&uuml;n deyildir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n Milli Aeronavtika v\u0259 Kosmik T\u0259dqiqatlar Agentliyinin (NASA) verdiyi&nbsp;x\u0259b\u0259r\u0259&nbsp;g&ouml;r\u0259&nbsp;Yerd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 3000 i\u015f\u0131q il\u0259 m\u0259saf\u0259d\u0259, \u015eimal Tac\u0131 b&uuml;rc&uuml;nd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n T CrB ulduzu yax\u0131n aylarda t\u0259krar yeni ulduz kimi al\u0131\u015facaq.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-200379","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/200379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=200379"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/200379\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=200379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=200379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=200379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}