{"id":197671,"date":"2024-03-04T06:41:03","date_gmt":"2024-03-04T02:41:03","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=197671","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131n sonu n\u0259 vaxt olacaq?"},"content":{"rendered":"<p><strong>D&uuml;nyan\u0131n sonunun nec\u0259 olaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir &ccedil;ox n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r ir\u0259li s&uuml;r&uuml;ls\u0259 d\u0259, qa&ccedil;\u0131lmaz bir ax\u0131n var. G&uuml;n\u0259\u015fin d\u0259yi\u015fm\u0259si \u0259slind\u0259 canl\u0131lar\u0131n h\u0259yatlar\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. B\u0259s bu n\u0259 vaxt v\u0259 nec\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k? Aliml\u0259rin g\u0259ldiyi n\u0259tic\u0259 budur&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, elm adamlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s&uuml;r&uuml;l\u0259n bir qrafik G&uuml;n\u0259\u015fin nec\u0259 n\u0259h\u0259ng bir &quot;q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ng&quot; ulduza &ccedil;evril\u0259c\u0259yini v\u0259 o q\u0259d\u0259r b&ouml;y&uuml;y\u0259c\u0259yini v\u0259 bildiyimiz kimi G&uuml;n\u0259\u015f sisteminin sonu olaca\u011f\u0131n\u0131 bildirir.<\/p>\n<p>&ldquo;G&uuml;n\u0259\u015fin q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ng fazas\u0131ndan y\u0259qin ki, 5 milyard il uzaql\u0131qdad\u0131r. Dem\u0259li, bizim bir az vaxt\u0131m\u0131z var&rdquo; &#8211; Qrinvi&ccedil; Kral R\u0259s\u0259dxanas\u0131n\u0131n ba\u015f astronomu dr. Edvard Blumer deyib.<br \/>\nG&uuml;n\u0259\u015f, b&uuml;t&uuml;n ulduzlar kimi, cazib\u0259 q&uuml;vv\u0259si alt\u0131nda helium atomlar\u0131n\u0131 par&ccedil;alayan n\u0259h\u0259ng bir n&uuml;v\u0259 qurulu\u015funa malikdir. Bu n\u0259h\u0259ng cazib\u0259 q&uuml;vv\u0259si G&uuml;n\u0259\u015f sistemind\u0259 s\u0259kkiz planeti v\u0259 says\u0131z-hesabs\u0131z dig\u0259r obyektl\u0259ri orbitd\u0259 saxlay\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, n&uuml;v\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 istehsal olunan enerji istilik kimi kainata yay\u0131l\u0131r v\u0259 Veneran\u0131n o tay\u0131ndan Mars\u0131n orbitin\u0259 q\u0259d\u0259r uzanan ya\u015fay\u0131\u015f zonas\u0131 yarad\u0131r. Lakin Dr Bloomer h\u0259r \u015feyin sonunda d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yini qeyd edib.<br \/>\nT\u0259xmin\u0259n 5-5,5 milyard il sonra G&uuml;n\u0259\u015f q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ng\u0259 &ccedil;evrilm\u0259y\u0259 ba\u015flayacaq. Dr. Bloomer bu prosesi bel\u0259 izah edir:<br \/>\n&quot;Bu, mahiyy\u0259t etibar\u0131 il\u0259 g&uuml;n\u0259\u015fin &ouml;z n&uuml;v\u0259sind\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n hidrogen t&uuml;k\u0259ndiyi zaman ba\u015f verir. G&uuml;n\u0259\u015fimiz n\u0259hay\u0259t hidrogen t&uuml;k\u0259ndikd\u0259, n&uuml;v\u0259si &ouml;z cazib\u0259sinin t\u0259siri alt\u0131nda &ccedil;&ouml;km\u0259y\u0259 ba\u015flayacaq. Xarici t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r i&ccedil;\u0259riy\u0259 do\u011fru &ccedil;&ouml;kd&uuml;kc\u0259, n\u0259tic\u0259 t\u0259zyiq v\u0259 istilik o q\u0259d\u0259r g&uuml;cl&uuml; olacaq ki, bu t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r helium atomlar\u0131n\u0131 karbona &ccedil;evirm\u0259y\u0259 ba\u015flayacaqlar.&quot;<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259d\u0259 meydana g\u0259l\u0259n enerji partlay\u0131\u015f\u0131 G&uuml;n\u0259\u015fin orijinal &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;nd\u0259n y&uuml;zl\u0259rl\u0259 d\u0259f\u0259 geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 a\u011fdan q\u0131rm\u0131z\u0131 istiy\u0259 q\u0259d\u0259r soyumas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq. Blumer vur\u011fulay\u0131r ki, bu proses &quot;a&ccedil;ar d\u0259yi\u015fdirm\u0259k kimi olmasa da&quot; qa&ccedil;\u0131lmaz olaraq g&uuml;n\u0259\u015f sisteminin m\u0259hvin\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xaracaq.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda G&uuml;n\u0259\u015fin diametri t\u0259xmin\u0259n 1,4 milyon kilometrdir. Lakin o, q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ng\u0259 &ccedil;evrildikd\u0259 bu &ouml;l&ccedil;&uuml;d\u0259n 200 d\u0259f\u0259 &ccedil;ox \u015fi\u015f\u0259 v\u0259 diametri 300 milyon km-\u0259 &ccedil;ata bil\u0259r.<br \/>\nBu proses ba\u015f verdikd\u0259, \u0259n daxili planetl\u0259r &#8211; Merkuri v\u0259 Venera G&uuml;n\u0259\u015f\u0259 &ccedil;\u0259kil\u0259c\u0259k v\u0259 m\u0259hv olacaq. Lakin Dr Blumer deyir: &quot;Q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ngin d\u0259qiq &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml; m\u0259lum deyil, ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 Yer maraql\u0131 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir.&quot;<\/p>\n<p>G&uuml;n\u0259\u015fd\u0259n 93 milyon mil (148,22 milyon km) m\u0259saf\u0259d\u0259 Yer q\u0131zarm\u0131\u015f g&ouml;r&uuml;n\u0259 bil\u0259r. Lakin 186 milyon mil G&uuml;n\u0259\u015fin b&ouml;y&uuml;m\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;tl\u0259q yuxar\u0131 h\u0259dddir v\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 b&ouml;y&uuml;k olmaya bil\u0259r.<br \/>\n&ldquo;M&uuml;mk&uuml;n &ouml;l&ccedil;&uuml;l\u0259rin yuxar\u0131 h\u0259ddind\u0259 Yer G&uuml;n\u0259\u015f t\u0259r\u0259find\u0259n tamamil\u0259 udula bil\u0259r v\u0259 bu, onun sonu olacaq. \u018fg\u0259r o, a\u015fa\u011f\u0131 h\u0259ddd\u0259dirs\u0259, Yeri udmaq m&uuml;mk&uuml;n olmayacaq.&#39;<br \/>\nAncaq G&uuml;n\u0259\u015f Yeri b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 udmasa bel\u0259, bu h\u0259l\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 x\u0259b\u0259r deyil.&nbsp;<\/p>\n<p>&ldquo;Yer s\u0259thinin temperaturu atmosferin u&ccedil;ub getm\u0259si v\u0259 okeanlar\u0131n qaynayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na g\u0259l\u0259c\u0259k&rdquo; &ndash; m&uuml;t\u0259x\u0259ssis deyir.<br \/>\nQalan &quot;Yer&quot;, \u0259n yax\u015f\u0131 halda, radiasiya il\u0259 partlad\u0131lm\u0131\u015f cans\u0131z qaya topu olacaq. Mars, Yupiter v\u0259 Saturn b&ouml;y&uuml;y\u0259n q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ng G&uuml;n\u0259\u015fin \u015fidd\u0259tli istisind\u0259n t\u0259sirl\u0259n\u0259c\u0259yi &uuml;&ccedil;&uuml;n xarici planetl\u0259r z\u0259r\u0259rsiz xilas ola bilm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r G&uuml;n\u0259\u015f kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b&ouml;y&uuml;y\u0259rs\u0259, ulduz emissiyalar\u0131 onlar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n qazlar\u0131 &ccedil;\u0131xara bil\u0259r v\u0259 &ldquo;fotobuxarlanma&rdquo; adlanan prosesd\u0259 yana bil\u0259r. Lakin Dr Bloomer izah edir ki, b\u0259zi modell\u0259r Saturnun q\u0259fild\u0259n &ouml;z&uuml;n&uuml; G&uuml;n\u0259\u015fin yeni ya\u015fay\u0131\u015f zonas\u0131n\u0131n ortas\u0131nda tapa bil\u0259c\u0259yini proqnozla\u015fd\u0131r\u0131r.<br \/>\n&ldquo;B\u0259zi modell\u0259r Saturnun G&uuml;n\u0259\u015fd\u0259n uzaql\u0131\u011f\u0131n\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r orta ola bil\u0259c\u0259yini t\u0259klif edir. Saturnda ya\u015faya bilm\u0259rik, amma onun peyki Titan ola bil\u0259rmi? &quot;Hal-haz\u0131rda qal\u0131n, n\u0259f\u0259s almayan bir atmosfer\u0259 v\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 temperaturlara g&ouml;r\u0259 maye etan v\u0259 metan g&ouml;ll\u0259rin\u0259 ev sahibliyi edir, lakin istil\u0259\u015fdikc\u0259 orada n\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259yini &ouml;yr\u0259nm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fmaq davam ed\u0259n t\u0259dqiqat sah\u0259sidir.&quot;<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, t\u0259xmin\u0259n yeddi milyard ild\u0259n sonra G&uuml;n\u0259\u015fin enerjisi tamamil\u0259 t&uuml;k\u0259n\u0259c\u0259k v\u0259 &ouml;z xarici t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rini kosmosa atma\u011fa ba\u015flayacaq v\u0259 planetar dumanl\u0131q buraxacaq. Bu b&ouml;y&uuml;k, halqa formal\u0131 strukturlar &ouml;lm\u0259kd\u0259 olan ulduzlar isti a\u011f c\u0131rtdan ulduza &ccedil;&ouml;km\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l qalan materiallar\u0131n\u0131n &ccedil;oxunu xaric etdikd\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir.<br \/>\nKe&ccedil;\u0259n il elm adamlar\u0131 Messier 57 v\u0259 ya Halqa dumanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015f\u0259kill\u0259rini &ccedil;\u0259km\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n James Webb Kosmik Teleskopundan istifad\u0259 etdil\u0259r; Bu g&ouml;r&uuml;nt&uuml;l\u0259r G&uuml;n\u0259\u015fimizin bir g&uuml;n nec\u0259 olaca\u011f\u0131na dair biz\u0259 ipucu verir. V\u0259 bu son m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 G&uuml;n\u0259\u015f \u0259n k\u0259nardak\u0131 planetl\u0259ri orbitind\u0259n &ccedil;\u0131xararaq G&uuml;n\u0259\u015f sistemind\u0259ki transformasiyas\u0131n\u0131 tamamlayacaq.<br \/>\nG&uuml;n\u0259\u015f bu prosesd\u0259 k&uuml;tl\u0259sinin 50 faizini itir\u0259rs\u0259, q&uuml;vv\u0259l\u0259r o q\u0259d\u0259r g&uuml;cl&uuml; olacaq ki, Uran v\u0259 Neptun g&uuml;n\u0259\u015f sistemind\u0259n s&uuml;r&uuml;kl\u0259n\u0259c\u0259k. N\u0259hay\u0259t, G&uuml;n\u0259\u015f \u0259traf\u0131nda f\u0131rlanan asteroid qur\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 Oort buludunun n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259sirl\u0259n\u0259c\u0259yi m\u0259saf\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G&uuml;n\u0259\u015f son n\u0259h\u0259ng &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;n\u0259 &ccedil;atd\u0131qda, asteroid qur\u015fa\u011f\u0131ndak\u0131 cisiml\u0259r o q\u0259d\u0259r q\u0131zd\u0131r\u0131la bil\u0259r ki, donmu\u015f qazlar v\u0259 su sublimasiya edir v\u0259 metal n&uuml;v\u0259l\u0259rd\u0259n ba\u015fqa he&ccedil; n\u0259 buraxm\u0131r. Bununla bel\u0259, Oort buludunda az d\u0259yi\u015fiklik olacaq (G&uuml;n\u0259\u015fd\u0259n 0,079-1,58 i\u015f\u0131q ili m\u0259saf\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n qayal\u0131 material\u0131n b&ouml;y&uuml;k sah\u0259si).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D&uuml;nyan\u0131n sonunun nec\u0259 olaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir &ccedil;ox n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r ir\u0259li s&uuml;r&uuml;ls\u0259 d\u0259, qa&ccedil;\u0131lmaz bir ax\u0131n var. G&uuml;n\u0259\u015fin d\u0259yi\u015fm\u0259si \u0259slind\u0259 canl\u0131lar\u0131n h\u0259yatlar\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. B\u0259s bu n\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-197671","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/197671","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=197671"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/197671\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=197671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=197671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=197671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}