{"id":195343,"date":"2024-01-29T11:24:09","date_gmt":"2024-01-29T07:24:09","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=195343","title":{"rendered":"Bu u\u015faqlar Hepatit A virusuna daha \u00e7ox yoluxur &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hepatit A (infeksion sar\u0131l\u0131q v\u0259 ya Botkin x\u0259st\u0259liyi) qaraciy\u0259rin virus x\u0259st\u0259liyidir. O, qaraciy\u0259rd\u0259 k\u0259skin iltihab yaradaraq, &ouml;z-&ouml;z&uuml;n\u0259 sa\u011falan, qaraciy\u0259rd\u0259 x\u0259sar\u0259t yaratmayan x\u0259st\u0259likdir. Hepatit B v\u0259 C-d\u0259n f\u0259rqli olaraq, Hepatit A xroniki qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyin\u0259 s\u0259b\u0259b olmur.<\/strong><\/p>\n<p>Bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m&uuml;t\u0259x\u0259ssis-eksperti Emin M\u0259mm\u0259dov bildirib. Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, uzun ill\u0259rdi ki, bu virus m&ouml;vcuddur, tam &ouml;yr\u0259nilib v\u0259 h\u0259tta ona qar\u015f\u0131 vaksin var:<\/p>\n<p>&quot;Yoluxma b\u0259zi gigiyena qaydalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131r v\u0259 yay\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Hepatit A virusunun \u0259sas\u0259n fekal-oral yolu il\u0259 say\u0259sind\u0259 &ouml;t&uuml;r&uuml;l&uuml;r. Bu zaman \u015f\u0259xs &ouml;z fekaliya (n\u0259cis ifrazat\u0131) v\u0259 &ccedil;irkl\u0259nmi\u015f \u0259li il\u0259 infeksiyan\u0131 \u0259trafa yay\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, x\u0259st\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259 \u0259l kontakt\u0131 v\u0259 ya yoluxan \u015f\u0259xs \u0259trafda olan a\u011f\u0131za d&uuml;\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259k n\u0259y\u0259 toxunubsa (qida, su), dig\u0259rl\u0259rini asanl\u0131qla yoluxdura bil\u0259r. Meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r yuyulmad\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 virusa yoluxma ehtimal\u0131 x&uuml;susil\u0259 y&uuml;ks\u0259kdir. &Ccedil;&uuml;nki virus soyu\u011fa, istiy\u0259, h\u0259tta m\u0259d\u0259nin qat\u0131 tur\u015f m&uuml;hitin\u0259 davaml\u0131d\u0131r. Lakin suyu qaynamaqla onu tamamil\u0259 m\u0259hv etm\u0259k olar.<br \/>\nHepatit A virusu orqanizm\u0259 h\u0259zm sistemi vasit\u0259sil\u0259 daxil ola bil\u0259r. Dig\u0259r qan v\u0259 ya cinsi yoluxma da m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Lakin bu hallar daha az rast g\u0259linir v\u0259 k&uuml;tl\u0259vi yoluxmalara s\u0259b\u0259b olmur.<\/p>\n<p>Virusa yoluxan insanda gizli period olur v\u0259 inkubasiya m&uuml;dd\u0259ti adlan\u0131r. Bu d&ouml;vr ortalama 2-4 h\u0259ft\u0259 davam edir. X\u0259st\u0259lik insanda hals\u0131zl\u0131q, tez yorulma, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 a\u011fr\u0131, i\u015ftahs\u0131zl\u0131q, qusma, m\u0259d\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131, ishal \u0259lam\u0259tl\u0259ri il\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259rir. Bu d&ouml;vr \u0259n &ccedil;ox yoluxdurucu oldu\u011fu d&ouml;n\u0259mdir. Daha sonra sar\u0131l\u0131q d\u0259rid\u0259 qa\u015f\u0131nma \u0259lam\u0259tl\u0259ri il\u0259 &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131r v\u0259 x\u0259st\u0259nin daha &ouml;nc\u0259ki \u0259lam\u0259tl\u0259rind\u0259 rahatlama m&uuml;\u015fahid\u0259 edilir. Diaqnoz qoymaq &uuml;&ccedil;&uuml;n Hepatit A virusun \u0130gM dediyimiz markerini v\u0259 qaraciy\u0259r testl\u0259rini laborator analizl\u0259rin\u0259 bax\u0131l\u0131r, x\u0259st\u0259liyin gedi\u015fini bununla izl\u0259nilir.<\/p>\n<p>G&ouml;zl\u0259r v\u0259 d\u0259ri sarald\u0131qda, x\u0259st\u0259 art\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259nin adi soyuqlama, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq pozuntusu kimi yox, m\u0259hz qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyinin oldu\u011funu anlay\u0131r v\u0259 h\u0259kim\u0259 m&uuml;raci\u0259t edir. Burada \u0259n \u0259sas erk\u0259n \u0259lam\u0259t sidiyin r\u0259nginin t&uuml;ndl\u0259\u015fm\u0259sidir. Bu halda h\u0259kim\u0259 m&uuml;raci\u0259t etm\u0259k t&ouml;vsiy\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Sar\u0131l\u0131q ba\u015f verdikd\u0259n sonra qaraciy\u0259rin \u0259vv\u0259lki s\u0259viyy\u0259y\u0259 qay\u0131tmas\u0131 5 aya q\u0259d\u0259r &ccedil;\u0259k\u0259 bil\u0259r. B\u0259z\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259r tamamil\u0259 saralm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 h\u0259kim\u0259 m&uuml;raci\u0259t edirl\u0259r. Lakin panikaya d&uuml;\u015fm\u0259k laz\u0131m deyil. Unutmay\u0131n ki, sa\u011flam insan &uuml;&ccedil;&uuml;n Hepatit A virusuna yoluxmas\u0131 h\u0259yat\u0131 risk da\u015f\u0131m\u0131r. \u018fn \u0259sas\u0131 x\u0259st\u0259ni t\u0259crid etm\u0259k v\u0259 dig\u0259r insanlar\u0131 yoluxmadan qorumaqd\u0131r. Onunla t\u0259masda yaln\u0131z daha &ouml;nc\u0259 Hepatit A (sar\u0131l\u0131q) ke&ccedil;ir\u0259n insanlar v\u0259 vaksinasiyas\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259r olmal\u0131d\u0131r. Yoluxan \u015f\u0259xsi x\u0259st\u0259xanaya yerl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 h\u0259r zaman ehtiyac yaranm\u0131r. Bel\u0259 ki, ya\u015fay\u0131\u015f yeri &uuml;zr\u0259 poliklinikan\u0131n sah\u0259 h\u0259kiminin v\u0259 ya infeksionistin n\u0259zar\u0259tind\u0259 evd\u0259 m&uuml;alic\u0259 ala bil\u0259r.<\/p>\n<p>X&uuml;susil\u0259 5-14 ya\u015f qrupu u\u015faqlar Hepatit A virusuna daha &ccedil;ox yoluxur. U\u015faqlarda yoluxma hallar\u0131nda valideyinl\u0259r panikaya d&uuml;\u015fm\u0259sinl\u0259r. Bu zaman h\u0259kim-pediatrlara m&uuml;raci\u0259t etsinl\u0259r, h\u0259kim n\u0259zar\u0259tind\u0259 t\u0259crid olunaraq, m&uuml;alic\u0259 als\u0131nlar.<br \/>\nB&ouml;y&uuml;kl\u0259r d\u0259 \u0259ks\u0259r hallarda m\u0259hz u\u015faqlardan yoluxa bil\u0259rl\u0259r. Ya\u015fl\u0131 insanlar, x&uuml;susil\u0259 xroniki qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259n, Hepatit B v\u0259 C x\u0259st\u0259l\u0259ri, sirrozlu x\u0259st\u0259l\u0259r, alkoqolla ba\u011fl\u0131 qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259nl\u0259r, a\u011f\u0131r &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259l\u0259ri, b&ouml;yr\u0259k x\u0259st\u0259l\u0259ri hepatit A-ya yoluxarsa, bu zaman &ccedil;\u0259tinlikl\u0259r yarana bil\u0259r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, virusun alovlanmas\u0131 olan \u0259razil\u0259rd\u0259 bu qrup \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 vaksinasiyadan ke&ccedil;m\u0259k ciddi t&ouml;vsiy\u0259 olunur&quot;.<\/p>\n<p>H\u0259kim deyib ki, Hepatit A virusu y&uuml;ks\u0259k immunogendir. Virusa yaln\u0131z bir d\u0259f\u0259 yoluxma m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r, sonra &ouml;m&uuml;rl&uuml;k immunitet formala\u015f\u0131r:<\/p>\n<p>&quot;X&uuml;susi m&uuml;alic\u0259si &uuml;sulu v\u0259 spesifik bir antivirus preparat\u0131 yoxdur. Yaln\u0131z simptomatik d\u0259rmanlar v\u0259 infuziyalar t&ouml;vsiy\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Hepatit A x\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 &ccedil;ox d\u0259rman istifad\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun deyil. Onsuzda ciddi virus t\u0259sirn\u0259 m\u0259ruz qalan qaraciy\u0259r bir d\u0259 art\u0131q d\u0259rmanlara g&uuml;c s\u0259rf etm\u0259m\u0259lidir. Laz\u0131ms\u0131z medikamentoz m&uuml;alic\u0259d\u0259n qa&ccedil;\u0131nmaq t&ouml;vsiy\u0259 olunur. Vaksinasiya Hepatit A virusunun spesifik profilaktika &uuml;suludur. \u0130ki doz peyv\u0259nd alaraq, bu x\u0259st\u0259likd\u0259n tam qorunmaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.<\/p>\n<p>\u018fl gigiyenas\u0131, x&uuml;susil\u0259 u\u015faqlar\u0131n virusun yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011f\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 yoludur. Y&uuml;ks\u0259k risk qrupunda olan insanlar peyv\u0259ndl\u0259nm\u0259d\u0259n ke&ccedil;m\u0259lidirl\u0259r. K&uuml;tl\u0259vi qidalanma obyektl\u0259rind\u0259 qida il\u0259 t\u0259masda olan insanlar\u0131n \u015f\u0259xsi gigiyenas\u0131na ciddi s&uuml;r\u0259td\u0259 t\u0259\u015fviq etm\u0259k v\u0259 onlara m&uuml;t\u0259madi olaraq x&uuml;susi dezinfeksiyaedici m\u0259hlullardan istifad\u0259 t&ouml;vsiy\u0259 olunur.<\/p>\n<p>X\u0259st\u0259liyin simptomlar\u0131 &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya \u015f&uuml;bh\u0259l\u0259ndiyiniz andan dig\u0259r insanlarla t\u0259mas\u0131 minimuma endirm\u0259si, h\u0259m&ccedil;inin insanlar\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259n bir m&uuml;dd\u0259t uzaq qalmaq ba\u015fqalar\u0131n\u0131n yoluxmamaya daha az m\u0259ruz qalmas\u0131 dem\u0259kdir&quot;.\/\/\/APA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hepatit A (infeksion sar\u0131l\u0131q v\u0259 ya Botkin x\u0259st\u0259liyi) qaraciy\u0259rin virus x\u0259st\u0259liyidir. O, qaraciy\u0259rd\u0259 k\u0259skin iltihab yaradaraq, &ouml;z-&ouml;z&uuml;n\u0259 sa\u011falan, qaraciy\u0259rd\u0259 x\u0259sar\u0259t yaratmayan x\u0259st\u0259likdir. Hepatit B v\u0259 C-d\u0259n f\u0259rqli olaraq, Hepatit A&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-195343","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/195343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=195343"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/195343\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=195343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=195343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=195343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}