{"id":194684,"date":"2024-01-18T10:57:59","date_gmt":"2024-01-18T06:57:59","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=194684","title":{"rendered":"Fransaya qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq edilsin &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Milli M\u0259clisin Beyn\u0259lxalq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r v\u0259 parlamentl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r komit\u0259si Fransa Senat\u0131n\u0131n q\u0259tnam\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar B\u0259yanat q\u0259bul edib.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az&nbsp;B\u0259yanat\u0131 t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p>&ldquo;Fransada f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n erm\u0259ni lobbisi r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin v\u0259 onlar\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda olan Fransa r\u0259smil\u0259rinin v\u0259 siyas\u0259t&ccedil;il\u0259rinin t\u0259hriki il\u0259 Fransa Respublikas\u0131 Senat\u0131n\u0131n 2024-c&uuml; il yanvar\u0131n 17-d\u0259 q\u0259bul etdiyi q\u0259r\u0259zli, birt\u0259r\u0259fli v\u0259 \u0259sass\u0131z q\u0259tnam\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin Beyn\u0259lxalq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r v\u0259 parlamentl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r komit\u0259si a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 b\u0259yan edir:<\/p>\n<p>&#8211; Son ill\u0259rd\u0259 Fransa Respublikas\u0131n\u0131n siyasi dair\u0259l\u0259ri, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Senat\u0131 v\u0259 Milli Assambleyas\u0131 birba\u015fa Yelisey Saray\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f t\u0259limat \u0259sas\u0131nda a&ccedil;\u0131q irq&ccedil;i, az\u0259rbaycanofob v\u0259 islamofob f\u0259aliyy\u0259tini daha da intensivl\u0259\u015fdirmi\u015fdir v\u0259 beyn\u0259lxalq h&uuml;quq normalar\u0131na v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 a&ccedil;\u0131q h&ouml;rm\u0259tsizlik n&uuml;mayi\u015f etdir\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n\u0259 v\u0259 suverenliyin\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259dal\u0259tsiz add\u0131mlar atmaqda davam edir;<\/p>\n<p>&#8211; Fransa h&ouml;kum\u0259tinin apard\u0131\u011f\u0131 anti-Az\u0259rbaycan siyas\u0259ti, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Fransa Parlamentinin h\u0259r iki palatas\u0131nda &ouml;lk\u0259miz \u0259leyhin\u0259 indiy\u0259d\u0259k q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259tnam\u0259l\u0259r ucbat\u0131ndan iki &ouml;lk\u0259 aras\u0131nda m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r tarixinin \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir v\u0259 mahiyy\u0259tc\u0259 dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hesab edil\u0259 bil\u0259r;<\/p>\n<p>&#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259dl\u0259ri &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n\u0259 h&ouml;rm\u0259t edilm\u0259si Fransa t\u0259r\u0259finin h\u0259m &ccedil;oxt\u0259r\u0259fli, h\u0259m d\u0259 ikit\u0259r\u0259fli beyn\u0259lxalq &ouml;hd\u0259liyi olsa da, Fransa ist\u0259r &ouml;lk\u0259 daxilind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s&ccedil;&uuml;s&uuml; oldu\u011fu q\u0259tnam\u0259 layih\u0259l\u0259rind\u0259 &ouml;lk\u0259mizin \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n&uuml; v\u0259 suverenliyini sual alt\u0131na qoymu\u015fdur;<\/p>\n<p>&#8211; BMT T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131 v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 Fransan\u0131n ir\u0259li s&uuml;rd&uuml;y&uuml; Az\u0259rbaycan \u0259leyhin\u0259 &ccedil;oxsayl\u0131 q\u0259rar v\u0259 q\u0259tnam\u0259 layih\u0259l\u0259rinin q\u0259bul olunmamas\u0131 Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin u\u011furlu xarici siyas\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, Fransan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;sl\u0259rinin bu t\u0259\u015fkilatlarda haql\u0131 olaraq q\u0259r\u0259zli v\u0259 qeyri-obyektiv add\u0131mlar kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; Fransan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 qeyri-qanuni f\u0259aliyy\u0259tinin bir istiqam\u0259tini d\u0259 u\u011fursuz k\u0259\u015ffiyyat i\u015fi t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Bu &ouml;lk\u0259nin Bak\u0131dak\u0131 s\u0259firliyinin iki \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 diplomatik statuslar\u0131na uy\u011fun olmayan, &ldquo;Diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r haqq\u0131nda&rdquo; 1961-ci il tarixli Vyana Konvensiyas\u0131 il\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil ed\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 g&ouml;r\u0259 Az\u0259rbaycan h&ouml;kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n &ldquo;persona non grata&rdquo; (arzuolunmaz \u015f\u0259xs) elan olunaraq &ouml;lk\u0259 \u0259razisind\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; Fransa h&ouml;kum\u0259tinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 Senat\u0131n\u0131n v\u0259 Milli Assambleyas\u0131n\u0131n destruktiv v\u0259 t\u0259xribat&ccedil;\u0131 add\u0131mlar\u0131 Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda s&uuml;lh g&uuml;nd\u0259liyinin h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz regionunda v\u0259ziyy\u0259ti g\u0259rginl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 xidm\u0259t edir;<\/p>\n<p>&#8211; Son aylar Erm\u0259nistan&ndash;Az\u0259rbaycan \u015f\u0259rti s\u0259rh\u0259dind\u0259 tam sakitliyin h&ouml;km s&uuml;rm\u0259si v\u0259 he&ccedil; bir m&uuml;naqi\u015f\u0259li hal\u0131n ba\u015f verm\u0259m\u0259si, g&ouml;r&uuml;n&uuml;r, Fransa t\u0259r\u0259fini narahat edir. Fransa m&uuml;xt\u0259lif vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l ataraq Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda s&uuml;lh m&uuml;qavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g&ouml;r&uuml;l\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259 mane&ccedil;ilik t&ouml;r\u0259tm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; Fransa Erm\u0259nistana silah-sursat satmaqla onun Az\u0259rbaycanla m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na z\u0259rb\u0259 vurur, Erm\u0259nistandak\u0131 revan\u015fist q&uuml;vv\u0259l\u0259ri yeni m&uuml;harib\u0259y\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259ndirir;<\/p>\n<p>&#8211; C\u0259nubi Qafqaz regionunun v\u0259 b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 Avropan\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259hdid t&ouml;r\u0259tmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259tiyy\u0259tli s\u0259yl\u0259ri il\u0259 art\u0131q tarix\u0259 qovu\u015fmu\u015f Erm\u0259nistan&ndash;Az\u0259rbaycan m&uuml;naqi\u015f\u0259sinin 30 il\u0259 yax\u0131n m&uuml;dd\u0259td\u0259 h\u0259ll edilm\u0259m\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesind\u0259 beyn\u0259lxalq vasit\u0259&ccedil;i rolunu oynam\u0131\u015f b\u0259zi d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin, x&uuml;sus\u0259n Fransan\u0131n Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131na \u0259saslanan status-kvonu qoruyub saxlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015fmas\u0131 olmu\u015fdur;<\/p>\n<p>&#8211; &ldquo;Silahl\u0131 m&uuml;naqi\u015f\u0259 zaman\u0131 m\u0259d\u0259ni s\u0259rv\u0259tl\u0259rin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda&rdquo; 1954-c&uuml; il tarixli Haaqa Konvensiyas\u0131n\u0131 v\u0259 onun iki protokolunu, UNESCO-nun &ldquo;&Uuml;mumd&uuml;nya m\u0259d\u0259ni v\u0259 t\u0259bii irsin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda&rdquo; 1972-ci il 16 noyabr tarixli Konvensiyas\u0131n\u0131 v\u0259 &ldquo;M\u0259d\u0259ni irsin q\u0259sd\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda&rdquo; 2003-c&uuml; il 17 oktyabr tarixli B\u0259yannam\u0259sini xat\u0131rladan Fransa Senat\u0131 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 30 il\u0259 yax\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda saxlam\u0131\u015f Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259min konvensiyalar\u0131 v\u0259 B\u0259yannam\u0259ni kobudcas\u0131na pozdu\u011funu bil\u0259-bil\u0259 he&ccedil; zaman bu &ouml;lk\u0259ni beyn\u0259lxalq &ouml;hd\u0259likl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259y\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131rmam\u0131\u015fd\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; \u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f y&uuml;z minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n ata-baba yurdlar\u0131ndan zorla k&uuml;tl\u0259vi sur\u0259td\u0259 qovulmas\u0131na s\u0259ssiz qalan v\u0259 onlar\u0131n geri qay\u0131d\u0131\u015f h&uuml;ququnun b\u0259rpas\u0131na &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015f etm\u0259y\u0259n Fransa yen\u0259 d\u0259 ikili standartlar siyas\u0259tin\u0259 sadiq qalaraq erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259r f&uuml;rs\u0259td\u0259 canf\u0259\u015fanl\u0131q edir;<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259d\u0259ni irsin qorunmas\u0131ndan d\u0259m vuran Fransa qad\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259nn&uuml;m&ccedil;&uuml;s&uuml; kimi tan\u0131nan g&ouml;rk\u0259mli \u015fair\u0259, r\u0259ssam, maarif&ccedil;i v\u0259 xeyriyy\u0259&ccedil;i Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n Evian-le-Ben \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 heyk\u0259linin t\u0259hqir olunmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almam\u0131\u015f, bu r\u0259zal\u0259ti t&ouml;r\u0259d\u0259nl\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 tap\u0131b c\u0259zaland\u0131rmam\u0131\u015fd\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; Fransa &ldquo;\u0130rqi ayr\u0131-se&ccedil;kiliyin b&uuml;t&uuml;n formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda&rdquo; Beyn\u0259lxalq Konvensiyan\u0131n t\u0259tbiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 Beyn\u0259lxalq \u018fdal\u0259t M\u0259hk\u0259m\u0259sinin m&uuml;v\u0259qq\u0259ti t\u0259dbirl\u0259r bar\u0259d\u0259 q\u0259rarlar\u0131n\u0131 m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hrif edir. Fransan\u0131n iddialar\u0131n\u0131n \u0259ksin\u0259 olaraq, M\u0259hk\u0259m\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyini v\u0259 \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n&uuml; bir daha t\u0259sdiq ed\u0259n, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f &uuml;z\u0259rind\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f suverenliyini \u015f&uuml;bh\u0259 alt\u0131na alan t\u0259l\u0259bini r\u0259dd ed\u0259n q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n b&uuml;t&uuml;n h\u0259rbi v\u0259 h&uuml;quq m&uuml;hafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsi hey\u0259tinin Qaraba\u011f b&ouml;lg\u0259sind\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259sass\u0131z t\u0259l\u0259bini r\u0259dd etmi\u015fdir. H\u0259m&ccedil;inin Beyn\u0259lxalq \u018fdal\u0259t M\u0259hk\u0259m\u0259si La&ccedil;\u0131n n\u0259zar\u0259t-burax\u0131l\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin La&ccedil;\u0131n yolu boyunca h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 mane oldu\u011funa dair Erm\u0259nistan\u0131n iddias\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259mi\u015fdir;<\/p>\n<p>&#8211; Fransa Senat\u0131n\u0131n q\u0259tnam\u0259sind\u0259 v\u0259 Fransa r\u0259smil\u0259rinin m&uuml;t\u0259madi a&ccedil;\u0131qlamalar\u0131nda iddia edildiyinin \u0259ksin\u0259 olaraq, h\u0259tta Avropa \u015euras\u0131n\u0131n \u0130nsan h&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 komissar\u0131n\u0131n Erm\u0259nistana v\u0259 Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259rind\u0259n sonra haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 hesabatda da qeyd edilir ki, Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n he&ccedil; bir g&uuml;c t\u0259tbiq olunmadan, Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f b&ouml;lg\u0259sini t\u0259rk etm\u0259k yerli erm\u0259nil\u0259rin &ouml;z k&ouml;n&uuml;ll&uuml; q\u0259rar\u0131 olmu\u015fdur;<\/p>\n<p>&#8211; Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a&ccedil;\u0131q d&uuml;\u015fm\u0259n&ccedil;ilik siyas\u0259ti y&uuml;r&uuml;d\u0259n Fransadan f\u0259rqli olaraq, d&uuml;nyan\u0131n \u0259ks\u0259r &ouml;lk\u0259l\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 m&uuml;vafiq beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar Az\u0259rbaycan\u0131n qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 &ldquo;mina terroru&rdquo;nu pisl\u0259y\u0259n a&ccedil;\u0131qlamalar yaym\u0131\u015flar. Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 minalarla k&uuml;tl\u0259vi &ccedil;irkl\u0259nm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 k\u0259skin problem v\u0259 bunun \u0259razil\u0259rin reabilitasiyas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 ke&ccedil;mi\u015f m\u0259cburi k&ouml;&ccedil;k&uuml;nl\u0259rin &ouml;z evl\u0259rin\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 qay\u0131tmas\u0131 prosesi &uuml;&ccedil;&uuml;n yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259r, habel\u0259 onlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 h\u0259yat\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n t&ouml;r\u0259tdiyi ciddi t\u0259hl&uuml;k\u0259l\u0259r beyn\u0259lxalq hesabatlarda tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; D&uuml;nyan\u0131n m&uuml;xt\u0259lif b&ouml;lg\u0259l\u0259rind\u0259 50-d\u0259n art\u0131q d&ouml;vl\u0259tin \u0259razisini i\u015f\u011fal etmi\u015f, s\u0259rv\u0259tl\u0259rini talam\u0131\u015f, xalqlar\u0131n\u0131 uzun ill\u0259r \u0259sar\u0259td\u0259 saxlam\u0131\u015f Fransan\u0131n t&ouml;r\u0259tdiyi v\u0259h\u015filikl\u0259r, habel\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 m&uuml;harib\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri b\u0259\u015f\u0259r tarixinin qara s\u0259hif\u0259l\u0259ridir. M&uuml;st\u0259ml\u0259k\u0259 ill\u0259rind\u0259 Fransa silahl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259ri etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g&ouml;r\u0259 y&uuml;z minl\u0259rl\u0259 dinc sakini k&uuml;tl\u0259vi sur\u0259td\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fdir. T&ouml;r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tl\u0259ri Fransan\u0131n siyasi tarixind\u0259 silinm\u0259si m&uuml;mk&uuml;n olmayan l\u0259k\u0259dir;<\/p>\n<p>&#8211; 1960&ndash;1966-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u018flc\u0259zairin B&ouml;y&uuml;k S\u0259hrada pay\u0131na d&uuml;\u015f\u0259n Reggan v\u0259 \u0130n Ecker adl\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 Fransa t\u0259r\u0259find\u0259n 17 n&uuml;v\u0259 s\u0131na\u011f\u0131 ger&ccedil;\u0259kl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir ki, onlardan da 11-i yeralt\u0131 s\u0131naqlar olmu\u015fdur. Fransa a\u015fkar edilm\u0259mi\u015f kimy\u0259vi, radioaktiv v\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nmi\u015f tullant\u0131lar\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razil\u0259r\u0259 dair topoqrafik x\u0259rit\u0259l\u0259ri indiy\u0259d\u0259k \u018flc\u0259zair t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim etmir. Eyni zamanda, Fransa h\u0259min s\u0131naqlar\u0131n v\u0259 tullant\u0131lar\u0131n yerli \u0259haliy\u0259 g&ouml;st\u0259rdiyi t\u0259sirl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 m&uuml;vafiq kompensasiyan\u0131n verilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259n d\u0259 boyun qa&ccedil;\u0131r\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; \u0130\u015f\u011fal etdiyi \u018flc\u0259zair \u0259razisind\u0259 5 milyondan art\u0131q mina basd\u0131ran Fransa h\u0259min minalar\u0131n x\u0259rit\u0259l\u0259rini \u018flc\u0259zair t\u0259r\u0259fin\u0259 verm\u0259kd\u0259n bu g&uuml;n\u0259d\u0259k imtina edir. N\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan kimi \u018flc\u0259zair d\u0259 d&uuml;nyada mina partlay\u0131\u015f\u0131ndan \u0259n &ccedil;ox \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259n &ouml;lk\u0259l\u0259rin s\u0131ras\u0131nda &ouml;n yerl\u0259rd\u0259n birini tutur;<\/p>\n<p>&#8211; \u018flc\u0259zairin 1830&ndash;1962-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 1,5 milyondan art\u0131q insan frans\u0131zlar t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirildiyind\u0259n bu &ouml;lk\u0259 &ldquo;1,5 milyon \u015f\u0259hid &ouml;lk\u0259si&rdquo; adland\u0131r\u0131l\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; 1832-ci ild\u0259 El-Uffia q\u0259bil\u0259si gec\u0259 yatd\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259 q\u0131l\u0131ncdan ke&ccedil;irilmi\u015f, qad\u0131nlar v\u0259 u\u015faqlar da daxil olmaqla, 12 min adam &ouml;ld&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015fd&uuml;r;<\/p>\n<p>&#8211; 1945-ci ild\u0259 Setif \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 45 min \u0259lc\u0259zairli &ouml;ld&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015f, 5 min\u0259 yax\u0131n adam h\u0259bs olunmu\u015f, 99 n\u0259f\u0259r edam, 64 n\u0259f\u0259r &ouml;m&uuml;rl&uuml;k katorqa c\u0259zalar\u0131na m\u0259hkum edilmi\u015fdir;<\/p>\n<p>&#8211; 1961-ci il oktyabr\u0131n 17-d\u0259 on minl\u0259rl\u0259 \u0259lc\u0259zairli Fransa i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 pisl\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n Parisd\u0259 n&uuml;mayi\u015f\u0259 &ccedil;\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Fransa polisinin a&ccedil;d\u0131\u011f\u0131 at\u0259\u015f v\u0259 etiraz&ccedil;\u0131lar\u0131n Sena &ccedil;ay\u0131na at\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 1500-\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259lc\u0259zairli q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, mind\u0259n &ccedil;ox \u015f\u0259xs h\u0259bs edilmi\u015fdir. Bu hadis\u0259 tarix\u0259 &ldquo;Sena q\u0259tliam\u0131&rdquo; kimi daxil olmu\u015fdur;<\/p>\n<p>&#8211; Fransan\u0131n i\u015f\u011fal etdiyi Cibuti, Nigeriya v\u0259 &Ccedil;adda xalq\u0131n islam t\u0259hsili almas\u0131 qada\u011fan edilmi\u015f, m\u0259scid v\u0259 m\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259r da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. M&uuml;s\u0259lman aliml\u0259ri h\u0259bs edilmi\u015f, m&uuml;qavim\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n on minl\u0259rl\u0259 m&uuml;s\u0259lman q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi. Tarix\u0259 &ldquo;elm adamlar\u0131n\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131&rdquo; kimi h\u0259kk olunan hadis\u0259ni d\u0259 frans\u0131zlar t&ouml;r\u0259tmi\u015fl\u0259r. Frans\u0131zlar 1917-ci ild\u0259 &Ccedil;adda dini h\u0259yat\u0131 yenid\u0259n nizamlamaq ad\u0131 alt\u0131nda konfrans t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k t\u0259dbir\u0259 qat\u0131lan 400-\u0259 yax\u0131n m&uuml;s\u0259lman elm adam\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 g&uuml;ll\u0259l\u0259mi\u015fl\u0259r;<\/p>\n<p>&#8211; XIX \u0259srd\u0259 m&uuml;st\u0259ml\u0259k\u0259 m&uuml;harib\u0259l\u0259rind\u0259 &ouml;ld&uuml;r&uuml;l\u0259n d&ouml;y&uuml;\u015f&ccedil;&uuml;l\u0259rin 18 min \u0259d\u0259d k\u0259ll\u0259 s&uuml;m&uuml;y&uuml; Parisin \u0130nsan Muzeyind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r v\u0259 n&uuml;mayi\u015f etdirilir. H\u0259min k\u0259ll\u0259 s&uuml;m&uuml;kl\u0259rinin 500-d\u0259n &ccedil;oxu \u0259lc\u0259zairli d&ouml;y&uuml;\u015f&ccedil;&uuml;l\u0259r\u0259 aiddir. \u018flc\u0259zairin h\u0259min s&uuml;m&uuml;kl\u0259ri geriy\u0259 qaytarmaq t\u0259l\u0259bini Fransa h\u0259l\u0259 d\u0259 tam yerin\u0259 yetirmir. Bu c&uuml;r ma\u011fara t\u0259f\u0259kk&uuml;r&uuml;n\u0259 haz\u0131rda Fransadan ba\u015fqa, d&uuml;nyan\u0131n az d&ouml;vl\u0259tind\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r;<\/p>\n<p>&#8211; Fransan\u0131n i\u015f\u011fal etdiyi M\u0259rake\u015fd\u0259 1907-ci ilin avqustunda tarix\u0259 &ldquo;Kasablanka d&ouml;y&uuml;\u015f&uuml;&rdquo; kimi daxil olmu\u015f h&uuml;cumu n\u0259tic\u0259sind\u0259 2 g&uuml;n \u0259rzind\u0259 3 min\u0259 yax\u0131n m\u0259rake\u015fli q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir;<\/p>\n<p>&#8211; Tunisd\u0259 1956-c\u0131 ild\u0259 m&uuml;bariz\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Fransa i\u015f\u011fal\u0131na r\u0259sm\u0259n son qoyulsa da, Fransa t\u0259r\u0259fi &ouml;lk\u0259nin suverenliyin\u0259 h&ouml;rm\u0259t etm\u0259y\u0259r\u0259k, bu &ouml;lk\u0259d\u0259 h\u0259rbi m&ouml;vcudlu\u011funu qoruyub saxlama\u011fa c\u0259hd g&ouml;st\u0259rmi\u015fdir. 1961-ci ild\u0259 Tunis xalq\u0131n\u0131n Fransa h\u0259rbi bazas\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131na dair t\u0259l\u0259bin\u0259 frans\u0131z h\u0259rb&ccedil;il\u0259r q\u0259tll\u0259rl\u0259 cavab vermi\u015fl\u0259r. &ldquo;Bizert b&ouml;hran\u0131&rdquo; n\u0259tic\u0259sind\u0259 5 min\u0259 yax\u0131n tunislinin &ouml;ld&uuml;r&uuml;ld&uuml;y&uuml; bu &ouml;lk\u0259nin Q\u0131rm\u0131z\u0131 Xa&ccedil; C\u0259miyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; Fransa i\u015f\u011fal etdiyi &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 Cenevr\u0259 Konvensiyas\u0131 il\u0259 qada\u011fan olunmu\u015f kimy\u0259vi silahlardan &ndash; z\u0259h\u0259rli qazlardan istifad\u0259 etmi\u015fdir. H\u0259min qazlar\u0131n t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f insanlar\u0131n n\u0259v\u0259-n\u0259tic\u0259l\u0259ri bu g&uuml;n d\u0259 onkoloji v\u0259 dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kirl\u0259r;<\/p>\n<p>&#8211; Vyetnamda 1947-ci il noyabr\u0131n 29-da t&ouml;r\u0259dilmi\u015f, &ldquo;M\u0131y &Ccedil;a&rdquo; adland\u0131r\u0131lan q\u0259tliam n\u0259tic\u0259sind\u0259 frans\u0131zlar 170-i qad\u0131n v\u0259 157-si u\u015faq olmaqla, y&uuml;zl\u0259rl\u0259 vyetnaml\u0131n\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 &ouml;ld&uuml;rm&uuml;\u015fl\u0259r. 400-\u0259 yax\u0131n evin yand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu q\u0259tliamlar zaman\u0131 vyetnaml\u0131 qad\u0131nlar g&uuml;ll\u0259l\u0259nm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l Fransa \u0259sg\u0259rl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n zorlanm\u0131\u015flar;<\/p>\n<p>&#8211; 1994-c&uuml; ild\u0259 Fransa Ruandada &ldquo;t\u0259hl&uuml;k\u0259siz zona yaratmaq&rdquo; ad\u0131 alt\u0131nda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat ke&ccedil;irmi\u015fdir. N\u0259tic\u0259d\u0259 Fransa silahl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259ri onlara qo\u015fulan yerli m&uuml;naqi\u015f\u0259 t\u0259r\u0259finin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 bu &ouml;lk\u0259d\u0259 tutsi q\u0259bil\u0259sinin 800 mind\u0259n &ccedil;ox &uuml;zv&uuml;n&uuml; q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r. &ldquo;Ruandada tutsi q\u0259bil\u0259sinin soyq\u0131r\u0131m\u0131nda Fransan\u0131n roluna dair hesabata m\u0259sul komissiya&rdquo; t\u0259r\u0259find\u0259n 2021-ci il mart\u0131n 26-da Fransa d&ouml;vl\u0259tinin ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131na t\u0259qdim edilmi\u015f s\u0259n\u0259dd\u0259 Fransan\u0131n q\u0259tliamda m\u0259suliyy\u0259ti qeyd olunmu\u015fdur;<\/p>\n<p>&#8211; 2021-ci il mart\u0131n 30-da Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Malid\u0259 sabitl\u0259\u015fm\u0259 &uuml;zr\u0259 &ccedil;ox&ouml;l&ccedil;&uuml;l&uuml; kompleks missiyas\u0131n\u0131n (M\u0130NUSMA) M&uuml;dafi\u0259 v\u0259 insan h&uuml;quqlar\u0131 b&ouml;lm\u0259sinin d\u0259rc etdiyi hesabatda Fransa h\u0259rb&ccedil;il\u0259rinin Malinin Bounti k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda h\u0259yata ke&ccedil;irdiyi hava h&uuml;cumu n\u0259tic\u0259sind\u0259 19 m&uuml;lki \u015f\u0259xsin h\u0259lak oldu\u011fu qeyd edilmi\u015fdir;<\/p>\n<p>&#8211; Fransa i\u015f\u011fal alt\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259d\u0259ni hegemonluq, &ldquo;kultursid&rdquo; h\u0259yata ke&ccedil;irir, yerli m\u0259d\u0259niyy\u0259tin inki\u015faf\u0131n\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259yir, yoxa &ccedil;\u0131xmaq t\u0259hl&uuml;k\u0259si alt\u0131nda olan yerli dill\u0259ri unutduran v\u0259 aborigenl\u0259rin tarixin\u0259, co\u011frafiyas\u0131na uy\u011fun g\u0259lm\u0259y\u0259n frans\u0131z m\u0259kt\u0259b proqramlar\u0131n\u0131 t\u0259tbiq ed\u0259n assimilyasiya siyas\u0259ti y&uuml;r&uuml;d&uuml;r;<\/p>\n<p>&#8211; Fransa Maohi Nuid\u0259 (Fransa Qvianas\u0131) &ccedil;ay suyunun civ\u0259 il\u0259 k&uuml;tl\u0259vi &ccedil;irkl\u0259nm\u0259si, Martinik v\u0259 Qvadelupan\u0131n torpaqlar\u0131n\u0131n pestisidl\u0259rl\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259si kimi a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r t&ouml;r\u0259tmi\u015fdir;<\/p>\n<p>&#8211; Fransa parlamentaril\u0259rini ilk &ouml;nc\u0259 &ouml;z h&ouml;kum\u0259tini m&uuml;st\u0259ml\u0259k\u0259&ccedil;ilik siyas\u0259tind\u0259n \u0259l &ccedil;\u0259km\u0259y\u0259 v\u0259 art\u0131q uzun m&uuml;dd\u0259tdir ki, m&uuml;st\u0259qilliyi u\u011frunda m&uuml;bariz\u0259 aparan Kanaky (Yeni Kaledoniya) v\u0259 Maohi Nuinin (Fransa Polineziyas\u0131) azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259y\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131ran q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t edirik;<\/p>\n<p>&#8211; Q\u0259m\u0259r Adalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u0259razisi olan Mayotla ba\u011fl\u0131 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 1994-c&uuml; il 6 dekabr tarixli, A\/Res\/49\/18 n&ouml;mr\u0259li q\u0259tnam\u0259sind\u0259 Ba\u015f Assambleya Q\u0259m\u0259r Federativ \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Mayot adas\u0131 &uuml;z\u0259rind\u0259 suverenliyini bir daha t\u0259sdiq etmi\u015f, Fransa h&ouml;kum\u0259tini Q\u0259m\u0259r arxipelaq\u0131n\u0131n 1974-c&uuml; il dekabr\u0131n 22-d\u0259 &ouml;z m&uuml;q\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 referendumu \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Q\u0259m\u0259r adalar\u0131n\u0131n \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n\u0259 h&ouml;rm\u0259t ed\u0259c\u0259yin\u0259 dair g&ouml;t&uuml;rd&uuml;y&uuml; &ouml;hd\u0259likl\u0259ri yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin \u0259laq\u0259dar q\u0259tnam\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259h\u0259l qoymayan v\u0259 beyn\u0259lxalq h&uuml;quqa h&ouml;rm\u0259t etm\u0259y\u0259n Fransan\u0131 s&ouml;z&uuml;ged\u0259n q\u0259tnam\u0259l\u0259ri icra etm\u0259y\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131r\u0131q;<\/p>\n<p>&#8211; Fransan\u0131 t&ouml;r\u0259tdiyi insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 cinay\u0259tl\u0259ri v\u0259 m&uuml;harib\u0259 cinay\u0259tl\u0259rini tan\u0131ma\u011fa, v\u0259h\u015filikl\u0259r t&ouml;r\u0259tdiyi xalqlardan &uuml;zr ist\u0259m\u0259y\u0259, h\u0259m&ccedil;inin t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rini talan etdiyi d&ouml;vl\u0259tl\u0259r\u0259 kompensasiya &ouml;d\u0259m\u0259y\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131r\u0131q;<\/p>\n<p>&#8211; Fransa parlamentaril\u0259rini &ouml;z h&ouml;kum\u0259tini &ouml;lk\u0259d\u0259 artmaqda davam ed\u0259n irq&ccedil;i, antisemit, t&uuml;rkofob v\u0259 islamofob t\u0259zah&uuml;rl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n siyasi irad\u0259 n&uuml;mayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 v\u0259 bu hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa y&ouml;n\u0259l\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t edirik.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin Beyn\u0259lxalq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r v\u0259 parlamentl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r komit\u0259si yuxar\u0131da \u015f\u0259rh olunanlar\u0131, x&uuml;sus\u0259n Fransan\u0131n davaml\u0131 anti-Az\u0259rbaycan f\u0259aliyy\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 H&ouml;kum\u0259tin\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin g&ouml;r&uuml;lm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015f edir:<\/p>\n<p>1. Fransaya qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq edilsin.<\/p>\n<p>2. Fransa r\u0259smil\u0259rinin Az\u0259rbaycanda h\u0259r hans\u0131 aktivl\u0259ri a\u015fkar edildikd\u0259 dondurulsun.<\/p>\n<p>3. Fransa il\u0259 b&uuml;t&uuml;n iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r dayand\u0131r\u0131ls\u0131n.<\/p>\n<p>4. Total da daxil olmaqla, b&uuml;t&uuml;n Fransa \u015firk\u0259tl\u0259ri Az\u0259rbaycandan &ccedil;\u0131xar\u0131ls\u0131n.<\/p>\n<p>5. Fransa \u015firk\u0259tl\u0259rinin Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin sifari\u015fi il\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n h\u0259r hans\u0131 layih\u0259d\u0259 i\u015ftirak\u0131na yol verilm\u0259sin.<\/p>\n<p>6. Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ls\u0131n ki, Kanaky, Maohi Nui v\u0259 Korsikan\u0131n m&uuml;st\u0259qilliyinin tan\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 add\u0131mlar ats\u0131n&rdquo;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milli M\u0259clisin Beyn\u0259lxalq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r v\u0259 parlamentl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r komit\u0259si Fransa Senat\u0131n\u0131n q\u0259tnam\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar B\u0259yanat q\u0259bul edib. Ucnoqta.az&nbsp;B\u0259yanat\u0131 t\u0259qdim edir: &ldquo;Fransada f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n erm\u0259ni lobbisi r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin v\u0259 onlar\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda olan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-194684","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/194684","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=194684"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/194684\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=194684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=194684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=194684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}