{"id":190468,"date":"2023-11-15T15:23:40","date_gmt":"2023-11-15T11:23:40","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=190468","title":{"rendered":"Tibbi s\u0131\u011fortaya t\u0259cili \u201cm\u00fcalic\u0259\u201d laz\u0131md\u0131r &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><b>\u0130cbari Tibbi S\u0131\u011forta (\u0130TS) sisteminin t\u0259tbiqini Az\u0259rbaycan s\u0259hiyy\u0259sinin \u0259n m&uuml;t\u0259r\u0259qqi add\u0131m\u0131 saymaq olard\u0131&#8230; Olard\u0131, \u0259g\u0259r bu sistemi idar\u0259 ed\u0259nl\u0259rin i\u015fi qeyri-pe\u015f\u0259karl\u0131qdan, niyy\u0259tl\u0259ri is\u0259 daha &ccedil;ox para qazanmaq, qohum-\u0259qr\u0259ban\u0131n, dost-tan\u0131\u015f\u0131n\u0131n cibini doldurmaq ehtiras\u0131ndan s\u0131\u011fortalansayd\u0131&#8230;<\/b><\/p>\n<p>D&uuml;nya bu sistem\u0259 19-cu \u0259srin sonlar\u0131ndan ke&ccedil;mi\u015fdi, biz 21-ci \u0259sr\u0259 g&uuml;cl\u0259 &ccedil;atd\u0131rd\u0131q. \u0130ndi d\u0259 bu boyda d&uuml;nya t\u0259cr&uuml;b\u0259si, d&ouml;vl\u0259tin d\u0259st\u0259yi g&ouml;zl\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259ni vermir ki, vermir&#8230;<\/p>\n<p>\u0130cbari s\u0131\u011fortan\u0131n \u0259sas amal\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n rifah\u0131, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u018fb\u0259s yer\u0259 \u0130TS-\u0259 &ldquo;insan kapital\u0131na qoyulan investisiya&rdquo; demirl\u0259r. O insan kapital\u0131 ki, Prezident \u0130lham \u018fliyev onu &quot;Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin \u0259sas strategiyalar\u0131ndan biri&quot; adland\u0131r\u0131r. Bu bax\u0131m\u0131ndan \u0130TS d&ouml;vl\u0259tin s\u0259hiyy\u0259 strategiyas\u0131n\u0131n ana x\u0259ttidir.<\/p>\n<p>B\u0259s g&ouml;r\u0259s\u0259n, bu ana x\u0259tt\u0259 niy\u0259 xeyli &quot;bala x\u0259tl\u0259r&quot; qo\u015fulub? Niy\u0259 bu q\u0259d\u0259r qarmaqar\u0131\u015f\u0131q, neqativ m\u0259nz\u0259r\u0259 yaran\u0131b?<\/p>\n<p><b>\u0130TS niy\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; do\u011frultmur?<\/b><\/p>\n<p>&Ouml;nc\u0259, \u0130TS-nin \u0259sas\u0131nda duran ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k:<\/p>\n<p>1. S\u0259hiyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259rinin, s\u0259hiyy\u0259 infrastrukturunun yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/p>\n<p>2. Xidm\u0259tin keyfiyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/p>\n<p>3. \u0130nsan kapital\u0131n\u0131n, h\u0259yat \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na s\u0259rf olunan x\u0259rcl\u0259rin daha sistemli, ehtiyac &uuml;zr\u0259 daha s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 sosial t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri \u0259dal\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 \u0259hat\u0259 etm\u0259kl\u0259 t\u0259min edilm\u0259si.<\/p>\n<p>Y\u0259ni bu sistem daxil olan &ouml;d\u0259ni\u015fl\u0259r \u0259sas\u0131nda vahid b&uuml;dc\u0259 formala\u015fd\u0131rmal\u0131, \u0259halinin tibbi xidm\u0259tl\u0259r &uuml;zr\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131 &ouml;d\u0259m\u0259lidir. Amma real m\u0259nz\u0259r\u0259 tamam ba\u015fqad\u0131r. Sanki \u0259halinin tibbi xidm\u0259tl\u0259r &uuml;zr\u0259 ehtiyac\u0131 deyil, s\u0259hiyy\u0259ni y&ouml;n\u0259ld\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin &ouml;z ehtiyaclar\u0131, amallar\u0131 daha prioritet m\u0259s\u0259l\u0259dir.<\/p>\n<p>Bu g&uuml;n \u0130TS-l\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n &uuml;zl\u0259\u015fdiyi \u0259sas problem normal m&uuml;ayin\u0259 v\u0259 ya m&uuml;alic\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259yinat almaqla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sistem el\u0259 qurulub ki, pasiyent &ouml;z ist\u0259diyi yer\u0259 deyil, qeydiyyatda oldu\u011fu poliklinikan\u0131n y&ouml;nl\u0259dirdiyi h\u0259kim\u0259 getm\u0259lidir. O h\u0259kim kimdir, &ouml;z sah\u0259sind\u0259 pe\u015f\u0259kard\u0131rm\u0131, h\u0259min x\u0259st\u0259xanada \u015f\u0259rait m&uuml;alic\u0259y\u0259 imkan verirmi? Pasiyent &ouml;z sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, psixoloji g\u0259rginlik yaradan suallarla ba\u015f-ba\u015fa burax\u0131l\u0131r. Ya s\u0259n t&ouml;vsiy\u0259 olunan x\u0259st\u0259xanan\u0131 (h\u0259kimi) se&ccedil;m\u0259lis\u0259n, ya da s\u0131\u011forta h&uuml;ququndan istifad\u0259 etm\u0259m\u0259li, &ouml;z\u0259l klinikalara &uuml;z tutmal\u0131san&#8230; Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, yes\u0259n d\u0259 budur, yem\u0259s\u0259n d\u0259&#8230;<\/p>\n<p>S\u0131\u011forta pulunu &ouml;d\u0259y\u0259n adam niy\u0259 se&ccedil;im h&uuml;ququndan m\u0259hrum edilm\u0259lidir?<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/xezernews.az\/photos\/2023-11-15-10-06-46PHAUuE3o63Ju3D9er7cQ_file.jpg\" width=\"460\" \/><\/p>\n<p>Ham\u0131ya m\u0259lumdur ki, d&ouml;vl\u0259t x\u0259st\u0259xanalar\u0131ndak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t &uuml;r\u0259ka&ccedil;an deyil, ist\u0259r maddi-texniki bazalar\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 xidm\u0259t s\u0259viyy\u0259l\u0259ri &ccedil;ox a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Dem\u0259li, insanlar\u0131n m\u0259hz h\u0259min x\u0259st\u0259xanalara y&ouml;nl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 m\u0259qs\u0259d t\u0259\u0259ss&uuml;f ki, he&ccedil; d\u0259 onlar\u0131 y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 m&uuml;ayin\u0259 v\u0259 m&uuml;alic\u0259 il\u0259 t\u0259min etm\u0259k deyil&#8230;<\/p>\n<p>Adama dey\u0259rl\u0259r ki, he&ccedil; olmasa, d&ouml;vl\u0259t x\u0259st\u0259xanalar\u0131n\u0131 \u0259vv\u0259lki \u015finelind\u0259n &ccedil;\u0131xart, inam\u0131 b\u0259rpa et, insanlarda \u0259minlik yarat, sonra camaat\u0131 ora getm\u0259y\u0259 m\u0259cbur el\u0259!<\/p>\n<p>Bu sistem\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259nl\u0259r hans\u0131 qanun, hans\u0131 t\u0259cr&uuml;b\u0259, hans\u0131 m\u0259ntiql\u0259 hesab edirl\u0259r ki, hans\u0131sa tibbi xidm\u0259t d&ouml;vl\u0259t x\u0259st\u0259xanas\u0131nda varsa, pasiyent &ouml;z\u0259l klinikaya g&ouml;nd\u0259ril\u0259 bilm\u0259z?<\/p>\n<p>D&ouml;vl\u0259t x\u0259st\u0259xanalar\u0131nda real v\u0259ziyy\u0259tin nec\u0259 oldu\u011funu anlamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n el\u0259 bu yax\u0131nlarda ba\u015f nayih\u0259si MRT olunan bir x\u0259st\u0259nin hekay\u0259sini xat\u0131rlatmaq kifay\u0259tdir. Da\u011f\u0131n\u0131q skleroz \u015f&uuml;bh\u0259si olan x\u0259st\u0259nin MRT m&uuml;ayin\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259rini he&ccedil; kim oxuya bilmir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 &ouml;z\u0259l x\u0259st\u0259xana yenid\u0259n MRT m&uuml;ayin\u0259si t\u0259yin etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olur. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bunun q\u0259sd\u0259n edildiyini d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259k olard\u0131. Amma ilk MRT-nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri T&uuml;rkiy\u0259y\u0259 d\u0259 g&ouml;nd\u0259rilir v\u0259 oradan da eyni cavab al\u0131n\u0131r: He&ccedil; n\u0259 g&ouml;r&uuml;nm&uuml;r, he&ccedil; n\u0259 anla\u015f\u0131lm\u0131r. X\u0259st\u0259 m\u0259cbur qal\u0131b eyni m&uuml;ayin\u0259d\u0259n Sabun&ccedil;u X\u0259st\u0259xanas\u0131nda ke&ccedil;m\u0259li olur. &Ccedil;&uuml;nki ona d&ouml;vl\u0259t x\u0259st\u0259xanalar\u0131 i&ccedil;\u0259risind\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha yeni MRT aparat\u0131n\u0131n burada oldu\u011fu deyilir. Ancaq d\u0259h\u015f\u0259t buras\u0131ndad\u0131r ki, buran\u0131n cavablar\u0131 da x\u0259st\u0259nin h\u0259kimini qane etmir&#8230;<\/p>\n<p>Beynind\u0259 problem olan epilepsiyal\u0131 x\u0259st\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; d\u0259f\u0259 &ouml;z\u0259l x\u0259st\u0259xanada MRT-d\u0259n ke&ccedil;m\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131r. Niy\u0259 \u0130TS-d\u0259n faydalanmaq ist\u0259y\u0259n insanlar\u0131m\u0131z bu c&uuml;r m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259r\u0259 qatlanmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>Biz bu sistemi qabaqc\u0131l &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259n g&ouml;t&uuml;rm&uuml;\u015f&uuml;ks\u0259, niy\u0259 onlar\u0131n t\u0259cr&uuml;b\u0259sind\u0259n yararlanm\u0131r\u0131q?<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/xezernews.az\/photos\/2023-11-15-10-10-32sqxEI901D4sAkLsXeyzS_file.jpg\" width=\"460\" \/><\/p>\n<p>Ax\u0131 onlar\u0131n t\u0259cr&uuml;b\u0259sind\u0259 pasiyent\u0259 se&ccedil;im imkan\u0131 tan\u0131mamaq m\u0259s\u0259l\u0259si yoxdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycandan ba\u015fqa d&uuml;nyan\u0131n he&ccedil; bir yerind\u0259 x\u0259st\u0259y\u0259 demirl\u0259r ki, bu xidm\u0259t, bu \u0259m\u0259liyyat d&ouml;vl\u0259t x\u0259st\u0259xanalar\u0131nda var, yaln\u0131z ora g&ouml;nd\u0259ri\u015f veririk. Bu, t\u0259kc\u0259 insan haqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 tibb m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259ri aras\u0131nda r\u0259qab\u0259t m&uuml;hitinin yerl\u0259-yeksan edilm\u0259si dem\u0259kdir!<\/p>\n<p>Bahala\u015fma v\u0259 iqtisadi &ccedil;&ouml;k&uuml;\u015f bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u0130TS dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n q\u0131sa zamanda &ouml;z\u0259l klinikalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ciddi z\u0259rb\u0259 vurub. Bu proses &ouml;z\u0259l klinikalarda m&uuml;xt\u0259lif tibbi xidm\u0259tl\u0259rin bahala\u015fmas\u0131na da s\u0259b\u0259b olub. \u0130TS siyah\u0131s\u0131na az qala &ouml;lk\u0259d\u0259ki b&uuml;t&uuml;n &ouml;z\u0259l klinikalar\u0131 daxil edib v\u0259 bunu h\u0259r d\u0259f\u0259 b\u0259h-b\u0259hl\u0259 car &ccedil;\u0259kir. Halbuki reall\u0131qda v\u0259ziyy\u0259t tamam f\u0259rqlidir. Pasiyentl\u0259r yaln\u0131z d&ouml;vl\u0259t\u0259 v\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n insanlara yax\u0131n &#8211; \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qlar\u0131 olan (maraqlar\u0131 olan) klinikalara g&ouml;nd\u0259rilir. Q\u0259rib\u0259dir, h\u0259min &ouml;z\u0259l klinikalar hams\u0131 qaydayla se&ccedil;ilib? M\u0259s\u0259l\u0259n, &ouml;lk\u0259nin tan\u0131nm\u0131\u015f, maddi-texniki imkanlar\u0131, pe\u015f\u0259kar h\u0259kiml\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015fhur olan klinikalar\u0131 qala-qala, x\u0259st\u0259l\u0259ri tan\u0131nmayan klinikalara g&ouml;nd\u0259rm\u0259kd\u0259 m\u0259qs\u0259d n\u0259dir? Tan\u0131\u015fl\u0131q, tap\u015f\u0131r\u0131q, yoxsa y&uuml;ks\u0259k faiz? Bel\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131r, T\u018fB\u0130B, S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi v\u0259 \u0130cbari Tibbi S\u0131\u011forta &uuml;zr\u0259 D&ouml;vl\u0259t Agentliyi &ouml;lk\u0259nin tibbi s\u0131\u011forta b&uuml;dc\u0259sini &ouml;zl\u0259rin\u0259 y&ouml;n\u0259ltm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n x\u0259st\u0259 ax\u0131n\u0131n\u0131 n&uuml;fuzlu &ouml;z\u0259l klinikalara buraxm\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, Akademik C.Abdullayev ad\u0131na Elmi-T\u0259dqiqat Kardiologiya \u0130nstitutunda &ldquo;anju&rdquo; olmamas\u0131 bir ay\u0131b, a\u011f\u0131r infarkt x\u0259st\u0259sinin &ldquo;K\u0259p\u0259z&rdquo; v\u0259 bu kimi klinikalara y&ouml;nl\u0259ndirilm\u0259si ba\u015fqa bir ay\u0131b. X\u0259st\u0259y\u0259 deyilir ki, damar\u0131na stent qoyulmal\u0131d\u0131r. O da raz\u0131la\u015fmay\u0131b ba\u015fqa h\u0259kim\u0259 getm\u0259k ist\u0259yir, amma &ldquo;anju&rdquo; diskini vermirl\u0259r. &ldquo;Bizim kardioc\u0259rrah var, o ed\u0259c\u0259k, pulu da s\u0131\u011forta &ouml;d\u0259yir&rdquo; &#8211; dey\u0259 can\u0131n\u0131n hay\u0131nda olan \u015f\u0259xsi na\u0259lac qoyur, inand\u0131r\u0131r, &ouml;z ist\u0259dikl\u0259ri h\u0259kimi se&ccedil;m\u0259y\u0259 m\u0259cbur edirl\u0259r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/xezernews.az\/photos\/2023-05-08-14-03-11OiaMvpjuetJoBZnXCyCF_file.jpg\" width=\"460\" \/><\/p>\n<p>\u0130TS v\u0259 T\u018fB\u0130B bel\u0259 klinikalarda &ldquo;anju&rdquo; v\u0259 \u0259m\u0259liyyat ed\u0259n h\u0259kiml\u0259ri nec\u0259 se&ccedil;ir, nec\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir, b&uuml;t&uuml;n bunlara kim z\u0259man\u0259t verir? B&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131n fonunda is\u0259 milyonlarla manatl\u0131q avadanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 kardioc\u0259rrahlar\u0131 olan &Uuml;r\u0259k M\u0259rk\u0259zi (RDM-in n\u0259zdind\u0259 olan) bombo\u015f qal\u0131b, yaln\u0131z pulunu &ouml;d\u0259y\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259ri q\u0259bul ed\u0259 bilir.<\/p>\n<p>&Uuml;r\u0259k \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n 9-10 min manat oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, h\u0259r x\u0259st\u0259d\u0259n yaln\u0131z bir klinika, bir ne&ccedil;\u0259 h\u0259kimin qazanmas\u0131 kim\u0259 s\u0259rf edir?<\/p>\n<p>M\u0259hz bu anormal ayr\u0131-se&ccedil;kilik, monopolist sistemin n\u0259tic\u0259sidir ki, &ouml;lk\u0259nin h\u0259tta qism\u0259n d&ouml;vl\u0259t\u0259 ba\u011fl\u0131 T\u0259dris C\u0259rrahiyy\u0259, T\u0259dris Terapevtik klinikalar\u0131n\u0131n palatalar\u0131 v\u0259 MRT-l\u0259ri d\u0259 bo\u015f qal\u0131r. Halbuki dig\u0259r z\u0259if yerl\u0259rd\u0259 insanlar aylarla MRT, KT, angioqrafiya n&ouml;vb\u0259si g&ouml;zl\u0259yir.<\/p>\n<p>N\u0259rimanov Tibb M\u0259rk\u0259zi v\u0259 Elmi T\u0259dqiqat C\u0259rrahiyy\u0259 M\u0259rk\u0259zind\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r &uuml;st-&uuml;st\u0259 y\u0131\u011f\u0131l\u0131b, dezinfeksiya etm\u0259y\u0259 macal tap\u0131lmayan zondlarla endoskopik m&uuml;ayin\u0259 olunurlar. Tam bir x\u0259st\u0259lik, yoluxma m\u0259nb\u0259l\u0259ridir bu kabinetl\u0259r. H\u0259l\u0259 h\u0259kiml\u0259rin can\u0131na cin girmi\u015f kimi g&ouml;zl\u0259ri b\u0259r\u0259l\u0259-b\u0259r\u0259l\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 &ccedil;\u0131mx\u0131rmaqlar\u0131 v\u0259 deyin\u0259-deyin\u0259 xidm\u0259t g&ouml;st\u0259rm\u0259l\u0259rini demirik&#8230;<\/p>\n<p>Tualeti h\u0259kim ota\u011f\u0131na, adi palatalar\u0131 V\u0130P (&ouml;d\u0259ni\u015fli) palatalara &ccedil;evril\u0259n Elmi-T\u0259dqiqat Kardiologiya \u0130nstitutu, Respublika Klinik X\u0259st\u0259xanas\u0131, 3 sayl\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Klinik X\u0259st\u0259xanas\u0131, \u018fjd\u0259r M\u0259likov ad\u0131na 6 sayl\u0131 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015e\u0259h\u0259r X\u0259st\u0259xanas\u0131nda k&ouml;hn\u0259 v\u0259 yarars\u0131z cihazlar, uzun-uzad\u0131 n&ouml;vb\u0259l\u0259r, s\u0259hv analiz v\u0259 m&uuml;ayin\u0259 cavablar\u0131 bar\u0259d\u0259 azm\u0131 \u015fikay\u0259tl\u0259r e\u015fitmi\u015fik? Niy\u0259 insanlar\u0131m\u0131z bu yerl\u0259rin &uuml;midin\u0259 burax\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>Bu inhisar&ccedil;\u0131 yana\u015fma eyni zamanda pe\u015f\u0259kar tibbi xidm\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n &ouml;z\u0259l klinikalar\u0131 &ccedil;&ouml;kd&uuml;r&uuml;r. Art\u0131q bir ne&ccedil;\u0259 klinikan\u0131n sat\u0131lmas\u0131, borclanmas\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259rini yaym\u0131\u015f\u0131q &#8211; RDM, &ldquo;Avrasiya&rdquo; v\u0259 s. &Ouml;z\u0259l klinika r\u0259hb\u0259rl\u0259ri, menecerl\u0259ri az qala \u0130TS-d\u0259n x\u0259st\u0259 dil\u0259nirl\u0259r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/xezernews.az\/photos\/2022-06-29-11-30-058yfC9uliUPkjs9eeySPC_file.jpg\" width=\"460\" \/><\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, \u0259n yax\u015f\u0131 uzman h\u0259kiml\u0259r bu g&uuml;n x\u0259st\u0259 &uuml;z&uuml;n\u0259 h\u0259sr\u0259t burax\u0131lan &ouml;z\u0259l klinikalarda &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar. H\u0259min klinikalar is\u0259 pasiyentl\u0259rin say\u0131 azald\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259 y&uuml;ks\u0259k maa\u015f t\u0259l\u0259b ed\u0259n m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri saxlamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n qiym\u0259tl\u0259ri qald\u0131rma\u011fa m\u0259cbur olur. Bu c&uuml;r davam ets\u0259, pe\u015f\u0259kar h\u0259kiml\u0259rin &ccedil;oxu ba\u015fqa &ouml;lk\u0259l\u0259r\u0259 ged\u0259c\u0259k. &Ccedil;&uuml;nki bu h\u0259kiml\u0259rin &quot;Sema\u015fko&quot; v\u0259 &quot;Respublikanski&quot; kimi yerl\u0259rd\u0259, x\u0259st\u0259xana bir t\u0259r\u0259f\u0259, oradak\u0131 direktor v\u0259 ba\u015f h\u0259kiml\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda i\u015fl\u0259m\u0259l\u0259ri real g&ouml;r&uuml;nm&uuml;r. \u018fn az\u0131 ona g&ouml;r\u0259 ki, s\u0131\u011forta a\u011f\u0131r, m&uuml;r\u0259kk\u0259b c\u0259rrahiyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na g&ouml;r\u0259 q\u0259pik-quru\u015f verir. Onu almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 aylarla g&ouml;zl\u0259m\u0259k laz\u0131m g\u0259lir&#8230; \u0130yun ay\u0131n\u0131n pulu sentyabrda &ouml;d\u0259nilib, sentyabr\u0131n &ouml;d\u0259ni\u015fl\u0259ri is\u0259 yanvarda veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>&hellip;D\u0259rdimiz he&ccedil; d\u0259 \u0259sas\u0259n m\u0259mur v\u0259 oliqarxlara ba\u011fl\u0131 olan &ouml;z\u0259l klinikalar\u0131n ba\u011flanmas\u0131 deyil. Bizi \u0259n &ccedil;ox narahat ed\u0259n bu v\u0259h\u015fi r\u0259qab\u0259tin inasanlar\u0131m\u0131z\u0131n laz\u0131mi tibbi xidm\u0259t almas\u0131na mane olmas\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, g&ouml;z&uuml;nd\u0259 problem olan, uzun m&uuml;dd\u0259t m&uuml;alic\u0259 alan pasiyent &ouml;z h\u0259kiminin yan\u0131na getm\u0259k, g&ouml;z&uuml;n\u0259 h\u0259yat\u0131 vacib olan iyn\u0259ni vurdurmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0130TS-\u0259 m&uuml;raci\u0259t etdikd\u0259, m&uuml;tl\u0259q &quot;yox&quot; cavab\u0131 al\u0131r. Ona deyilir ki, bu xidm\u0259t M\u0259rk\u0259zi Neft&ccedil;il\u0259r X\u0259staxanas\u0131nda filan h\u0259kim t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke&ccedil;irilir. M\u0259lum olur ki, h\u0259min h\u0259kim bu m&uuml;alic\u0259 &uuml;zr\u0259 m&uuml;t\u0259x\u0259ssis deyil. U\u015faq g&ouml;z h\u0259kimidir v\u0259 ya sad\u0259c\u0259 yeni m&uuml;alic\u0259l\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259ri olmayan kimins\u0259 tan\u0131\u015f\u0131 olan oftalmoloqdur.<\/p>\n<p>V\u0259 yaxud endoprotez &uuml;&ccedil;&uuml;n s\u0131\u011fortaya m&uuml;raci\u0259t ed\u0259n pasiyenti Travmatologiya \u0130nstitutuna y&ouml;nl\u0259ndirirl\u0259r. X\u0259st\u0259 ara\u015fd\u0131rd\u0131qda g&ouml;r&uuml;r ki, h\u0259min x\u0259st\u0259xanadak\u0131 h\u0259kimin bu sah\u0259d\u0259 dem\u0259k olar, he&ccedil; bir t\u0259cr&uuml;b\u0259si yoxdur.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131m\u0131z &ouml;zl\u0259rini t\u0259cr&uuml;b\u0259 dov\u015fan\u0131 kimi hiss edir. Adam ill\u0259rdi hardasa m&uuml;alic\u0259 olunursa, s\u0259n onu hans\u0131 haqla ba\u015fqa yer\u0259, t\u0259cr&uuml;b\u0259si olmayan h\u0259kim\u0259 y&ouml;nl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rs\u0259n? \u0130\u015fin \u0259n t\u0259hl&uuml;k\u0259li t\u0259r\u0259fi budur ki, x\u0259st\u0259 m\u0259cbur olub h\u0259kimini d\u0259yi\u015fir v\u0259 yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilmirs\u0259, pul &ouml;d\u0259yib \u0259vv\u0259lki h\u0259kiminin yan\u0131na getm\u0259k \u015fans\u0131n\u0131 da itirir. &Ccedil;&uuml;nki d&ouml;vl\u0259td\u0259 v\u0259 ya qondarma &ouml;z\u0259l x\u0259st\u0259xanada d&uuml;zg&uuml;n olunmayan m&uuml;alic\u0259nin n\u0259tic\u0259sind\u0259 x\u0259st\u0259 a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r, sonra h\u0259kim h\u0259min x\u0259st\u0259y\u0259 yax\u0131n durmur. Dursa bel\u0259, 10 manatl\u0131q i\u015f ona 100 manata ba\u015fa g\u0259lir. Bel\u0259likl\u0259, pasiyent\u0259 h\u0259m sa\u011flaml\u0131q, h\u0259m vaxt, h\u0259m d\u0259 pul sar\u0131dan z\u0259rb\u0259 d\u0259yir.<\/p>\n<p>Bir balaca ara\u015fd\u0131r\u0131lsa, ayd\u0131n olar ki, s\u0131\u011forta il\u0259 \u0259m\u0259liyyat olunan x\u0259st\u0259l\u0259rin &ccedil;oxu &ouml;z\u0259l x\u0259st\u0259xanalara t\u0259krar, ikinci \u0259m\u0259liyyata gedirl\u0259r. Bunun bir s\u0259b\u0259bi d\u0259 s\u0131\u011forta il\u0259 olunan \u0259m\u0259liyyatlarda ucuz vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259dir. M\u0259s\u0259l\u0259n, g&ouml;z linzalar\u0131 ucuz Hindistan markalar\u0131 olur. Endoprotezl\u0259r d\u0259 onun kimi. H\u0259kiml\u0259r &ouml;zl\u0259ri x\u0259st\u0259y\u0259 t\u0259klif edir ki, bir az pul &ouml;d\u0259, s\u0259n\u0259 Amerikan\u0131n implant\u0131n\u0131, linzas\u0131n\u0131 qoyaq.<\/p>\n<p>\u0130TS il\u0259 \u0259m\u0259liyyat olan ne&ccedil;\u0259 x\u0259st\u0259nin implant\u0131 tutmay\u0131b, g&ouml;z&uuml; u\u011fursuz olub&#8230;<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, onu da qeyd ed\u0259k ki, do\u011fu\u015f m\u0259s\u0259l\u0259si daha q\u0259lizdir. Do\u011fu\u015f, qeys\u0259riyy\u0259ni pasiyenti t\u0259qib ed\u0259n h\u0259kim etm\u0259lidir. T\u0259qib ed\u0259n ginekoloq-c\u0259rrah &ouml;z\u0259ld\u0259 i\u015fl\u0259yirs\u0259, o art\u0131q \u0130TS-d\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k&hellip;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/xezernews.az\/photos\/2022-06-29-11-30-26BESlaqlyQKbkfezQpsqc_file.jpg\" width=\"460\" \/><\/p>\n<p><b>\u0130TS niy\u0259 ancaq Bak\u0131dad\u0131r?<\/b><\/p>\n<p>\u0130TS-d\u0259 \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 regionlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. C\u0259miyy\u0259ti inand\u0131rma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar ki, regionlarda tibb m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rinin d&uuml;nya standartlar\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si orada ya\u015fayan insanlar\u0131n tibbi xidm\u0259t almaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 b&ouml;y&uuml;k \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 ax\u0131n\u0131n\u0131 azaldacaq.<\/p>\n<p>\u0130TS y\u0131\u011f\u0131mlar\u0131n\u0131n &ldquo;tibbi xidm\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131&rdquo;, &ldquo;tibb m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rinin infrastrukturunun yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&rdquo;, &ldquo;tibbi avadanl\u0131qlar\u0131n yeni texnologiyalara uy\u011fun olaraq yenil\u0259nm\u0259si&rdquo;, &ldquo;tibbi personal\u0131n d&uuml;nya standartlar\u0131na uy\u011fun maarifl\u0259ndirilm\u0259si&rdquo; kimi t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 x\u0259rcl\u0259nm\u0259sinin d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flara g&ouml;st\u0259ril\u0259n xidm\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olaca\u011f\u0131n\u0131 deyirdil\u0259r. Amma n\u0259 ba\u015f verdi? D&uuml;zd&uuml;r, bu sistem\u0259 ke&ccedil;idd\u0259n sonra region insanlar\u0131 s&uuml;r\u0259tl\u0259 x\u0259st\u0259xanalara ax\u0131\u015fd\u0131lar. B\u0259lk\u0259 &ouml;mr&uuml;nd\u0259 bir d\u0259f\u0259 d\u0259 h\u0259kim q\u0259buluna getm\u0259y\u0259n insanlar, laz\u0131m oldu-olmad\u0131, b&uuml;t&uuml;n m&uuml;ayin\u0259l\u0259rd\u0259n ke&ccedil;m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131, h\u0259tta MRT, KT olunmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n n&ouml;vb\u0259l\u0259r\u0259 d&uuml;z&uuml;ld&uuml;l\u0259r. Amma bu, he&ccedil; d\u0259 h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin keyfiyy\u0259tli m&uuml;ayin\u0259 v\u0259 m&uuml;alic\u0259 olunmas\u0131 anlam\u0131na g\u0259lmir. &Ccedil;&uuml;nki regionlardak\u0131 d&ouml;vl\u0259t x\u0259st\u0259xanalar\u0131nda tibbi avadanl\u0131qlar \u0259ks\u0259r\u0259n k&ouml;hn\u0259, s\u0131radan &ccedil;\u0131xm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir. O avadanl\u0131qlar\u0131n yenil\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 add\u0259mlar is\u0259 kifay\u0259t etmir.<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 g\u0259linc\u0259, regionlarda h\u0259kim &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 problemini h\u0259r k\u0259s bilir. Qanaxmas\u0131 olan hamil\u0259nin c\u0131r\u0131lm\u0131\u015f u\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131 tikm\u0259y\u0259 pe\u015f\u0259kar ginekoloq-c\u0259rrah yox, infarkt olmu\u015f x\u0259st\u0259ni &ccedil;ox t\u0259rp\u0259tm\u0259d\u0259n apar\u0131b anju etdirib, t\u0131xanm\u0131\u015f damar\u0131n\u0131 a&ccedil;an yox, x\u0259st\u0259l\u0259ri da\u015f\u0131ma\u011fa ambulans yox. Qan\u0131 axan x\u0259st\u0259 ma\u015f\u0131n\u0131n v\u0259 ya &ldquo;Qazel&rdquo;in arxas\u0131nda can ver\u0259-ver\u0259 o rayon, bu rayon g\u0259zdirilir, ax\u0131rda da yax\u0131nlar\u0131na &ldquo;Bak\u0131ya apar\u0131n, burda qalsa, &ouml;l\u0259c\u0259k&rdquo; deyilir.<\/p>\n<p>B&uuml;t&uuml;n bunlara g&ouml;r\u0259dir ki, Bak\u0131dak\u0131 ist\u0259nil\u0259n d&ouml;vl\u0259t x\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131 rayon sakinl\u0259ri doldurublar, insan \u0259lind\u0259n t\u0259rp\u0259nm\u0259k olmur. Bak\u0131da qeydiyyatda olanlar is\u0259 g&uuml;nl\u0259rl\u0259 USM, endoskopist, MRT qap\u0131s\u0131nda g&ouml;zl\u0259yirl\u0259r ki, Ucardan, Yevlaxdan&hellip; g\u0259l\u0259n a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259, b\u0259zi hallarda imtiyazl\u0131 \u015f\u0259xs &#8211; \u015f\u0259hid ail\u0259si &uuml;zv&uuml;, qazi v\u0259 \u0259lill\u0259r m&uuml;ayin\u0259 olunub getsinl\u0259r, s\u0131ra bunlara &ccedil;ats\u0131n. S\u0259n g&ouml;zl\u0259, can\u0131 a\u011fr\u0131yan s\u0131ravi v\u0259t\u0259nda\u015f!<\/p>\n<p>Regionlarda tibb m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rinin d&uuml;nya standartlar\u0131na &ccedil;atd\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259r il d&ouml;vl\u0259t b&uuml;dc\u0259sind\u0259n, indi d\u0259 \u0130TS fondundan milyardlar x\u0259rcl\u0259nir. B\u0259s n\u0259tic\u0259? 2-3 ild\u0259n bir i\u015fd\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131lan v\u0259 yeyinti &uuml;st&uuml;nd\u0259 c\u0259za alan, cinay\u0259t i\u015fi a&ccedil;\u0131lan ba\u015f h\u0259kiml\u0259r v\u0259 direktorlar\u0131n x\u0259b\u0259rl\u0259rini oxuyuruq. Sonradan h\u0259min kadrlar\u0131n &ouml;lk\u0259nin dig\u0259r x\u0259st\u0259xana v\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259r t\u0259yin olunmas\u0131 da &ldquo;unikal&rdquo; &ccedil;\u0131x\u0131\u015f yoludur.<\/p>\n<p>V\u0259ziyy\u0259td\u0259n &ccedil;\u0131x\u0131\u015f yolu is\u0259 asan deyil.<\/p>\n<p>&Ccedil;ox da m&uuml;r\u0259kk\u0259b olmayan \u0259m\u0259liyyatlar v\u0259 m&uuml;ayin\u0259l\u0259r yen\u0259 d\u0259 Bak\u0131n\u0131n &uuml;midin\u0259 qal\u0131b. Bak\u0131 is\u0259 bu eyb\u0259c\u0259r, girdablarla dolu m\u0259nz\u0259r\u0259ni yaradanlar\u0131n &uuml;midin\u0259&#8230;<\/p>\n<p><b>El&ccedil;in Zahiro\u011flu<br \/>\nBakuPost<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130cbari Tibbi S\u0131\u011forta (\u0130TS) sisteminin t\u0259tbiqini Az\u0259rbaycan s\u0259hiyy\u0259sinin \u0259n m&uuml;t\u0259r\u0259qqi add\u0131m\u0131 saymaq olard\u0131&#8230; Olard\u0131, \u0259g\u0259r bu sistemi idar\u0259 ed\u0259nl\u0259rin i\u015fi qeyri-pe\u015f\u0259karl\u0131qdan, niyy\u0259tl\u0259ri is\u0259 daha &ccedil;ox para qazanmaq, qohum-\u0259qr\u0259ban\u0131n, dost-tan\u0131\u015f\u0131n\u0131n cibini&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-190468","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/190468","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=190468"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/190468\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=190468"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=190468"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=190468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}