{"id":183593,"date":"2023-08-11T17:48:35","date_gmt":"2023-08-11T13:48:35","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=183593","title":{"rendered":"\u201cWhatsApp\u201d v\u0259 \u201cInstagram\u201d yaz\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z gizli izl\u0259nilir? &#8211;"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Son ill\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015flar kiberd\u0259l\u0259duzlar t\u0259r\u0259find\u0259n daha tez-tez aldad\u0131l\u0131r, onlar\u0131n cinay\u0259tl\u0259rinin qurban\u0131na &ccedil;evrilirl\u0259r. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r is\u0259 h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259n &ccedil;ox istifad\u0259 etdiyi yerl\u0259rd\u0259n biridir. &Ccedil;&uuml;nki onlar sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259&ccedil;il\u0259rini daha rahat \u015f\u0259kild\u0259 aldada, onlar\u0131 m&uuml;xt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 &ouml;z oyunlar\u0131na, &ccedil;irkin \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 al\u0259t ed\u0259 bilirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r &uuml;z\u0259rind\u0259n yay\u0131lan elanlardan birin\u0259 diqq\u0259t &ccedil;\u0259km\u0259k yerin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259r. \u0130stifad\u0259&ccedil;il\u0259rd\u0259n biri elan payla\u015faraq qeyd edir ki, onlara m&uuml;\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011f &ouml;d\u0259ni\u015f etdikd\u0259n sonra onlar x&uuml;susi proqram vasit\u0259sil\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n &ldquo;WhatsApp&rdquo; v\u0259 &ldquo;Instagram&rdquo; yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 izl\u0259y\u0259 bil\u0259rl\u0259r:<\/p>\n<p>&ldquo;Gizli &ldquo;WhatsApp&rdquo; proqram\u0131 vasit\u0259sil\u0259 13 f\u0259rqli adam\u0131n dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131, z\u0259ngl\u0259rini izl\u0259yib, mesajlar\u0131n\u0131 oxumaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n izl\u0259y\u0259c\u0259yiniz \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259laq\u0259 n&ouml;mr\u0259sinin olmas\u0131 kifay\u0259tdir. Siz etiraf etm\u0259diyiniz m&uuml;dd\u0259td\u0259 onlar bu izl\u0259m\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rdar olmayacaqlar. 12 ay \u0259rzind\u0259 izl\u0259m\u0259y\u0259 alaca\u011f\u0131n\u0131z adamlar\u0131n h\u0259tta 9 ay bundan &ouml;nc\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r olan yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, z\u0259ngl\u0259rini d\u0259 izl\u0259yib mesajlar\u0131n\u0131 oxuya bil\u0259c\u0259ksiniz&rdquo;.<\/p>\n<p>&nbsp;H\u0259min elan\u0131 is\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n &ouml;d\u0259ni\u015f m&uuml;qabilind\u0259 reklama yerl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k &ccedil;oxsayl\u0131 insanlar\u0131n diqq\u0259tini &ccedil;\u0259km\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar. B\u0259s g&ouml;r\u0259s\u0259n elanda payla\u015f\u0131lanlar reald\u0131rm\u0131? Bel\u0259 izl\u0259m\u0259l\u0259r m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;rm&uuml;?<\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bununla ba\u011fl\u0131&nbsp;Oxu.Az-a a&ccedil;\u0131qlama ver\u0259n&nbsp;&ldquo;Az\u0259rbaycan \u0130nformasiya v\u0259 Kommunikasiya Texnologiyalar\u0131 (\u0130KT) S\u0259nayesi Assosiasiyas\u0131&rdquo;n\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri&nbsp;Elvin Abbasov&nbsp;qeyd edib ki, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 t\u0259klif olunan &ldquo;xidm\u0259t&rdquo; s\u0131rf d\u0259l\u0259duzluq xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r:<\/p>\n<p>&ldquo;Meta&rdquo;n\u0131n q\u0259bul etm\u0259diyi f\u0259rqli t\u0259tbiql\u0259r var. Onlardan biri d\u0259 &ldquo;WhatsApp Plus&rdquo;dur. Bir &ccedil;ox m\u0259nfi t\u0259r\u0259fl\u0259ri var. M\u0259lumatlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; t\u0259r\u0259f\u0259 &ouml;t&uuml;r\u0259 bil\u0259r. Proqram&ccedil;\u0131lar bu tip t\u0259tbiql\u0259r yaradaraq qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin &ldquo;WhatsApp&rdquo;\u0131n\u0131 manipulyasiya edirl\u0259r. &ldquo;Web WhatsApp&rdquo;dan ba\u015fqa bir t\u0259tbiq il\u0259 \u015f\u0259xsi izl\u0259m\u0259k m&uuml;mk&uuml;n deyil.<\/p>\n<p>&ldquo;Web WhatsApp&rdquo; dig\u0259r proqramlar t\u0259r\u0259find\u0259n skan edil\u0259r\u0259k t\u0259r\u0259fl\u0259rin yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; \u015f\u0259xs\u0259 &ouml;t&uuml;r\u0259 bilm\u0259z. &Ccedil;&uuml;nki QR-kodu t\u0259sdiql\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. Y\u0259ni QR-kodu qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f t\u0259sdiql\u0259m\u0259lidir ki, m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 g&ouml;r\u0259 bil\u0259rsiniz. Bu arada cihazlar b&ouml;l&uuml;m&uuml;nd\u0259 ne&ccedil;\u0259 cihaz\u0131n sizin izl\u0259diyini d\u0259 g&ouml;r\u0259 bil\u0259rsiniz. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 t\u0259klif olunan m\u0259s\u0259l\u0259 s\u0131rf kiberd\u0259l\u0259duzluqdur. Kiberinsident say\u0131l\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>H&uuml;quq\u015f&uuml;nas&nbsp;Turan Abdullazad\u0259&nbsp;gizli &ldquo;WhatsApp&rdquo; izl\u0259m\u0259&nbsp;proqram\u0131n\u0131n real oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259diyini qeyd edib:<\/p>\n<p>&ldquo;WhatsApp&rdquo; &ouml;z istifad\u0259&ccedil;il\u0259rin\u0259&nbsp; r\u0259smi m\u0259lumat ver\u0259r\u0259k bildirir ki, &ldquo;mesajlar v\u0259 z\u0259ngl\u0259r \u015fifr\u0259l\u0259nir&rdquo;. H\u0259tta &ldquo;WhatsApp&rdquo; da onlar\u0131 oxuya v\u0259 ya dinl\u0259y\u0259 bilm\u0259z. Bel\u0259 payla\u015f\u0131mda d\u0259l\u0259duzluq niyy\u0259tinin olmas\u0131 ehtimal\u0131 b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r. \u018fvv\u0259la v\u0259t\u0259nda\u015flara m\u0259sl\u0259h\u0259tim ondan ibar\u0259tdir ki, bu c&uuml;r yalanlara inanaraq \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kib, qazand\u0131qlar\u0131 g\u0259lirl\u0259rini risk\u0259 atmas\u0131nlar. H\u0259r hans\u0131 d\u0259l\u0259duzluq fakt\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan v\u0259t\u0259nda\u015f bu bar\u0259d\u0259 h&uuml;quq-m&uuml;hafiz\u0259 orqanlar\u0131na m&uuml;raci\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. D\u0259l\u0259duzluqla ba\u011fl\u0131 \u015fikay\u0259tl\u0259r\u0259 yerli polis idar\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n bax\u0131l\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>H&uuml;quq\u015f&uuml;nas bildirib ki, bu \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259l\u0259duzluq ed\u0259n \u015f\u0259xs azadl\u0131qdan m\u0259hrum edil\u0259 bil\u0259r:<\/p>\n<p>&ldquo;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 178.1-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n (D\u0259l\u0259duzluq, y\u0259ni etibardan sui-istifad\u0259 etm\u0259 v\u0259 ya aldatma yolu il\u0259 &ouml;zg\u0259nin \u0259mlak\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke&ccedil;irm\u0259 v\u0259 ya \u0259mlak h&uuml;quqlar\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259), min manatdan iki min manatad\u0259k miqdarda c\u0259rim\u0259 v\u0259 ya &uuml;&ccedil; y&uuml;z altm\u0131\u015f saatdan d&ouml;rd y&uuml;z s\u0259ks\u0259n saatad\u0259k ictimai i\u015fl\u0259r v\u0259 ya iki il\u0259d\u0259k m&uuml;dd\u0259t\u0259 islah i\u015fl\u0259ri v\u0259 ya iki il\u0259d\u0259k m&uuml;dd\u0259t\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya iki il\u0259d\u0259k m&uuml;dd\u0259t\u0259 azadl\u0131qdan m\u0259hrum etm\u0259 il\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131r. Bundan ba\u015fqa &ldquo;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 32-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259r k\u0259sin \u015f\u0259xsi toxunulmazl\u0131q h&uuml;ququ var. H\u0259r k\u0259sin \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na qanunsuz m&uuml;daxil\u0259d\u0259n m&uuml;dafi\u0259 h&uuml;ququ vard\u0131r. &Ouml;z raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmadan kims\u0259nin \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat\u0131n toplan\u0131lmas\u0131na, saxlan\u0131lmas\u0131na, istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 yay\u0131lmas\u0131na yol verilmir.<\/p>\n<p>Qanunla m&uuml;\u0259yy\u0259n edilmi\u015f hallar istisna olmaqla, he&ccedil; k\u0259s onun x\u0259b\u0259ri olmadan v\u0259 ya etiraz\u0131na baxmadan izl\u0259nil\u0259 bilm\u0259z. Video v\u0259 foto &ccedil;\u0259kili\u015fin\u0259, s\u0259s yaz\u0131s\u0131na v\u0259 dig\u0259r bu c&uuml;r h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoyula bilm\u0259z.&nbsp;Bununla ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 c\u0259za da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 156.1-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n&nbsp; \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n sirri olan m\u0259lumatlar\u0131n, bel\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 \u0259ks etdir\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259rin, video v\u0259 foto &ccedil;\u0259kili\u015fi materiallar\u0131n\u0131n, s\u0259s yaz\u0131lar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131, habel\u0259 sat\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya ba\u015fqas\u0131na verilm\u0259si qanunsuz toplan\u0131lmas\u0131 min manatdan iki min manatad\u0259k miqdarda c\u0259rim\u0259 v\u0259 ya iki y&uuml;z q\u0131rx saatdan d&ouml;rd y&uuml;z s\u0259ks\u0259n saatad\u0259k ictimai i\u015fl\u0259r v\u0259 ya bir il\u0259d\u0259k m&uuml;dd\u0259t\u0259 islah i\u015fl\u0259ri il\u0259&nbsp;c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131r&rdquo;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Son ill\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015flar kiberd\u0259l\u0259duzlar t\u0259r\u0259find\u0259n daha tez-tez aldad\u0131l\u0131r, onlar\u0131n cinay\u0259tl\u0259rinin qurban\u0131na &ccedil;evrilirl\u0259r. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r is\u0259 h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259n &ccedil;ox istifad\u0259 etdiyi yerl\u0259rd\u0259n biridir. &Ccedil;&uuml;nki onlar sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259&ccedil;il\u0259rini daha&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-183593","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/183593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=183593"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/183593\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=183593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=183593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=183593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}