{"id":178956,"date":"2023-06-08T15:13:18","date_gmt":"2023-06-08T11:13:18","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=178956","title":{"rendered":"Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti ekoloji terroruna son qoyma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r\u0131q &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n ekoloji y&ouml;n&uuml;ml&uuml; QHT-l\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n Nax&ccedil;\u0131vanla s\u0259rh\u0259dind\u0259 metallurgiya zavodunu in\u015fa etm\u0259sin\u0259 etiraz olaraq b\u0259yanata yay\u0131blar.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, b\u0259yanatda deyilir:<\/p>\n<p>&quot;Erm\u0259nistan m\u0259tbuat\u0131nda yay\u0131lan m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan\u0131n Nax&ccedil;\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259d b&ouml;lg\u0259sind\u0259 &#8211; Arazd\u0259y\u0259nd\u0259 iri metallurgiya zavodunu in\u015fa etm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r. Tikintiy\u0259 70 milyon dollar AB\u015e s\u0259rmay\u0259si yat\u0131r\u0131lacaq, zavodun h&uuml;nd&uuml;rl&uuml;y&uuml; 30 m, sah\u0259si 16500 kvadratmetr olacaq.&nbsp;<\/p>\n<p>Bu metallurgiya zavodunun z\u0259h\u0259rli kimy\u0259vi tullant\u0131lar\u0131 b&ouml;lg\u0259d\u0259ki ekosistem\u0259 b&ouml;y&uuml;k z\u0259rb\u0259 vura bil\u0259r. Onun tullant\u0131lar\u0131n\u0131n Araz &ccedil;ay\u0131na ax\u0131d\u0131lmas\u0131 riski h\u0259m &ccedil;aydak\u0131 canl\u0131 al\u0259m, h\u0259m d\u0259 Araz\u0131n suyundan suvarma &uuml;&ccedil;&uuml;n istifad\u0259 edil\u0259n geni\u015f t\u0259s\u0259rr&uuml;fatlar &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259y\u0259can siqnal\u0131d\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesind\u0259 he&ccedil; bir beyn\u0259lxalq standartlara \u0259m\u0259l edilm\u0259m\u0259si h\u0259m Az\u0259rbaycan, h\u0259m d\u0259 &uuml;mumilikd\u0259 b&ouml;lg\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n ciddi ekoloji t\u0259hdid yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131rmadan s\u0259rh\u0259dd\u0259 bel\u0259 bir m&uuml;\u0259ssis\u0259nin tikintisi &ldquo;Transs\u0259rh\u0259d kontekstind\u0259 \u0259traf m&uuml;hit\u0259 t\u0259sirin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si haqq\u0131nda&rdquo; 1991-ci il Espo Konvensiyan\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan h\u0259min Konvensiyan\u0131n t\u0259r\u0259fl\u0259ridir v\u0259 Espo Konvensiyas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k, bu zavodun \u0259traf m&uuml;hit\u0259 t\u0259sirinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si i\u015fi apar\u0131lmal\u0131, tikinti il\u0259 \u0259laq\u0259dar qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 s\u0259n\u0259din\u0259 qon\u015fu d&ouml;vl\u0259t olan Az\u0259rbaycan\u0131n m&uuml;vafiq qurumlar\u0131 baxmal\u0131, eyni zamanda b&ouml;lg\u0259y\u0259 yax\u0131n ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n r\u0259yi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n bu t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 riay\u0259t etm\u0259m\u0259si bir daha onu g&ouml;st\u0259rir ki, Erm\u0259nistan regionda destruktiv siyas\u0259t apar\u0131r, t\u0259r\u0259f oldu\u011fu beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259rin m&uuml;dd\u0259alar\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq &ouml;hd\u0259likl\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozur.&nbsp;<br \/>\nErm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 ekoloji terror v\u0259 ekosid siyas\u0259tinin apar\u0131lmas\u0131 yenilik deyil. &ldquo;Metsamor&rdquo;un uzun ill\u0259r regionun \u0259traf m&uuml;hitin\u0259 t\u0259hdid kimi qalmas\u0131, i\u015f\u011fal d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 Qaraba\u011fda t&ouml;r\u0259dilmi\u015f geni\u015f miqyasl\u0131 ekoloji faci\u0259l\u0259r, y&uuml;ks\u0259k kimy\u0259vi t\u0259rkibli istehsalat sular\u0131n\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259d\u0259n Ox&ccedil;u&ccedil;aya ax\u0131d\u0131lmas\u0131 buna \u0259yani misald\u0131r. Erm\u0259nistan Ox&ccedil;u&ccedil;ay\u0131 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 &ccedil;irkl\u0259ndirib. Bu is\u0259 &ccedil;ay\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razisi boyu ke&ccedil;diyi hiss\u0259nin ekoloji sistemini b\u0259rpa olunmaz deqradasiyaya m\u0259ruz qoyub. Alman \u015firk\u0259ti &ldquo;Cronimet&rdquo; bu ekoloji cinay\u0259td\u0259 Erm\u0259nistanla birg\u0259 i\u015ftirak edib. T\u0259\u0259ss&uuml;fl\u0259r olsun ki, bu g&uuml;n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 Almaniya h&ouml;kum\u0259ti bu istiqam\u0259td\u0259 he&ccedil; bir praktik add\u0131m atmay\u0131b.&nbsp;<\/p>\n<p>T&ouml;r\u0259tdiyi ekoloji cinay\u0259tl\u0259rl\u0259 Erm\u0259nistan BMT-nin Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rinin, x&uuml;susil\u0259 d\u0259 h\u0259r k\u0259sin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 dair 3-c&uuml;, t\u0259miz su v\u0259 sanitariya il\u0259 ba\u011fl\u0131 6-c\u0131, iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin f\u0259sadlar\u0131na qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259y\u0259 dair 13-c&uuml;, torpaq ekosisteminin m&uuml;hafiz\u0259si &uuml;zr\u0259 15-ci m\u0259qs\u0259dl\u0259rinin tamamil\u0259 \u0259leyhin\u0259 gedir.&nbsp;<br \/>\nM\u0259lum oldu\u011fu kimi, 2022-ci ild\u0259 BMT t\u0259miz, sa\u011flam v\u0259 davaml\u0131 \u0259traf m&uuml;hiti insan h&uuml;ququ kimi tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Erm\u0259nistan ekologiyaya ciddi ziyan vurmaqla, Az\u0259rbaycan, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n region \u0259halisinin insan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozur.&nbsp;<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, m&uuml;xt\u0259lif beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259r, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n biznes v\u0259 insan h&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 r\u0259hb\u0259r prinsipl\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 iqtisadi f\u0259aliyy\u0259t insan h&uuml;quqlar\u0131na ziyan vurulmadan h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259lidir. Bu halda da Erm\u0259nistan m\u0259suliyy\u0259tsiz davran\u0131r, t\u0259miz, sa\u011flam v\u0259 davaml\u0131 \u0259traf m&uuml;hit h&uuml;ququna m\u0259h\u0259l qoymur v\u0259 s\u0131rf &ouml;z&uuml;n&uuml;n iqtisadi maraqlar\u0131n\u0131 &ouml;n\u0259 &ccedil;\u0259kir. &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;<br \/>\nAz\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n ekoloji y&ouml;n&uuml;ml&uuml; qeyri-h&ouml;kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 olaraq biz, ba\u015fda BMT-nin \u018ftraf M&uuml;hit Proqram\u0131, &Uuml;mumd&uuml;nya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131, BMT-nin \u0259traf m&uuml;hit &uuml;zr\u0259 x&uuml;susi m\u0259ruz\u0259&ccedil;isi, BMT-nin z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259r v\u0259 insan h&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 x&uuml;susi m\u0259ruz\u0259&ccedil;isi olmaqla, m&uuml;vafiq beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara m&uuml;raci\u0259t ed\u0259r\u0259k, onlar\u0131 bu fakta reaksiya verm\u0259y\u0259 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n n&ouml;vb\u0259ti ekoloji terroruna son qoyma\u011fa &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 h&ouml;kum\u0259tin\u0259 m&uuml;raci\u0259t edirik ki, Arazd\u0259y\u0259nd\u0259 iri metallurgiya zavodu tikm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fan, \u0259razisind\u0259 qeydiyyatda olan \u015firk\u0259ti m\u0259suliyy\u0259tli davran\u0131\u015fa d\u0259v\u0259t etsin, onun qanunsuzluqlar\u0131na g&ouml;z yummas\u0131n. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 r\u0259smil\u0259ri, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycandak\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistandak\u0131 AB\u015e S\u0259firlikl\u0259ri susmamal\u0131, m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m&uuml;nasib\u0259t bildirm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Biz buradan Erm\u0259nistandak\u0131 ekof\u0259allara da m&uuml;raci\u0259t edirik. Bu, ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n &ouml;z&uuml;n&uuml;n d\u0259 ekoloji v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir ed\u0259c\u0259k. B&ouml;lg\u0259ni t\u0259hl&uuml;k\u0259y\u0259 s&uuml;r&uuml;kl\u0259y\u0259n bu prosesi durdurmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259r\u0259k\u0259t zaman\u0131d\u0131r&quot;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n ekoloji y&ouml;n&uuml;ml&uuml; QHT-l\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n Nax&ccedil;\u0131vanla s\u0259rh\u0259dind\u0259 metallurgiya zavodunu in\u015fa etm\u0259sin\u0259 etiraz olaraq b\u0259yanata yay\u0131blar. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, b\u0259yanatda deyilir: &quot;Erm\u0259nistan m\u0259tbuat\u0131nda yay\u0131lan m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-178956","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/178956","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=178956"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/178956\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=178956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=178956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=178956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}