{"id":178240,"date":"2023-05-30T18:12:10","date_gmt":"2023-05-30T14:12:10","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=178240","title":{"rendered":"\u0130tl\u0259rin h\u00fccumuna m\u0259ruz qalan \u015f\u0259xs vaksini n\u0259 vaxt vurdurmal\u0131d\u0131r ki, effektiv olsun? &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Son vaxtlar k&uuml;&ccedil;\u0259 itl\u0259rinin h&uuml;cumlar\u0131 &ccedil;ox art\u0131b. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 ail\u0259l\u0259ri ciddi narahat etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Quduzluq x\u0259st\u0259liyi &ccedil;ox a\u011f\u0131r \u0259lam\u0259tl\u0259rl\u0259 xarakteriz\u0259 olunur v\u0259 \u0259ks\u0259r hallarda &ouml;l&uuml;ml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir.<\/strong><\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, C\u0259lilabad rayonunun sakini 11 ya\u015fl\u0131 Z&uuml;lfiyy\u0259 Rzayevan\u0131&nbsp;it di\u015fl\u0259yib. Ona d\u0259rhal ilkin tibbi yard\u0131m g&ouml;st\u0259rilib, quduzluq \u0259leyhin\u0259 vaksin vurulub. M\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 4 doza vaksin vurulsa da, x\u0259st\u0259d\u0259 quduzluq simptomlar\u0131 inki\u015faf edib v\u0259 o, h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib.<\/p>\n<p>El\u0259c\u0259 d\u0259 &ouml;t\u0259n g&uuml;n m\u0259tbuatda yay\u0131lan dig\u0259r bir&nbsp;m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, \u015e\u0259mkirin Qarac\u0259mirli k\u0259ndinin m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 sahibsiz k&uuml;&ccedil;\u0259 itl\u0259ri insanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259hl&uuml;k\u0259 yarad\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259s it di\u015fl\u0259m\u0259si zaman\u0131 ilkin olaraq hans\u0131 add\u0131m at\u0131lmal\u0131d\u0131r? Vaksin hans\u0131 m&uuml;dd\u0259t aral\u0131\u011f\u0131nda vurulmal\u0131d\u0131r ki, gecikmi\u015f say\u0131lmas\u0131n?&nbsp;Quduzlu\u011fa qar\u015f\u0131 vaksin ne&ccedil;\u0259 dozada vurulur? Ya\u015f faktoru &ouml;n\u0259mlidirmi? Vaksin yoxdursa, onu \u0259v\u0259zl\u0259yici vasit\u0259 varm\u0131?<\/p>\n<p>Respublika Gigiyena v\u0259 Epidemiologiya M\u0259rk\u0259zind\u0259n&nbsp;Oxu.Az-\u0131n bu v\u0259 dig\u0259r suallar\u0131na cavab olaraq bildirilib ki, heyvan di\u015fl\u0259m\u0259si ba\u015f verdikd\u0259 d\u0259rhal yax\u0131nl\u0131qda olan tibb m&uuml;\u0259ssis\u0259sin\u0259 m&uuml;raci\u0259t edilm\u0259li, quduzluq \u0259leyhin\u0259 antirabik vaksini vurulmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>&ldquo;Quduzluq virusunun&nbsp; insanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259yati t\u0259hl&uuml;k\u0259si oldu\u011fundan z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259nin lokalizasiyas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq antirabik vaksin il\u0259 yana\u015f\u0131 quduzluq \u0259leyhin\u0259 antirabik immunoqlobulin d\u0259 vurulur. Bel\u0259 ki, yuxar\u0131 lokalizasiyal\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 quduzluq diaqnozu t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f heyvan di\u015fl\u0259m\u0259l\u0259ri hallar\u0131nda antirabik immunoqlobulind\u0259n istifad\u0259 edilir. Bundan ba\u015fqa, \u0259lav\u0259 olaraq da tetanus x\u0259st\u0259liyind\u0259n qorunmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n tetanus \u0259leyhin\u0259 anatoksin vurulur. Heyvan t\u0259r\u0259find\u0259n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u015f\u0259xsin m&uuml;alic\u0259 kursu m&uuml;alic\u0259-profilaktika m&uuml;\u0259ssis\u0259sinin (MPM) c\u0259rrah\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin edilir.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, \u0259g\u0259r di\u015fl\u0259y\u0259n heyvan m\u0259lumdursa v\u0259 10 g&uuml;n m&uuml;dd\u0259tind\u0259 sa\u011f qalm\u0131\u015fsa, o zaman \u015f\u0259rti m&uuml;alic\u0259 kursu (z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259nin 0, 3 v\u0259 7-ci g&uuml;nl\u0259ri), \u0259g\u0259r heyvan nam\u0259lumdursa v\u0259 ya m\u0259lum olan halda bel\u0259&nbsp;10 g&uuml;n m&uuml;dd\u0259tind\u0259 &ouml;lm&uuml;\u015fd&uuml;rs\u0259, o zaman qeyri-\u015f\u0259rti m&uuml;alic\u0259 kursu (z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259nin 0, 3, 7, 14, v\u0259 28-ci g&uuml;nl\u0259ri) t\u0259yin edilir. M&uuml;alic\u0259 d&ouml;vr&uuml; di\u015fl\u0259m\u0259nin lokalizasiyas\u0131ndan&nbsp;v\u0259 di\u015fl\u0259y\u0259n heyvan\u0131n sa\u011fl\u0131q v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Lakin &uuml;mumilikd\u0259 m&uuml;alic\u0259 kursu bir&nbsp;aya q\u0259d\u0259r&nbsp; davam edir. \u018fg\u0259r z\u0259r\u0259r&ccedil;\u0259k\u0259n&nbsp;c\u0259rrah t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin edil\u0259n vaxtlarda MPM-\u0259 m&uuml;raci\u0259t etm\u0259zs\u0259, o zaman vaksinasiya aras\u0131nda olan interval pozulur. Bu da vaksin effektivliyinin a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r&rdquo;.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Vaksin ne&ccedil;\u0259 dozada vurulur?<\/strong><\/p>\n<p>Bildirilib ki, haz\u0131rda &ouml;lk\u0259mizd\u0259 Hindistan istehsal\u0131 olan antirabik vaksin m&ouml;vcuddur:<\/p>\n<p>&ldquo;H\u0259r hans\u0131 heyvan di\u015fl\u0259m\u0259si il\u0259 MPM-\u0259 m&uuml;raci\u0259t ed\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015fa vaksini istehsal etdiyi &ouml;lk\u0259nin t\u0259limat\u0131na uy\u011fun dozada antirabik vaksin vurulur&rdquo;.<\/p>\n<p>Ya\u015f faktorunun &ouml;n\u0259mli olub-olmad\u0131\u011f\u0131na dair m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 cavab olaraq qeyd edilib&nbsp;ki, ya\u015f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259m u\u015faq, h\u0259m d\u0259 b&ouml;y&uuml;kl\u0259r\u0259 quduzluq \u0259leyhin\u0259 vaksind\u0259n&nbsp; eyni qaydada&nbsp; istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Quduzluq \u0259leyhin\u0259 vaksin yoxdursa, onu, y\u0259ni antirabik vaksini \u0259v\u0259z ed\u0259n h\u0259r hans\u0131 bir vasit\u0259 v\u0259 tibbi preparat\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 diqq\u0259t\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son vaxtlar k&uuml;&ccedil;\u0259 itl\u0259rinin h&uuml;cumlar\u0131 &ccedil;ox art\u0131b. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 ail\u0259l\u0259ri ciddi narahat etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Quduzluq x\u0259st\u0259liyi &ccedil;ox a\u011f\u0131r \u0259lam\u0259tl\u0259rl\u0259 xarakteriz\u0259 olunur v\u0259 \u0259ks\u0259r hallarda &ouml;l&uuml;ml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Bel\u0259 ki, C\u0259lilabad rayonunun&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-178240","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/178240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=178240"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/178240\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=178240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=178240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=178240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}