{"id":176500,"date":"2023-05-08T13:09:21","date_gmt":"2023-05-08T09:09:21","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=176500","title":{"rendered":"Z\u0259ng\u0259zur yolunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259r \u015feyi etm\u0259liyik &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>2022-ci ild\u0259 &Ccedil;inin idxal-ixrac \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fdirilmi\u015f r\u0259q\u0259ml\u0259ri m\u0259lum oldu: &Ccedil;inin 2022-ci ild\u0259 idaxal-ixrac h\u0259mci 2021-ci il\u0259 g&ouml;r\u0259 4,4% artaraq 6 trilyon 310 mlrd. dollar t\u0259\u015fkil edib. &Ccedil;inin AB &ouml;lk\u0259l\u0259ri v\u0259 AB\u015e-la ticar\u0259t d&ouml;vriyy\u0259si 1,6 trilyon dollar t\u0259\u015fkil edib ki, bunun da 760 mlrd. dollar\u0131 AB\u015e-\u0131n, 840 mlrd. dollar\u0131 is\u0259 AB &ouml;lk\u0259l\u0259ri, Britaniya v\u0259 \u0130sve&ccedil;r\u0259nin pay\u0131na d&uuml;\u015f&uuml;b.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 iqtisad&ccedil;\u0131 Natiq C\u0259f\u0259rli deyib. Natiq C\u0259f\u0259rli bildirir ki, bizi maraqland\u0131ran &Ccedil;in-Avropa ticar\u0259t d&ouml;vriyy\u0259sidir, &ccedil;&uuml;nki, Az\u0259rbaycan yeni infrastrukrur layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259kl\u0259 yeni k&ouml;rp&uuml; rolunda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k, yeni logistik &ldquo;xaba&rdquo; &ccedil;evrilm\u0259k ist\u0259yir:<\/p>\n<p>&quot;G\u0259lin m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 obyektiv, emosiyas\u0131z, t\u0259k iqtisadi deyil d\u0259, h\u0259m d\u0259 siyasi y&ouml;nd\u0259n yana\u015faq: &Ccedil;in-Avropa ticar\u0259t d&ouml;vriyy\u0259sinin 80%-\u0259 yax\u0131n\u0131 d\u0259niz n\u0259qliyyat\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilir, d\u0259mir yollar\u0131 v\u0259 avtomobill\u0259rl\u0259 (avtomobill\u0259rl\u0259 da\u015f\u0131ma quru yolla da\u015f\u0131nan 20%-in, t\u0259xmin\u0259n, 1%-d\u0259n d\u0259 azd\u0131r, &ccedil;ox spesefik mallar da\u015f\u0131n\u0131r) da\u015f\u0131n\u0131r. Dem\u0259li, s&ouml;hb\u0259t ild\u0259, t\u0259xmin\u0259n 150-160 mlrd. dollarl\u0131q quru yolla da\u015f\u0131nan y&uuml;kl\u0259rin &Ccedil;in-Avropa v\u0259 \u0259ks istiqam\u0259td\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131ndan pay almaqdan gedir. G&uuml;n&uuml; bu g&uuml;n d\u0259 d\u0259mir yolu il\u0259 &Ccedil;in-Avropa-&Ccedil;in da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n b&ouml;y&uuml;k bir h\u0259cmi Rusiya-Belarus-Pol\u015fa mar\u015frutu il\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilir, h\u0259r iki t\u0259r\u0259f &uuml;&ccedil;&uuml;n s\u0259rf\u0259lidir, &ccedil;&uuml;nki tranzit x\u0259rcl\u0259ri azd\u0131r, zaman etibar\u0131 il\u0259 is\u0259 22-25 g&uuml;n \u0259rzind\u0259 y&uuml;kl\u0259ri &ccedil;atd\u0131rmaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Amma indi problem var: Q\u0259rbin Rusiyaya t\u0259dbiq etdiyi k\u0259skin sanksiyalar y&uuml;kl\u0259rin s\u0131\u011fortalanmas\u0131na da aiddir &ndash; getdikc\u0259 daha &ccedil;ox \u015firk\u0259tl\u0259r Rusiya &uuml;z\u0259rind\u0259n ke&ccedil;\u0131n y&uuml;kl\u0259rin s\u0131\u011fortalanmas\u0131ndan imtina edir, bunu riskli say\u0131rlar. Dem\u0259li alternativ yollara ehtiyac getdikc\u0259 art\u0131r, amma ciddi oyun&ccedil;ular uzunm&uuml;dd\u0259tli layih\u0259l\u0259r\u0259 pul qoyark\u0259n siyasi-geosiyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259 m&uuml;tl\u0259q n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131rlar. Y\u0259ni, Rusiya bu g&uuml;n pisdir, amma 2-3, v\u0259 ya 5 ild\u0259n sonra Q\u0259rbl\u0259 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259ri d&uuml;z\u0259lts\u0259 n\u0259 olacaq?! Dem\u0259li, alyernativ layih\u0259l\u0259r Rusiya-Q\u0259rb m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 nec\u0259 olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmadan c\u0259lbedici olmal\u0131d\u0131r&quot;.<\/p>\n<p>N.C\u0259f\u0259rli qeyd edir ki, alternativ kimi Az\u0259rbaycan\u0131n yeni logistik m\u0259rk\u0259z\u0259 &ccedil;evrilm\u0259si \u015fans\u0131 v\u0259 imkan\u0131 var, bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n Z\u0259ng\u0259zur yolunun da \u0259h\u0259miyy\u0259ti olacaq, amma &ouml;z&uuml;m&uuml;z&uuml; aldatmayaq, tranzit g\u0259lirl\u0259rinin fantastik r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan ed\u0259nl\u0259r yan\u0131l\u0131rlar:<\/p>\n<p>&quot;Az\u0259rbaycandan ke&ccedil;\u0259c\u0259k-ke&ccedil;\u0259n yolun bir ne&ccedil;\u0259 problemi var:<\/p>\n<p>1) Bu yol &uuml;z\u0259rind\u0259 olan &ouml;lk\u0259l\u0259rin H\u018fL\u018f D\u018f vahid tranzit r&uuml;sumlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 anla\u015fmas\u0131 yoxdur, bu is\u0259 y&uuml;k g&ouml;nd\u0259r\u0259n\/q\u0259bul ed\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n s\u0259rf\u0259li deyil,<\/p>\n<p>2) \u018fn b&ouml;y&uuml;k mane\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizidir &ndash; y&uuml;kl\u0259rin (qatarlar\u0131n, vaqonlar\u0131n) b\u0259r\u0259l\u0259rl\u0259 X\u0259z\u0259rd\u0259n ke&ccedil;irilm\u0259si \u0259lav\u0259 x\u0259rc, da\u015f\u0131malar\u0131n maya d\u0259y\u0259rini art\u0131ran amildir. Daha bir problem odur ki, b\u0259r\u0259l\u0259r h\u0259m d\u0259 hava \u015f\u0259raitind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r, k&uuml;l\u0259kli-dal\u011fal\u0131 havada d\u0259niz\u0259 &ccedil;\u0131xmaq &ccedil;\u0259tin olur, bu is\u0259 y&uuml;kda\u015f\u0131malar\u0131n zaman\u0131n\u0131, dem\u0259li h\u0259m d\u0259 d\u0259y\u0259rini art\u0131ran faktordur.<\/p>\n<p>B&uuml;t&uuml;n bu &ccedil;\u0259tinlikl\u0259r\u0259, probleml\u0259r\u0259 baxmayaraq Az\u0259rbaycan D&ouml;vl\u0259ti daha uzun d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259yi &ouml;yr\u0259nm\u0259li, Z\u0259ng\u0259zur yolunun a&ccedil;\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259n h\u0259r \u015feyi etm\u0259liyik. Dediyim kimi, bunun b&ouml;y&uuml;k tranzit g\u0259lirl\u0259ri g\u0259tir\u0259c\u0259yi mifdir, bu y&ouml;nd\u0259 r\u0259smil\u0259rin verdiyi a&ccedil;\u0131qlamalar h\u0259qiq\u0259ti \u0259ks etdirmir, amma bu yolun &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k siyasi \u0259h\u0259miyy\u0259ti var, m\u0259ml\u0259k\u0259timizin g\u0259l\u0259c\u0259k geo-siyasi yol x\u0259rit\u0259sind\u0259 ciddi rol oynayacaq &#8211; \u0259n az\u0131 T&uuml;rk D&ouml;vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 layih\u0259si, yaranmaqda olan fraqmental d&uuml;nyada vacib co\u011frafi-logistik v\u0259 iqtisadi m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259n birin\u0259 &ccedil;evrilm\u0259 potensial\u0131 olan layih\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n vacibdir&#8230;&quot;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2022-ci ild\u0259 &Ccedil;inin idxal-ixrac \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fdirilmi\u015f r\u0259q\u0259ml\u0259ri m\u0259lum oldu: &Ccedil;inin 2022-ci ild\u0259 idaxal-ixrac h\u0259mci 2021-ci il\u0259 g&ouml;r\u0259 4,4% artaraq 6 trilyon 310 mlrd. dollar t\u0259\u015fkil edib. &Ccedil;inin AB&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[88],"tags":[],"class_list":["post-176500","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/176500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=176500"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/176500\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=176500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=176500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=176500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}