{"id":162467,"date":"2022-11-12T16:00:48","date_gmt":"2022-11-12T12:00:48","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=162467","title":{"rendered":"Pay\u0131z t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rinin faydalar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u0259r\u0259v\u0259z bitkil\u0259ri qida rasionunun t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rola malikdir. Qiym\u0259tli qida m\u0259hsullar\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131, t\u0259r\u0259v\u0259z bitkil\u0259ri konserv s\u0259nayesini d\u0259 xammalla t\u0259min edir. X&uuml;sus\u0259n d\u0259 pay\u0131z aylar\u0131nda orqanizmi m&ouml;hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k, laz\u0131mi vitamin v\u0259 mikroelementl\u0259rl\u0259 t\u0259min etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rin istehlak\u0131 olduqca faydal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az-\u0131n Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi Agentliyin\u0259 istinad\u0259n m\u0259lumat\u0131na g&ouml;r\u0259,&nbsp;pay\u0131z f\u0259slinin faydal\u0131 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259ri &ccedil;oxdur.<\/p>\n<p>K\u0259l\u0259m ilin b&uuml;t&uuml;n f\u0259sill\u0259rind\u0259 yeti\u015fdirilm\u0259si m&uuml;mk&uuml;n olan v\u0259 &ccedil;ox istehlak edil\u0259n t\u0259r\u0259v\u0259z bitkil\u0259rind\u0259ndir. K\u0259l\u0259min 50-d\u0259n &ccedil;ox n&ouml;v&uuml; var. &Ccedil;in v\u0259 Hindistan d&uuml;nyan\u0131n \u0259n b&ouml;y&uuml;k k\u0259l\u0259m istehsal&ccedil;\u0131s\u0131d\u0131r. Respublikam\u0131zda da &uuml;mumi t\u0259r\u0259v\u0259z \u0259kinl\u0259rinin 30 faiz\u0259 q\u0259d\u0259rini k\u0259l\u0259m bitkil\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. Formas\u0131na g&ouml;r\u0259 k\u0259l\u0259m gird\u0259, yast\u0131, oval v\u0259 sivri uclu, b\u0259rkliyin\u0259 g&ouml;r\u0259 is\u0259 yum\u015faq v\u0259 b\u0259rk olur.<\/p>\n<p>A\u011fba\u015f k\u0259l\u0259m dig\u0259r k\u0259l\u0259m n&ouml;vl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq y&uuml;ks\u0259k m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131, m&uuml;xt\u0259lif m&uuml;dd\u0259tl\u0259rd\u0259 yeti\u015fm\u0259si v\u0259 saxlan\u0131lmaya uzun m&uuml;dd\u0259t davaml\u0131 olmas\u0131 il\u0259 se&ccedil;ilir. Yeti\u015fm\u0259 m&uuml;dd\u0259tin\u0259, t\u0259yinat\u0131na, formas\u0131na, &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;n\u0259 v\u0259 b\u0259rkliyin\u0259, daxili &ouml;z\u0259yinin uzunlu\u011funa g&ouml;r\u0259 a\u011fba\u015f k\u0259l\u0259m m&uuml;xt\u0259lif sortlara ayr\u0131l\u0131r. G&uuml;l k\u0259l\u0259m qiym\u0259tli t\u0259r\u0259v\u0259z bitkil\u0259rind\u0259n biri olub y&uuml;ks\u0259k keyfiyy\u0259tli yeyinti m\u0259hsuludur. Onun t\u0259rkibind\u0259 a\u011fba\u015f k\u0259l\u0259m\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha &ccedil;ox azotlu madd\u0259l\u0259r v\u0259 sell&uuml;loza vard\u0131r. H\u0259m&ccedil;inin g&uuml;l k\u0259l\u0259min t\u0259rkibind\u0259 C v\u0259 B vitaminl\u0259ri a\u011fba\u015f k\u0259l\u0259md\u0259kind\u0259n 2-3 d\u0259f\u0259 art\u0131qd\u0131r. G&uuml;l k\u0259l\u0259m \u0259sas\u0259n pay\u0131z v\u0259 q\u0131\u015f aylar\u0131nda yeti\u015fdirilir. Q\u0131rm\u0131z\u0131 k\u0259l\u0259min t\u0259rkibi mineral v\u0259 vitaminl\u0259r, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n selenl\u0259 z\u0259ngindir. Br&uuml;ssel k\u0259l\u0259mi diyetik m\u0259hsul hesab edilir v\u0259 \u0259n &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f sortu &ldquo;Herkules&rdquo;dir. Kolrabi k\u0259l\u0259mi dad\u0131na g&ouml;r\u0259 daha &ccedil;ox turpa ox\u015fay\u0131r, t\u0259rkibi is\u0259 minerallar v\u0259 fruktoza il\u0259 z\u0259ngindir. Savoy k\u0259l\u0259m n&ouml;v&uuml; ikiillik olub, tezyeti\u015f\u0259ndir. T\u0259rkibind\u0259 z&uuml;lal nisb\u0259t\u0259n &ccedil;o\u0445, sell&uuml;loza is\u0259 azd\u0131r. Savoy k\u0259l\u0259mi sa\u0445lanma v\u0259 duza qoyma &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259lveri\u015fsizdir, ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 &ccedil;o\u0445 bec\u0259rilmir. K\u0259l\u0259m soyu\u011fa davaml\u0131 bitkidir v\u0259 uzun m&uuml;dd\u0259t saxlan\u0131la bilir. Lakin d&uuml;zg&uuml;n saxlan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 \u0259mt\u0259\u0259lik g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015f&uuml; v\u0259 qidal\u0131l\u0131q d\u0259y\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;r. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 a\u011fba\u015f k\u0259l\u0259mi -1&deg; C-d\u0259n +1&deg; C-d\u0259k, dig\u0259r k\u0259l\u0259m n&ouml;vl\u0259rini is\u0259 0-2&deg; C temperaturda, hava ke&ccedil;iriciliyi t\u0259min olunan v\u0259 taxta qutularda saxlamaq t&ouml;vsiy\u0259 olunur. Bu zaman k\u0259l\u0259m ba\u015flar\u0131n\u0131 bir-biri il\u0259 t\u0259masdan qorumaq &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259miz ka\u011f\u0131zdan istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r, &ccedil;&uuml;nki bitkinin ba\u015f hiss\u0259l\u0259rinin t\u0259mas\u0131 &ccedil;&uuml;r&uuml;m\u0259 prosesini s&uuml;r\u0259tl\u0259ndir\u0259 bilir.<\/p>\n<p>&Ccedil;u\u011fundur da orqanizm &uuml;&ccedil;&uuml;n son d\u0259r\u0259c\u0259 faydal\u0131 bitkil\u0259rd\u0259ndir. T\u0259rkibi vitaminl\u0259rl\u0259 v\u0259 bir s\u0131ra qiym\u0259tli madd\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. &Ccedil;u\u011fundurun k&ouml;kmeyv\u0259sind\u0259n q\u0131\u015fda, yarpaqlar\u0131ndan is\u0259 yazda istifad\u0259 olunur. Az\u0259rbaycan\u0131n dem\u0259k olar ki, b&uuml;t&uuml;n rayonlar\u0131nda &ccedil;u\u011fundurun m&uuml;xt\u0259lif sortlar\u0131 geni\u015f bec\u0259rilir. A\u015fxana &ccedil;u\u011funduru qiym\u0259tli qida m\u0259hsuludur. T\u0259yinat\u0131na g&ouml;r\u0259 3 qrupa ayr\u0131l\u0131r: a\u015fxana &ccedil;u\u011funduru, \u015f\u0259k\u0259r &ccedil;u\u011funduru v\u0259 yem &ccedil;u\u011funduru. &Ccedil;u\u011fundurun qurulu\u015fu v\u0259 kimy\u0259vi t\u0259rkibi onun t\u0259s\u0259rr&uuml;fat-botaniki sortlar\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. T\u0259r\u0259v\u0259zin sortu is\u0259 qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259tli hiss\u0259sinin r\u0259ngin\u0259, formas\u0131na v\u0259 halqalar\u0131na g&ouml;r\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n edilir. A\u015fxana &ccedil;u\u011funduru formaca yast\u0131, yast\u0131-gird\u0259, gird\u0259 v\u0259 konusvari olur. K&ouml;k&uuml;n en k\u0259siyind\u0259 a\u011f qatlar n\u0259 q\u0259d\u0259r az olarsa, &ccedil;u\u011fundurun keyfiyy\u0259ti bir o q\u0259d\u0259r y&uuml;ks\u0259k say\u0131l\u0131r. A\u015fxana &ccedil;u\u011fundurunun t\u0259rkibind\u0259 \u015f\u0259k\u0259r, mineral madd\u0259l\u0259r v\u0259 vitaminl\u0259r nisb\u0259t\u0259n &ccedil;oxdur. T&uuml;nd r\u0259ngli &ccedil;u\u011fundur a&ccedil;\u0131q r\u0259nglil\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha dadl\u0131d\u0131r. Misir &ccedil;u\u011fundurunun qab\u0131\u011f\u0131 azac\u0131q q\u0131rm\u0131z\u0131ya &ccedil;alan t&uuml;nd-b\u0259n&ouml;v\u015f\u0259yi r\u0259ngd\u0259, formas\u0131 is\u0259 yast\u0131 v\u0259 gird\u0259dir. Bu &ccedil;u\u011fundur n&ouml;v&uuml;n&uuml;n \u0259tli hiss\u0259si b\u0259n&ouml;v\u015f\u0259yi-q\u0131rm\u0131z\u0131, i&ccedil;i &ccedil;ox halqal\u0131, dad\u0131 is\u0259 \u015firindir. Bordo &ccedil;u\u011fundurunun qab\u0131\u011f\u0131 t&uuml;nd q\u0131rm\u0131z\u0131ya &ccedil;alan b\u0259n&ouml;v\u015f\u0259yi r\u0259ngd\u0259dir. Formas\u0131 gird\u0259, \u0259tli hiss\u0259si t&uuml;nd q\u0131rm\u0131z\u0131, i&ccedil;i is\u0259 a\u011f halqas\u0131z olur. Bordo &ccedil;u\u011funduru x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 v\u0259 saxlan\u0131lma\u011fa qar\u015f\u0131 davaml\u0131d\u0131r. &Ccedil;u\u011fundur &uuml;&ccedil;&uuml;n optimal saxlama temperaturu +2&deg; C, havan\u0131n r&uuml;tub\u0259ti is\u0259 85-95 faizdir.<\/p>\n<p>Pay\u0131z f\u0259silinin \u0259n faydal\u0131 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 yerk&ouml;k&uuml;d&uuml;r. Yerk&ouml;k&uuml; t\u0259z\u0259 v\u0259 qurudulmu\u015f halda, \u015fir\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z konservl\u0259rinin istehsal\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n istifad\u0259 olunur. Yerk&ouml;k&uuml;n&uuml;n &uuml;z\u0259ri nazik qab\u0131q t\u0259b\u0259q\u0259si il\u0259 &ouml;rt&uuml;l&uuml;d&uuml;r. Qab\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda qidal\u0131 madd\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin \u0259tli hiss\u0259 yerl\u0259\u015fir. K&ouml;k m\u0259rk\u0259zind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n &ouml;z\u0259yin &nbsp;z\u0259rif v\u0259 ya kobud olmas\u0131 yerk&ouml;k&uuml;n&uuml;n keyfiyy\u0259tliliyini g&ouml;st\u0259rir. Karotin v\u0259 ksantofil yerk&ouml;k&uuml;n\u0259 nar\u0131nc\u0131 r\u0259ngin m&uuml;xt\u0259lif &ccedil;alarlar\u0131n\u0131 verir. T\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rin d&uuml;zg&uuml;n saxlanmas\u0131 onun keyfiyy\u0259tli qalmas\u0131n\u0131n vacib \u015f\u0259rtidir. Yerk&ouml;k&uuml; &uuml;&ccedil;&uuml;n saxlama temperaturu 0 &#8211; +2&deg; C-dir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259r\u0259v\u0259z bitkil\u0259ri qida rasionunun t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rola malikdir. Qiym\u0259tli qida m\u0259hsullar\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131, t\u0259r\u0259v\u0259z bitkil\u0259ri konserv s\u0259nayesini d\u0259 xammalla t\u0259min edir. X&uuml;sus\u0259n d\u0259 pay\u0131z aylar\u0131nda orqanizmi m&ouml;hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k, laz\u0131mi vitamin v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-162467","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=162467"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162467\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=162467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=162467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=162467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}