{"id":162436,"date":"2022-11-12T10:45:47","date_gmt":"2022-11-12T06:45:47","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=162436","title":{"rendered":"T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 qlobal g\u00fcc\u0259 \u00e7evrilm\u0259k yolunda"},"content":{"rendered":"<p><strong>T&uuml;rk d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri tarixd\u0259 bir-birin\u0259 bu q\u0259d\u0259r yax\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortama, birliy\u0259 sahibl\u0259nibl\u0259r. M&uuml;q\u0259dd\u0259s, m&uuml;q\u0259dd\u0259s oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli bir yola &ccedil;\u0131x\u0131blar. Hans\u0131 ki, bu yolun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131n ilk add\u0131mlar\u0131 h\u0259l\u0259 30 il \u0259vv\u0259l at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 1992-ci il, &quot;&Uuml;mid&quot; k&ouml;rp&uuml;s&uuml;n&uuml;n istifad\u0259y\u0259 verildiyi tarixd\u0259n. 1992-ci il, may ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycanla T&uuml;rkiy\u0259 s\u0259rh\u0259dind\u0259, Araz &ccedil;ay\u0131 &uuml;z\u0259rind\u0259 sal\u0131nan bu k&ouml;rp&uuml; t\u0259kc\u0259 iki qarda\u015f &ouml;lk\u0259ni bir-birin\u0259 ba\u011flayan n\u0259qliyyat d\u0259hlizi deyildi, eyni zamanda t&uuml;rk d&uuml;nyas\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n bir k&ouml;rp&uuml; idi. Hans\u0131 ki, h\u0259min k&ouml;rp&uuml;, sonradan t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259 aras\u0131nda deyil, &uuml;mumilikd\u0259 t&uuml;rk d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda yeni-yeni \u0259laq\u0259l\u0259rin, layih\u0259l\u0259rin, n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259sin\u0259 yol a&ccedil;d\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Zaman\u0131nda sa\u011flam t\u0259m\u0259ll\u0259r &uuml;z\u0259rind\u0259 qurulan \u0259laq\u0259l\u0259r, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rin n\u0259tic\u0259sidir ki, bu g&uuml;n t&uuml;rk d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri m&uuml;t\u0259\u015f\u0259kkil \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkilatlanaraq &ouml;z&uuml;n&uuml;n biirlik v\u0259 h\u0259mr\u0259yliyini n&uuml;mayi\u015f etdirir, qlobal miqyasl\u0131 bir quruma &ccedil;evrilir. Bu g&uuml;nl\u0259rd\u0259 &Ouml;zb\u0259kistan\u0131n S\u0259m\u0259rq\u0259nd \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ba\u015f tutan T&uuml;rk D&ouml;vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n IX Zirv\u0259 g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml; bunun \u0259yani s&uuml;butudur.<\/p>\n<p>&quot;Hilal&quot; Sosial Ara\u015fd\u0131rmalar \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri Arzuman Abdulk\u0259rimov &quot;OLAYLAR&quot;-a verdiyi a&ccedil;\u0131qlamada T&uuml;rk d&ouml;vl\u0259tl\u0259rinin g&uuml;n&uuml;m&uuml;zd\u0259ki birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259yliyin\u0259 diqq\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259r\u0259k bu prosesd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259nin rolunu x&uuml;susi qeyd edib. O bildirib ki, zaman\u0131nda Ankara v\u0259 Bak\u0131n\u0131n lokomotiv rolunu oynad\u0131\u011f\u0131 bu proses bu g&uuml;n bir xeyli ir\u0259li ged\u0259r\u0259k t&uuml;rk d&uuml;nyas\u0131 qatar\u0131na &ccedil;evrilib: &quot;\u018fg\u0259r son 10-15 il\u0259 q\u0259d\u0259r olan m&uuml;dd\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259ni &ccedil;\u0131xmaq \u015f\u0259rtil\u0259 dig\u0259r&nbsp; t&uuml;rk d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri bu prosesd\u0259 i\u015ftirakdan bir q\u0259d\u0259r ehtiyat edir, birlikd\u0259n nisb\u0259t\u0259n k\u0259narda durma\u011fa &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verirdil\u0259rs\u0259, bu g&uuml;n situasiya tamamil\u0259 f\u0259rqlidir. \u0130ndi T&uuml;rk D&ouml;vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n h\u0259r bir &uuml;zv&uuml; bacard\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r bu prosesi ir\u0259li aparma\u011fa, &ccedil;iyinl\u0259rini bu y&uuml;k&uuml;n alt\u0131na qoyma\u011fa h\u0259v\u0259sli v\u0259 maraql\u0131d\u0131r. &Ccedil;&uuml;nki art\u0131q h\u0259r bir t&uuml;rk d&ouml;vl\u0259ti t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik v\u0259 sabitliyin, qlobal t\u0259hdidl\u0259rd\u0259n s\u0131\u011fortalanman\u0131n birlik v\u0259 b\u0259rab\u0259rlikd\u0259n ke&ccedil;diyinin f\u0259rqind\u0259dir. Bu bax\u0131mdan&nbsp; XXI \u0259sr t&uuml;rk \u0259sri olacaq fikirl\u0259ri \u0259b\u0259s yer\u0259 deyilmirdi&quot;.<\/p>\n<p>Arzuman Abdulk\u0259rimov Az\u0259rbaycan\u0131n t&uuml;rk d&uuml;nyas\u0131n\u0131n birlik v\u0259 b\u0259rab\u0259rliyi, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdak\u0131 rolundan da s&ouml;z a&ccedil;\u0131b v\u0259 qeyd edib ki, Az\u0259rbaycan da &ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 T&uuml;rk D&ouml;vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n f\u0259alla\u015fmas\u0131, onun aktiv f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rm\u0259sind\u0259 m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131b: &quot;Bu m\u0259nada 2009-cu ild\u0259 Nax&ccedil;\u0131van Muxtar Respublikas\u0131nda t&uuml;rk d&ouml;vl\u0259tl\u0259rinin &ouml;lk\u0259 ba\u015f&ccedil;\u0131lar\u0131n\u0131n Zirv\u0259 g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;n ke&ccedil;irilm\u0259sini x&uuml;susi qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. M\u0259hz h\u0259min zirv\u0259 g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;nd\u0259n sonra t\u0259\u015fkilat f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da art\u0131rd\u0131, qurum daxilind\u0259 yeni-yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131 ortaya &ccedil;\u0131xd\u0131. Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu x\u0259tti, &quot;B&ouml;y&uuml;k \u0130p\u0259k yolu&quot;, yax\u0131n vaxtlarda realla\u015fmas\u0131 g&ouml;zl\u0259nil\u0259n Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi m\u0259hz t&uuml;rk d&uuml;nyas\u0131na daxil olan &ouml;lk\u0259l\u0259ri bir-birin\u0259 ba\u011flayan h\u0259lq\u0259l\u0259rdir&quot;.<\/p>\n<p>Zirv\u0259 g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;nd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131na da toxunan \u0130ctimai Birlik s\u0259dri qeyd edib ki. b&uuml;t&uuml;n beyn\u0259lxalq tribunalarda oldu\u011fu kimi T&uuml;rk D&ouml;vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n IX Zirv\u0259 g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;nd\u0259 d\u0259 d&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259ki kimi geni\u015f v\u0259 m\u0259zmunlu, eyni zamanda konkret h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 y&ouml;n\u0259lmi\u015f &ccedil;\u0131x\u0131\u015f etdi, v\u0259ziyy\u0259td\u0259n &ccedil;\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259rdi. Arzuman Abdulk\u0259rimovun q\u0259na\u0259tinc\u0259. Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131nda konkret olaraq \u0130ran molla rejimin\u0259 mesaj verirdi ki, G&uuml;neyd\u0259 ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n haq v\u0259 h&uuml;quqlar\u0131n\u0131 tan\u0131s\u0131n, onlara &ouml;z ana dill\u0259rind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa, t\u0259dris etm\u0259y\u0259 imkan versin. \u018fslind\u0259 d&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 &quot;T&uuml;rk d&uuml;nyas\u0131nda g\u0259nc n\u0259slin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 &ouml;z ana dilind\u0259 t\u0259hsil almaq imkan\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u018ffsuslar olsun ki, Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin h&uuml;dudlar\u0131ndan k\u0259narda ya\u015fayan 40 milyon az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu imkanlardan m\u0259hrumdur&quot; s&ouml;zl\u0259ri h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin G&uuml;neyd\u0259 ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n taleyin\u0259 bigan\u0259 qalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259sdiqi idi&quot;.<\/p>\n<p>Arzuman Abdulk\u0259rimov deyib ki, d&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 h\u0259l\u0259 prezident se&ccedil;ildiyi ilk ill\u0259rd\u0259n G&uuml;ney Az\u0259rbaycanda, &uuml;mum\u0259n d&uuml;nyada ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n probleml\u0259rin\u0259 bigan\u0259 qalmayaca\u011f\u0131n\u0131 a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259yan etmi\u015fdi: &quot;Xatirinizd\u0259dirs\u0259, h\u0259l\u0259 D&uuml;nya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n \u0130kinci qurultay\u0131nda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 prezident \u0130lham \u018fliyev demi\u015fdir ki, &quot;Az\u0259rbaycan xalq\u0131 b&ouml;y&uuml;k xalqd\u0131r. Biz 50 milyonuq. Bu, d&uuml;nya miqyas\u0131nda b&ouml;y&uuml;k xalqd\u0131r. Bizim ham\u0131m\u0131z\u0131n bir V\u0259t\u0259ni var &#8211; Az\u0259rbaycan&quot;. G&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; kimi, d&uuml;nyada ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n haqq-h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, onlara Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin dayaq durmas\u0131 h\u0259r zaman C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev &uuml;&ccedil;&uuml;n prioritet t\u0259\u015fkil edib. El\u0259 T&uuml;rk D&ouml;vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n IX Zirv\u0259 g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;nd\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 da \u0130lham \u018fliyev bunu bir daha t\u0259sdiq etmi\u015f oldu&quot;.<\/p>\n<p>\u0130ctimai Birlik s\u0259dri onu da deyib ki, TDT-y\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 &ouml;lk\u0259nin, h\u0259tta Avropa m\u0259kan\u0131ndan Macar\u0131stan\u0131n m&uuml;\u015fahid\u0259&ccedil;i &uuml;zv olmas\u0131 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n t\u0259dric\u0259n qlobal bir g&uuml;c\u0259 &ccedil;evril\u0259c\u0259yind\u0259n x\u0259b\u0259r verir: &quot;Bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n yet\u0259rinc\u0259 potensial var. Yet\u0259r ki, bu potensialdan istifad\u0259 edilsin. Hesab edir\u0259m ki, t&uuml;rk d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q t\u0259kc\u0259 &ouml;lk\u0259l\u0259rin birinci \u015f\u0259xsl\u0259ri, nazirlik v\u0259 komit\u0259l\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 deyil, eyni zamanda qeyri-d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259, siyasi partiyalar, ictimai t\u0259\u015fkilatlar, media qurumlar\u0131, &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 b&uuml;t&uuml;n istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 birliyimiz, b\u0259rab\u0259rliyimiz &uuml;&ccedil;&uuml;n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r ortaya qoyulmal\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, eyni ideoloji x\u0259tti da\u015f\u0131yan siyasi partiyalar \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sazi\u015fi imzalaya bil\u0259rl\u0259r ki, t\u0259\u015fkilata daxil olan h\u0259r hans\u0131 bir &ouml;lk\u0259y\u0259 xaricd\u0259n siyasi t\u0259zyiq g&ouml;st\u0259ril\u0259nd\u0259 ona qar\u015f\u0131 siyasi m&uuml;st\u0259vid\u0259 at\u0131lan adekvat cavab daha t\u0259sirli xarakter da\u015f\u0131s\u0131n. El\u0259c\u0259 d\u0259 ictimai t\u0259\u015fkilatlar, media qurumlar\u0131 aras\u0131nda anoloji add\u0131mlar\u0131 atmaq laz\u0131md\u0131r. D&uuml;zd&uuml;r, media sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q dig\u0259r sah\u0259l\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n bir xeyli inki\u015faf edib, ancaq bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q t\u0259\u015fkilata &uuml;zv olan h\u0259r bir &ouml;lk\u0259y\u0259 T&uuml;rk d&ouml;vl\u0259tl\u0259rinin media imkanlar\u0131ndan istifad\u0259&nbsp; &ouml;z probleml\u0259rini, h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini d&uuml;nya ictimaiyy\u0259tin\u0259 &ccedil;atd\u0131rma\u011fa \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015f olar. Bir s&ouml;zl\u0259 b&uuml;t&uuml;n sektorlar &uuml;zr\u0259 bu \u0259laq\u0259l\u0259ri inki\u015faf etdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu ba\u011flar daha da m&ouml;hk\u0259ml\u0259nsin. H\u0259tta beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0131c\u0131q yaratsa bel\u0259, T&uuml;rk D&ouml;vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r ortaya qoymaq da &nbsp;m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r&quot;.<\/p>\n<p><strong>S&uuml;leyman \u0130smay\u0131lb\u0259yli<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T&uuml;rk d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri tarixd\u0259 bir-birin\u0259 bu q\u0259d\u0259r yax\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortama, birliy\u0259 sahibl\u0259nibl\u0259r. M&uuml;q\u0259dd\u0259s, m&uuml;q\u0259dd\u0259s oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli bir yola &ccedil;\u0131x\u0131blar. Hans\u0131 ki, bu yolun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131n ilk add\u0131mlar\u0131 h\u0259l\u0259 30&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-162436","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=162436"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162436\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=162436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=162436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=162436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}