{"id":161535,"date":"2022-10-31T15:22:31","date_gmt":"2022-10-31T11:22:31","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=161535","title":{"rendered":"\u00c7\u00f6r\u0259k israf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nec\u0259 almaq olar?"},"content":{"rendered":"<p><strong>&Ccedil;&ouml;r\u0259k t\u0259kc\u0259 \u0259n &ccedil;ox sevil\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 \u0259n &ccedil;ox israf olunan qida m\u0259hsullar\u0131ndan biridir. Ara\u015fd\u0131rmalar istehsaldan paylanmaya q\u0259d\u0259r h\u0259r g&uuml;n d&uuml;nya &uuml;zr\u0259 israf edil\u0259n &ccedil;&ouml;r\u0259yin miqdar\u0131n\u0131n y&uuml;zl\u0259rl\u0259 ton oldu\u011funu, h\u0259m&ccedil;inin bunun iqtisadi v\u0259 ekoloji probleml\u0259r yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259rir.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi Agentliyind\u0259n (AQTA)&nbsp;&quot;Unikal&quot;a veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, &ccedil;&ouml;r\u0259k istehsal\u0131na d&uuml;nya &uuml;zr\u0259 &ccedil;&ouml;r\u0259kbi\u015firm\u0259 s\u0259nayel\u0259ri daxildir ki, bunlar birlikd\u0259 qlobal qida s\u0259nayesinin \u0259n b&ouml;y&uuml;k sektorlar\u0131ndan birini t\u0259\u015fkil edir. &Ccedil;&ouml;r\u0259k istehsal\u0131n\u0131n ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 100 milyon ton oldu\u011fu t\u0259xmin edilir ki, bunun da 65 faizi Avropada istehlak olunur. Saxlama zaman\u0131 &ccedil;&ouml;r\u0259kd\u0259 bayatla\u015fma kimi m&uuml;\u0259yy\u0259n edil\u0259n m&uuml;r\u0259kk\u0259b fiziki-kimy\u0259vi proses qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r ki, bu, \u0259sas\u0259n n\u0259m itkisi v\u0259 ni\u015fastan\u0131n retroqradasiyas\u0131 (jelatinl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xaran fiziki d\u0259yi\u015fiklik) n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f verir. &Uuml;st\u0259lik, &ccedil;&ouml;r\u0259yin t\u0259rkibi onu mikrob h&uuml;cumlar\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259ssas edir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, xarab olma\u011f\u0131 azaltmaq v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi t\u0259min etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n spor, kif v\u0259 ya mayalar\u0131n b&ouml;y&uuml;m\u0259sin\u0259 mane\u0259 t&ouml;r\u0259d\u0259n konservantlardan istifad\u0259 edilir. Bayatla\u015fma\u011fa v\u0259 xarab olma\u011fa meyilliliyin\u0259 g&ouml;r\u0259 &ccedil;oxlu miqdarda &ccedil;&ouml;r\u0259k istehlak&ccedil;\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n at\u0131l\u0131r v\u0259 ya p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015fdan &ccedil;\u0131xar\u0131l\u0131r. Bu da iqtisadi itkil\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. M\u0259hdud saxlama m&uuml;dd\u0259ti b&ouml;y&uuml;k miqdarda &ccedil;&ouml;r\u0259yin israf edilm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n yaln\u0131z biridir. M\u0259s\u0259l\u0259n, sendvi&ccedil; &ccedil;&ouml;r\u0259yinin istehsal\u0131nda &ccedil;&ouml;r\u0259kl\u0259rd\u0259n qab\u0131qlar v\u0259 xarici t\u0259b\u0259q\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131l\u0131r (m\u0259hsullar\u0131n 40 faiz\u0259 q\u0259d\u0259ri). \u0130stehlak edilm\u0259y\u0259n &ccedil;&ouml;r\u0259yin, dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 tullant\u0131 olur, az bir hiss\u0259si is\u0259 yenid\u0259n yem kimi istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Buna baxmayaraq, son onillikl\u0259rd\u0259 bir &ccedil;ox t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar t\u0259krar emalla ba\u011fl\u0131 alternativl\u0259r tapma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu alternativl\u0259rd\u0259n biri israf edilmi\u015f &ccedil;&ouml;r\u0259kd\u0259n mikrobial fermentasiya yolu il\u0259 \u0259cza&ccedil;\u0131l\u0131q v\u0259 ya qida s\u0259nayesi &uuml;&ccedil;&uuml;n kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r, bioyanacaq v\u0259 ya fermentl\u0259r istehsal etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n substrat kimi istifad\u0259 t\u0259klifidir. T\u0259klif olunan b&uuml;t&uuml;n strategiyalar \u0259traf m&uuml;hit\u0259 &uuml;zvi madd\u0259l\u0259rin at\u0131lmas\u0131n\u0131 potensial olaraq azalda bil\u0259r. Lakin bunlar\u0131n he&ccedil; biri b&ouml;y&uuml;k iqtisadi itkini tamamil\u0259 &ouml;d\u0259mir.<\/p>\n<p>T\u0259chizat z\u0259ncirinin m&uuml;xt\u0259lif s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 &ccedil;&ouml;r\u0259yin israf edilm\u0259sinin m&uuml;xt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259ri var:<\/p>\n<p>&bull; Keyfiyy\u0259t standartlar\u0131 &#8211; &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml; uy\u011fun deyils\u0259 v\u0259 ya ba\u015fqa x\u0259mirl\u0259 &ccedil;irkl\u0259nibs\u0259, h\u0259min &ccedil;&ouml;r\u0259k sat\u0131\u015f v\u0259 istehlak &uuml;&ccedil;&uuml;n yarars\u0131z hesab olunur;<\/p>\n<p>&bull; Qeyri-adekvat alma &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml; &#8211; \u0259ks\u0259r vaxtlarda t\u0259l\u0259b olunandan &ccedil;ox olmas\u0131na baxmayaraq, ad\u0259t\u0259n 400, 600 v\u0259 ya 700 qram &ccedil;\u0259kisi olan &ccedil;&ouml;r\u0259kl\u0259r al\u0131n\u0131r;<\/p>\n<p>&bull; T\u0259z\u0259 &ccedil;&ouml;r\u0259k arzusu &#8211; insanlar ad\u0259t\u0259n d&uuml;n\u0259n bi\u015firilmi\u015f &ccedil;&ouml;r\u0259kd\u0259ns\u0259, t\u0259z\u0259sin\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verirl\u0259r.<\/p>\n<p>&Ccedil;&ouml;r\u0259k v\u0259 dig\u0259r &ccedil;&ouml;r\u0259k m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259sas problem onlar\u0131n nisb\u0259t\u0259n q\u0131sa m&uuml;dd\u0259td\u0259 saxlana bilm\u0259sidir.<\/p>\n<p>Qabla\u015fd\u0131rma materiallar\u0131n\u0131n da &ccedil;&ouml;r\u0259kd\u0259 mikrob art\u0131m\u0131na t\u0259siri b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r. M\u0259lumdur ki, tax\u0131l \u0259sasl\u0131 m\u0259hsullar ad\u0259t\u0259n kifl\u0259rd\u0259n t\u0259sirl\u0259nir. Kif sporlar\u0131 il\u0259 &ccedil;irkl\u0259nm\u0259 &ccedil;&ouml;r\u0259kbi\u015firm\u0259 prosesinin sonunda insan\u0131n \u0259ll\u0259ri, paltar\u0131 v\u0259 ya &ccedil;&ouml;r\u0259k diliml\u0259m\u0259 ma\u015f\u0131n\u0131 da daxil olmaqla, sporla &ccedil;irkl\u0259nmi\u015f \u0259\u015fyalar\u0131n &ccedil;&ouml;r\u0259kl\u0259 t\u0259mas\u0131 zaman\u0131 ba\u015f verir.<\/p>\n<p>Bi\u015firilmi\u015f &ccedil;&ouml;r\u0259k 1 saat soyudulub sonra qabla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259r. &Ccedil;&ouml;r\u0259k 8 saata q\u0259d\u0259r t\u0259z\u0259 hesab edilir v\u0259 sonra bayatla\u015fma prosesi ba\u015flay\u0131r. \u018fslind\u0259 24 saat \u0259rzind\u0259 &ccedil;&ouml;r\u0259k h\u0259l\u0259 d\u0259 t\u0259z\u0259liyi bax\u0131m\u0131ndan normal q\u0259bul edilir. Lakin bu m&uuml;dd\u0259td\u0259n sonra bayatla\u015fma\u011fa meyillidir. T\u0259dqiqatlar g&ouml;st\u0259rir ki, &ccedil;&ouml;r\u0259k 60&deg;C-d\u0259n yuxar\u0131 v\u0259 ya 10&deg;C-d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 temperaturda saxlansa, t\u0259z\u0259liyini qoruyar. Temperatur 60&deg;C-d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 d&uuml;\u015fd&uuml;kc\u0259 bayatla\u015fma d\u0259r\u0259c\u0259sinin artd\u0131\u011f\u0131 bildirilir. M&uuml;\u0259yy\u0259n edilib ki, &ccedil;&ouml;r\u0259yin fiziki-kimy\u0259vi, mikrobioloji g&ouml;st\u0259ricil\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, tropik \u015f\u0259raitd\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 istehlak oluna bil\u0259c\u0259yi maksimum m&uuml;dd\u0259t 72 saatd\u0131r. Bayatla\u015fm\u0131\u015f &ccedil;&ouml;r\u0259k daha az elastik, nisb\u0259t\u0259n quru v\u0259 s\u0259rt olur. El\u0259c\u0259 d\u0259 qoxu v\u0259 dad\u0131nda d\u0259yi\u015fiklik hiss edilir.<\/p>\n<p>Plastik v\u0259 ya \u015f&uuml;\u015f\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 qapaql\u0131 al&uuml;minium qablarda, ka\u011f\u0131z sar\u011f\u0131da v\u0259 dig\u0259r materiallarda saxlan\u0131lan diliml\u0259nmi\u015f &ccedil;&ouml;r\u0259yin m&uuml;\u0259yy\u0259n saat aral\u0131qlar\u0131nda su absorbsiya etm\u0259 (udma) qabiliyy\u0259ti (WAC) ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu t\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259sind\u0259 m&uuml;xt\u0259lif saxlama \u015f\u0259raitind\u0259 bayatla\u015fma prosesind\u0259ki f\u0259rql\u0259r ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g&ouml;r&uuml;n&uuml;b. Sellofan v\u0259 al&uuml;minium qablarda saxlan\u0131lan &ccedil;&ouml;r\u0259kl\u0259rl\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 d\u0259likli v\u0259 \u015f\u0259ffaf plastik qablarda saxlan\u0131lan &ccedil;&ouml;r\u0259kl\u0259rd\u0259 mikrob art\u0131m\u0131n\u0131n &ccedil;oxlu\u011fu &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259rib. Bel\u0259 ki, \u015f\u0259ffaf plastik qabda qabla\u015fd\u0131r\u0131lan &ccedil;&ouml;r\u0259k diliml\u0259rind\u0259 g&uuml;nd\u0259n-g&uuml;n\u0259 WAC d\u0259y\u0259rl\u0259rinin t\u0259sad&uuml;fi olaraq artd\u0131\u011f\u0131, &uuml;mumi sellofan torbada v\u0259 qapaqla &ouml;rt&uuml;lm&uuml;\u015f al&uuml;minium qabda saxlan\u0131lan &ccedil;&ouml;r\u0259k diliml\u0259rind\u0259 is\u0259 t\u0259dqiqat m&uuml;dd\u0259ti ir\u0259lil\u0259dikc\u0259 WAC d\u0259y\u0259rl\u0259rinin ard\u0131c\u0131l bir \u015f\u0259kild\u0259 azald\u0131\u011f\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 edilib.<\/p>\n<p>&Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, n\u0259ml\u0259nm\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n, ad\u0259t\u0259n, &ccedil;&ouml;r\u0259yin y&uuml;ks\u0259k n\u0259m\u0259 davaml\u0131 materiallardan istifad\u0259 olunaraq qabla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;l&uuml;r.<\/p>\n<p>Art\u0131q bir \u0259srd\u0259n &ccedil;oxdur ki, &ccedil;&ouml;r\u0259yin bayatla\u015fmas\u0131 \u015f\u0259raiti, s\u0259b\u0259bl\u0259ri, bu zaman m&uuml;\u015fahid\u0259 olunan d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 prosesin keyfiyy\u0259t\u0259 t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ccedil;oxsayl\u0131 t\u0259dqiqatlar apar\u0131l\u0131r. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, bayatla\u015fma &ccedil;&ouml;r\u0259k sobadan &ccedil;\u0131xd\u0131qdan sonra ba\u015f ver\u0259n b&uuml;t&uuml;n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Amma bu hadis\u0259nin elmi t\u0259sviri il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar aras\u0131nda fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131 m&ouml;vcuddur.<\/p>\n<p>&Ccedil;&ouml;r\u0259yin saxlanmas\u0131 zaman\u0131 u&ccedil;ucu birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin itirilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar dad v\u0259 aroman\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si, i&ccedil;inin s\u0259rtl\u0259\u015fm\u0259si, ovxalanman\u0131n artmas\u0131, r\u0259ng d\u0259yi\u015fikliyi, sututma qabiliyy\u0259ti il\u0259 h\u0259ll olunan ni\u015fastan\u0131n miqdar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 bu m\u0259hsulun bayatla\u015fmas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r. Bununla birg\u0259 bayatla\u015fm\u0131\u015f &ccedil;&ouml;r\u0259k istehlak&ccedil;\u0131lara xo\u015fag\u0259lm\u0259z t\u0259\u0259ss&uuml;rat ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n il \u0259rzind\u0259 tonlarla &ccedil;&ouml;r\u0259k at\u0131l\u0131r ki, bu da ciddi iqtisadi itkil\u0259r\u0259 v\u0259 israf&ccedil;\u0131l\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>&Ccedil;&ouml;r\u0259yin bayatla\u015fma s&uuml;r\u0259tin\u0259 t\u0259sir etdiyi d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;l\u0259n bir &ccedil;ox amil var. Bunlardan \u0259n \u0259saslar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n<p>1) Unun biokimy\u0259vi komponentl\u0259ri (ni\u015fasta, z&uuml;lallar, pentozanlar, su v\u0259 lipidl\u0259r);<\/p>\n<p>2) &Ccedil;&ouml;r\u0259k istehsal\u0131nda istifad\u0259 olunan madd\u0259l\u0259r;<\/p>\n<p>3) \u0130stehsal &uuml;sulu;<\/p>\n<p>4) Bi\u015firilm\u0259 &uuml;sulu;<\/p>\n<p>5) &Ccedil;&ouml;r\u0259yin saxlanma \u015f\u0259raiti;<\/p>\n<p>6) &Ccedil;&ouml;r\u0259yin n\u0259mliyi v\u0259 x&uuml;susi h\u0259cmi.<\/p>\n<p>&Ccedil;&ouml;r\u0259k israf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 bayat &ccedil;&ouml;r\u0259kl\u0259rd\u0259n qida t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi t\u0259l\u0259bl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq t\u0259krar istifad\u0259 etm\u0259k m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. M\u0259s\u0259l\u0259n, bayat &ccedil;&ouml;r\u0259kl\u0259r ya\u011fda q\u0131zard\u0131laraq v\u0259 ya sobada qurudularaq m&uuml;xt\u0259lif salatlarda, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015forbalarda istifad\u0259 oluna bil\u0259r. H\u0259m&ccedil;inin bel\u0259 &ccedil;&ouml;r\u0259kl\u0259rd\u0259n heyvanlar\u0131 yeml\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Bayat &ccedil;&ouml;r\u0259yi sobada qurudub sonra m\u0259tb\u0259x robotundan ke&ccedil;ir\u0259r\u0259k bu m\u0259hsuldan kotlet bi\u015fir\u0259rk\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n un haz\u0131rlamaq olar. Bayat &ccedil;&ouml;r\u0259yi yum\u015faltmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n &uuml;z\u0259rin\u0259 su &ccedil;il\u0259yib al&uuml;minium folqaya b&uuml;k\u0259r\u0259k 5-10 d\u0259qiq\u0259 sobada saxlay\u0131b h\u0259min m\u0259hsuldan t\u0259krar istifad\u0259 etm\u0259k m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.<\/p>\n<p>\u0130sraf\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259tbiq oluna bil\u0259c\u0259k ilk &uuml;sul is\u0259 laz\u0131mi q\u0259d\u0259r &ccedil;&ouml;r\u0259k almaq v\u0259 ham\u0131s\u0131n\u0131 istehlak etm\u0259d\u0259n t\u0259z\u0259sini almamaq ola bil\u0259r. Bu, bir ne&ccedil;\u0259 g&uuml;n fasil\u0259 il\u0259 s\u0259h\u0259r, nahar v\u0259 \u015fam yem\u0259yind\u0259 ail\u0259nin g&uuml;nd\u0259lik &ccedil;&ouml;r\u0259k istehlak\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq m&uuml;\u0259yy\u0259n edilir.<\/p>\n<p>&Ccedil;&ouml;r\u0259yin qabla\u015fd\u0131r\u0131laraq sat\u0131lmas\u0131 israf\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259n t\u0259sirli &uuml;sullardan biridir. &Ccedil;&ouml;r\u0259kd\u0259 su itkisinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda istifad\u0259 olunacaq qabla\u015fd\u0131rma material\u0131n\u0131n se&ccedil;imi d\u0259 b&ouml;y&uuml;k \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. M&uuml;vafiq qabla\u015fd\u0131rma material\u0131n\u0131 se&ccedil;m\u0259kl\u0259 &ccedil;&ouml;r\u0259yin t\u0259z\u0259liyini v\u0259 saxlama m&uuml;dd\u0259tini uzatmaq, israf&ccedil;\u0131l\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 bu m\u0259hsulun &uuml;z\u0259rind\u0259 kif \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sini gecikdirm\u0259k olar.<\/p>\n<p>\u0130sti &ccedil;&ouml;r\u0259yin ba\u011flamaya daxil edilm\u0259si ba\u011flaman\u0131n daxili s\u0259thinin buxarlanmas\u0131na v\u0259 bel\u0259likl\u0259, &ccedil;&ouml;r\u0259yin s\u0259thinin islanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq. Bu, &ccedil;&ouml;r\u0259yin xarab olmas\u0131n\u0131 s&uuml;r\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259k. &Ccedil;&ouml;r\u0259yi otaq temperaturunda soyutduqdan sonra qabla\u015fd\u0131rmaya qoymaqla yana\u015f\u0131, paket\u0259 qoyulma &uuml;sulu da xarab olma prosesin\u0259 t\u0259sir edir. &Ccedil;&ouml;r\u0259k soyuduqdan sonra onu t\u0259mizl\u0259nm\u0259mi\u015f \u0259ll\u0259rl\u0259 tutub ba\u011flamaya qoymaq b&ouml;y&uuml;k s\u0259hvdir. Bu \u015f\u0259kild\u0259 &ccedil;&ouml;r\u0259yin s\u0259thin\u0259 \u0259ll\u0259rd\u0259n mikroorqanizml\u0259r ke&ccedil;\u0259 v\u0259 kif daha erk\u0259n ba\u015flaya bil\u0259r. Bu hal da &ccedil;&ouml;r\u0259yin israf\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>B&ouml;y&uuml;k &ccedil;\u0259kili &ccedil;&ouml;r\u0259kl\u0259rin bir az bayatla\u015fd\u0131qdan sonra at\u0131lmas\u0131 da israfda m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131r. \u0130sraf edilm\u0259m\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;&ouml;r\u0259yin az &ccedil;\u0259kil\u0259rd\u0259 istehsal edilm\u0259si \u0259n m\u0259qbul yollar\u0131ndan biri olaraq g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. Az &ccedil;\u0259kid\u0259 istehsal\u0131n yay\u0131lmas\u0131 insanlar\u0131n ehtiyac duyduqlar\u0131 q\u0259d\u0259r &ccedil;&ouml;r\u0259k almas\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131racaq v\u0259 israf\u0131n azalmas\u0131na t&ouml;hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. X&uuml;susil\u0259 k&uuml;tl\u0259vi qidalar\u0131n istehlak edildiyi yerl\u0259rd\u0259 x&uuml;susi paketl\u0259rd\u0259 az &ccedil;\u0259kid\u0259 &ccedil;&ouml;r\u0259kl\u0259rin verilm\u0259si israf\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259y\u0259 ba\u015flanan \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259rd\u0259n biri olaraq &ouml;n\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131r. Bu t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259rin t\u0259\u015fviqi v\u0259 yay\u0131lmas\u0131 israf&ccedil;\u0131l\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na b&ouml;y&uuml;k t&ouml;hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. K&uuml;tl\u0259vi yem\u0259kl\u0259rin istehlak edildiyi yerl\u0259rd\u0259 v\u0259 ail\u0259l\u0259rd\u0259 s&uuml;fr\u0259y\u0259 g\u0259tiril\u0259c\u0259k &ccedil;&ouml;r\u0259yin nazik diliml\u0259rl\u0259 istehlaka t\u0259qdim olunmas\u0131 d\u0259 &ccedil;ox vacibdir. \u0130nc\u0259 diliml\u0259nmi\u015f &ccedil;&ouml;r\u0259k diliml\u0259rinin yar\u0131m&ccedil;\u0131q qalma ehtimal\u0131 daha az oldu\u011fu &uuml;&ccedil;&uuml;n israf\u0131n da qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, &ccedil;&ouml;r\u0259k normal \u015f\u0259raitd\u0259 36 saat t\u0259rav\u0259tini saxlay\u0131r. D&ouml;rd g&uuml;n saxlan\u0131lan &ccedil;&ouml;r\u0259k art\u0131q bayat say\u0131l\u0131r. Burada &ccedil;&ouml;r\u0259yin bayat olub-olmamas\u0131na q\u0259rar verm\u0259k d\u0259 vacibdir. \u0130nsanlar bir az yum\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirmi\u015f &ccedil;&ouml;r\u0259yi bayat hesab edirl\u0259r. Ancaq g&ouml;zl\u0259m\u0259 m&uuml;dd\u0259ti artd\u0131qca, &ccedil;&ouml;r\u0259k su itir\u0259c\u0259k v\u0259 t\u0259bii olaraq m\u0259hsulun yum\u015faql\u0131\u011f\u0131 azalacaq. Bu v\u0259ziyy\u0259t yeyil\u0259 bilm\u0259y\u0259n bayatl\u0131q kimi q\u0259bul edilm\u0259m\u0259lidir. \u0130stehsal tarixind\u0259n \u0259n az\u0131 &uuml;&ccedil; g&uuml;n \u0259rzind\u0259 istehlak &ccedil;&ouml;r\u0259yin israf\u0131n\u0131 azalda bil\u0259r. K&uuml;tl\u0259vi istehlak edil\u0259n yerl\u0259rd\u0259 menyuya uy\u011fun v\u0259 \u0259vv\u0259lki g&uuml;nl\u0259rin m&uuml;\u015fahid\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq yeyil\u0259 bil\u0259c\u0259k &ccedil;&ouml;r\u0259k miqdar\u0131n\u0131 sifari\u015f etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. &Ccedil;&ouml;r\u0259k israf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011f\u0131n \u0259n t\u0259sirli yolu maarifl\u0259ndirm\u0259dir. \u015e\u0259xsi, ail\u0259 v\u0259 k&uuml;tl\u0259vi istehlak yerl\u0259rind\u0259 \u015f&uuml;urlu v\u0259 planl\u0131 &ccedil;&ouml;r\u0259k istehlak\u0131 istehsal\u0131n planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na da k&ouml;m\u0259k ed\u0259c\u0259k. H\u0259m&ccedil;inin, &ccedil;&ouml;r\u0259yin t\u0259l\u0259b-t\u0259klif balans\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na b&ouml;y&uuml;k t&ouml;hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. Bu v\u0259ziyy\u0259t &ccedil;&ouml;r\u0259yin israf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda diqq\u0259t yetirilm\u0259li olan \u0259n m&uuml;h&uuml;m m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n birini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Ki&ccedil;ik porsiyalarla &ccedil;&ouml;r\u0259k istehsal\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqi v\u0259 yay\u0131lmas\u0131 &ccedil;&ouml;r\u0259k israf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda \u0259n t\u0259sirli &uuml;sullardan biridir. Ki&ccedil;ik porsiyalarda qabla\u015fd\u0131rma da istehlak m&uuml;dd\u0259tini uzad\u0131r, k&uuml;tl\u0259vi qida istehlak edil\u0259n yerl\u0259rd\u0259 daha az &ccedil;&ouml;r\u0259k israf\u0131na s\u0259b\u0259b ola bilir. S&uuml;fr\u0259y\u0259 g\u0259tiril\u0259c\u0259k &ccedil;&ouml;r\u0259k nazik diliml\u0259rd\u0259 oldu\u011fu &uuml;&ccedil;&uuml;n yar\u0131m&ccedil;\u0131q qalan &ccedil;&ouml;r\u0259yin miqdar\u0131n\u0131 azaldacaq v\u0259 bel\u0259likl\u0259, israfa yol verilm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Art\u0131q &ccedil;&ouml;r\u0259yin uy\u011fun \u015f\u0259raitd\u0259 saxlanmas\u0131 da israf\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqda t\u0259sirli olur. Bel\u0259 &ccedil;&ouml;r\u0259yin soyuducuda saxlanmas\u0131 h\u0259min m\u0259hsulun istehlak m&uuml;dd\u0259tini uzad\u0131r. Bununla da israf azal\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Ccedil;&ouml;r\u0259k t\u0259kc\u0259 \u0259n &ccedil;ox sevil\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 \u0259n &ccedil;ox israf olunan qida m\u0259hsullar\u0131ndan biridir. Ara\u015fd\u0131rmalar istehsaldan paylanmaya q\u0259d\u0259r h\u0259r g&uuml;n d&uuml;nya &uuml;zr\u0259 israf edil\u0259n &ccedil;&ouml;r\u0259yin miqdar\u0131n\u0131n y&uuml;zl\u0259rl\u0259 ton oldu\u011funu,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-161535","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/161535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=161535"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/161535\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=161535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=161535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=161535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}