{"id":159650,"date":"2022-10-05T17:51:28","date_gmt":"2022-10-05T13:51:28","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=159650","title":{"rendered":"Prezident A\u011fdamda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi – V\u0130DEO<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"

Oktyabr\u0131n 5-d\u0259 BMT-nin M\u0259skunla\u015fma Proqram\u0131 (UN-HABITAT) v\u0259 Dövl\u0259t \u015e\u0259h\u0259rsalma v\u0259 Arxitektura Komit\u0259sinin birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131, ADA Universitetinin t\u0259\u015fkilati d\u0259st\u0259yi il\u0259 A\u011fdamda “Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259ri” v\u0259 “Yeni \u015e\u0259h\u0259r Günd\u0259liyi” – postmünaqi\u015f\u0259 dövründ\u0259 b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurman\u0131n apar\u0131c\u0131 qüvv\u0259si kimi” mövzusunda Az\u0259rbaycan Milli \u015e\u0259h\u0259rsalma Forumu i\u015f\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/strong><\/p>\n

Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva Forumun aç\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 i\u015ftirak edibl\u0259r.<\/p>\n

Dövl\u0259timizin ba\u015fç\u0131s\u0131 t\u0259dbird\u0259 ç\u0131x\u0131\u015f edib.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyevin ç\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/p>\n

-Hörm\u0259tli BMT-nin M\u0259skunla\u015fma Proqram\u0131n\u0131n icraç\u0131 direktoru Maimuna Mohd \u015e\u0259rif.<\/p>\n

Hörm\u0259tli qonaqlar.<\/p>\n

Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar.<\/p>\n

A\u011fdama xo\u015f g\u0259lmisiniz. M\u0259n çox \u015fadam ki, biz Az\u0259rbaycan Milli \u015e\u0259h\u0259rsalma Forumunu burada – A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rinin bir zamanlar yerl\u0259\u015fdiyi m\u0259kanda t\u0259\u015fkil edirik. \u0130ndi gör\u0259 bil\u0259rsiniz ki, bir zamanlar h\u0259yat dolu olan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n heç n\u0259 qalmay\u0131b. O, da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, i\u015f\u011fal dövründ\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. M\u0259n, h\u0259mçinin biziml\u0259 birg\u0259 olduqlar\u0131na, Qaraba\u011f regionunun bir zamanlar \u0259n böyük \u015f\u0259h\u0259ri olan A\u011fdama n\u0259 oldu\u011funu görm\u0259k v\u0259 keçmi\u015f m\u0259cburi köçkünl\u0259ri öz evl\u0259rin\u0259 qaytarmaq üçün bizim h\u0259yata keçirdiyimiz v\u0259 qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259rd\u0259 planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fl\u0259ri görm\u0259k üçün buraya g\u0259ldikl\u0259rin\u0259 gör\u0259 müxt\u0259lif ölk\u0259l\u0259rd\u0259n olan qonaqlar\u0131m\u0131za, – Forumumuzda 40-dan çox ölk\u0259nin nümay\u0259nd\u0259l\u0259ri i\u015ftirak edirl\u0259r, – minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 ifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim. Art\u0131q qeyd etdiyim kimi, A\u011fdam i\u015f\u011fal ill\u0259rind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. O, Birinci Qaraba\u011f müharib\u0259si dövründ\u0259 da\u011f\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131. O, sonradan, dem\u0259k olar ki, 30 il \u0259rzind\u0259 da\u015flar\u0131 bir-bir sökülm\u0259kl\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, bütün binalar viran qoyulub v\u0259 sökülüb, da\u015flar o\u011furlan\u0131b v\u0259 sat\u0131l\u0131b. Gör\u0259 bil\u0259rsiniz ki, yar\u0131da\u011f\u0131lm\u0131\u015f yegan\u0259 tikili Cüm\u0259 m\u0259scidinin binas\u0131 olub. Lakin onun keçmi\u015f i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan \u0259razil\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n da\u011f\u0131td\u0131\u011f\u0131 dig\u0259r m\u0259scidl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lmamas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi odur ki, onlar minar\u0259l\u0259rd\u0259n mü\u015fahid\u0259 üçün, Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Qüvv\u0259l\u0259rinin potensial h\u0259r\u0259k\u0259tini görm\u0259k üçün istifad\u0259 edirdil\u0259r. Lakin bizd\u0259 A\u011fdam m\u0259scidinin t\u0259hqir olunmas\u0131na dair foto v\u0259 video sübutlar var. Erm\u0259nil\u0259r m\u0259scidd\u0259 donuz v\u0259 in\u0259k saxlay\u0131blar. Azad etdiyimiz \u0259razil\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n ümumilikd\u0259 67 m\u0259scidd\u0259n 65-i tamamil\u0259 da\u011f\u0131l\u0131b. Onlardan 2-si – biri burada, dig\u0259ri \u015eu\u015fada yar\u0131mç\u0131q sökülüb v\u0259 t\u0259hqir olunub.<\/p>\n

Burada – A\u011fdamda gördükl\u0259rinizi Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 h\u0259r bir k\u0259ndd\u0259 gör\u0259 bil\u0259rsiniz. Bilir\u0259m ki, qonaqlar\u0131m\u0131z buraya t\u0259yyar\u0259 il\u0259 yeni tikilmi\u015f Füzuli Hava Liman\u0131na g\u0259libl\u0259r. Füzuli \u015f\u0259h\u0259ri tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. Bir tikili bel\u0259 qalmay\u0131b. Eynil\u0259 C\u0259bray\u0131l, eynil\u0259 Qubadl\u0131, Z\u0259ngilan da. Bütün binalar\u0131n da\u011f\u0131d\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 yegan\u0259 yerl\u0259r \u015eu\u015fa, Laç\u0131n v\u0259 qism\u0259n K\u0259lb\u0259c\u0259r olub. Lakin bunun s\u0259b\u0259bi odur ki, Erm\u0259nistan dövl\u0259ti müxt\u0259lif ölk\u0259l\u0259rd\u0259n olan erm\u0259nil\u0259ri i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259k üçün qanunsuz m\u0259skunla\u015fma siyas\u0259ti yürüdürdü. Bu, beyn\u0259lxalq hüququn v\u0259 Cenevr\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 hesab olunur.<\/p>\n

Haz\u0131rda biz keçmi\u015f m\u0259cburi köçkün v\u0259 qaçq\u0131nlar\u0131 öz do\u011fma yurdlar\u0131na mümkün q\u0259d\u0259r tez bir zamanda geri qaytarmaq üçün n\u0259h\u0259ng bir ça\u011f\u0131r\u0131\u015fla üz-üz\u0259yik. Lakin geni\u015fmiqyasl\u0131 b\u0259rpa proqram\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, \u0259n böyük ç\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n biri minalard\u0131r. Müharib\u0259 dem\u0259k olar ki, iki il bundan \u0259vv\u0259l ba\u015fa çatandan b\u0259ri t\u0259xmin\u0259n 250 az\u0259rbaycanl\u0131 minalar\u0131n partlamas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259lak olub v\u0259 ya a\u011f\u0131r yaralan\u0131b. \u018ffsuslar olsun ki, bu r\u0259q\u0259m h\u0259r h\u0259ft\u0259 art\u0131r. T\u0259kc\u0259 keç\u0259n h\u0259ft\u0259 2 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olub, 3 n\u0259f\u0259r a\u011f\u0131r yaralan\u0131b. Erm\u0259nil\u0259r i\u015f\u011fal dövründ\u0259 1 milyondan çox mina basd\u0131r\u0131blar. Az\u0259rbaycana v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 olan bu terror siyas\u0259ti davam edir. Lap bu yax\u0131nlarda biz \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259si bit\u0259nd\u0259n sonrak\u0131 dövrd\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 qüvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Laç\u0131n rayonunda basd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f 1400-d\u0259n çox mina a\u015fkar ed\u0259r\u0259k z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirmi\u015fik. Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cavüz, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 terror davam edir.<\/p>\n

Mill\u0259timiz ciddi humanitar böhrandan \u0259ziyy\u0259t ç\u0259kib. Çünki Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cavüzü v\u0259 i\u015f\u011fal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, h\u0259mçinin bugünkü Erm\u0259nistanda 1 milyondan çox az\u0259rbaycanl\u0131 öz do\u011fma torpaqlar\u0131ndan tamamil\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. Bu, ba\u015f ver\u0259nd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259halisi 8 milyondan az idi. Bir milyonun qaçq\u0131n v\u0259 m\u0259cburi köçkün\u0259 çevrildiyini t\u0259s\u0259vvürünüz\u0259 g\u0259tir\u0259 bil\u0259rsinizmi? Biz xüsusil\u0259 müst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259, bu d\u0259st\u0259y\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z olan zaman qaçq\u0131n v\u0259 m\u0259cburi köçkünl\u0259rimiz\u0259 göst\u0259rdiyi d\u0259st\u0259y\u0259 gör\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara, xüsusil\u0259 BMT t\u0259sisatlar\u0131na çox minn\u0259tdar\u0131q. \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259n h\u0259r k\u0259s Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 v\u0259 t\u0259cavüzünün n\u0259tic\u0259l\u0259rini görür. \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259si ba\u015fa çatandan b\u0259ri minl\u0259rl\u0259 \u0259cn\u0259bi qonaq, jurnalist, siyas\u0259tçi, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti nümay\u0259nd\u0259l\u0259ri buraya g\u0259l\u0259r\u0259k bunu öz gözl\u0259ri il\u0259 görübl\u0259r. Erm\u0259ni barbarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 vandalizminin miqyas\u0131 faktiki olaraq o q\u0259d\u0259r böyükdür ki, Az\u0259rbaycan\u0131n bu hiss\u0259sin\u0259 g\u0259l\u0259n bir çox insanlar özl\u0259rini m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n tamamil\u0259 tük\u0259nmi\u015f hiss edirl\u0259r. Siz bizim, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n, xüsusil\u0259 A\u011fdam, Füzuli, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda olmu\u015f dig\u0259r \u0259razil\u0259rind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f insanlar\u0131n buraya g\u0259l\u0259nd\u0259 n\u0259 hiss etdikl\u0259rini t\u0259s\u0259vvürünüz\u0259 g\u0259tir\u0259 bil\u0259rsiniz. Onlar h\u0259tta evl\u0259rinin yerl\u0259\u015fdiyi yeri bel\u0259 tapa bilmirl\u0259r, çünki h\u0259r \u015fey tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.<\/p>\n

\u0130\u015f\u011falç\u0131l\u0131q siyas\u0259ti yürütm\u0259kl\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259fi de-fakto v\u0259ziyy\u0259ti yerind\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259k v\u0259 bununla Az\u0259rbaycanla dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesini sonsuz etm\u0259k idi. M\u0259hz buna gör\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar heç bir n\u0259tic\u0259 olmadan 28 il davam etdi. N\u0259tic\u0259 faktiki olaraq s\u0131f\u0131r idi. BMT, AT\u018fT kimi apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin Erm\u0259nistan qo\u015funlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259n d\u0259rhal v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz ç\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n q\u0259tnam\u0259 v\u0259 q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259sin\u0259, xüsusil\u0259 BMT T\u0259hlük\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n dem\u0259k olar ki, 30 il \u0259rzind\u0259 ka\u011f\u0131z üz\u0259rind\u0259 qalan 4 q\u0259tnam\u0259sin\u0259, bizim Erm\u0259nistana sanksiyalar t\u0259tbiq etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 bütün müraci\u0259tl\u0259rimiz\u0259 baxmayaraq, biz buna nail ola bilm\u0259dik. Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n humanitar f\u0259lak\u0259tin\u0259 mü\u0259yy\u0259n m\u0259nada göz yumma\u011fa q\u0259rar verdi. \u018fn çox t\u0259\u0259ssüf do\u011furan odur ki, AT\u018fT-d\u0259n mandat\u0131 olan Minsk qrupu adland\u0131r\u0131lan struktur v\u0259 onun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 s\u0259f\u0259rl\u0259r edib, bütün \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin q\u0259ddarcas\u0131na da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131n\u0131n, erm\u0259nil\u0259rin bizim torpaqlar\u0131m\u0131zda qanunsuz m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u015fahidi olublar, lakin Erm\u0259nistan\u0131 q\u0131namay\u0131blar. \u0130yirmi s\u0259kkiz illik bel\u0259 d\u0131rnaqaras\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri dövründ\u0259 onlar t\u0259r\u0259find\u0259n Erm\u0259nistan\u0131 q\u0131namaq üçün bir söz bel\u0259 deyilm\u0259yib. \u0130ndi biz bu Minsk qrupunu yenid\u0259n canland\u0131rmaq istiqam\u0259tind\u0259 b\u0259zi s\u0259yl\u0259ri gör\u0259nd\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bunu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259 bilm\u0259rik, çünki onlar öz mandatlar\u0131n\u0131 h\u0259yata keçirm\u0259k üçün heç n\u0259 etm\u0259dil\u0259r, onlar\u0131n gördüyü yegan\u0259 i\u015f faktiki sur\u0259td\u0259 ondan ibar\u0259t olub ki, mü\u0259yy\u0259n m\u0259nada erm\u0259ni t\u0259cavüzünü legitiml\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 çal\u0131\u015f\u0131blar. Onlar t\u0259cavüzkar v\u0259 t\u0259cavüz qurban\u0131 aras\u0131nda balans yaratma\u011fa çal\u0131\u015f\u0131blar. Ona gör\u0259 d\u0259 bu gün Az\u0259rbaycan özü beyn\u0259lxalq hüququ b\u0259rpa edib, BMT q\u0259tnam\u0259l\u0259rini icra edib, BMT-nin Nizamnam\u0259sini, xüsusil\u0259 d\u0259 onun özünümüdafi\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 müdd\u0259as\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k bizim milli l\u0259yaq\u0259timizi b\u0259rpa edib.<\/p>\n

Bizim h\u0259r hans\u0131 vasit\u0259çiliy\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z yoxdur. Biz \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259si ba\u015fa çatd\u0131qdan sonra t\u0259klif ir\u0259li sürdük. A\u011fdamda gördükl\u0259riniz\u0259, 10 min kvadratkilometrd\u0259n çox \u0259razinin Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, insanlar\u0131m\u0131z\u0131n ç\u0259kdiyi zülml\u0259r\u0259 baxmayaraq, biz Erm\u0259nistana sülh t\u0259klif etdik. Sülh müqavil\u0259si üçün \u0259sas olan beyn\u0259lxalq hüququn be\u015f \u0259sas prinsipini, – xüsus\u0259n d\u0259 ölk\u0259l\u0259rin \u0259razi bütövlüyünün qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 tan\u0131nmas\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259razi iddialar\u0131ndan ç\u0259kinm\u0259k, güc t\u0259tbiq etm\u0259m\u0259k v\u0259 ya güc t\u0259tbiq etm\u0259k h\u0259d\u0259sind\u0259n ç\u0259kinm\u0259k, dövl\u0259t s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin mü\u0259yy\u0259n edilm\u0259si v\u0259 kommunikasiyalar\u0131n aç\u0131lmas\u0131, – ir\u0259li sürdük. Bütün bunlar, \u0259slind\u0259, beyn\u0259lxalq hüququn \u0259sas prinsipl\u0259ridir v\u0259 hesab edir\u0259m ki, münasib\u0259tl\u0259rini normalla\u015fd\u0131rma\u011fa çal\u0131\u015fan ölk\u0259l\u0259r aras\u0131nda sülh sazi\u015fl\u0259ri v\u0259 ya h\u0259r hans\u0131 sazi\u015fl\u0259r buna \u0259saslanmal\u0131d\u0131r. H\u0259l\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f bölg\u0259sind\u0259 ya\u015fayan erm\u0259ni \u0259halisin\u0259 g\u0259linc\u0259, onlar bizim v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131zd\u0131r v\u0259 biz indi onlar\u0131n öz \u0259razimizd\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 nec\u0259 t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259yimizi heç bir beyn\u0259lxalq oyunçu il\u0259 müzakir\u0259 etm\u0259y\u0259c\u0259yik. Qaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r! \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259si bunu meydanda sübut etdi. \u0130\u015f\u011fal dövründ\u0259 dünyan\u0131n heç bir ölk\u0259si, o cüml\u0259d\u0259n Erm\u0259nistan bu qondarma qurumu tan\u0131mad\u0131. Ona gör\u0259 d\u0259 daxili i\u015fl\u0259rimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri heç vaxt beyn\u0259lxalq qurumlarla v\u0259 ya böyüklüyünd\u0259n v\u0259 potensial\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, heç bir ölk\u0259 il\u0259 müzakir\u0259 etmirik.<\/p>\n

Sülh prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bizd\u0259 mü\u0259yy\u0259n nikbinlik var. Çünki bu yax\u0131nlarda Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin görü\u015fü, xüsusil\u0259 d\u0259 sülh sazi\u015fi layih\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131 günd\u0259liyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilk bel\u0259 görü\u015f keçirilib. Ümid edirik ki, bu, çox vaxt aparmayacaq. Biz bilirik ki, erm\u0259nil\u0259r 28 ildir Qaraba\u011f münaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparmaq kimi raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lm\u0259k ist\u0259m\u0259dikd\u0259 ad\u0259t\u0259n hans\u0131 taktikalardan istifad\u0259 edirl\u0259r. Bel\u0259 davam ed\u0259rs\u0259, biz d\u0259 sülh \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yik. \u018fg\u0259r bu, Erm\u0259nistan\u0131n seçimidirs\u0259, bu, o dem\u0259kdir ki, onlar növb\u0259ti ciddi s\u0259hv\u0259 yol ver\u0259c\u0259kl\u0259r. Onlar bizi düzgün qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259dil\u0259r, onlar bizim irad\u0259mizi, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259sini, Az\u0259rbaycan\u0131n potensial\u0131n\u0131 düzgün qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259dil\u0259r v\u0259 bunun \u0259v\u0259zini öd\u0259m\u0259li oldular. \u0130ki il bundan \u0259vv\u0259l ba\u015f ver\u0259n müharib\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 apar\u0131l\u0131b. Bu, bir daha bizim mövqeyimizi sübut edir v\u0259 göst\u0259rir ki, bütün bunlara, bir milyondan çox v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n ç\u0259kdiyi zülml\u0259r\u0259 baxmayaraq, biz dü\u015fm\u0259nçiliy\u0259, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 nifr\u0259t\u0259 son qoymaq v\u0259 yeni sülh s\u0259hif\u0259si açmaq ist\u0259yirik. Müv\u0259ff\u0259q olub-olmayaca\u011f\u0131q, gör\u0259c\u0259yik. \u018fmin deyil\u0259m, amma \u0259n az\u0131ndan biz bu istiqam\u0259td\u0259 ir\u0259lil\u0259yirik.<\/p>\n

Eyni zamanda, ümid edirik ki, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin delimitasiyas\u0131 üzr\u0259 iki müvafiq komissiya – Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan komissiyalar\u0131 da vaxt itirm\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 iki ölk\u0259 aras\u0131nda faktiki mövcud olmayan s\u0259rh\u0259din mü\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si üz\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r. Dem\u0259k olar ki, 30 il\u0259 yax\u0131n davam ed\u0259n i\u015f\u011fal ill\u0259ri \u0259rzind\u0259 bu s\u0259rh\u0259d tamamil\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olub. \u0130\u015f\u011fal bitdikd\u0259n sonra biz s\u0259rh\u0259d hesab etdiyimiz bu s\u0259rh\u0259d\u0259 g\u0259ldik v\u0259 burada q\u0259rarla\u015fd\u0131q. Ona gör\u0259 d\u0259 400 kilometrd\u0259n çox olan bu s\u0259rh\u0259di mü\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k üçün tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259, tarixi x\u0259rit\u0259l\u0259r\u0259, beyn\u0259lxalq t\u0259crüb\u0259 v\u0259 metodologiyaya \u0259saslanaraq f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259liyik. Bel\u0259likl\u0259, bu proses art\u0131q gedir. Ancaq yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, bunun n\u0259 q\u0259d\u0259r u\u011furlu olaca\u011f\u0131n\u0131 dem\u0259k ç\u0259tindir.<\/p>\n

Bel\u0259likl\u0259, bu, öt\u0259n müdd\u0259t \u0259rzind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r hadis\u0259l\u0259r idi. Bu gün biz yeni ça\u011f\u0131r\u0131\u015flarla üzl\u0259\u015firik. Ancaq bunlar xo\u015f ça\u011f\u0131r\u0131\u015flard\u0131r – Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun yenid\u0259n qurulmas\u0131, insanlar\u0131n geri qay\u0131tmas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r hans\u0131 bölg\u0259sind\u0259 ya\u015fayan keçmi\u015f m\u0259cburi köçkünl\u0259r üçün daha yax\u015f\u0131 \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131. \u018fmin\u0259m ki, bu insanlar buna layiqdirl\u0259r. Onlar uzun ill\u0259r boyu ç\u0259tin \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015fay\u0131blar. Baxmayaraq ki, biz 300 mind\u0259n çox m\u0259cburi köçkünü yeni ev v\u0259 m\u0259nzill\u0259rl\u0259 t\u0259min etmi\u015fik, bu m\u0259nzill\u0259rin aç\u0131l\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 onlar biz\u0259 minn\u0259tdarl\u0131qlar\u0131n\u0131 bildirirdil\u0259r v\u0259 h\u0259r d\u0259f\u0259 qeyd edirdil\u0259r ki, bizi öz torpaqlar\u0131m\u0131za qaytar\u0131n. M\u0259n onlara h\u0259r d\u0259f\u0259 söz verirdim ki, bunu realla\u015fd\u0131raca\u011fam v\u0259 m\u0259n f\u0259xr edir\u0259m ki, biz bunu realla\u015fd\u0131ra bildik v\u0259 art\u0131q Böyük Qay\u0131d\u0131\u015f proqram\u0131 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n

Bu ilin may\u0131nda Z\u0259ngilanda ilk k\u0259nd qurulub v\u0259 ilk m\u0259cburi köçkünl\u0259r art\u0131q qay\u0131d\u0131blar. M\u0259n h\u0259qiq\u0259t\u0259n f\u0259xr edir\u0259m v\u0259 inan\u0131ram ki, bütün Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da f\u0259xr edir ki, t\u0259kc\u0259 orada ya\u015fayanlar deyil, onlar\u0131n u\u015faqlar\u0131 v\u0259 n\u0259v\u0259l\u0259ri d\u0259 buraya qay\u0131d\u0131rlar. Bu ilin sentyabr\u0131nda Z\u0259ngilanda m\u0259kt\u0259b aç\u0131ld\u0131 v\u0259 g\u0259nc z\u0259ngilanl\u0131lar art\u0131q bu m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259hsil al\u0131rlar. Onlar bu torpaqlar\u0131 görm\u0259yibl\u0259r, çünki onlar i\u015f\u011faldan sonra dünyaya göz aç\u0131blar. Ancaq bu onu göst\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 öz kökl\u0259rin\u0259 v\u0259 do\u011fma torpaqlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Keçmi\u015f m\u0259cburi köçkünl\u0259rin öz torpaqlar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 keçirdiyimiz sor\u011fu \u0259sas\u0131nda dey\u0259 bil\u0259rik ki, \u0259ks\u0259riyy\u0259t insanlar\u0131n h\u0259min torpaqlar\u0131 bel\u0259 görm\u0259dikl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, bu torpaqlara geri qay\u0131tmaq ist\u0259yini bildirm\u0259si h\u0259qiq\u0259t\u0259n qürurvericidir. Bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 xüsusi mühit, qürur hissi, q\u0259l\u0259b\u0259 hissi, \u0259dal\u0259tin b\u0259rpa olunmas\u0131 hissi, xalq\u0131n l\u0259yaq\u0259t hissinin b\u0259rpas\u0131 hissl\u0259rini formala\u015fd\u0131r\u0131r ki, bunlar ölçüy\u0259g\u0259lm\u0259z hissl\u0259rdir, bunlar\u0131 siz hiss etm\u0259lisiniz. Biz bunu hiss edirik v\u0259 xo\u015fb\u0259xtik.<\/p>\n

\u0130ndi biz burada – i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f A\u011fdamda keçmi\u015f m\u0259cburi köçkünl\u0259rin öz yurdlar\u0131na tezlikl\u0259 qay\u0131tmas\u0131 üçün bütün potensial\u0131m\u0131z\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r edirik. \u0130rimiqyasl\u0131 infrastruktur layih\u0259l\u0259r icra olunur. Siz Füzuli Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131 gördünüz, o, s\u0259kkiz ay \u0259rzind\u0259 tikilib. Bu ay biz Z\u0259ngilan Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131 açma\u011f\u0131 v\u0259 2025-ci ild\u0259 is\u0259 Laç\u0131nda Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131 istifad\u0259y\u0259 verm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. B\u0259rd\u0259-A\u011fdam d\u0259mir yolu g\u0259l\u0259n il istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259k. Dün\u0259n m\u0259n yeni d\u0259mir yolunun t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoydum. Haz\u0131rda magistral yollar v\u0259 k\u0259nd yollar\u0131 tikilm\u0259kd\u0259dir. T\u0259sdiq olunmu\u015f investisiya plan\u0131na \u0259sas\u0259n, i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur \u0259razisind\u0259 ümumi uzunlu\u011fu 50 kilometrd\u0259n çox olan 33 tunel olacaq, uzunlu\u011fu 12 kilometr olan 84 yeni körpü sal\u0131nacaq. Bu, bizim gördüyümüz i\u015fl\u0259rin yaln\u0131z bir hiss\u0259sidir. Biz bütün azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 elektrik t\u0259chizat\u0131n\u0131 tamamil\u0259 b\u0259rpa etmi\u015fik v\u0259 ümidvaram ki, tezlikl\u0259 C\u0259bray\u0131lda 230 meqavat gücünd\u0259 olan gün\u0259\u015f elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 ba\u015flayaca\u011f\u0131q.<\/p>\n

Ümumiyy\u0259tl\u0259, biz i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 b\u0259rpaolunan enerjinin potensial\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fik v\u0259 ilkin t\u0259hlill\u0259r\u0259 gör\u0259, bu, dem\u0259k olar ki, on min meqavat t\u0259\u015fkil edir. Biz art\u0131q bir neç\u0259 su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n aç\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 etmi\u015fik v\u0259 su elektrik enerjisinin ümumi gücü be\u015f yüz meqavatdan çox olacaq. Yerd\u0259 qalan güc is\u0259 gün\u0259\u015f v\u0259 kül\u0259k elektrik enerjisind\u0259n qaynaqlanacaq. Bu \u0259razi n\u0259inki t\u0259kc\u0259 i\u015f\u011fal ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n müxt\u0259lif bölg\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015famaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalan insanlar\u0131 bir araya g\u0259tir\u0259c\u0259k, eyni zamanda, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131 üçün apar\u0131c\u0131 qüvv\u0259 olacaqd\u0131r. Bizim burada i\u015f\u011fal dövründ\u0259 m\u0259hrum oldu\u011fumuz geni\u015f su ehtiyatlar\u0131m\u0131z var. Çünki erm\u0259nil\u0259r t\u0259kc\u0259 bizim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizi i\u015f\u011fal etm\u0259mi\u015fdil\u0259r, onlar bizim ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131 da i\u015f\u011fal etmi\u015fdirl\u0259r. Qanunsuz olaraq da\u011f-m\u0259d\u0259n i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131rd\u0131, bizim suya ç\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 k\u0259s\u0259n qanunsuz i\u015fl\u0259r görülürdü v\u0259 biz yüz minl\u0259rl\u0259 hektar torpa\u011f\u0131 suvara bilmirdik. \u0130ndi biz çaylar\u0131m\u0131za, torpa\u011f\u0131m\u0131za qay\u0131tm\u0131\u015f\u0131q. Bütün \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin ba\u015f planlar\u0131 apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n art\u0131q haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n

Bel\u0259likl\u0259, biz art\u0131q burada – A\u011fdamda bir neç\u0259 evin tikintisin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. M\u0259n dün\u0259n burada idim v\u0259 3 k\u0259ndin – X\u0131d\u0131rl\u0131, K\u0259ng\u0259rli v\u0259 Sar\u0131cal\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasiml\u0259rind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdim. Maksimum iki ild\u0259n sonra bu k\u0259ndl\u0259rd\u0259 bir neç\u0259 min insan ya\u015fayacaqd\u0131r. A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 biz dem\u0259k olar ki, min yerlik m\u0259kt\u0259b tikirik. Bu m\u0259kt\u0259b d\u0259 ola bilsin bu il, ya da g\u0259l\u0259n il haz\u0131r olacaq. X\u0259st\u0259xana v\u0259 bir neç\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131 tikilir. Bu, sad\u0259c\u0259, A\u011fdamd\u0131r. Eyni i\u015fl\u0259r Füzulid\u0259, Qubadl\u0131da, Z\u0259ngilanda da görülür. \u0130ki ay bundan \u0259vv\u0259l qay\u0131td\u0131\u011f\u0131m\u0131z Laç\u0131n \u015f\u0259h\u0259rini növb\u0259ti ilin sonuna kimi b\u0259rpa etm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Çünki dediyim kimi, orada qeyri-qanuni m\u0259skunla\u015fma var idi. Heç d\u0259 bütün binalar sökülm\u0259mi\u015fdir. Biz art\u0131q bir qrup müt\u0259x\u0259ssisi oraya gönd\u0259rmi\u015fik. Bel\u0259likl\u0259, biz Qaraba\u011f\u0131 v\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru yenid\u0259n quraca\u011f\u0131q. Buna heç bir \u015fübh\u0259miz yoxdur. Nec\u0259 bahal\u0131 olursa olsun, bunu ed\u0259c\u0259yik. Bu, bizim milli ideyam\u0131zd\u0131r. \u018fvv\u0259ll\u0259r bizim milli ideya torpaqlar\u0131m\u0131za qay\u0131tmaqdan, \u0259dal\u0259ti v\u0259 \u0259razi bütövlüyümüzü b\u0259rpa etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi v\u0259 bütün Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bu ideya \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fmi\u015fdi, özünü buna haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131. Canlar\u0131n\u0131 qurban vermi\u015f g\u0259nc n\u0259sil, – müharib\u0259 zaman\u0131 dem\u0259k olar ki, üç min n\u0259f\u0259ri qurban verdik, – v\u0259 Q\u0259l\u0259b\u0259mizi qeyd ed\u0259n minl\u0259rl\u0259 insan, bu, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 müasir Az\u0259rbaycand\u0131r, bu, yeni Az\u0259rbaycand\u0131r. \u0130ndi art\u0131q i\u015f\u011fal dam\u011fas\u0131ndan azad olunmu\u015f Az\u0259rbaycan yüks\u0259lm\u0259kd\u0259dir v\u0259 m\u0259n \u0259min\u0259m ki, Az\u0259rbaycan \u0259n u\u011furlu ölk\u0259l\u0259rd\u0259n biri olacaq v\u0259 söhb\u0259t t\u0259kc\u0259 bizim regiondan getmir.<\/p>\n

\u018fziz dostlar, xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, biziml\u0259 burada oldu\u011funuz üçün bir daha siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kkür edir\u0259m. Bu Forum h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 bizim üçün çox vacibdir. M\u0259n BMT-nin M\u0259skunla\u015fma Proqram\u0131n\u0131n icraç\u0131 direktoruna minn\u0259tdaram. O, alt\u0131 ay bundan \u0259vv\u0259l bizi ziyar\u0259t etmi\u015fdi. Onunla çox yax\u015f\u0131 görü\u015fümüz olmu\u015fdu v\u0259 ondan sonra bizi Pol\u015fada keçiril\u0259n Dünya \u015e\u0259h\u0259rsalma Forumuna d\u0259v\u0259t etdil\u0259r. Bizim nümay\u0259nd\u0259l\u0259r orada i\u015ftirak etmi\u015fdir. \u0130ndi biz Milli \u015e\u0259h\u0259rsalma Forumunu t\u0259\u015fkil edirik v\u0259 m\u0259n biziml\u0259 bir yerd\u0259 oldu\u011fu üçün BMT-nin nümay\u0259nd\u0259sin\u0259, merl\u0259r\u0259 v\u0259 mer müavinl\u0259rin\u0259, bütün ölk\u0259l\u0259rd\u0259n olan nümay\u0259nd\u0259l\u0259r\u0259 minn\u0259tdaram. Bu, dey\u0259rdim ki, A\u011fdam\u0131n beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. M\u0259n ümid edir\u0259m ki, A\u011fdam v\u0259 dünyan\u0131n bir çox \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri qarda\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r olacaqd\u0131r. Bilirsiniz, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n vaxt\u0131nda A\u011fdam Qaraba\u011fda \u0259n böyük \u015f\u0259h\u0259r idi, h\u0259yatla co\u015fub-da\u015fan \u015f\u0259h\u0259r idi v\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259r k\u0259s bunu bilir. \u018frazil\u0259ri i\u015f\u011faldan azad etdikd\u0259n sonra xarici ekspertl\u0259r, jurnalistl\u0259r buraya g\u0259ldil\u0259r v\u0259 A\u011fdama bir neç\u0259 ad verdil\u0259r. Bu adlardan biri “urbisid qurban\u0131” idi, bu da tamamil\u0259 do\u011fru idi. Dig\u0259r ad “ruhlar \u015f\u0259h\u0259ri” idi, bu da tamamil\u0259 do\u011frudur. Biri d\u0259 “Qafqaz\u0131n Xirosimas\u0131” idi. Lakin Xirosimadan f\u0259rqli olaraq, da\u011f\u0131nt\u0131lar atom bombas\u0131n\u0131n partlamas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f verm\u0259mi\u015fdir, bu, qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n vandalizmi v\u0259 barbarl\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 olmu\u015fdur. Lakin indi biz qay\u0131tm\u0131\u015f\u0131q, biz güc yolu il\u0259 geri qay\u0131td\u0131q, biz beyn\u0259lxalq hüquq normalar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k geri qay\u0131td\u0131q v\u0259 biz burada ya\u015fama\u011fa, \u0259b\u0259di ya\u015fama\u011fa geri qay\u0131td\u0131q. T\u0259\u015f\u0259kkür edir\u0259m.<\/p>\n

Sonra BMT-nin M\u0259skunla\u015fma Proqram\u0131n\u0131n icraç\u0131 direktoru xan\u0131m Maimuna Mohd \u015e\u0259rif ç\u0131x\u0131\u015f edib.<\/p>\n

Forum i\u015fini sessiyalarla davam etdirib.<\/p>\n

Qeyd ed\u0259k ki, 44 ölk\u0259d\u0259n 130-dan çox nümay\u0259nd\u0259nin, ümumilikd\u0259 is\u0259 400 n\u0259f\u0259rd\u0259n çox insan\u0131n qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan Milli \u015e\u0259h\u0259rsalma Forumu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 beyn\u0259lxalq v\u0259 çoxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q üçün yeni imkan yaradacaq v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u0259razil\u0259rind\u0259 böhranlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na dair ç\u0259tinlikl\u0259rin mü\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, h\u0259ll\u0259rin müzakir\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bilik v\u0259 t\u0259crüb\u0259 mübadil\u0259si aparmaq üçün platforma rolunu oynayacaq. Ölk\u0259mizd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 m\u0259hz A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 keçiril\u0259n Az\u0259rbaycan Milli \u015e\u0259h\u0259rsalma Forumu \u015f\u0259h\u0259rsalma sah\u0259sind\u0259 dünyan\u0131n müxt\u0259lif ölk\u0259l\u0259rind\u0259n olan sah\u0259 müt\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin t\u0259crüb\u0259l\u0259rinin bölü\u015fülm\u0259si v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131n t\u0259min edilm\u0259si üçün \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan da nadir v\u0259 u\u011furlu platformad\u0131r.<\/p>\n

Xat\u0131rladaq ki, bu il iyunun 27-d\u0259 Pol\u015fan\u0131n Katovitse \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 keçirilmi\u015f Ümumdünya \u015e\u0259h\u0259r Forumunun “Daha yax\u015f\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k namin\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizi d\u0259yi\u015fdir\u0259k” mövzusunda 11-ci sessiyas\u0131nda videoformatda ç\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev b\u0259yan etmi\u015fdi ki, Az\u0259rbaycan Ümumdünya \u015e\u0259h\u0259r Forumunun növb\u0259ti sessiyalar\u0131n\u0131n birin\u0259 ev sahibliyi etm\u0259k arzusundad\u0131r v\u0259 buna haz\u0131rd\u0131r.<\/p>\n

Ümumdünya \u015e\u0259h\u0259r Forumu BMT-nin M\u0259skunla\u015fma Proqram\u0131 (UN-HABITAT) t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r iki ild\u0259n bir keçirilir.<\/p>\n