{"id":158396,"date":"2022-09-20T11:03:39","date_gmt":"2022-09-20T07:03:39","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=158396","title":{"rendered":"\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131ndan 28 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu g&uuml;n &ldquo;X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda &ldquo;Az\u0259ri&rdquo;, &ldquo;&Ccedil;\u0131raq&rdquo; yataqlar\u0131n\u0131n v\u0259 &ldquo;G&uuml;n\u0259\u015fli&rdquo; yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b&ouml;lg&uuml;s&uuml; haqq\u0131nda&rdquo; D&ouml;vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) il\u0259 d&uuml;nyan\u0131n apar\u0131c\u0131 neft \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m&uuml;qavil\u0259 imzalanmas\u0131ndan 28 il &ouml;t&uuml;r.<\/strong><\/p>\n<p>&Uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 2001-ci il 16 avqust tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n, m&uuml;qavil\u0259nin imzaland\u0131\u011f\u0131 tarix &ndash; 20 sentyabr Az\u0259rbaycanda Neft&ccedil;il\u0259r G&uuml;n&uuml; kimi qeyd olunur.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n u\u011furlar\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259xmin\u0259n 400 s\u0259hif\u0259 h\u0259cmind\u0259 v\u0259 d&ouml;rd dild\u0259 t\u0259rtib olunmu\u015f m&uuml;qavil\u0259 &ouml;z tarixi, siyasi v\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g&ouml;r\u0259 &ldquo;\u018fsrin m&uuml;qavil\u0259si&rdquo; ad\u0131n\u0131 al\u0131b. M&uuml;qavil\u0259d\u0259 7 &ouml;lk\u0259nin 11 \u0259n m\u0259\u015fhur neft \u015firk\u0259ti i\u015ftirak edib. Bununla da m&uuml;st\u0259qil d&ouml;vl\u0259timizin neft strategiyas\u0131n\u0131n v\u0259 doktrinas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyuldu. Bu qlobal layih\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n suveren d&ouml;vl\u0259t kimi &ouml;z t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin\u0259 sahib &ccedil;\u0131xmaq, milli m\u0259nafel\u0259rini, iqtisadi v\u0259 strateji maraqlar\u0131n\u0131 m&uuml;dafi\u0259 etm\u0259k \u0259zmini b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyaya g&ouml;st\u0259rdi, d&ouml;vl\u0259t m&uuml;st\u0259qilliyinin m&uuml;h&uuml;m t\u0259minat\u0131na &ccedil;evrildi.<\/p>\n<p>&Uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f &ldquo;\u018fsrin m&uuml;qavil\u0259si&rdquo; respublikam\u0131z\u0131n salnam\u0259sin\u0259 yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259si kimi yaz\u0131l\u0131b. Bu m&uuml;qavil\u0259 h\u0259m karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n miqdar\u0131na, h\u0259m d\u0259 qoyulan s\u0259rmay\u0259l\u0259rin h\u0259cmin\u0259 g&ouml;r\u0259 d&uuml;nyada ba\u011flanan \u0259n iri sazi\u015fl\u0259r siyah\u0131s\u0131na daxildir.<\/p>\n<p>AZ\u018fRTAC &ouml;t\u0259n 28 ild\u0259 Az\u0259rbaycan neft s\u0259nayesinin ke&ccedil;diyi inki\u015faf yolunun \u0259sas m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259, qazan\u0131lan nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetirir.<\/p>\n<p>1997-ci il noyabr\u0131n 7-d\u0259 &ldquo;\u018fsrin m&uuml;qavil\u0259si&rdquo; &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 &ldquo;&Ccedil;\u0131raq&rdquo; platformas\u0131ndan ilkin neft al\u0131n\u0131b. Noyabr\u0131n 12-d\u0259 bu m&uuml;nasib\u0259tl\u0259 platformada ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin, layih\u0259nin \u0259m\u0259liyyat&ccedil;\u0131s\u0131 olan BP \u015firk\u0259ti v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin, xarici &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259lmi\u015f qonaqlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasim ke&ccedil;irilib. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n u\u011furlar\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 idi. Bu hadis\u0259 il\u0259 eyni vaxtda Az\u0259rbaycan\u0131n neft s\u0259nayesinin \u0259laq\u0259dar oldu\u011fu istehsal obyektl\u0259rinin beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun qurulmas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li qoyulub.<\/p>\n<p>&ldquo;\u018fsrin m&uuml;qavil\u0259si&rdquo;nd\u0259n sonra xarici \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 daha 34 sazi\u015f imzalan\u0131b. Bununla yana\u015f\u0131, &ldquo;\u018fsrin m&uuml;qavil\u0259si&rdquo; respublikada neft hasilat\u0131n\u0131n b&ouml;y&uuml;k h\u0259cmd\u0259 artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Neft hasilat\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259n &ndash; 1997-ci ild\u0259ki 9 milyon tondan 2010-cu ild\u0259 51 milyon tona &ccedil;at\u0131b. Ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259, hasilat 5,6 d\u0259f\u0259 art\u0131b.<\/p>\n<p>1996-c\u0131 ilin yanvar\u0131nda Az\u0259rbaycan neftinin Bak\u0131-Novorossiysk mar\u015frutu il\u0259 n\u0259ql olunmas\u0131 haqq\u0131nda Rusiya Federasiyas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 aras\u0131nda h&ouml;kum\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imzalan\u0131b. 1997-ci ilin oktyabr\u0131nda h\u0259min boru x\u0259tti istifad\u0259y\u0259 verilib. 1998-ci ild\u0259 A&Ccedil;G nefti f\u0259aliyy\u0259ti b\u0259rpa edilmi\u015f Bak\u0131-Novorossiysk k\u0259m\u0259ri il\u0259 Qara d\u0259niz limanlar\u0131na ixrac edilm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>&ldquo;\u018fsrin m&uuml;qavil\u0259si&rdquo; &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 hasil edil\u0259c\u0259k b&ouml;y&uuml;k neft h\u0259cml\u0259ri il\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 bu k\u0259m\u0259rin &ouml;t&uuml;r&uuml;c&uuml;l&uuml;k qabiliyy\u0259ti m\u0259hdud oldu\u011fundan ixrac boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin &ccedil;oxvariantl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi m\u0259s\u0259l\u0259si g&uuml;nd\u0259m\u0259 g\u0259ldi v\u0259 alternativ variantlar &uuml;z\u0259rind\u0259 ciddi i\u015f apar\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131ld\u0131. 1997-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan neftinin Bak\u0131-Supsa mar\u015frutu il\u0259 n\u0259qli haqq\u0131nda &ouml;lk\u0259mizl\u0259 G&uuml;rc&uuml;stan aras\u0131nda sazi\u015f imzaland\u0131. 1999-cu ilin aprelind\u0259 Bak\u0131-Supsa neft k\u0259m\u0259ri v\u0259 G&uuml;rc&uuml;stan\u0131n Qara d\u0259niz sahilind\u0259ki Supsa ixrac terminal\u0131 istismara verildi.<\/p>\n<p>Lakin bu da kifay\u0259t etmirdi. Bak\u0131-Supsa v\u0259 Bak\u0131-Novorossiysk boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n getdikc\u0259 artan iri neft h\u0259cml\u0259rini d&uuml;nya bazar\u0131na ixrac etm\u0259k g&uuml;c&uuml;nd\u0259 deyildi. M\u0259hz buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 \u0259sas ixrac neft boru k\u0259m\u0259rinin q\u0131sa zamanda in\u015fas\u0131 z\u0259rur\u0259ti yarand\u0131. Bel\u0259 olan t\u0259qdird\u0259 ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Bak\u0131&ndash;Tbilisi&ndash;Ceyhan (BTC) \u0259sas ixrac neft boru k\u0259m\u0259ri ideyas\u0131n\u0131 g&uuml;nd\u0259m\u0259 g\u0259tirdi. Respublikam\u0131z\u0131n h\u0259m daxild\u0259ki, h\u0259m d\u0259 xaricd\u0259ki b\u0259dxahlar\u0131 beyn\u0259lxalq ictimai r\u0259yd\u0259 guya Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu k\u0259m\u0259rl\u0259 ixrac etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r nefti olmayaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 fikir yaratma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r, bu ideyan\u0131 utopiya hesab edirdil\u0259r. Lakin zaman ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin bu konsepsiyas\u0131n\u0131n tamamil\u0259 real, h\u0259m d\u0259 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rdi.<\/p>\n<p>2002-ci ild\u0259 Ulu &Ouml;nd\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259rinin t\u0259m\u0259li qoyuldu. Bundan d&ouml;rd il sonra Az\u0259rbaycan nefti BTC k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 Ceyhan liman\u0131na &ccedil;atd\u0131r\u0131ld\u0131. Haz\u0131rda bu k\u0259m\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259ti b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada birm\u0259nal\u0131 etiraf olunur.<\/p>\n<p>Bu g&uuml;n Bak\u0131&ndash;Tbilisi&ndash;Ceyhan \u0259sas ixrac neft boru k\u0259m\u0259ri, eyni zamanda, &uuml;mumilikd\u0259 beyn\u0259lxalq enerji t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi sistemi bax\u0131m\u0131ndan, el\u0259c\u0259 d\u0259 neft ixrac\u0131 sah\u0259sind\u0259 &ouml;lk\u0259mizl\u0259 u\u011furlu t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q ed\u0259n &ouml;lk\u0259l\u0259r, x&uuml;susil\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 m&uuml;st\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>K\u0259m\u0259rin illik &ouml;t&uuml;r&uuml;c&uuml;l&uuml;k qabiliyy\u0259ti 50 milyon tondur ki, bunu da g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 60 milyon tona &ccedil;atd\u0131rmaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. 1768 kilometr uzunlu\u011fa malik BTC boru k\u0259m\u0259ri 2006-c\u0131 ilin iyunundan istismardad\u0131r. Haz\u0131rda bu k\u0259m\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycandan \u0259sas\u0259n A&Ccedil;G nefti v\u0259 &ldquo;\u015eahd\u0259niz&rdquo; kondensat\u0131 &ouml;t&uuml;r&uuml;l&uuml;r. Bundan \u0259lav\u0259, k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 T&uuml;rkm\u0259nistan v\u0259 Qazax\u0131stan nefti d\u0259 n\u0259ql olunur. \u0130ndiy\u0259d\u0259k Bak\u0131&ndash;Tbilisi&ndash;Ceyhan boru k\u0259m\u0259ri il\u0259 3,87 milyard bareld\u0259n &ccedil;ox neft n\u0259ql olunub v\u0259 Ceyhan liman\u0131nda t\u0259qrib\u0259n 5000 tanker\u0259 y&uuml;kl\u0259n\u0259r\u0259k d&uuml;nya bazar\u0131na g&ouml;nd\u0259rilib. Cari ilin yanvar-avqust aylar\u0131nda bu k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 19 milyon 2,7 min ton Az\u0259rbaycan nefti, h\u0259m&ccedil;inin 3 milyon 12,7 min ton tranzit nefti n\u0259ql edilib.<\/p>\n<p>Yar\u0131m ild\u0259 BTC &uuml;zr\u0259 \u0259m\u0259liyyat x\u0259rcl\u0259rin\u0259 49 milyon dollar, \u0259sasl\u0131 x\u0259rcl\u0259r\u0259 is\u0259 9 milyon dollar v\u0259sait s\u0259rf edilib. &ldquo;BTC Co.&rdquo;nun s\u0259hmdarlar\u0131 bel\u0259dir: BP 30,1 faiz, &ldquo;AzBTC&rdquo; 25 faiz, MOL 8,9 faiz (bu il aprelin 16-dan &ldquo;Chevron&rdquo; \u015firk\u0259tini \u0259v\u0259z edib), &ldquo;Equinor&rdquo; 8,71 faiz, &ldquo;TPAO&rdquo; 6,53 faiz, &ldquo;Eni&rdquo; 5 faiz, &ldquo;Total&rdquo; 5 faiz, &ldquo;Itochu&rdquo; 3,4 faiz, &ldquo;Inpex&rdquo; 2,5 faiz, &ldquo;ExxonMobil&rdquo; 2,5 faiz v\u0259 &ldquo;ONGC (BTC) Limited&rdquo; 2,36 faiz.<\/p>\n<p>Yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n ger&ccedil;\u0259kl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 respublikam\u0131z\u0131n neft ehtiyatlar\u0131n\u0131n istismar\u0131na b&ouml;y&uuml;k h\u0259cmd\u0259 xarici investisiyalar c\u0259lb edildi. T\u0259kc\u0259 onu dem\u0259k kifay\u0259tdir ki, D&ouml;vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti 15 &ouml;lk\u0259nin 25 \u015firk\u0259ti il\u0259 imzalanm\u0131\u015f hasilat\u0131n pay b&ouml;lg&uuml;s&uuml; sazi\u015find\u0259 Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tini u\u011furla t\u0259msil edir. HPBS-l\u0259r &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 1995-2013-c&uuml; ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n neft-qaz sektoruna t\u0259qrib\u0259n 51,6 milyard AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyulub. \u0130ndiy\u0259d\u0259k is\u0259 &ldquo;Az\u0259ri-&Ccedil;\u0131raq-G&uuml;n\u0259\u015fli&rdquo; layih\u0259si hesab\u0131na 164 milyard dollar g\u0259lir \u0259ld\u0259 olunub.<\/p>\n<p>SOCAR bu g&uuml;n d&uuml;nya standartlar\u0131na cavab ver\u0259n, laz\u0131mi iqtisadi v\u0259 texniki imkanlar\u0131 olan, Az\u0259rbaycandan k\u0259narda da b&ouml;y&uuml;k layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;ir\u0259n m&uuml;asir bir \u015firk\u0259tdir. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycandan d&uuml;nyan\u0131n 30 &ouml;lk\u0259sin\u0259 neft v\u0259 neft m\u0259hsullar\u0131, G&uuml;rc&uuml;stana, T&uuml;rkiy\u0259y\u0259, Rusiyaya, \u0130rana v\u0259 Yunan\u0131stana is\u0259 t\u0259bii qaz ixrac edilir.<\/p>\n<p>&ldquo;Yeni \u018fsrin m&uuml;qavil\u0259si&rdquo; &#8211; maraqlar\u0131n balans\u0131<\/p>\n<p>2017-ci il sentyabr\u0131n 14-d\u0259 daha bir tarixi hadis\u0259nin \u015fahidi olduq. Prezident \u0130lham \u018fliyevin v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyevan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Bak\u0131da X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda &ldquo;Az\u0259ri&rdquo;, &ldquo;&Ccedil;\u0131raq&rdquo; yataqlar\u0131n\u0131n v\u0259 &ldquo;G&uuml;n\u0259\u015fli&rdquo; yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b&ouml;lg&uuml;s&uuml; haqq\u0131nda d&uuml;z\u0259li\u015f edilmi\u015f v\u0259 yenid\u0259n t\u0259rtib olunmu\u015f Sazi\u015fin imzalanmas\u0131 m\u0259rasimi ke&ccedil;irildi. &ldquo;Yeni \u018fsrin m&uuml;qavil\u0259si&rdquo; adland\u0131r\u0131lan bu sazi\u015fi Az\u0259rbaycan H&ouml;kum\u0259tinin, SOCAR-\u0131n, BP, &ldquo;Chevron&rdquo;, &ldquo;Inpex&rdquo;, &ldquo;Statoil&rdquo;, &ldquo;ExxonMobil&rdquo;, &ldquo;TP&rdquo;, &ldquo;Itochu&rdquo; v\u0259 &ldquo;ONGC Videsh&rdquo; \u015firk\u0259tl\u0259rinin r\u0259smil\u0259ri imzalad\u0131lar.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, &ldquo;Az\u0259ri-&Ccedil;\u0131raq-G&uuml;n\u0259\u015fli&rdquo; n\u0259h\u0259ng neft yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259sind\u0259 yeni d&ouml;vr ba\u015flad\u0131. Yeni Sazi\u015fin &ouml;lk\u0259miz &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. \u018fvv\u0259la, &ldquo;Az\u0259ri-&Ccedil;\u0131raq-G&uuml;n\u0259\u015fli&rdquo; neft yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259si 2050-ci il\u0259d\u0259k uzad\u0131ld\u0131. \u0130kincisi, bu Sazi\u015fin \u015f\u0259rtl\u0259ri Az\u0259rbaycan &uuml;&ccedil;&uuml;n daha \u0259lveri\u015flidir.<\/p>\n<p>Bir ne&ccedil;\u0259 m\u0259qama diqq\u0259t yetir\u0259k. Yeni Sazi\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n, SOCAR-\u0131n A&Ccedil;G-d\u0259ki i\u015ftirak pay\u0131 11,65 faizd\u0259n 25 faiz\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131. Beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015f \u015firk\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D&ouml;vl\u0259t Neft Fonduna 3,6 milyard dollar bonus &ouml;d\u0259y\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycana &ccedil;atacaq m\u0259nf\u0259\u0259t neftinin s\u0259viyy\u0259si is\u0259 75 faiz t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. Bel\u0259likl\u0259, &ouml;lk\u0259nin &uuml;mumi m\u0259nf\u0259\u0259t g&ouml;st\u0259ricisi 89,1 faiz t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k ki, bu da g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yeni strateji layih\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flama\u011fa z\u0259min yaradacaq. 2050-ci il\u0259d\u0259k A&Ccedil;G-y\u0259 40 milyard dollardan &ccedil;ox s\u0259rmay\u0259 qoyulmas\u0131 potensial\u0131 var.<\/p>\n<p>A&Ccedil;G-d\u0259 b&ouml;y&uuml;k ehtiyatlar m&ouml;vcuddur. 1994-c&uuml; ild\u0259 kontrakt imzalananda t\u0259xmin edil\u0259n neft ehtiyatlar\u0131 511 milyon ton m&uuml;\u0259yy\u0259n olunmu\u015fdu. Bu g&uuml;n is\u0259 &ldquo;Az\u0259ri-&Ccedil;\u0131raq-G&uuml;n\u0259\u015fli&rdquo;d\u0259 hasil edilm\u0259mi\u015f t\u0259xmin\u0259n 500 milyon ton neft ehtiyat\u0131 var. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, bu da son r\u0259q\u0259m deyil.<\/p>\n<p>Cari ilin birinci yar\u0131s\u0131nda A&Ccedil;G &uuml;zr\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 t\u0259qrib\u0259n 229 milyon dollar \u0259m\u0259liyyat v\u0259 791 milyon dollar is\u0259 \u0259sasl\u0131 m\u0259sr\u0259fl\u0259r x\u0259rcl\u0259nib. Yar\u0131m ild\u0259 A&Ccedil;G-d\u0259n stabil hasilat t\u0259hl&uuml;k\u0259siz v\u0259 etibarl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 davam edib, &uuml;mumi hasilat g&uuml;nd\u0259lik orta hesabla 424 min barel v\u0259 ya &uuml;mumilikd\u0259 t\u0259qrib\u0259n 77 milyon barel, y\u0259ni 10 milyon ton olub. \u0130yunun sonuna A&Ccedil;G-d\u0259 &uuml;mumilikd\u0259 136 neft hasilat quyusu, 37 su v\u0259 8 qaz injektor quyusu istismarda olub. Yanvar-iyun aylar\u0131nda blokda 8 neft hasilat quyusu qaz\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Birinci yar\u0131mild\u0259 &ldquo;BP Azerbaijan&rdquo; \u015firk\u0259ti &ldquo;Az\u0259ri-&Ccedil;\u0131raq-G&uuml;n\u0259\u015fli&rdquo; yataqlar blokundan SOCAR-a \u0259sas\u0259n S\u0259ng\u0259&ccedil;al terminal\u0131, h\u0259m&ccedil;inin d\u0259 &ldquo;Neft Da\u015flar\u0131&rdquo;ndak\u0131 qur\u011fu vasit\u0259sil\u0259 g&uuml;nd\u0259lik orta hesabla 9 milyon kubmetr, &uuml;mumilikd\u0259 is\u0259 2 milyard kubmetr s\u0259mt qaz\u0131 t\u0259hvil verib.<\/p>\n<p>D&ouml;vl\u0259t Neft Fondu 2001-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n bu il avqustun 1-d\u0259k &ldquo;Az\u0259ri-&Ccedil;\u0131raq-G&uuml;n\u0259\u015fli&rdquo; neft-qaz yataqlar\u0131 blokunun i\u015fl\u0259nm\u0259si layih\u0259sinin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 &uuml;mumilikd\u0259 164 milyard dollara yax\u0131n g\u0259lir \u0259ld\u0259 edib. Bu ilin yanvar-avqust aylar\u0131nda A&Ccedil;G layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 D&ouml;vl\u0259t Neft Fonduna 6 milyard 629 milyon dollar v\u0259sait daxil olub. O c&uuml;ml\u0259d\u0259n bu ilin 8 ay\u0131nda Neft Fondunun &ldquo;\u015eahd\u0259niz&rdquo; yata\u011f\u0131 &uuml;zr\u0259 kondensat sat\u0131\u015f\u0131ndan \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259ri 328 milyon 567 min dollar t\u0259\u015fkil edib. 2007-ci ild\u0259n b\u0259ri is\u0259 bu r\u0259q\u0259m 4,9 milyard dollar\u0131 &ouml;t&uuml;b.<\/p>\n<p>2017-ci il h\u0259m d\u0259 &ouml;lk\u0259miz &uuml;&ccedil;&uuml;n 2 milyard\u0131nc\u0131 ton neftin hasil edilm\u0259si il\u0259 \u0259lam\u0259tdar oldu. Milyard\u0131nc\u0131 ton Az\u0259rbaycan nefti 1971-ci il mart\u0131n 28-d\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Neftin ilk milyard tonunu hasil etm\u0259kd\u0259n &ouml;tr&uuml; Az\u0259rbaycan neft&ccedil;il\u0259ri bir \u0259srlik yol ke&ccedil;dil\u0259r. Lakin neftin ikinci milyard tonunu &ccedil;\u0131xarmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n is\u0259 q\u0259hr\u0259man neft&ccedil;il\u0259rimiz\u0259 yar\u0131m \u0259srd\u0259n d\u0259 az bir vaxt &ndash; 46 il kifay\u0259t etdi.<\/p>\n<p>Bu u\u011furlar, eyni zamanda, Az\u0259rbaycan neft&ccedil;il\u0259rinin f\u0259dakar \u0259m\u0259yind\u0259n, z\u0259ngin t\u0259cr&uuml;b\u0259sind\u0259n v\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131ndan qaynaqlan\u0131r. Neft&ccedil;il\u0259rimiz b&uuml;t&uuml;n d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 &ouml;z f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131, pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k h&ouml;rm\u0259t qazan\u0131blar. Onlar\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259sf ed\u0259n \u015feirl\u0259r yaz\u0131l\u0131b, mahn\u0131lar b\u0259st\u0259l\u0259nib, filml\u0259r &ccedil;\u0259kilib. Neft&ccedil;i \u0259m\u0259yini y&uuml;ks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n &ldquo;\u018fsrin m&uuml;qavil\u0259si&rdquo;nin imzaland\u0131\u011f\u0131 g&uuml;n &ndash; 20 sentyabr &ouml;lk\u0259mizd\u0259 h\u0259m d\u0259 neft&ccedil;il\u0259rin pe\u015f\u0259 bayram\u0131 kimi qeyd edilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g&uuml;n &ldquo;X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda &ldquo;Az\u0259ri&rdquo;, &ldquo;&Ccedil;\u0131raq&rdquo; yataqlar\u0131n\u0131n v\u0259 &ldquo;G&uuml;n\u0259\u015fli&rdquo; yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b&ouml;lg&uuml;s&uuml; haqq\u0131nda&rdquo; D&ouml;vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) il\u0259 d&uuml;nyan\u0131n apar\u0131c\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[88],"tags":[],"class_list":["post-158396","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/158396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=158396"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/158396\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=158396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=158396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=158396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}