{"id":157120,"date":"2022-09-02T21:56:57","date_gmt":"2022-09-02T17:56:57","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=157120","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti elmi meyarlar \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259n elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><strong>Onlar h\u0259m d&uuml;nya elmin\u0259, h\u0259m &ouml;lk\u0259 iqtisadiyat\u0131na v\u0259 onun m&uuml;dafi\u0259 q&uuml;dr\u0259tinin art\u0131rlmas\u0131na t&ouml;hf\u0259 verirl\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram: t\u0259xmin\u0259n 10 il bundan \u0259vv\u0259l olard\u0131 ki, Az\u0259rbaycan D&ouml;vl\u0259t Televiziyas\u0131nda yay\u0131mlanan &ldquo;Sabaha do\u011fru&rdquo; verili\u015fin\u0259 g\u0259nc alim kimi d\u0259v\u0259t olunmu\u015fdum. M&ouml;vzu g\u0259nc aliml\u0259rin \u0259ld\u0259 etdiyi elmi nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur. O zaman televiziya burax\u0131l\u0131\u015f iki giri\u015f qap\u0131dan h\u0259yata ke&ccedil;irilirdi. Birind\u0259n televiziyan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi, h&ouml;kum\u0259t r\u0259smil\u0259ri &ndash; nazirl\u0259r, komit\u0259 r\u0259hb\u0259rl\u0259ri, mill\u0259t v\u0259kill\u0259ri, ikinci qap\u0131dan is\u0259 dig\u0259r \u0259m\u0259kda\u015flar v\u0259 s\u0131ravi qonaqlar daxil olurdu. M&uuml;hafiz\u0259 xidm\u0259tin\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131b &ouml;z&uuml;m&uuml; t\u0259qdim etdim v\u0259 ikinci giri\u015fd\u0259n daxil olmaq ist\u0259y\u0259nd\u0259 m&uuml;hafiz\u0259 polisi &ndash; &ldquo;m&uuml;\u0259llim aliml\u0259r bizim \u0259n h&ouml;rm\u0259tli ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z, \u0259n d\u0259y\u0259rli qonaqlar\u0131m\u0131zd\u0131r. Siz d\u0259 birinci qap\u0131dan daxil ola bil\u0259rsiniz&rdquo;. B\u0259li, bu televiziyan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n tutmu\u015f m&uuml;hafiz\u0259 polisin\u0259 q\u0259d\u0259r onlar\u0131n elm adamlar\u0131na verdiyi qiym\u0259tin \u0259yani n&uuml;mun\u0259si idi. T\u0259s\u0259vv&uuml;r edin, o zamanlar AzTV, \u0130TV, SpaceTV v\u0259 dig\u0259r d&ouml;vl\u0259t v\u0259 &ouml;z\u0259l televiziyalar\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u0259ks\u0259r proqramlarda m&uuml;xt\u0259lif elmi t\u0259dqiqat institutlar\u0131nda &ccedil;al\u0131\u015fan alim v\u0259 m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r \u0259sas qonaq qismind\u0259 d\u0259v\u0259t olunurdu. H\u0259r bir institutda r&uuml;b, yar\u0131m il v\u0259 il \u0259rzind\u0259 \u0259ld\u0259 olunan m&uuml;h&uuml;m elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r ilk d\u0259f\u0259 televiziyalar\u0131n efirind\u0259n s\u0259sl\u0259ndirilirdi. Bundan ba\u015fqa ayr\u0131-ayr\u0131 g&ouml;rk\u0259mli aliml\u0259rimizin akademik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ril\u0259 ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 x&uuml;susi burax\u0131l\u0131\u015flar haz\u0131rlan\u0131b yay\u0131mlan\u0131rd\u0131 ki, h\u0259min verili\u015fl\u0259r d\u0259 g\u0259ncl\u0259rimizin marifl\u0259nm\u0259sind\u0259, onlar\u0131n elm\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131nda h\u0259lledici rol oynay\u0131rd\u0131. \u015e\u0259xs\u0259n &ouml;z&uuml;m g\u0259nc alim kimi m&uuml;xt\u0259lif televiziyalar\u0131n elm, t\u0259hsil, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, g\u0259nclikl\u0259 ba\u011fl\u0131 efir\u0259 ged\u0259n \u0259ks\u0259r verili\u015fl\u0259rind\u0259 m&uuml;t\u0259x\u0259ssis rolunda i\u015ftirak etmi\u015f\u0259m. El\u0259 olurdu ki, televiziyan\u0131n eyni g&uuml;nd\u0259 bir verili\u015find\u0259n &ccedil;\u0131x\u0131b, dig\u0259rin\u0259 d\u0259v\u0259t olunurduq. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 d&ouml;vl\u0259t televiziyas\u0131n\u0131n &ldquo;S\u0259h\u0259r&rdquo; proqram\u0131n\u0131n canl\u0131 yay\u0131m\u0131nda \u0259ld\u0259 etdiyimiz m&uuml;h&uuml;m fundamental v\u0259 t\u0259tbiqy&ouml;nl&uuml; elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs etmi\u015fik, laboratoriya miqyas\u0131nda praktik n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u0259yani n&uuml;mayi\u015f etdirmi\u015fdik. B\u0259z\u0259n olurdu ki, &ccedil;\u0259kili\u015f qruplar\u0131 g\u0259lib t\u0259dqiqat m&uuml;\u0259ssis\u0259sinin &ouml;z&uuml;nd\u0259 &#8211; ayr\u0131-ayr\u0131 laboratoriyalarda t\u0259dqiqat prosesl\u0259rini lent\u0259 al\u0131b, bir-birind\u0259n maraql\u0131 reportajlar yay\u0131mlay\u0131rd\u0131lar. Eyni zamanda m&uuml;zakir\u0259y\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131lan aktual m&ouml;vzularla, g&uuml;nd\u0259md\u0259 olan problemli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 m&uuml;nasib\u0259t bildirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 m&uuml;tl\u0259q ekspert qismind\u0259 m&uuml;vafiq sah\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f aliml\u0259rimizin fikirl\u0259ri &ouml;yr\u0259nilirdi. &Ccedil;&uuml;nki he&ccedil; bir s&uuml;buta ehtiyac\u0131 olmayan bir aksioma vard\u0131r ki,&nbsp; d&uuml;nyan\u0131n h\u0259r bir yerind\u0259 elm adam\u0131n\u0131n fikirl\u0259ri \u0259n etibarl\u0131 informasiya m\u0259nb\u0259si hesab olunur. B\u0259s, sonra n\u0259 ba\u015f verdi?<\/p>\n<p>Bunu televiziya r\u0259hb\u0259rl\u0259ri bilm\u0259mi\u015f deyil. \u0130ndi biz soru\u015furuq, bird\u0259n n\u0259 oldu ki, elm adamlar\u0131n\u0131n, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 g\u0259nc alim v\u0259 m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin televiziyalara yollar\u0131 k\u0259sildi, onlar\u0131n yeri is\u0259 televiziya daha &ccedil;ox reklam v\u0259 pul g\u0259tir\u0259n ucuz, baya\u011f\u0131 musiqi v\u0259 \u015fou n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 verildi. Elm, t\u0259hsil v\u0259 innovasiyalarla ba\u011fl\u0131 verili\u015fl\u0259r efird\u0259n tamamil\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131. El\u0259 bu da elm adamlar\u0131na d\u0259yi\u015f\u0259n m&uuml;nasib\u0259tinin t\u0259zah&uuml;r&uuml; deyilmi, b\u0259s n\u0259dir? Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 ist\u0259r televiziyalar, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 &ccedil;ap v\u0259 ya elektron m\u0259tbuat olsun, \u0259ks\u0259r k&uuml;tl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 &ldquo;Az\u0259rbaycanda \u0259sl elm, alim yoxdur, elmi t\u0259dqiqat institutlar\u0131 bo\u015f-bo\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur, onlar\u0131n n\u0259 d&uuml;nya elmin\u0259 t&ouml;hv\u0259 ver\u0259n fundamental, n\u0259 d\u0259 &ouml;lk\u0259 iqtisadiyat\u0131na fayda ver\u0259 bil\u0259c\u0259k t\u0259tbiqy&ouml;nl&uuml; n\u0259tic\u0259l\u0259ri var&rdquo; dey\u0259n h\u0259r yerind\u0259n duran, elml\u0259 uzaqdan-yax\u0131ndan \u0259laq\u0259si olmayanlar\u0131n k&ouml;n&uuml;l buland\u0131ran q\u0259r\u0259zli t\u0259nqidl\u0259rind\u0259 \u0259slind\u0259 qeyri adilik axtarma\u011fa d\u0259ym\u0259z. G&ouml;z\u0259l bir deyim var: h\u0259r k\u0259s g&ouml;rm\u0259k ist\u0259diyini g&ouml;r&uuml;r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin &uuml;z\u0259rind\u0259n s\u0259ssiz ke&ccedil;m\u0259k d\u0259 olard\u0131. Ancaq kimin v\u0259 ya kiml\u0259rin olan-olmayan elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 v\u0259 ya f\u0259aliyy\u0259tsizliyin\u0259 olan \u015f\u0259xsi \u0259dav\u0259t\u0259 v\u0259 ya subyektiv fikirl\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259, &uuml;mumilikd\u0259 &Uuml;mummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin y&uuml;ks\u0259r d\u0259y\u0259r verdiyi bu b&ouml;y&uuml;kl&uuml;kd\u0259 akademik elmimizin h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131nmas\u0131, onun haqq\u0131nda &ldquo;son 7 ild\u0259 elmi i\u015f&ccedil;il\u0259rin ya\u015f\u0131ndan ba\u015fqa he&ccedil; n\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259yib&rdquo; deyilm\u0259si haqs\u0131zl\u0131q, \u0259dal\u0259tsizlikdir. Ona g&ouml;r\u0259 ki, jurnalistin elm\u0259 aidiyy\u0259ti olmayan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 &ldquo;Az\u0259rbaycanda aliml\u0259r n\u0259 i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur&rdquo; sual\u0131 &uuml;nvanlanmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n etik normalara uygun g\u0259lm\u0259y\u0259n cavablar\u0131n\u0131 ictimail\u0259\u015fdirm\u0259k h\u0259r \u015feyd\u0259n &ouml;nc\u0259 alim\u0259 olan \u0259n b&ouml;y&uuml;k h&ouml;rm\u0259tsizlikdir. Bel\u0259 olan halda yerind\u0259n duran, elmin &ldquo;e&rdquo; h\u0259rfini tan\u0131mayanlar Az\u0259rbaycan elmin\u0259 qiym\u0259t verir, onun haqq\u0131nda &ccedil;\u0259r\u0259nl\u0259yirl\u0259r. Halbuki h&ouml;rm\u0259tsiz yana\u015f\u0131lan o elm sah\u0259sind\u0259 maddi imkanlar\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259y\u0259n ne&ccedil;\u0259-ne&ccedil;\u0259 aliml\u0259r\u0259 d&uuml;nya aliml\u0259ri istinad edirl\u0259r, bel\u0259 elm adamlar\u0131m\u0131z\u0131n olmas\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fans\u0131 hesab edirl\u0259r. Onlar haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmaq ist\u0259s\u0259k, elm\u0259 g\u0259tirdikl\u0259ri nailiyy\u0259tl\u0259rin elmin dili il\u0259 &ccedil;atd\u0131rma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015fsaq &ldquo;O n\u0259 olan \u015feydir?&rdquo; dey\u0259 primitiv suallarla, h\u0259m savads\u0131zl\u0131qlar\u0131n\u0131z\u0131, h\u0259m d\u0259 c\u0131l\u0131z d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259 sahibi olduqlar\u0131n\u0131 ortaya qoyacaqlar.<\/p>\n<p>S&ouml;z&uuml;n \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan elmini yersiz t\u0259nqid ed\u0259nl\u0259rin hans\u0131na &ldquo;elmmetrik meyar&rdquo;, &ldquo;Hir\u015fa indeks&rdquo;, &ldquo;Web of Science&rdquo;, &ldquo;Scopus&rdquo; v\u0259 sair elmi terminl\u0259ri soru\u015fsaq, &ccedil;oxusu onlar\u0131n n\u0259 oldu\u011funu bilm\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 ya uza\u011f\u0131 &ldquo;Scopus&rdquo;u &ldquo;Qlobus&rdquo; kimi t\u0259l\u0259ff&uuml;z ed\u0259c\u0259kl\u0259r. Odur ki, bu m&ouml;vz&uuml;da geni\u015f m&uuml;zakir\u0259 a&ccedil;ma\u011fa l&uuml;zum yoxdur.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki i\u015f olan yerd\u0259 problem olacaq. \u0130st\u0259nil\u0259n problemi d\u0259 t\u0259nqidl\u0259 aradan qald\u0131rmaq olar. Daha q\u0259r\u0259zli, \u0259sass\u0131z, birt\u0259r\u0259fli t\u0259nqidl\u0259 yox, sa\u011flam d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259y\u0259 \u0259saslanan t\u0259nqidl\u0259. Bilm\u0259mi\u015f deyilsiniz: m&uuml;st\u0259qil jurnalistikan\u0131n t\u0259m\u0259l prinsipi var: jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131nda, m&uuml;tl\u0259q t\u0259nqid olunan t\u0259r\u0259fin fikirl\u0259ri soru\u015fulur, s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n problem\u0259 m&uuml;nasib\u0259ti &ouml;yr\u0259nilir. T\u0259nqidin birt\u0259r\u0259fli verilm\u0259si &ccedil;oxlu suallar do\u011furur. &Ccedil;&uuml;nki t\u0259nqid olunur, amma h\u0259min sistemd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n adamlardan onlar\u0131n probleml\u0259ri soru\u015fulmur. Qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin m&ouml;vqeyi, fikri &ouml;yr\u0259nilmir. Kim demir ki, Az\u0259rbaycan elmind\u0259 problem yoxdur. B\u0259li, orada i\u015fl\u0259y\u0259n d\u0259, i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259n d\u0259, elmi t\u0259dqiqat aparan da, aparmayan da, ad\u0131 olub &ouml;z&uuml; olmayanlar da, g\u0259lib g&ouml;z\u0259 g&ouml;r&uuml;n&uuml;b, sonra yox olanlar da var. H\u0259mi\u015f\u0259 deyilir, yaz\u0131l\u0131r: bu faktlar akademik elm ad\u0131na k&ouml;lg\u0259 g\u0259tirir. Art\u0131q onlarla yollar\u0131 ay\u0131rma\u011f\u0131n zaman\u0131 &ccedil;at\u0131b, ke&ccedil;ir bel\u0259. Bu g&uuml;n t\u0259dqiqat insititutlar\u0131n\u0131n olan m&ouml;vcud potensial\u0131n\u0131n 25-30 faizi il\u0259 n\u0259tic\u0259 ortaya qoyulur. Onsuz da \u0259vv\u0259l d\u0259, indi d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n h\u0259min q&uuml;vv\u0259dir. Ancaq b\u0259zi televiziya v\u0259 m\u0259tbuat\u0131n yersiz t\u0259nqidl\u0259ri h\u0259min i\u015fl\u0259y\u0259n q&uuml;vv\u0259nin \u0259m\u0259yini d\u0259 yer\u0259 vurur, onlar\u0131 elmd\u0259n k&uuml;sd&uuml;r&uuml;r.<\/p>\n<p>\u015e\u0259xsi m&uuml;lahiz\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda dil\u0259 g\u0259tiril\u0259n t\u0259nqid materiallar\u0131 i&ccedil;\u0259risind\u0259 konkret hans\u0131sa t\u0259dqiqat institutunun ad\u0131 &ccedil;\u0259kilm\u0259s\u0259 d\u0259, onlar &uuml;mumi \u015f\u0259kild\u0259 Az\u0259rbaycan elmi ad\u0131na &uuml;nvanlansa da, yeni yarad\u0131lan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyinin tabe&ccedil;iliyin\u0259 veril\u0259n bir t\u0259dqiqat m&uuml;\u0259ssis\u0259si &#8211; akademik \u018fli Quliyev ad\u0131na A\u015fqarlar Kimyas\u0131 \u0130nstitutu olaraq h\u0259min ittihamlar\u0131n elmi t\u0259r\u0259fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qamlar\u0131na cavab verm\u0259yi &ouml;z&uuml;m&uuml;z\u0259 borc bilirik. \u018fks halda susmaq raz\u0131l\u0131q \u0259lam\u0259ti olar.<\/p>\n<p>S&ouml;yl\u0259nil\u0259n t\u0259nqidl\u0259r aras\u0131nda yer alan &uuml;mumil\u0259\u015fdirilmi\u015f suallara (Az\u0259rbaycan elmi d&uuml;nyan\u0131n yeni &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na adekvat cavab verirmi, Haz\u0131rda &ouml;lk\u0259d\u0259 elmi institutlarda beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259li elmi t\u0259dqiqatlar apar\u0131l\u0131rm\u0131?) cavab tapmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n fundamental t\u0259dqiqatlar apar\u0131lan institutlara m&uuml;raci\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259nqidi statuslarda b\u0259hs olunan d&uuml;nyada apar\u0131lan aktual v\u0259 m&uuml;asir m&ouml;vzular\u0131n \u0259n az\u0131 2-3-&uuml; (b\u0259dxass\u0259li \u015fi\u015f \u0259leyhin\u0259 potensial d\u0259rman madd\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131, molekulyar dokinq, komp&uuml;ter kimy\u0259vi hesablamalar) il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqatlar A\u015fqarlar Kimyas\u0131 \u0130nstitutunda \u015f\u0259xs\u0259n &ouml;z&uuml;m&uuml;n r\u0259hb\u0259rliyiml\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131m\u0131z m&uuml;\u015ft\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq t\u0259dqiqat qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131r. H\u0259min t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si indiy\u0259 q\u0259d\u0259r 50 m\u0259qal\u0259 hal\u0131ndan impakt faktoru y&uuml;ks\u0259k olan &ldquo;Web of Science&rdquo;, &ldquo;Scopus&rdquo; bazalar\u0131nda arxivl\u0259\u015f\u0259n &ldquo;Springer&rdquo;, &ldquo;Elsevier&rdquo;, &ldquo;Taylor &amp; Francis&rdquo; v\u0259 &ldquo;Wiley&rdquo; n\u0259\u015friyatlar\u0131n\u0131n impakt faktoru y&uuml;ks\u0259k olan jurnallar\u0131nda d\u0259rc olunub. B&uuml;t&uuml;n bu d&uuml;nya s\u0259viyy\u0259li materiallar toplan\u0131laraq &ldquo;Fizioloji f\u0259al madd\u0259l\u0259rin al\u0131nmas\u0131 v\u0259 t\u0259dqiqi&rdquo; ad\u0131 il\u0259 350 s\u0259hif\u0259lik toplu \u015f\u0259klind\u0259 &ccedil;ap olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2022\/september\/02\/medium\/3014440528537472923247445446297806868159346n.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px;\" \/><br \/>\nT\u0259vaz&ouml;karl\u0131qdan uzaq olsa da bunu da dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, m\u0259hz, bu n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 \u0259n &ccedil;ox istinad olunan alim kimi d&uuml;nya aliml\u0259rinin s\u0131ras\u0131na ad\u0131m\u0131n daxil olmas\u0131ndan Az\u0259rbaycan ad\u0131na q&uuml;rur hissi ke&ccedil;irir\u0259m (<a href=\"https:\/\/exaly.com\/institution\/124017\/azerbaijan-national-academy-of-sciences\/top-authors\/?fbclid=IwAR3h7LOJpTNRIiSXQh2BjNDe17ZFvwynoKXMuz5d7d4l3bDsijMf0OVShOI\">https:\/\/exaly.com\/institution\/124017\/azerbaijan-national-academy-of-sciences\/top-authors\/?fbclid=IwAR3h7LOJpTNRIiSXQh2BjNDe17ZFvwynoKXMuz5d7d4l3bDsijMf0OVShOI<\/a>).<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2022\/september\/02\/medium\/3007116844446816709309767638892452349497421n.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px;\" \/><br \/>\nBu elmetrik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259ni aparan qeyri-kommersiya qurumu, d&uuml;nya elminin q\u0259bul etdiyi prinsipl\u0259r \u0259sas\u0131nda Google Scholar, Publons, Scopus, Crossref v\u0259 ResearchGate akademik bazalarda toplanan m\u0259lumatlardan istifad\u0259 etmi\u015fdir. Bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 zaman\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n istisnalar (qeyd olunan bazalarda akademik profil s\u0259hif\u0259l\u0259rinin olmamas\u0131, m\u0259qal\u0259d\u0259 m&uuml;\u0259llif adlar\u0131n\u0131n eyni formada yaz\u0131lmamas\u0131 v\u0259 s.) oldu\u011fu &uuml;&ccedil;&uuml;n bu siyah\u0131n\u0131 aliml\u0259rin reytinq s\u0131ralamas\u0131 kimi t\u0259qdim etm\u0259k kimi bir niy\u0259tim yoxdur. M\u0259nim &uuml;&ccedil;&uuml;n maraql\u0131 iki m\u0259qam var ki, onlar\u0131 x&uuml;susi qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m:<\/p>\n<p>Birincisi sevindirici hal ondan ibar\u0259tdir ki, elmi \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 daha &ccedil;ox istinad olunan aliml\u0259rimiz d\u0259qiq v\u0259 t\u0259bi\u0259t elml\u0259ri &uuml;zr\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f \u0259ks\u0259r t\u0259dqiqat institutlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir v\u0259 sa\u011flam r\u0259qab\u0259t \u015f\u0259raitind\u0259 onlar\u0131n say\u0131 h\u0259r il art\u0131r. &Ccedil;&uuml;nki bel\u0259 t\u0259hlill\u0259r v\u0259 ondan &ccedil;\u0131xan n\u0259tic\u0259l\u0259r insan faktorundan asl\u0131 olaraq m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmir.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, d&uuml;nyan\u0131n apar\u0131c\u0131 elm m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin ideal \u015f\u0259raitin\u0259 malik laboratoriyalar\u0131 il\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 m\u0259hdud imkanlarla bel\u0259 yerli aliml\u0259rimiz burada Az\u0259rbaycanda m&uuml;h&uuml;m elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edirl\u0259r v\u0259 onlar\u0131 n&uuml;fuzlu xarici jurnallarda d\u0259rc etdirm\u0259kl\u0259 d&uuml;nya elmin\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n t&ouml;hf\u0259 vermi\u015f olurlar. N\u0259z\u0259r\u0259 ala\u011f\u0131n ki, elmi \u0259s\u0259r\u0259 h\u0259r bir istinad (&ouml;z&uuml;n\u0259 istinad\u0131 &ccedil;\u0131xmaq \u015f\u0259rtil\u0259) o aliml\u0259 yana\u015f\u0131 onun &ouml;lk\u0259sinin elmin\u0259 d\u0259 istinadd\u0131r. Elm adam\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n bundan q&uuml;rurlu n\u0259 ola bil\u0259r?<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n onu da bildirim ki, n&uuml;fuzlu jurnallarda m\u0259qal\u0259 &ccedil;ap\u0131na v\u0259 onlara olan istinad say\u0131na g&ouml;r\u0259 elmi t\u0259dqiqat institutlar\u0131n\u0131n reytinq siyah\u0131s\u0131nda A\u015fqarlar Kimyas\u0131 \u0130nstitutu ilk be\u015flikd\u0259 yer al\u0131b.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2022\/september\/02\/medium\/3010338104479339639518216256000211349825256n.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px;\" \/><\/p>\n<p>T\u0259nqidi statuslarda qeyd edil\u0259n Az\u0259rbaycan elmi &ouml;lk\u0259 iqtisadiyat\u0131na n\u0259 verir sual\u0131na is\u0259 icra&ccedil;\u0131 direktoru oldu\u011fum A\u015fqarlar Kimyas\u0131 \u0130nstitutunun &ouml;lk\u0259mizin iqtisadi inki\u015faf\u0131 v\u0259 m&uuml;dafi\u0259 q&uuml;dr\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g&ouml;rd&uuml;y&uuml; b\u0259zi vacib t\u0259tbiqi i\u015finin ad\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259km\u0259kl\u0259 cavab verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, A\u015fqarlar Kimyas\u0131 \u0130nstitutu&nbsp; v\u0259 onun aliml\u0259rinin m&uuml;st\u0259qillik d&ouml;n\u0259mind\u0259 \u0259n u\u011furlu t\u0259tbiqi i\u015fl\u0259rind\u0259n biri y&uuml;ks\u0259k parafinli neftl\u0259rin donma temperaturu v\u0259 dinamik &ouml;zl&uuml;l&uuml;y&uuml;n&uuml; a\u015fa\u011f\u0131 salmaqla onlar\u0131n boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri il\u0259 uzaq m\u0259saf\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259ql edilm\u0259sini t\u0259min ed\u0259n a\u015fqar &ndash; &ldquo;Depressator AK\u0130&rdquo; yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r ki,&nbsp; onun istehsal\u0131 &ldquo;A\u015fqar&rdquo; Elmi \u0130stehsalat Birliyind\u0259 t\u0259\u015fkil edilmi\u015f, bu g&uuml;n\u0259 q\u0259d\u0259r Bak\u0131 &ndash; Ceyhan neft k\u0259m\u0259rind\u0259 m&uuml;v\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edilir. Bu o dem\u0259kdir ki, d&ouml;vl\u0259t b&uuml;dc\u0259sininin formala\u015fmas\u0131nda \u0259sas pay sahibi olan neft g\u0259lirl\u0259rinin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131nda bilavasit\u0259 A\u015fqarlar Kimyas\u0131 \u0130nstitutunun aliminin d\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n \u0259m\u0259yi var.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2022\/september\/02\/medium\/30154799611124985329990343208157057866691706n.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px;\" \/><br \/>\nDig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n A\u015fqarlar Kimyas\u0131 \u0130nstitutu motor ya\u011f\u0131n\u0131n yeni analoqunu yarad\u0131b, istehsal\u0131n\u0131 t\u0259cr&uuml;b\u0259-s\u0259naye zavodunda t\u0259\u015fkil edib v\u0259 tonlarla m\u0259hsul Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 M&uuml;dafi\u0259 Nazirliyin\u0259 verilib. H\u0259min ya\u011f Qaraba\u011f m&uuml;harib\u0259sind\u0259 d\u0259 istifad\u0259 olunub. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 s&uuml;rtk&uuml; ya\u011flar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 prosesi bir ne&ccedil;\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n: elmi \u0259saslarla baza ya\u011flar\u0131n\u0131n v\u0259 m&uuml;vafiq a\u015fqar paketinin se&ccedil;ilm\u0259si, laboratoriya s\u0131naqlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 s&uuml;rtk&uuml; kompozisiyas\u0131n\u0131n optimal t\u0259rkibinin m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si, bir s\u0131ra m&uuml;h\u0259rrikl\u0259rd\u0259 stend s\u0131naqlar\u0131ndan ke&ccedil;irilm\u0259si, n\u0259hay\u0259t, real m&uuml;h\u0259rrikd\u0259 s\u0131naqlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131ndan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 s&uuml;rtk&uuml; ya\u011flar\u0131n\u0131n stend s\u0131naqlar\u0131n\u0131 ger&ccedil;\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n z\u0259ruri m&uuml;h\u0259rrikl\u0259r olmad\u0131\u011f\u0131ndan, bu proses xarici &ouml;lk\u0259d\u0259 m&uuml;vafiq strateji m&uuml;\u0259ssis\u0259d\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 son n\u0259sil x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 dizel m&uuml;h\u0259rrikl\u0259rind\u0259 istifad\u0259si t\u0259klif edilib. Yarad\u0131lan x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 motor ya\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m&uuml;vafiq nazirlikl\u0259rinin s\u0131naq-t\u0259cr&uuml;b\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 d\u0259 real texnikada m&uuml;sb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259rl\u0259 s\u0131naqdan ke&ccedil;irilib v\u0259 x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 texnikan\u0131n m&uuml;h\u0259rrikl\u0259rind\u0259 istifad\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun say\u0131l\u0131b. H\u0259min motor ya\u011f\u0131na Pakistan Respublikas\u0131 M&uuml;dafi\u0259 Nazirliyind\u0259 d\u0259 b&ouml;y&uuml;k maraq g&ouml;st\u0259rilir. Onlarla m&uuml;qavil\u0259l\u0259r ba\u011flanmaq &uuml;zr\u0259dir.<\/p>\n<p>Respublikada m&uuml;xt\u0259lif n&ouml;v daxili yanma m&uuml;h\u0259rrikl\u0259rind\u0259 istifad\u0259 olunmu\u015f v\u0259 ekoloji g\u0259rginlik yaradan i\u015fl\u0259nmi\u015f ya\u011flar\u0131n regenerasiya texnologiyas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 bu texnologiya &uuml;zr\u0259 regenerasiya olunmu\u015f ya\u011f v\u0259 m&uuml;vafiq a\u015fqarlar \u0259sas\u0131nda dizel m&uuml;h\u0259rrikl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;xt\u0259lif t\u0259yinatl\u0131, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 s&uuml;rtk&uuml; kompozisiyalar\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130\u015fl\u0259nmi\u015f ya\u011flar\u0131n regenerasiya texnologiyas\u0131 v\u0259 regenerasiya olunmu\u015f ya\u011f \u0259sas\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015f x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 s&uuml;rtk&uuml; kompozisiyas\u0131 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdiyin\u0259 g&ouml;r\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m\u0259xfi patentl\u0259ri il\u0259 m&uuml;dafi\u0259 olunur. Konkret olaraq modul elektrik stansiyalar\u0131nda istifad\u0259 olunmu\u015f ekoloji g\u0259rginlik yaradan &ldquo;Musella-40&rdquo; motor ya\u011f\u0131n\u0131n regenerasiya texnologiyas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 bu texnologiyan\u0131n t\u0259tbiqi &uuml;zr\u0259 i\u015fl\u0259r yekunla\u015fmaq &uuml;zr\u0259dir v\u0259 sair&#8230;.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2022\/september\/02\/medium\/kkkk.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px;\" \/><br \/>\nH\u0259m d\u0259 bu fundamental n\u0259z\u0259ri v\u0259 t\u0259tbiqi elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r s&ouml;z&uuml;ged\u0259n teles&uuml;jetl\u0259rd\u0259 m&uuml;qayis\u0259l\u0259r apar\u0131lan d&uuml;nyan\u0131n apar\u0131c\u0131 elm m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin laboratoriyalar\u0131nda olan texniki imkanlardan z\u0259if olan laboratoriyalar\u0131m\u0131zda m\u0259hdud imkanlarla aliml\u0259rimiz t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259ld\u0259 olunub. Bu &ouml;lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na, Az\u0259rbaycana, b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 d&uuml;nya elmin\u0259 t&ouml;hf\u0259 deyils\u0259, n\u0259dir? Unutmaya\u011f\u0131n, Az\u0259rbaycan elmi t\u0259nqidl\u0259rd\u0259 x&uuml;susi vur\u011fulanan humanitar-ictimai b&ouml;l&uuml;m\u0259 aid insitutlar\u0131nda yerin\u0259 yetirilmir. D&uuml;nya t\u0259cr&uuml;b\u0259sind\u0259 bu istiqam\u0259t &ccedil;ox vaxt elm kimi q\u0259bul edilmir. Ancaq d\u0259qiq, t\u0259bi\u0259t, yer elml\u0259rin\u0259 aid t\u0259dqiqat insititutlar\u0131 vard\u0131r ki, onlar ist\u0259r sovet d&ouml;vr&uuml;nd\u0259, ist\u0259r indi v\u0259 inan\u0131ram g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 s&ouml;z&uuml;n&uuml; deyib, deyir v\u0259 dey\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u018ffsun Sucayev<br \/>\nA\u015fqarlar Kimyas\u0131 \u0130nstitutunun icra&ccedil;\u0131 direktoru,<br \/>\nkimya elml\u0259ri doktoru<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Onlar h\u0259m d&uuml;nya elmin\u0259, h\u0259m &ouml;lk\u0259 iqtisadiyat\u0131na v\u0259 onun m&uuml;dafi\u0259 q&uuml;dr\u0259tinin art\u0131rlmas\u0131na t&ouml;hf\u0259 verirl\u0259r Yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram: t\u0259xmin\u0259n 10 il bundan \u0259vv\u0259l olard\u0131 ki, Az\u0259rbaycan D&ouml;vl\u0259t Televiziyas\u0131nda yay\u0131mlanan &ldquo;Sabaha do\u011fru&rdquo; verili\u015fin\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-157120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/157120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=157120"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/157120\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=157120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=157120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=157120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}