{"id":154703,"date":"2022-08-01T15:28:00","date_gmt":"2022-08-01T11:28:00","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=154703","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda meymun\u00e7i\u00e7\u0259yin\u0259 yoluxma qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b? &#8211; <font color=red><b>SN<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Meymun\u00e7i\u00e7\u0259yin\u0259 yoluxma zaman\u0131 inkubasiya d\u00f6vr\u00fc 6-13 g\u00fcn aras\u0131nda, b\u0259z\u0259n 21 g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r ola bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin X\u00fcsusi T\u0259hl\u00fck\u0259li \u0130nfeksiyalara N\u0259zar\u0259t M\u0259rk\u0259zinin direktor m\u00fcavini Rita \u0130smay\u0131lova bildirib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi \u2013 zoonoz virus x\u0259st\u0259liyidir, y\u0259ni heyvandan insana ke\u00e7\u0259n infeksiyad\u0131r. Simptomlar\u0131 t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259yin kliniki t\u0259zah\u00fcrl\u0259ri il\u0259 ox\u015fard\u0131r, lakin meymun\u00e7i\u00e7\u0259yind\u0259 x\u0259st\u0259liyin kliniki gedi\u015fi nisb\u0259t\u0259n y\u00fcng\u00fcl olur:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130lk d\u0259f\u0259 1958-ci ild\u0259 laboratoriyada s\u0131naq aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f meymunlarda a\u015fkar olunub, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 virusa r\u0259smi olaraq \u201cMonkeypox virus\u201du ad\u0131 verilib. Virusun zoonoz \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si (heyvandan insana) x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxmu\u015f heyvan\u0131n qan\u0131, bioloji mayel\u0259ri v\u0259 ya z\u0259d\u0259l\u0259nmi\u015f d\u0259ri v\u0259 selikli qi\u015falar\u0131 il\u0259 bilavasit\u0259 t\u0259mas yolu il\u0259 ba\u015f verir. Meymun\u00e7i\u00e7\u0259yinin klinik \u015f\u0259kili t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259 (ortopoksviruslara aid olan v\u0259 tamamil\u0259 l\u0259\u011fv olunmu\u015f) yoluxman\u0131n t\u0259zah\u00fcrl\u0259rini xat\u0131rlad\u0131r. T\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k y\u00fcks\u0259k yoluxuculu\u011fu v\u0259 y\u00fcks\u0259k \u00f6l\u00fcm faizi il\u0259 (hadis\u0259l\u0259rin 30 faizi) f\u0259rql\u0259nir. T\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259y\u0259 son t\u0259bii yoluxma 1977-ci ild\u0259 ba\u015f verib.1980-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 vaksinasiya \u00fczr\u0259 qlobal kampaniya apar\u0131ld\u0131qdan sonra t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k tamamil\u0259 l\u0259\u011fv olunub. \u0130n\u0259k \u00e7i\u00e7\u0259yi virusu \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k vaksini il\u0259 peyv\u0259ndl\u0259m\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 40 il bundan \u0259vv\u0259l dayand\u0131r\u0131l\u0131b. T\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k virusuna yoluxman\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 yeni vaksinl\u0259r, diaqnostika \u00fcsullar\u0131 v\u0259 virus \u0259leyhin\u0259 preparatlar i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlan\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259ri say\u0259sind\u0259 meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi virusunun n\u0259zar\u0259ti v\u0259 profilaktikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 ola bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Rita \u0130smay\u0131lova onu da qeyd edib ki, d\u0259rid\u0259 s\u0259pgil\u0259rin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si b\u0259d\u0259n h\u0259rar\u0259tinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sind\u0259n 1-3 g\u00fcn sonra ba\u015flay\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;S\u0259pgil\u0259r \u00fczd\u0259 v\u0259 \u0259traflarda nisb\u0259t\u0259n \u00e7ox olur. 95 faizi \u0259sas\u0259n \u00fczd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. 75 faiz hallarda is\u0259 \u0259lin i\u00e7i v\u0259 ayaqlar\u0131n alt\u0131n\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259yir. Bundan ba\u015fqa, a\u011f\u0131z\u0131n selikli qi\u015fas\u0131nda (70 faiz), cinsiyy\u0259t \u00fczvl\u0259rind\u0259 (30 faiz), konyunktivalarda (20 faiz), el\u0259c\u0259 d\u0259 g\u00f6z\u00fcn buynuz qi\u015fas\u0131nda s\u0259pgil\u0259r \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Meymun\u00e7i\u00e7\u0259yin\u0259 yoluxma il\u0259 simptomlar\u0131n ba\u015flanmas\u0131na q\u0259d\u0259r olan m\u00fcdd\u0259t, y\u0259ni inkubasiya d\u00f6vr\u00fc 6-13 g\u00fcn aras\u0131nda, b\u0259z\u0259n 21 g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r ola bil\u0259r. Yoluxma d\u00f6vr\u00fc (m\u00fcdd\u0259ti 0-5 g\u00fcn), y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259t, g\u00fccl\u00fc ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, limfoadenopatiya (limfa d\u00fcy\u00fcnl\u0259rinin b\u00f6y\u00fcm\u0259si), k\u00fcr\u0259kd\u0259 a\u011fr\u0131lar, mialgiya (\u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131), g\u00fccl\u00fc asteniya (z\u0259iflik). Limfoadenopatiyaya ox\u015far ilkin simptomlar\u0131 olan dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 (su \u00e7i\u00e7\u0259yi, q\u0131z\u0131lca, t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k) m\u00fcqayis\u0259d\u0259 meymun\u00e7i\u00e7\u0259yinin patoqnomik simptomu say\u0131l\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis qeyd edib ki, bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycanda yoluxma fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nmay\u0131b:<\/p>\n<p>&#8220;Proses \u00f6lk\u0259mizin s\u0259hiyy\u0259 qurumlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259nilir v\u0259 epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t n\u0259zar\u0259t alt\u0131ndad\u0131r. \u015e\u00fcbh\u0259li hallar qeyd\u0259 al\u0131nan t\u0259qdird\u0259 X\u00fcsusi T\u0259hl\u00fck\u0259li \u0130nfeksiyalara N\u0259zar\u0259t M\u0259rk\u0259zind\u0259 x\u0259st\u0259lik hadis\u0259l\u0259rinin PZR \u00fcsulu il\u0259 laborator diaqnostikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn imkanlar m\u00f6vcuddur. V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131za qapal\u0131 m\u0259kanlarda tibbi maskalardan istifad\u0259 v\u0259 gigiyena qaydalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259l\u0259rini t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259rdim. Eyni zamanda, ictimai yerl\u0259rd\u0259 dezinfeksiyaedici m\u0259hlullar\u0131ndan istifad\u0259 \u00f6n\u0259mlidir. \u00dcmid edirik ki, b\u00fct\u00fcn bu qaydalara riay\u0259t etm\u0259kl\u0259 biz virusun \u00f6lk\u0259mizd\u0259 yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131q&#8221;.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Meymun\u00e7i\u00e7\u0259yin\u0259 yoluxma zaman\u0131 inkubasiya d\u00f6vr\u00fc 6-13 g\u00fcn aras\u0131nda, b\u0259z\u0259n 21 g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r ola bil\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin X\u00fcsusi T\u0259hl\u00fck\u0259li \u0130nfeksiyalara N\u0259zar\u0259t M\u0259rk\u0259zinin direktor m\u00fcavini Rita&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-154703","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/154703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=154703"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/154703\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=154703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=154703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=154703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}