{"id":152829,"date":"2022-07-07T12:23:43","date_gmt":"2022-07-07T08:23:43","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=152829","title":{"rendered":"&#8220;\u0130xrac\u0131n artmas\u0131 \u00f6lk\u0259nin maliyy\u0259 sabitliyi bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox vacibdir&#8221; &#8211; <font color=red><b>V\u00fcqar Bayramov<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><strong>D&uuml;nyada iqtisadi m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rin h\u0259ssas oldu\u011fu indiki \u015f\u0259raitd\u0259 Az\u0259rbaycan &uuml;&ccedil;&uuml;n ixrac\u0131n m&uuml;st\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. <\/strong><\/p>\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili V&uuml;qar Bayramov ixrac\u0131n artmas\u0131n\u0131n iqtisadiyyat\u0131n diversifikasiyas\u0131na v\u0259 milli valyutan\u0131n dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131na t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ldquo;vergiler.az&rdquo;\u0131n suallar\u0131n\u0131 cavabland\u0131r\u0131b:<\/p>\n<p><strong>&#8211; V&uuml;qar m&uuml;\u0259llim, ixrac\u0131n artmas\u0131n\u0131n milli valyutan\u0131n dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131na t\u0259sirini nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirsiz?<\/strong><br \/>\n&#8211; Birm\u0259nal\u0131 olaraq, d&uuml;nyan\u0131n b&uuml;t&uuml;n regionlar\u0131nda ixrac &ouml;lk\u0259y\u0259 valyuta g\u0259tirir. Az\u0259rbaycanda neft v\u0259 qeyri-neft ixracat\u0131n\u0131n artmas\u0131 &ouml;lk\u0259y\u0259 daha &ccedil;ox valyutan\u0131n daxil olmas\u0131na imkan yarad\u0131r. Y\u0259ni ixrac\u0131n artmas\u0131 n\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n valyuta g\u0259lirl\u0259rinin artmas\u0131 anlam\u0131na g\u0259lir. Eyni zamanda, t\u0259bii ki, idxal\u0131n azalmas\u0131 da &ouml;lk\u0259d\u0259n &ccedil;\u0131xan valyutan\u0131n h\u0259cminin azalmas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n faktorlardand\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n qeyri-neft, el\u0259c\u0259 d\u0259 &uuml;mumi ixracat\u0131n\u0131n artmas\u0131 &ouml;lk\u0259y\u0259 daxil olan valyutan\u0131n h\u0259cminin art\u0131m\u0131na t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. Bu h\u0259m D&ouml;vl\u0259t Neft Fondunun aktivl\u0259rinin artmas\u0131na, h\u0259m d\u0259 b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 &ouml;lk\u0259y\u0259 daha &ccedil;ox valyutan\u0131n daxil olmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. \u0130xrac\u0131n artmas\u0131, t\u0259bii ki, &ouml;lk\u0259nin maliyy\u0259 sabitliyi bax\u0131m\u0131ndan &ccedil;ox vacibdir. &Ccedil;&uuml;nki manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si h\u0259m d\u0259 xarici valyutaya olan t\u0259l\u0259bin &ouml;d\u0259nilm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Bu kontekstd\u0259 biz xarici valyutaya olan t\u0259l\u0259bin daha yax\u015f\u0131 &ouml;d\u0259nilm\u0259sini m&uuml;\u015fahid\u0259 edirik. Bu, maliyy\u0259 sabitliyini qoruyub saxlaya bilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n M\u0259rk\u0259zi Banka \u0259lav\u0259 r\u0131&ccedil;aqlar verir.<\/p>\n<p>&Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, ist\u0259nil\u0259n &ouml;lk\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n xaricd\u0259n daxil olan valyutan\u0131n h\u0259cmi makroiqtisadi sabitlik bax\u0131m\u0131ndan \u0259sas faktorlardan hesab olunur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qeyri-neft sektoru &uuml;zr\u0259 ixrac &ouml;t\u0259n ill\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 25%-d\u0259n &ccedil;ox art\u0131b. \u0130qtisadiyyat\u0131n diversifikasiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan bunun \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259dir?<\/strong><br \/>\n&#8211; Qeyri-neft sektorunun istehsal v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259m d\u0259 iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. &Ccedil;&uuml;nki iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si &uuml;&ccedil; makroiqtisadi g&ouml;st\u0259ricid\u0259 qeyri-neft sektorunun pay\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan vacibdir. Birincisi, &uuml;mumi daxili m\u0259hsulda (&Uuml;DM) qeyri-neft sektorunun pay\u0131n\u0131n artmas\u0131d\u0131r. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan\u0131n &Uuml;DM-ind\u0259 bu sektorun pay\u0131 artaraq 68%-\u0259 y&uuml;ks\u0259lib. Dig\u0259r iki g&ouml;st\u0259rici fiskal g\u0259lirl\u0259rd\u0259 v\u0259 ixracatda qeyri-neft sektorunun pay\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Fiskal g\u0259lirl\u0259rin t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 qeyri-neft sektorunun pay\u0131na d&uuml;\u015f&uuml;r. \u0130ndi \u0259sas m\u0259qs\u0259d ixracatda bu sektorun pay\u0131n\u0131n artmas\u0131na nail olmaqd\u0131r. X&uuml;sus\u0259n, n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bu g&uuml;n enerji m\u0259hsullar\u0131 &uuml;mumi ixracat\u0131n 85%-\u0259 yax\u0131n\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Qeyri-neft sektoru &uuml;zr\u0259 ixrac\u0131n 25% art\u0131m\u0131 bu sektordan &ouml;lk\u0259y\u0259 daha &ccedil;ox valyuta daxil olmas\u0131 dem\u0259kdir. Bu is\u0259 d&ouml;vl\u0259t g\u0259lirl\u0259rimizin artmas\u0131na xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Regionlar\u0131n v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131n\u0131n ixracda pay\u0131n\u0131n daha da artmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259l\u0259r\u0259 ehtiyac vard\u0131r?<\/strong><br \/>\n&#8211; Bu g&uuml;n qeyri-neft ixracat\u0131nda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n pay\u0131 50%-\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Bu, qeyri-neft sektoru &uuml;zr\u0259 ixracatda Az\u0259rbaycan\u0131n regionlar\u0131n\u0131n v\u0259 aqrar sah\u0259nin x&uuml;susi paya malik olmas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. Bu bax\u0131mdan, qeyri-neft ixracat\u0131nda art\u0131mlar h\u0259m d\u0259 aqrar sektorun inki\u015faf\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259r\u0259n faktorlardan biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<br \/>\n\u0130xrac &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;lk\u0259mizin potensial\u0131 b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r, daha b&ouml;y&uuml;k ixrac imkanlar\u0131 vard\u0131r. N&ouml;vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259d\u0259f aqrar v\u0259 s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ixracat\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olmaqd\u0131r. Bu, qeyri-neft ixracat\u0131n\u0131n strukturunun diversifikasiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da vacibdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D&uuml;nyada iqtisadi m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rin h\u0259ssas oldu\u011fu indiki \u015f\u0259raitd\u0259 Az\u0259rbaycan &uuml;&ccedil;&uuml;n ixrac\u0131n m&uuml;st\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. Mill\u0259t v\u0259kili V&uuml;qar Bayramov ixrac\u0131n artmas\u0131n\u0131n iqtisadiyyat\u0131n diversifikasiyas\u0131na v\u0259 milli valyutan\u0131n dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131na t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ldquo;vergiler.az&rdquo;\u0131n suallar\u0131n\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-152829","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musahibe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/152829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=152829"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/152829\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=152829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=152829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=152829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}