{"id":147931,"date":"2022-05-08T10:12:06","date_gmt":"2022-05-08T06:12:06","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=147931","title":{"rendered":"8 May Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259r il may\u0131n 8-i b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycanda da talassemiya geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Statistik m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 3500 talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259 var.<\/p>\n<p>Talassemiya irsi ke\u00e7\u0259n qan x\u0259st\u0259liyidir. Valideynl\u0259rd\u0259n u\u015fa\u011fa gen vasit\u0259sil\u0259 ke\u00e7\u0259n a\u011f\u0131r irsi qan x\u0259st\u0259liyi olan talassemiya-genetik defekt n\u0259tic\u0259sind\u0259 hemoqlobin sintezinin pozulmas\u0131 v\u0259 xroniki anemiya il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. Talassemiya hemoqlobin istehsal\u0131 zaman\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 qan h\u00fcceyr\u0259sind\u0259 tap\u0131lan z\u00fclal \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131r. Bu oksigeni a\u011fciy\u0259rl\u0259rd\u0259n b\u00fct\u00fcn b\u0259d\u0259n hiss\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259ql edir v\u0259 qana q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng verir.<\/p>\n<p>Talassemiya erk\u0259n t\u0259zah\u00fcr etdiyi halda u\u015fa\u011f\u0131n fiziki v\u0259 \u0259qli inki\u015faf\u0131n\u0131n l\u0259ngim\u0259sin\u0259, \u00fcz skeletinin kobud d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r kvadrat k\u0259ll\u0259, y\u0259h\u0259rvari burun, di\u015fl\u0259rin yerd\u0259yi\u015fm\u0259si, alt v\u0259 \u00fcst \u00e7\u0259n\u0259l\u0259rin \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259m\u0259si v\u0259 sair\u0259l\u0259ridir. Bel\u0259 u\u015faqlarda bir q\u0259d\u0259r sar\u0131l\u0131q qeyd edilir, onlar tez-tez infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 yoluxurlar<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin 10 fevral 2015-ci il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 talassemiyan\u0131n profilaktikas\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, \u0259hali aras\u0131nda maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015finin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, talassemiya x\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n tibbi k\u00f6m\u0259yin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan \u201cTalassemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 dair 2015\u20132020-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201d t\u0259sdiq olunub.<\/p>\n<p>\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n Birinci vitse-prezidenti, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti Mehriban Xan\u0131m \u018fliyeva h\u0259l\u0259 2005-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda \u201cTalassemiyas\u0131z h\u0259yat namin\u0259\u201d layih\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015flanmas\u0131n\u0131 elan edib.\u00a0\u200bD\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di \u00f6lk\u0259mizd\u0259 talassemiya x\u0259st\u0259liyinin profilaktikas\u0131n\u0131n v\u0259 m\u00fcalic\u0259sinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si yolu il\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259, \u0259lillik v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131ndan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>H\u0259min proqram\u00a0\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 2009-cu ild\u0259\u00a0Bak\u0131da Respublika Talassemiya M\u0259rk\u0259zi istifad\u0259y\u0259 verildi. M\u0259rk\u0259zd\u0259 bu x\u0259st\u0259likd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n pasiyentl\u0259r laz\u0131mi d\u0259rmanlar\u0131 v\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f tibbi k\u00f6m\u0259yi pulsuz \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259, \u00f6lk\u0259 ictimaiyy\u0259ti is\u0259 m\u00fch\u00fcm problem olan qan donorlu\u011funa f\u0259al qo\u015fulma\u011fa ba\u015flad\u0131.\u00a0\u201cTalassemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 dair 2015\u20132020-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dna \u0259sas\u0259n art\u0131q 39 n\u0259f\u0259r\u0259 s\u00fcm\u00fck iliyi transplantasiyas\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rin normal h\u0259yat f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259min olunub, bu x\u0259st\u0259likd\u0259n \u0259lillik v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 azal\u0131b.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r il may\u0131n 8-i b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Talassemiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir.\u00a0 Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycanda da talassemiya geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Statistik m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 3500&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[108],"tags":[],"class_list":["post-147931","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-leykoz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=147931"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147931\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=147931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=147931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=147931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}