{"id":145996,"date":"2022-04-12T23:23:11","date_gmt":"2022-04-12T19:23:11","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=145996","title":{"rendered":"\u0130lham \u018fliyev m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irdi (YEN\u0130L\u018fN\u0130B)<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"

Aprelin 12-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 bu ilin birinci rübünün yekunlar\u0131na h\u0259sr olunan mü\u015favir\u0259 keçirilib.<\/strong><\/p>\n

Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, dövl\u0259timizin ba\u015fç\u0131s\u0131 mü\u015favir\u0259d\u0259 giri\u015f nitqi söyl\u0259yib.<\/span><\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyevin giri\u015f nitqi<\/span><\/p>\n

-\u0130lin üç ay\u0131 arxada qald\u0131. Bu gün biz görülmü\u015f i\u015fl\u0259ri t\u0259hlil ed\u0259c\u0259yik, eyni zamanda, ilin sonuna q\u0259d\u0259r olan planlar haqq\u0131nda dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. Bu ilin üç ay\u0131nda ölk\u0259miz bütün sah\u0259l\u0259rd\u0259 u\u011furla inki\u015faf edib. Biz bu üç ay\u0131n yekunlar\u0131n\u0131 keç\u0259n il \u0259ld\u0259 edilmi\u015f u\u011furlar\u0131n davam\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259liyik.<\/p>\n

Keç\u0259n il ölk\u0259mizin h\u0259yat\u0131nda çox \u0259lam\u0259tdar bir il olmu\u015fdur. Müharib\u0259d\u0259n sonra birinci il olmu\u015fdur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, müharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 dövr üçün keç\u0259n ilin çox böyük \u0259h\u0259miyy\u0259ti olmu\u015fdur. Bizim \u0259sas m\u0259qs\u0259dimiz keç\u0259n il h\u0259m azad edilmi\u015f torpaqlarda b\u0259rpa i\u015fl\u0259rin\u0259 start verm\u0259k idi, eyni zamanda, beyn\u0259lxalq müst\u0259vid\u0259 yeni reall\u0131qlar\u0131 q\u0259bul etdirm\u0259k idi v\u0259 h\u0259r iki istiqam\u0259t üzr\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r göz qaba\u011f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Postmünaqi\u015f\u0259 dövrünün birinci ilinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, qar\u015f\u0131m\u0131zda duran bütün v\u0259zif\u0259l\u0259r icra edilmi\u015fdir. Biz, ilk növb\u0259d\u0259, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla öz t\u0259maslar\u0131m\u0131z\u0131, f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 davam etdirmi\u015fik v\u0259 dünyan\u0131n apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131 yeni reall\u0131qlar\u0131 q\u0259bul etmi\u015fl\u0259r. \u0130lk növb\u0259d\u0259, BMT x\u0259tti il\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bu yax\u0131nlarda beyn\u0259lxalq t\u0259dbir keçirilmi\u015fdir – Az\u0259rbaycan\u0131n BMT-y\u0259 üzvlüyünün 30 illiyin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f t\u0259dbir. Bu, çox \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259 idi. Bu, bir daha onu göst\u0259rdi ki, BMT Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi bütövlüyünü tam tan\u0131yan qurumdur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz BMT-y\u0259 üzv olandan sonra i\u015f\u011falla üzl\u0259\u015fdiyimiz dövrd\u0259 gördük ki, BMT, onun T\u0259hlük\u0259sizlik \u015euras\u0131 \u0259dal\u0259tli q\u0259rarlar q\u0259bul etmi\u015fl\u0259r. \u018ffsuslar olsun ki, bu q\u0259rarlar 30 il\u0259 yax\u0131n bir müdd\u0259td\u0259 ka\u011f\u0131z üz\u0259rind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Ancaq Qaraba\u011f münaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli, Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n birt\u0259r\u0259fli h\u0259lli, eyni zamanda, BMT-nin üz\u0259rind\u0259n bu yükü götürmü\u015f oldu. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bu t\u0259dbirin, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, xüsusi \u0259h\u0259miyy\u0259ti var idi v\u0259 t\u0259sadüfi deyil ki, Erm\u0259nistanda bu, növb\u0259ti panikaya, isterikaya s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n

Dig\u0259r apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlardak\u0131 f\u0259aliyy\u0259timiz d\u0259 u\u011furlu idi. BMT-d\u0259n sonra \u0259n böyük beyn\u0259lxalq t\u0259sisat Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131d\u0131r. Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131na haz\u0131rda Az\u0259rbaycan s\u0259drlik edir v\u0259 bildiyiniz kimi, bütün üzv dövl\u0259tl\u0259rin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 bizim s\u0259drliyimiz bir il daha da uzad\u0131ld\u0131. Bu, biz\u0259 göst\u0259rilmi\u015f böyük etimad\u0131n t\u0259zahürüdür. Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131 Az\u0259rbaycan bu h\u0259r\u0259kata üzv olandan d\u0259rhal sonra keçmi\u015f münaqi\u015f\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259dal\u0259tli mövqe nümayi\u015f etdirmi\u015fdir v\u0259 hesab edir\u0259m ki, müharib\u0259d\u0259n sonra bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259lav\u0259 ön\u0259mli hadis\u0259l\u0259r ba\u015f vermi\u015fdir. Birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131 h\u0259m müharib\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l, i\u015f\u011fal dövründ\u0259, h\u0259m müharib\u0259 dövründ\u0259, h\u0259m müharib\u0259d\u0259n sonra Az\u0259rbaycanla h\u0259mr\u0259y olmu\u015fdur.<\/p>\n

Dig\u0259r böyük beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131d\u0131r. \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 i\u015f\u011fal dövründ\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259dal\u0259tli, bizim mövqeyimizi \u0259ks etdir\u0259n q\u0259rar-q\u0259tnam\u0259l\u0259r q\u0259bul etmi\u015fdir. Bu yax\u0131nlarda \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259ki toplant\u0131da bir daha bir neç\u0259 q\u0259tnam\u0259 – Az\u0259rbaycan mövqeyini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n, o cüml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi-dini abid\u0259l\u0259rinin erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na dair ön\u0259mli q\u0259rar-q\u0259tnam\u0259l\u0259r q\u0259bul etmi\u015fdir v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi azad edilmi\u015f torpaqlara s\u0259f\u0259rl\u0259r etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n

AT\u018fT, hans\u0131 ki, Minsk qrupuna mandat vermi\u015fdir. AT\u018fT d\u0259 yeni reall\u0131qlar\u0131 tam q\u0259bul edib. Bu yax\u0131nlarda AT\u018fT-in f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan s\u0259dri il\u0259 m\u0259nim görü\u015füm olub v\u0259 görü\u015f bir daha onu göst\u0259rdi ki, AT\u018fT d\u0259 yeni reall\u0131qlar\u0131 q\u0259bul edir v\u0259 bu da çox \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259dir. AT\u018fT-in Minsk qrupuna g\u0259ldikd\u0259, müharib\u0259d\u0259n d\u0259rhal sonra Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri Bak\u0131ya g\u0259lmi\u015fdil\u0259r. Bu, onlar\u0131n Az\u0259rbaycana müharib\u0259d\u0259n sonra birinci v\u0259 sonuncu s\u0259f\u0259ri idi v\u0259 o görü\u015fl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259tbuatda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumat var, t\u0259krar etm\u0259k ist\u0259mir\u0259m. Bizim mövqeyimiz h\u0259mi\u015f\u0259 birm\u0259nal\u0131 olub. Biz müzakir\u0259 zaman\u0131 n\u0259yi demi\u015fiks\u0259, r\u0259smi aç\u0131qlamalarda da eyni tezisl\u0259ri, eyni fikirl\u0259ri s\u0259sl\u0259ndirmi\u015fik. Biz bu münaqi\u015f\u0259ni özümüz h\u0259ll etdik. Minsk qrupu \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r 28 il f\u0259aliyy\u0259td\u0259 idi v\u0259 h\u0259ms\u0259dr ölk\u0259l\u0259r bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycana, Erm\u0259nistana b\u0259lk\u0259 d\u0259 yüzl\u0259rl\u0259 s\u0259f\u0259r etmi\u015fl\u0259r. N\u0259tic\u0259 d\u0259 göz qaba\u011f\u0131ndad\u0131r, n\u0259tic\u0259 s\u0131f\u0131r. Bunun s\u0259b\u0259bl\u0259ri d\u0259 Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tin\u0259 m\u0259lumdur. Bu haqda çox dan\u0131\u015fmaq ist\u0259m\u0259zdim. N\u0259tic\u0259 göz qaba\u011f\u0131ndad\u0131r v\u0259 bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, n\u0259tic\u0259 s\u0131f\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan bu münaqi\u015f\u0259ni özü h\u0259ll edib. H\u0259rbi-siyasi yollarla h\u0259ll edib. Minsk qrupuna münaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli üçün verilmi\u015f mandat faktiki olaraq de-yure qüvv\u0259d\u0259 olsa da, de-fakto art\u0131q etibars\u0131z say\u0131la bil\u0259r. Müharib\u0259d\u0259n keç\u0259n dövr \u0259rzind\u0259 – son Rusiya-Ukrayna müharib\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r olan dövr \u0259rzind\u0259 biz bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 öz fikirl\u0259rimizi bildirmi\u015fdik. Bizim xarici i\u015fl\u0259r nazirimiz Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri il\u0259 müxt\u0259lif beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 görü\u015fmü\u015fdür v\u0259 biz deyirdik ki, siz biz\u0259 deyin gör\u0259k, n\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq ist\u0259yirsiniz? Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f münaqi\u015f\u0259si h\u0259ll olunub, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f inzibati \u0259razisi yoxdur v\u0259 olmayacaq. Siz n\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq ist\u0259yirsiniz, deyin, biz d\u0259 bil\u0259k v\u0259 öz fikrimizi bildir\u0259k. Bir ild\u0259n çox müdd\u0259td\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 biz\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir t\u0259klif verilm\u0259mi\u015fdir. \u0130ndiki \u015f\u0259raitd\u0259 is\u0259 Minsk qrupu, onun h\u0259ms\u0259drl\u0259r format\u0131 faktiki olaraq qeyri-funksional v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir. Bunu art\u0131q bu h\u0259ms\u0259dr ölk\u0259l\u0259rin yüks\u0259kv\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259ri bildirirl\u0259r v\u0259 bel\u0259 olan halda, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259r hans\u0131 bir qrup \u015f\u0259klind\u0259 f\u0259aliyy\u0259td\u0259n söhb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z. Hesab edir\u0259m ki, AT\u018fT bir möt\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat kimi öz rolunu oynaya bil\u0259r. Bu yax\u0131nlarda qeyd etdiyim kimi, AT\u018fT-in f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan s\u0259dri il\u0259 görü\u015fl\u0259r \u0259snas\u0131nda m\u0259n bildirmi\u015fdim ki, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin nümay\u0259nd\u0259l\u0259ri, media nümay\u0259nd\u0259l\u0259ri, dig\u0259r ictimai r\u0259y\u0259 nüfuz, y\u0259ni t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r AT\u018fT-in f\u0259aliyy\u0259ti ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259, y\u0259ni ki, bu format ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 görü\u015fl\u0259r keçir\u0259 bil\u0259rl\u0259r ki, Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259ri normalla\u015fs\u0131n. \u0130ndi günd\u0259likd\u0259 duran m\u0259s\u0259l\u0259 budur. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f münaqi\u015f\u0259si h\u0259ll olunub. \u0130ndi m\u0259s\u0259l\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan münasib\u0259tl\u0259rinin normalla\u015fmas\u0131d\u0131r v\u0259 ist\u0259nil\u0259n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat, bu sah\u0259d\u0259 öz töhf\u0259sini ver\u0259 bil\u0259n t\u0259\u015fkilat, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, q\u0259buledil\u0259ndir.<\/p>\n

Eyni zamanda, Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 bizim t\u0259maslar\u0131m\u0131z müharib\u0259d\u0259n sonra daha intensiv xarakter alm\u0131\u015fd\u0131r. Avropa \u0130ttifaq\u0131 da postmünaqi\u015f\u0259 dövrünün reall\u0131qlar\u0131n\u0131 q\u0259bul etmi\u015fdir. Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u015earl Mi\u015felin t\u0259\u015f\u0259bbüsü il\u0259 dekabr v\u0259 aprel aylar\u0131nda üçt\u0259r\u0259fli görü\u015fl\u0259r keçirilmi\u015fdir. Görü\u015fl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat verilmi\u015fdir, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar çox da dan\u0131\u015fmaq ist\u0259mir\u0259m. Ancaq, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259m ekspertl\u0259r, h\u0259m Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259ti gördül\u0259r ki, yekun kommuniked\u0259 “Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f” ad\u0131 yoxdur, bu da t\u0259biidir. Çünki Az\u0259rbaycan buna etiraz etmi\u015fdir v\u0259 “münaqi\u015f\u0259” sözü d\u0259 yoxdur. Bu da t\u0259biidir, çünki münaqi\u015f\u0259 yoxdur. Münaqi\u015f\u0259 h\u0259ll olunub. \u0130ndi is\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan \u0259laq\u0259l\u0259rinin normalla\u015fmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur v\u0259 son aprel görü\u015fünd\u0259 – 6 aprel tarixind\u0259 keçirilmi\u015f görü\u015fd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r müzakir\u0259 edilmi\u015fdir. Bildiyiniz kimi, Az\u0259rbaycan iki ölk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ri normalla\u015fd\u0131rmaq üçün 5 prinsipd\u0259n ibar\u0259t t\u0259klif vermi\u015fdir v\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi d\u0259 bu t\u0259klif\u0259 müsb\u0259t yana\u015fm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 Brüssel görü\u015fün\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131q bu aç\u0131qlamalar verilmi\u015fdir. Brüssel görü\u015fünd\u0259 is\u0259 m\u0259n bunu özüm üçün, sad\u0259c\u0259 olaraq, daha da y\u0259ni, ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq ist\u0259yirdim v\u0259 ayd\u0131nla\u015fd\u0131rd\u0131m ki, Erm\u0259nistan 5 prinsipi q\u0259bul edir. Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi bütövlüyü q\u0259bul edilir v\u0259 Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycana \u0259razi iddias\u0131ndan \u0259l ç\u0259kir. Y\u0259ni, \u0259g\u0259r bu 5 prinsipi q\u0259bul edirs\u0259, – bu, aprel görü\u015fünd\u0259 t\u0259sdiql\u0259ndi, – bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bu 5 prinsipin t\u0259rkib hiss\u0259sidir. Bu, çox müsb\u0259t hald\u0131r v\u0259 hesab edir\u0259m ki, ikit\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259rin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 üçün \u0259sas \u015f\u0259rtdir. Raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131 ki, h\u0259m s\u0259rh\u0259dl\u0259, h\u0259m d\u0259 sülh müqavil\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fçi qruplar\u0131 yarad\u0131ls\u0131n. Bildiyiniz kimi, bu günl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri aras\u0131nda hesab edir\u0259m ki, yax\u0131n tarixd\u0259, b\u0259lk\u0259 d\u0259 son 30 il \u0259rzind\u0259 birinci d\u0259f\u0259 telefon söhb\u0259ti d\u0259 olmu\u015fdur. Biz bunu da müsb\u0259t qiym\u0259tl\u0259ndiririk. Çünki iki ölk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 münasib\u0259tl\u0259ri iki ölk\u0259 h\u0259ll etm\u0259lidir. Buna köm\u0259klik göst\u0259rm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r köm\u0259k göst\u0259rm\u0259lidirl\u0259r. M\u0259n bunu bel\u0259 görür\u0259m, bizim mövqeyimiz bundan ibar\u0259tdir. Hesab edir\u0259m ki, s\u0259rh\u0259din delimitasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 aprelin sonuna q\u0259d\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131lacaq i\u015fçi qruplar, eyni zamanda, sülh müqavil\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131na dair i\u015fçi qruplar tezlikl\u0259 öz i\u015fin\u0259 ba\u015flamal\u0131d\u0131r. Bu proses\u0259 biz çox böyük ümidl\u0259rl\u0259 bax\u0131r\u0131q v\u0259 vaxt itirm\u0259k laz\u0131m deyil. H\u0259r halda, biz bunun t\u0259r\u0259fdar\u0131y\u0131q ki, vaxt itirm\u0259d\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llin\u0259 ba\u015flayaq.<\/p>\n

Bel\u0259likl\u0259, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m, müharib\u0259d\u0259n d\u0259rhal sonra apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z siyas\u0259t, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlardak\u0131 f\u0259aliyy\u0259timiz, ikit\u0259r\u0259fli formatda böyük dövl\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rimiz, eyni zamanda, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda ba\u015f ver\u0259n inki\u015faf v\u0259 hadis\u0259l\u0259r, bax, bu reall\u0131qlara g\u0259tirib ç\u0131xar\u0131b. Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, biz beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla yana\u015f\u0131, qon\u015fu ölk\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259d\u0259 idik. Bütün qon\u015fu ölk\u0259l\u0259r yeni, postmünaqi\u015f\u0259 reall\u0131qlar\u0131n\u0131 q\u0259bul etmi\u015fl\u0259r v\u0259 bu da çox müsb\u0259t hal kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. Eyni zamanda, 3+3 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q format\u0131n\u0131n i\u015f\u0259 dü\u015fm\u0259si d\u0259 bizi sevindirir. Birinci bel\u0259 görü\u015f keçirilmi\u015fdir. Birinci görü\u015fün günd\u0259liyi yox idi. Bu, sad\u0259c\u0259 olaraq, bu format\u0131 yaratmaq üçün bir görü\u015f idi. \u0130kinci görü\u015f üçün günd\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 bizim planlar\u0131m\u0131z var, hans\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r orada müzakir\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ikinci görü\u015f d\u0259 keçirilm\u0259lidir. Y\u0259ni, vaxt itirm\u0259k laz\u0131m deyil. Biz\u0259 bu formatlar, sad\u0259c\u0259 olaraq, görüntü namin\u0259 laz\u0131m deyildir. Bu formatlar \u0259g\u0259r konkret n\u0259tic\u0259 verm\u0259s\u0259, onda onun \u0259h\u0259miyy\u0259ti d\u0259 it\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n

Biz real i\u015fl\u0259rin t\u0259r\u0259fdar\u0131y\u0131q v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bölg\u0259nin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bizim çox ayd\u0131n t\u0259s\u0259vvürümüz var, biz bilirik n\u0259 ist\u0259yirik v\u0259 öz m\u0259qs\u0259dl\u0259rimiz\u0259 bundan sonra da çatmaq üçün bütün imkanlardan istifad\u0259 ed\u0259c\u0259yik. Bax, postmünaqi\u015f\u0259 dövrü il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bundan ibar\u0259tdir v\u0259 bu i\u015fl\u0259rin böyük hiss\u0259si 2021-ci ild\u0259, bir hiss\u0259si is\u0259 bu ilin üç ay\u0131nda görülüb. Bu, biz\u0259 imkan verir ki, \u0259g\u0259r bütün bu günd\u0259lik h\u0259yatda öz \u0259ksini taparsa, bölg\u0259d\u0259, do\u011frudan da C\u0259nubi Qafqazda sülh olacaq, \u0259min-amanl\u0131q olacaq, müharib\u0259 riskl\u0259ri böyük d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalacaq v\u0259 bel\u0259likl\u0259, biz rahat ya\u015faya bil\u0259rik. Az\u0259rbaycan xalq\u0131na xas olan yüks\u0259k xüsusiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq qurub yarada bil\u0259rik. Bunu edirik v\u0259 bu haqda da bu gün dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q.<\/p>\n

Eyni zamanda, \u0259lb\u0259tt\u0259, biz heç vaxt bu i\u015f\u011fal\u0131 unutmamal\u0131y\u0131q, erm\u0259ni v\u0259h\u015filiyini unutmamal\u0131y\u0131q. Eyni zamanda, onu da unutmamal\u0131y\u0131q ki, bu gün Az\u0259rbaycan güclüdür, Erm\u0259nistan z\u0259ifdir. Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin davran\u0131\u015f\u0131 da m\u0259hz bu amill\u0259r\u0259 söyk\u0259nir. Biz real h\u0259yatda ya\u015fay\u0131r\u0131q v\u0259 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n biz\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lm\u0131\u015f etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tini, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131, i\u015f\u011fal\u0131 heç vaxt unutmamal\u0131y\u0131q, az\u0259rbaycanl\u0131lar kimi h\u0259mi\u015f\u0259 bizim yadda\u015f\u0131m\u0131zda olmal\u0131d\u0131r. M\u0259suliyy\u0259tli insanlar kimi h\u0259mi\u015f\u0259 biz h\u0259r \u015fey\u0259 haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n

\u018flb\u0259tt\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 baxd\u0131qda, m\u0259n tam \u0259min\u0259m ki, Az\u0259rbaycan daha da gücl\u0259n\u0259c\u0259k. Bu gün dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri müzakir\u0259 ed\u0259rk\u0259n bir daha Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259ti bunu gör\u0259c\u0259kdir. Erm\u0259nistan\u0131n is\u0259 inki\u015faf\u0131 onun özünd\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq, Erm\u0259nistan\u0131n qon\u015fu ölk\u0259l\u0259r\u0259 olan münasib\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq. Çünki indi h\u0259r k\u0259s\u0259 ayd\u0131nd\u0131r ki, Az\u0259rbaycanla v\u0259 Türkiy\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri normalla\u015fd\u0131rmadan Erm\u0259nistan inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259z v\u0259 onlar\u0131n 30 illik i\u015f\u011falç\u0131l\u0131q siyas\u0259ti onlar\u0131n özl\u0259rin\u0259 baha ba\u015fa g\u0259ldi. Onlar real müst\u0259qil ölk\u0259 olmaq \u015fans\u0131n\u0131 itirmi\u015fl\u0259r. Biz is\u0259 30 il \u0259rzind\u0259, – baxmayaraq ki, torpaqlar\u0131m\u0131z i\u015f\u011fal alt\u0131nda idi, – tam siyasi v\u0259 iqtisadi müst\u0259qilliy\u0259 nail olmu\u015fduq. Ona gör\u0259 bu gün inamla v\u0259 qürurla öz sözümüzü bütün kürsül\u0259rd\u0259 deyirik. Ona gör\u0259 Erm\u0259nistan üçün b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu, son \u015fansd\u0131r. Ya ölk\u0259 inki\u015faf ed\u0259c\u0259k, ya da daha a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259 dü\u015f\u0259c\u0259k. \u0130nki\u015faf üçün d\u0259, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, ilk növb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycan v\u0259 Türkiy\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r beyn\u0259lxalq hüquq norma v\u0259 prinsipl\u0259r \u0259sas\u0131nda normalla\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Qeyd etdiyim kimi, biz heç n\u0259yi unutmam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 unutmayaca\u011f\u0131q. Ona gör\u0259 müharib\u0259d\u0259n d\u0259rhal sonra bütün ba\u015fqa b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r, biz h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi h\u0259rbi sah\u0259y\u0259 d\u0259 fikir vermi\u015fik. Bildirm\u0259liy\u0259m ki, müharib\u0259d\u0259n sonra Türkiy\u0259 v\u0259 \u0130srail \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 yeni, böyük kontraktlar imzaland\u0131. B\u0259zi kontraktlar\u0131n icras\u0131 ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r, b\u0259zi kontraktlar\u0131n icras\u0131 ba\u015fa çatm\u0131\u015fd\u0131r, b\u0259zil\u0259rinin is\u0259 icras\u0131 davam edir.<\/p>\n

Müharib\u0259nin 44 gününün h\u0259r günü d\u0259rind\u0259n t\u0259hlil edildi v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, bu t\u0259hlil biz\u0259 imkan verdi ki, biz g\u0259l\u0259c\u0259k ordu quruculu\u011fumuzu real v\u0259ziyy\u0259t\u0259 \u0259saslanaraq quraq. Bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq yeni silahlar\u0131n, texnikalar\u0131n al\u0131nmas\u0131 da t\u0259\u015fkil edilir. Bununla b\u0259rab\u0259r, müharib\u0259d\u0259n sonra Müdafi\u0259 Nazirliyind\u0259 struktur islahatlar\u0131 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r, struktur d\u0259yi\u015fikliyi edilmi\u015fdir v\u0259 bu, ordumuzu daha da gücl\u0259ndir\u0259c\u0259k, daha da müasirl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k. Müharib\u0259d\u0259n sonra yeni qo\u015fun növü – Komando növü yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 Hadrutda birinci Komando h\u0259rbi bazas\u0131n\u0131n aç\u0131l\u0131\u015f\u0131nda m\u0259n \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak etmi\u015f\u0259m. Bu, çox güclü bir qo\u015fun növüdür. \u018fmin\u0259m ki, haz\u0131rda art\u0131q bu qo\u015fun növü ist\u0259nil\u0259n v\u0259zif\u0259ni icra ed\u0259 bil\u0259r. Biz is\u0259 sad\u0259c\u0259 olaraq, komandolar\u0131n say\u0131n\u0131 ild\u0259n-il\u0259 art\u0131raca\u011f\u0131q. Hesab edir\u0259m ki, onlar\u0131n say\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat verm\u0259k yersizdir, ancaq h\u0259r k\u0259s bilm\u0259lidir ki, minl\u0259rl\u0259 tam haz\u0131rl\u0131ql\u0131 döyü\u015fçü art\u0131q haz\u0131rlan\u0131b v\u0259 haz\u0131rlanacaq.<\/p>\n

Bununla paralel olaraq, \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259sind\u0259 xüsusi q\u0259hr\u0259manl\u0131q göst\u0259rmi\u015f Xüsusi T\u0259yinatl\u0131 Qüvv\u0259l\u0259rin \u015f\u0259xsi hey\u0259tinin say\u0131 art\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 art\u0131r\u0131lacaq. H\u0259rbi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli üçün n\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259sait laz\u0131md\u0131rsa, o q\u0259d\u0259r d\u0259 v\u0259sait ayr\u0131lacaq v\u0259 ayr\u0131l\u0131r. Erm\u0259nistanda is\u0259 tam bu, f\u0259rqlidir. Erm\u0259nistanda xaricd\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131, yaxud da qaytar\u0131lmayan kreditl\u0259r ayr\u0131larsa, onlar o q\u0259d\u0259r d\u0259 x\u0259rcl\u0259y\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 m\u0259n ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Hesab edir\u0259m ki, bölg\u0259d\u0259 sülhün b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131 üçün Erm\u0259nistan\u0131n silahlanmas\u0131na son qoyulmal\u0131d\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n özünün silah alma\u011fa pulu yoxdur, heç vaxt da olmay\u0131b. \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259sind\u0259 biz Erm\u0259nistan\u0131n haradasa 4-5 milyard dollarl\u0131q d\u0259y\u0259rind\u0259 h\u0259rbi texnikas\u0131n\u0131 m\u0259hv etmi\u015fik. Bu texnikan\u0131n bir hiss\u0259si q\u0259nim\u0259t kimi götürülüb, biz ondan istifad\u0259 edirik. Bir hiss\u0259si is\u0259 H\u0259rbi Q\u0259nim\u0259tl\u0259r Park\u0131nda nümayi\u015f etdirilir. Sual olunur: Kas\u0131b ölk\u0259d\u0259 bu q\u0259d\u0259r pul haradand\u0131r? Bu kreditl\u0259r haradand\u0131r? Bu kreditl\u0259rin sonra pulu qaytar\u0131l\u0131bm\u0131, qaytar\u0131lmay\u0131bm\u0131? Yoxsa silinib? \u018fg\u0259r o kreditl\u0259r verilm\u0259s\u0259ydi, m\u0259n tam \u0259min\u0259m ki, \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259sin\u0259 ehtiyac qalmazd\u0131. Erm\u0259nistan özü g\u0259lib boynunu büküb raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259l\u0259rdi, nec\u0259 ki, kapitulyasiya akt\u0131n\u0131 imzalad\u0131, bütün \u015f\u0259rtl\u0259rimizi q\u0259bul etdi v\u0259 müharib\u0259d\u0259n sonra da nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, tam ba\u015fqa mövqe s\u0259rgil\u0259yir. Ona gör\u0259 \u0259g\u0259r yenid\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n silahlanmas\u0131na pul ayr\u0131lacaqsa, biz bunu qeyri-dost add\u0131m kimi qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259yik v\u0259 öz add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 buna uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 ataca\u011f\u0131q.<\/p>\n

Biz is\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, öz hesab\u0131m\u0131za ya\u015fayan ölk\u0259 kimi bundan sonra ordu quruculu\u011funa, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m, n\u0259 q\u0259d\u0259r pul laz\u0131md\u0131rsa, o q\u0259d\u0259r d\u0259 ay\u0131raca\u011f\u0131q.<\/p>\n

Postmünaqi\u015f\u0259 dövründ\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, biz bütün bizim iqtisadiyyatla ba\u011fl\u0131, \u0259razil\u0259rin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 ölçüb-biçilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 atm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259 göz qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Az\u0259rbaycanda postmünaqi\u015f\u0259 dövrü il\u0259 ba\u011fl\u0131 bütün planlar yerin\u0259 yetirilir. Qeyd etdiyim kimi, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t h\u0259m siyasi nöqteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n bu reall\u0131qlar\u0131 q\u0259bul edib, eyni zamanda, biz\u0259 olan maraq daha da art\u0131b – h\u0259m hörm\u0259t, h\u0259m maraq. Bu mara\u011f\u0131 biz böyük investisiya layih\u0259l\u0259rind\u0259 görürük. T\u0259kc\u0259 bu ilin üç ay\u0131nda iki böyük investisiya layih\u0259sin\u0259 start verildi – b\u0259rpaolunan enerji üzr\u0259 iki elektrik stansiyas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li qoyuldu. 470 meqavat gücünd\u0259 olan stansiyalar xarici investorlar t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa edilir v\u0259 g\u0259l\u0259n il istismara veril\u0259c\u0259k. Bel\u0259likl\u0259, böyük h\u0259cmd\u0259 t\u0259bii qaza q\u0259na\u0259t edib öz ixrac imkanlar\u0131m\u0131z\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rik. Eyni zamanda, bu, dig\u0259r investorlar üçün d\u0259 hesab edir\u0259m ki, çox ön\u0259mli bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. Haz\u0131rda h\u0259m apar\u0131lan islahatlar, h\u0259m \u015f\u0259ffafl\u0131q, h\u0259m kadr islahatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259, eyni zamanda, \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259sind\u0259ki Q\u0259l\u0259b\u0259miz n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana çox böyük maraq var. \u0130\u015f görm\u0259k, biznes \u0259laq\u0259l\u0259ri qurmaq müraci\u0259tl\u0259ri kifay\u0259t q\u0259d\u0259r çoxdur. Bu gün dünya miqyas\u0131nda Az\u0259rbaycan nadir ölk\u0259l\u0259rd\u0259ndir ki, bu q\u0259d\u0259r mara\u011f\u0131 özün\u0259 c\u0259lb ed\u0259 bilib.<\/p>\n

Bizim iqtisadi göst\u0259ricil\u0259rimiz d\u0259 çox müsb\u0259tdir. Birinci rübün yekunlar\u0131, bu r\u0259q\u0259ml\u0259r faktiki olaraq heç bir \u015f\u0259rh\u0259 ehtiyac qoymur. Ümumi daxili m\u0259hsul 6,8 faiz art\u0131b. Haz\u0131rda dünya, \u0259g\u0259r bel\u0259 dem\u0259k mümkündürs\u0259, postpandemiya dövrün\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 “postpandemiya” sözünü i\u015fl\u0259tm\u0259k bir q\u0259d\u0259r tezdir. Amma h\u0259r halda, dünyadak\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycandak\u0131 indiki v\u0259ziyy\u0259t buna i\u015far\u0259 verir. Ona gör\u0259 6,8 faiz artan iqtisadiyyat\u0131m\u0131z hesab edir\u0259m ki, böyük nailiyy\u0259t say\u0131la bil\u0259r. Qeyri-neft sektorunda is\u0259 bu, daha da yüks\u0259k r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 ölçülür. Qeyri-neft iqtisadiyyat\u0131m\u0131z 10 faizd\u0259n çox art\u0131b. S\u0259naye istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 art\u0131m t\u0259xmin\u0259n 4 faizdir, ancaq qeyri-neft s\u0259naye istehsal\u0131nda 18 faizd\u0259n çoxdur. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r özlüyünd\u0259 dediyim sözl\u0259rin t\u0259sdiqidir. Çünki iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, neft-qaz sektorundan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n azald\u0131lmas\u0131, h\u0259m ümumi daxili m\u0259hsuldak\u0131 pay\u0131n\u0131n, h\u0259m ixracdak\u0131 pay\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 dü\u015fm\u0259si – bütün bunlar reall\u0131qlard\u0131r.<\/p>\n

Xarici ticar\u0259t dövriyy\u0259miz 60 faizd\u0259n çox art\u0131b. \u0130xrac\u0131m\u0131z t\u0259xmin\u0259n iki d\u0259f\u0259 art\u0131b. \u018flb\u0259tt\u0259, burada neftin artan qiym\u0259tl\u0259ri d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ancaq qeyri-neft ixrac\u0131m\u0131z da kifay\u0259t q\u0259d\u0259r art\u0131b – 45 faiz. Bu da m\u0259hz apar\u0131lan islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259dir. M\u0259n ba\u015fqa ölk\u0259l\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 heç vaxt müqayis\u0259 etm\u0259mi\u015f\u0259m. Amma inanm\u0131ram ki, bir çox ölk\u0259l\u0259rd\u0259 buna ox\u015far statistika olsun. \u018flb\u0259tt\u0259, xarici ticar\u0259t dövriyy\u0259miz art\u0131b v\u0259 xarici dövl\u0259t borcumuz azal\u0131b. \u018fg\u0259r keç\u0259n ilin aprel ay\u0131 il\u0259 müqayis\u0259 ets\u0259k, gör\u0259rik ki, keç\u0259n ilin aprelind\u0259 xarici dövl\u0259t borcumuz ümumi daxili m\u0259hsulun 18 faizini t\u0259\u015fkil edirdi, haz\u0131rda c\u0259mi 12,5 faizini t\u0259\u015fkil edir. Y\u0259ni, biz bir il \u0259rzind\u0259 xarici borcu t\u0259qrib\u0259n 600 milyon dollardan çox bir s\u0259viyy\u0259d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 sala bilmi\u015fik. Bu da xarici borcun idar\u0259 edilm\u0259si strategiyas\u0131n\u0131n icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 mümkün olmu\u015fdur. M\u0259n vaxtil\u0259 qar\u015f\u0131ya v\u0259zif\u0259 qoymu\u015fdum ki, biz kreditl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na çox böyük ehtiyatla yana\u015fmal\u0131y\u0131q. Eyni zamanda, dövl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259ri hans\u0131lar ki, vaxtil\u0259 heç kimd\u0259n soru\u015fmadan özba\u015f\u0131na müxt\u0259lif kreditl\u0259r götürürdül\u0259r. Sonra da bu kreditl\u0259ri qaytara bilm\u0259y\u0259nd\u0259 bu öd\u0259ni\u015f dövl\u0259tin üz\u0259rin\u0259 dü\u015fürdü. Eyni zamanda, çox qeyri-\u015f\u0259ffaf m\u0259nz\u0259r\u0259 mü\u015fahid\u0259 olunurdu. Buna da son qoyuldu. \u0130ndi heç bir dövl\u0259t qurumu hökum\u0259tin icaz\u0259si olmadan bir manat kredit götür\u0259 bilm\u0259z. H\u0259r götürül\u0259n kredit d\u0259 hökum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nir v\u0259 kreditl\u0259ri biz ancaq vacib olan layih\u0259l\u0259r\u0259 c\u0259lb etm\u0259liyik, yüks\u0259k texnoloji komponenti olan layih\u0259l\u0259r\u0259, eyni zamanda, azad edilmi\u015f torpaqlarda h\u0259yata keçiril\u0259n layih\u0259l\u0259r\u0259. Dig\u0259r layih\u0259l\u0259r\u0259 kreditl\u0259rin verilm\u0259sin\u0259 ehtiyac yoxdur. M\u0259hz buna gör\u0259 biz xarici dövl\u0259t borcumuzu h\u0259m mütl\u0259q r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259, h\u0259m ümumi daxili m\u0259hsula nisb\u0259td\u0259 azaltm\u0131\u015f\u0131q. T\u0259bii ki, ümumi daxili m\u0259hsul da art\u0131b v\u0259 h\u0259l\u0259 ki, m\u0259n r\u0259q\u0259m s\u0259sl\u0259ndirm\u0259k ist\u0259mir\u0259m. Amma hesab edir\u0259m ki, \u0259g\u0259r biz bu templ\u0259rl\u0259 inki\u015faf\u0131 davam ets\u0259k, ilin sonuna q\u0259d\u0259r çox \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir art\u0131m olacaqd\u0131r. Xarici ticar\u0259tin balans\u0131 da çox müsb\u0259tdir, müsb\u0259t saldo c\u0259mi üç ayda 5 milyard dollardan çoxdur. Y\u0259ni, bu, çox böyük r\u0259q\u0259mdir. Müt\u0259x\u0259ssisl\u0259r onu da bilirl\u0259r ki, dünyan\u0131n \u0259ks\u0259r ölk\u0259l\u0259rind\u0259 saldo m\u0259nfidir. Ölk\u0259l\u0259r daha çox idxal edir, n\u0259inki ixrac edir. Az\u0259rbaycanda is\u0259 t\u0259kc\u0259 üç ayda 5,1 milyard dollar g\u0259lir – bizim ixrac\u0131m\u0131z idxal\u0131 üst\u0259l\u0259yir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, ilin sonuna q\u0259d\u0259r \u0259min\u0259m bu r\u0259q\u0259m daha da artacaq. H\u0259m makroiqtisadi sabitliy\u0259 bunun \u0259v\u0259zolunmaz t\u0259siri var, eyni zamanda, valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131n artmas\u0131 da göz qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Üç ayda da valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z art\u0131b. Ona gör\u0259, bütün bu göst\u0259ricil\u0259rl\u0259 biz haql\u0131 olaraq f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rik. Amma o dem\u0259k deyil ki, biz bu nailiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259liyik. Yox. \u0130ndi dünyada prosesl\u0259r m\u0259nfi istiqam\u0259td\u0259 gedir. Toqqu\u015fmalar, müharib\u0259l\u0259r alovlan\u0131r v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 sabitliyin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 müxt\u0259lif fikirl\u0259r var. Dünyada \u0259rzaq q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ola bil\u0259r, \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259ri qalx\u0131r. Biz bu gün bu haqda da dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, biz bütün bu nailiyy\u0259tl\u0259ri öz z\u0259hm\u0259timiz hesab\u0131na qazanm\u0131\u015f\u0131q. Heç kimd\u0259n bir manat d\u0259st\u0259k almam\u0131\u015f\u0131q. Azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131 da yüz faiz öz gücümüz\u0259 b\u0259rpa edirik. B\u0259li, xarici \u015firk\u0259tl\u0259ri d\u0259v\u0259t etmi\u015fik. Onlar orada podratç\u0131 kimi i\u015fl\u0259yir. Amma bu gün\u0259 q\u0259d\u0259r heç kimd\u0259n bir manat almam\u0131\u015f\u0131q. Ancaq öz gücümüz\u0259, öz istedad\u0131m\u0131za güv\u0259nirik. Bunu m\u0259n xüsusil\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Çünki ad\u0259t\u0259n bel\u0259 qanl\u0131 müharib\u0259l\u0259rd\u0259n, bel\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131lardan sonra, – Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda da\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n dünyada b\u0259nz\u0259ri yoxdur, heç \u0130kinci Dünya müharib\u0259sind\u0259 bu q\u0259d\u0259r da\u011f\u0131nt\u0131lar olmam\u0131\u015fd\u0131, – donor konfranslar\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131r v\u0259 b\u0259rpa plan\u0131 icra edilir. \u0130ndi yen\u0259 d\u0259 \u0130kinci Dünya müharib\u0259sinin tarixç\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq kifay\u0259tdir. O vaxt Mar\u015fal plan\u0131 t\u0259tbiq edilmi\u015fdir. \u018fg\u0259r Amerika Avropan\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k üçün bu plan\u0131 t\u0259tbiq etm\u0259s\u0259ydi, Avropa öz gücün\u0259 öz potensial\u0131n\u0131 b\u0259lk\u0259 d\u0259 50 il\u0259 b\u0259rpa ed\u0259 bil\u0259rdi. Dig\u0259r münaqi\u015f\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 beyn\u0259lxalq fondlar maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 göst\u0259rirl\u0259r. Biz\u0259 is\u0259 heç kim heç bir yard\u0131m göst\u0259rmir, n\u0259 i\u015f\u011fal dövründ\u0259, n\u0259 d\u0259 sonra. H\u0259tta ölk\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti i\u015f\u011fal\u0131 i\u015f\u011fal kimi adland\u0131rmaq ist\u0259mirdil\u0259r. M\u0259nim yad\u0131mdad\u0131r, i\u015f\u011fal dövründ\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlardak\u0131 f\u0259aliyy\u0259timiz, eyni zamanda, ikit\u0259r\u0259fli formatda apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z dan\u0131\u015f\u0131qlar \u0259snas\u0131nda biz güc-b\u0259la il\u0259, zorla ölk\u0259mizin \u0259razi bütövlüyü prinsipini o b\u0259yannam\u0259l\u0259r\u0259 sald\u0131r\u0131rd\u0131q. Bir çoxlar\u0131 imtina edirdi. Halbuki bu, gün kimi ayd\u0131n idi, kim i\u015f\u011falç\u0131d\u0131r, kim i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalan ölk\u0259dir. \u0130kili standartlar, \u0259dal\u0259tsizlik, bax, budur. Biz bunu bu gün d\u0259 görürük, Rusiya-Ukrayna müharib\u0259sind\u0259 görürük. Vaxtil\u0259 biz torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 i\u015f\u011faldan azad ed\u0259nd\u0259 v\u0259 m\u0259\u015fhur “Bayraktar” dronlardan istifad\u0259 ed\u0259nd\u0259 xarici ekspertl\u0259r v\u0259 m\u0259tbuat bunu ölüm silah\u0131 kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verirdi. \u0130ndi is\u0259 Rusiya-Ukrayna müharib\u0259sind\u0259 bunu m\u0259l\u0259k adland\u0131r\u0131rlar. F\u0259rq budur, ikili standartlar budur, biz\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259dal\u0259tsizlik budur. Bu, reall\u0131qd\u0131r. Biz is\u0259 öz gücümüzl\u0259 yeni reall\u0131q yaratm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 yarad\u0131r\u0131q. Ona gör\u0259 bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, m\u0259n h\u0259l\u0259 d\u0259 ümid edir\u0259m, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, böyük fondlar, xeyriyy\u0259çilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan beyn\u0259lxalq qeyri-hökum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 bir n\u0259z\u0259r yetir\u0259c\u0259kl\u0259r. A\u011fdam Qafqaz\u0131n Xirosimas\u0131d\u0131r. Bunu m\u0259n yox, beyn\u0259lxalq müt\u0259x\u0259ssisl\u0259r deyir. A\u011fdam kimi bütün \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yerl\u0259-yeksan edilib. Biz heç kimd\u0259n bir manat almam\u0131\u015f\u0131q. Ancaq bu \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259 bar\u0131\u015fmaq da olmaz. M\u0259n hesab edir\u0259m ki, bizim qurumlar\u0131m\u0131z, hökum\u0259t, Prezident Administrasiyas\u0131, nazirlikl\u0259r, h\u0259r\u0259 öz x\u0259tti il\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u0259r\u0259k ciddi f\u0259aliyy\u0259t göst\u0259rsin. Yard\u0131m göst\u0259rm\u0259k ist\u0259mirl\u0259rs\u0259, desinl\u0259r ki, biz siz\u0259 yard\u0131m etm\u0259y\u0259c\u0259yik. Biz d\u0259 i\u015fimizi bil\u0259k. Y\u0259ni, müharib\u0259d\u0259n t\u0259xmin\u0259n bir il yar\u0131m keçibdir. Bir fond bel\u0259 biz\u0259 heç bir yard\u0131m göst\u0259rm\u0259yib. Minalar\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 – müharib\u0259d\u0259n sonra 200-d\u0259n çox insan ya h\u0259lak olub, ya da ki, a\u011f\u0131r yaralan\u0131b. Dünyada bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan o q\u0259d\u0259r fondlar var, QHT-l\u0259r var. N\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldurlar? G\u0259lsinl\u0259r, köm\u0259k göst\u0259rsinl\u0259r. Bizim fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n gücümüz çatm\u0131r. Biz n\u0259 laz\u0131md\u0131rsa, alm\u0131\u015f\u0131q. Ma\u015f\u0131n, mexanizm alm\u0131\u015f\u0131q, texnika alm\u0131\u015f\u0131q, h\u0259tta dronlar alm\u0131\u015f\u0131q ki, o minalarla çirkl\u0259nmi\u015f yerl\u0259ri t\u0259sbit edir. Ancaq bizd\u0259 müt\u0259x\u0259ssis çat\u0131\u015fm\u0131r, bizd\u0259 i\u015fçi qüvv\u0259 çat\u0131\u015fm\u0131r. Ona gör\u0259, heç olmasa, bu sah\u0259d\u0259 biz\u0259 köm\u0259k göst\u0259rsinl\u0259r. Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, biz onsuz da öz gücümüzl\u0259 h\u0259r \u015feyi b\u0259rpa ed\u0259c\u0259yik. M\u0259n demi\u015f\u0259m, Qaraba\u011f\u0131 da, Z\u0259ng\u0259zuru da nümun\u0259vi bir bölg\u0259 kimi quraca\u011f\u0131q. Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 orada rahat, firavan ya\u015fayacaqlar. Dünya üçün d\u0259 bir nümun\u0259 olacaq. Ancaq m\u0259nim sözüm beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarad\u0131r. \u0130nsan hüquqlar\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar, \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rini r\u0259hb\u0259r tutanlar heç olmasa, Az\u0259rbaycana da diqq\u0259t yetirsinl\u0259r v\u0259 ikili standartlardan k\u0259nar olsunlar. Bir sözl\u0259, bu m\u0259nz\u0259r\u0259 h\u0259r \u015feyi nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, göst\u0259rir. Bu ilin üç ay\u0131nda \u0259ld\u0259 edilmi\u015f iqtisadi nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259min\u0259m ki, ilin sonuna q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k. Çünki biz görürük ki, buna nail olmaq üçün imkanlar var. Bel\u0259likl\u0259, biz bu ili d\u0259 u\u011furla ba\u015fa vuraca\u011f\u0131q.<\/p>\n

\u0130ndi is\u0259 b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259n m\u0259lumat dinl\u0259m\u0259k ist\u0259rdim. Birincisi, indi ilin üç ay\u0131 arxada qald\u0131, büdc\u0259nin icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t n\u0259 yerd\u0259dir, maliyy\u0259 naziri m\u0259lumat versin.<\/p>\n

Maliyy\u0259 naziri Samir \u015e\u0259rifov:<\/span> Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, hörm\u0259tli mü\u015favir\u0259 i\u015ftirakç\u0131lar\u0131.<\/p>\n

2022-ci ilin birinci rübünün n\u0259tic\u0259l\u0259ri 2021-ci il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi nailiyy\u0259tl\u0259rin davam etdirilm\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Öt\u0259n ilin sosial-iqtisadi yekunlar\u0131 göst\u0259rmi\u015fdi ki, V\u0259t\u0259n müharib\u0259sind\u0259 böyük Q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n sonra Az\u0259rbaycan çox tez bir zaman k\u0259siyind\u0259 öz qüvv\u0259l\u0259rini s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259r\u0259k iqtisadiyyatda böyük ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail olmu\u015fdur. Bel\u0259 ki, öt\u0259n ilin ümumi daxili m\u0259hsulu üzr\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan art\u0131m art\u0131qlamas\u0131 il\u0259 icra edilmi\u015fdir, y\u0259ni, 2,2 faiz art\u0131q, 3,4 faizin \u0259v\u0259zin\u0259 5,6 faiz. Bu ild\u0259 d\u0259 biz bu tendensiyan\u0131n davam\u0131n\u0131 görürük. H\u0259min bu müsb\u0259t meyill\u0259r dövl\u0259t büdc\u0259sinin cari ilin birinci rübünd\u0259ki göst\u0259ricil\u0259rind\u0259 d\u0259 özünü büruz\u0259 vermi\u015fdir. Birinci rübd\u0259 dövl\u0259t büdc\u0259sinin g\u0259lirl\u0259ri proqnoza qar\u015f\u0131 6,3 faiz v\u0259 yaxud 418 milyon manat art\u0131qlamas\u0131 il\u0259 icra olunmu\u015fdur v\u0259 dövl\u0259t büdc\u0259sinin g\u0259liri 7 milyard 10 milyon manat t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<\/p>\n

Onu da qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, daxilolmalar üzr\u0259 proqnoz göst\u0259ricil\u0259ri Dövl\u0259t Vergi Xidm\u0259ti üzr\u0259 539 milyon manat v\u0259 yaxud 23,8 faiz, Dövl\u0259t Gömrük Komit\u0259si x\u0259tti il\u0259 is\u0259 236 milyon manat v\u0259 yaxud 23,7 faiz üst\u0259l\u0259m\u0259kl\u0259 icra edilmi\u015fdir. Sosial s\u0131\u011forta haqlar\u0131 üzr\u0259 is\u0259 961 milyon manat proqnoza qar\u015f\u0131 1 milyard 41 milyon manat icra t\u0259min edilmi\u015fdi. Qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, Dövl\u0259t Vergi Xidm\u0259ti üzr\u0259 proqnozlar\u0131n art\u0131qlamas\u0131 il\u0259 icra edilm\u0259sinin böyük hiss\u0259si, y\u0259ni, 90 faiz\u0259 yax\u0131n hiss\u0259si qeyri-neft sektoru üzr\u0259 g\u0259lirl\u0259rin artmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ümumiyy\u0259tl\u0259, qeyri-neft sektorundan g\u0259lirl\u0259r birinci rübd\u0259 80 faizd\u0259n yuxar\u0131, ümumi daxilolmalar\u0131n, vergi üzr\u0259 ümumi daxilolmalar\u0131n 80 faizd\u0259n yuxar\u0131 hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Dövl\u0259t Neft Fondunun dövl\u0259t büdc\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan transfertl\u0259ri 3 milyard 180 milyon manata qar\u015f\u0131 2 milyard 757 milyon manat icra olunmu\u015fdur, y\u0259ni, 423 milyon manat az. Bu da onunla ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, dövl\u0259t büdc\u0259sinin icra göst\u0259ricil\u0259ri olduqca yüks\u0259k idi.<\/p>\n

Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, onu da qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, birinci rüb üzr\u0259 büdc\u0259nin x\u0259rcl\u0259rinin icras\u0131 ad\u0259t\u0259n o q\u0259d\u0259r yüks\u0259k olmur. Amma cari ild\u0259 bu, 99 faiz olmu\u015fdur. H\u0259tta bel\u0259 bir yüks\u0259k icra s\u0259viyy\u0259si \u015f\u0259raitind\u0259 dövl\u0259t büdc\u0259sinin g\u0259lirl\u0259rinin bir t\u0259r\u0259fd\u0259n fiskal orqanlar t\u0259r\u0259find\u0259n art\u0131qlamas\u0131 il\u0259 yerin\u0259 yetirilm\u0259si, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 Dövl\u0259t Neft Fondundan 423 milyon manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 v\u0259saitin al\u0131nmamas\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 dövl\u0259t büdc\u0259sinin profisiti 1 milyard 380 milyon manat t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Bu, olduqca göz\u0259l bir göst\u0259ricidir. Dövl\u0259t büdc\u0259sinin x\u0259rcl\u0259ri, qeyd etdiyim kimi, h\u0259min dövr üzr\u0259 5 milyard 630 milyon manat v\u0259 yaxud 99 faiz icra edilmi\u015fdir. \u018fsas dövl\u0259t v\u0259zif\u0259l\u0259ri, dövl\u0259tin büdc\u0259d\u0259n maliyy\u0259 yard\u0131mlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r proqramlar\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si tam t\u0259min olunmu\u015fdur v\u0259 dövl\u0259t büdc\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n x\u0259zin\u0259darl\u0131q orqanlar\u0131na t\u0259qdim etdiyi büdc\u0259 sifari\u015fl\u0259ri tam icras\u0131n\u0131 tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n

Qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, Qaraba\u011f\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 proqram\u0131n\u0131n icras\u0131 üçün dövl\u0259t büdc\u0259sind\u0259n ayr\u0131lm\u0131\u015f v\u0259sait 2,2 milyard manatd\u0131r, birinci rüb \u0259rzind\u0259 346 milyon manat, yaxud 16 faiz\u0259 yax\u0131n hiss\u0259si art\u0131q icra olunmu\u015fdur. Dövl\u0259t \u0259sasl\u0131 v\u0259sait qoyulu\u015fu proqram\u0131n\u0131n icras\u0131 da t\u0259xmin\u0259n eyni faiz nisb\u0259tind\u0259 t\u0259min edilmi\u015fdir. Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, Sizin tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131z\u0131n icras\u0131 t\u0259min olunmu\u015fdur.<\/p>\n

\u018frzaq t\u0259hlük\u0259sizliyi proqram\u0131 ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259, \u0259sas\u0259n d\u0259 dünyadak\u0131 \u0259rzaq probleml\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar cari ilin birinci rübünd\u0259 220 milyon manat v\u0259sait ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu da k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 sah\u0259sin\u0259 mü\u0259yy\u0259n \u0259kin subsidiyalar\u0131n\u0131n verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Büdc\u0259nin icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bu q\u0259d\u0259r.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/span> Ayd\u0131nd\u0131r. \u0130ndi xarici dövl\u0259t borcumuzun g\u0259l\u0259c\u0259k parametri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat verin. Çünki m\u0259n qeyd etdim ki, strategiya var v\u0259 u\u011furla icra edilir. 12,5 faiz o r\u0259q\u0259mdir ki, h\u0259r bir ölk\u0259 bu r\u0259q\u0259ml\u0259 f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259r. Amma bilirsiniz, m\u0259n bir neç\u0259 il bundan \u0259vv\u0259l v\u0259zif\u0259 qoymu\u015fdum ki, xarici dövl\u0259t borcumuz ümumi daxili m\u0259hsulumuzun 10 faizind\u0259n çox olmas\u0131n. Y\u0259ni, biz buna yax\u0131nla\u015f\u0131r\u0131q. Bununla paralel olaraq, biz, \u0259lb\u0259tt\u0259, kreditl\u0259r d\u0259 götürm\u0259liyik, bundan tam imtina etm\u0259m\u0259liyik. Ona gör\u0259, builki v\u0259ziyy\u0259t haqq\u0131nda m\u0259lumat verin. Bu il dövl\u0259t büdc\u0259sind\u0259 xarici borcun qaytar\u0131lmas\u0131na n\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259sait n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur, t\u0259xmin\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r kredit al\u0131nacaq v\u0259 növb\u0259ti ill\u0259r üçün strategiyan\u0131n q\u0131samüdd\u0259tli parametrl\u0259ri n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olacaq? Bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verin.<\/p>\n

Samir \u015e\u0259rifov:<\/span> Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, Sizin 2018-ci il 24 avqust tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131zla t\u0259sdiq edilmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda dövl\u0259t borcunun idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 dair orta v\u0259 uzun müdd\u0259t üçün strategiyan\u0131n icras\u0131 davam etdirilm\u0259kd\u0259dir. Xarici dövl\u0259t borcunun ümumi daxili m\u0259hsula nisb\u0259tinin 10 faiz\u0259 çatd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 Sizin qar\u015f\u0131m\u0131zda qoydu\u011funuz i\u015fl\u0259r davam etdirilir. Bu istiqam\u0259td\u0259 vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 ümumi dövl\u0259t borcunun, y\u0259ni, xarici v\u0259 daxili dövl\u0259t borcundan ibar\u0259t olan dövl\u0259t borcunda xarici valyutada ifad\u0259 edilmi\u015f borcun m\u0259hz Siz dediyiniz h\u0259min istiqam\u0259t n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla t\u0259dric\u0259n azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 eyni zamanda, daxili dövl\u0259t borcunun xüsusi ç\u0259kisinin borc portfelind\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r görülür. Strategiya q\u0259bul edil\u0259n zaman h\u0259min nisb\u0259t 94 faiz idi, y\u0259ni, 94 faiz xarici dövl\u0259t borcunun pay\u0131na dü\u015fürdü. Haz\u0131rda is\u0259 bu, 82 faiz\u0259 endirilmi\u015fdir. Bu da onunla ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, daxili borcun xüsusi ç\u0259kisi artm\u0131\u015fd\u0131r. Daxili dövl\u0259t borcunun, y\u0259ni, daxili maliyy\u0259 bazarlar\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si üçün biz bazara daha çox dövl\u0259t qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar\u0131, dövl\u0259t istiqrazlar\u0131n\u0131 t\u0259klif edirik v\u0259 strategiyan\u0131n q\u0259bul edildiyi müdd\u0259t \u0259rzind\u0259 h\u0259min borc bazarda 3,2 faiz artm\u0131\u015fd\u0131r. Haz\u0131rda 2,5 milyard manat t\u0259\u015fkil edir v\u0259 proqram davam etdirilm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n

\u015eübh\u0259siz ki, dövl\u0259t büdc\u0259sinin icras\u0131n\u0131n göst\u0259ricil\u0259ri yax\u015f\u0131 olduqda, y\u0259ni, fiskal orqanlar profisitl\u0259 t\u0259min etdikd\u0259 büdc\u0259 k\u0259siri yaranm\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 biz bir o q\u0259d\u0259r daxili borcu buraxm\u0131r\u0131q. Amma bu proqram davam etdiril\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n

Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, Sizin bu yax\u0131nlarda imzalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z S\u0259r\u0259ncama \u0259sas\u0259n, ümumi dövl\u0259t borcunun ortamüdd\u0259tli dövrd\u0259 ÜDM-in 20 faizi s\u0259viyy\u0259sind\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131, xarici dövl\u0259t borcunun ortamüdd\u0259tli dövrd\u0259 15 v\u0259 uzunmüdd\u0259tli dövrd\u0259 10 faiz\u0259 endirilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n

Bu gün vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 bizim borclanma strategiyam\u0131zd\u0131r – biz n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259lav\u0259 borc götür\u0259c\u0259yik. Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, eyni zamanda, Sizin bu yax\u0131nlarda imzalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z S\u0259r\u0259ncamla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n büdc\u0259 qaydas\u0131 üzr\u0259 mü\u0259yy\u0259n göst\u0259ricil\u0259rin, ilk növb\u0259d\u0259, qeyri-neft baza k\u0259siri üzr\u0259 nisb\u0259tl\u0259rinin t\u0259sdiq edilm\u0259si bizim üçün mü\u0259yy\u0259n ç\u0259rçiv\u0259ni formala\u015fd\u0131r\u0131r. H\u0259min ç\u0259rçiv\u0259 \u0259sas\u0131nda ümumi borclanma növb\u0259ti üç il üçün 4,3 milyard manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Y\u0259ni, buraya borcun yenid\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si daxil edilmir. Biz borcun yenid\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sini d\u0259 daxil ets\u0259k, söhb\u0259t 8,3 milyard manat h\u0259cmind\u0259 borcun c\u0259lb edilm\u0259sind\u0259n gedir. Yeni c\u0259lb edil\u0259c\u0259k borcun 1,3 milyard manatl\u0131q hiss\u0259sini bu gün\u0259d\u0259k imzalanm\u0131\u015f kreditl\u0259r üzr\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259yimiz v\u0259saitl\u0259r t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. Y\u0259ni, bunlar mü\u0259yy\u0259n layih\u0259l\u0259r üzr\u0259 imzalan\u0131b, lakin bu kreditl\u0259rin tam istifad\u0259si h\u0259l\u0259 ki, t\u0259min olunmay\u0131b. Yeni borc 3 milyard manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n

Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, onu da qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, bizim bugünkü ümumi daxili m\u0259hsul üzr\u0259 göst\u0259ricil\u0259rimiz kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yüks\u0259kdir. Bu ilin sonuna gözl\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, növb\u0259ti ill\u0259r üzr\u0259 \u0130qtisadiyyat Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n mart ay\u0131nda biz\u0259 art\u0131q yeni ortamüdd\u0259tli proqnozlar t\u0259qdim edilmi\u015fdir. Bu proqnozlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, hesab edirik ki, borclanma üzr\u0259 \u0259lav\u0259 imkanlar\u0131m\u0131z ola bil\u0259r.<\/p>\n

C\u0259nab Prezident, Siz qeyd etdiyiniz kimi, biz\u0259 bu gün kifay\u0259t q\u0259d\u0259r böyük h\u0259cml\u0259rd\u0259 borc verm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 olan beyn\u0259lxalq qurumlar var. Sizin mü\u0259yy\u0259n ç\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131zdan sonra Avropa \u0130ttifaq\u0131 art\u0131q 2 milyard avro m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 borcun biz\u0259 verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 niyy\u0259tl\u0259rini bildirib. Bu borcu iki bank vasit\u0259sil\u0259 – Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131, eyni zamanda, Avropa \u0130nvestisiya Bank\u0131 vasit\u0259sil\u0259 verm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131rlar. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, ba\u015fqa beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumlar\u0131, ilk növb\u0259d\u0259, Dünya Bank\u0131 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259rind\u0259 t\u0259crüb\u0259l\u0259ri çox oldu\u011funa gör\u0259 öz kredit x\u0259tl\u0259rini biz\u0259 t\u0259klif edirl\u0259r. Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 da Az\u0259rbaycan hökum\u0259tinin t\u0259qdim etdiyi proqramlar \u0259sas\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r böyük h\u0259cml\u0259rd\u0259 borc ay\u0131rma\u011fa haz\u0131rd\u0131rlar. Burada, bel\u0259 des\u0259k, “top bizim t\u0259r\u0259fd\u0259dir”. Hans\u0131 layih\u0259l\u0259ri seçm\u0259yimizd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, Sizin qar\u015f\u0131m\u0131zda qoydu\u011funuz borc ç\u0259rçiv\u0259si daxilind\u0259 biz bu v\u0259saitl\u0259ri c\u0259lb ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev: Burada h\u0259d\u0259fl\u0259r ayd\u0131nd\u0131r. M\u0259n d\u0259 bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m, xarici borcumuzu ümumi daxili m\u0259hsula nisb\u0259td\u0259 10 faiz s\u0259viyy\u0259sin\u0259 endirm\u0259liyik. Buna yax\u0131nla\u015fmaq üçün siz g\u0259r\u0259k t\u0259klifl\u0259r ver\u0259siniz, biz n\u0259 q\u0259d\u0259r almal\u0131y\u0131q v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r qaytarmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259yik. Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n kredit verm\u0259 t\u0259klifl\u0259ri, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, müsb\u0259t hald\u0131r. Çünki bildiyiniz kimi, müharib\u0259 ba\u015fa çatandan sonra Erm\u0259nistan üçün kredit v\u0259 qrant paketi t\u0259qrib\u0259n 2,6 milyard avro s\u0259viyy\u0259sind\u0259 idi. Az\u0259rbaycana is\u0259 c\u0259mi 140, ya 160 milyon. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz buna s\u0259ssiz qala bilm\u0259zdik. Müsb\u0259t hald\u0131r ki, Avropa \u0130ttifaq\u0131 Az\u0259rbaycana da 2 milyardl\u0131q paket elan edib. M\u0259n bunu çox müsb\u0259t hal kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m. Ancaq, eyni zamanda, m\u0259n o t\u0259klifl\u0259r\u0259 d\u0259 baxd\u0131m. El\u0259 layih\u0259l\u0259r var ki, o layih\u0259l\u0259ri biz borc götürm\u0259d\u0259n icra ed\u0259 bil\u0259rik, t\u0259bii ki. Ancaq bununla yana\u015f\u0131, bizim ist\u0259yimiz v\u0259 \u0259dal\u0259tli mövqeyimiz ondan ibar\u0259tdir ki, Erm\u0259nistana hans\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 bu borc v\u0259 ya qrant verilirs\u0259, bu, biz\u0259 d\u0259 eyni \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 t\u0259klif edilm\u0259lidir. Biz bundan istifad\u0259 ed\u0259c\u0259yik, yoxsa etm\u0259y\u0259c\u0259yik, bu, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259dir. Ancaq yana\u015fma eyni olmal\u0131d\u0131r. Xüsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, Erm\u0259nistanda da\u011f\u0131nt\u0131lara m\u0259ruz qalm\u0131\u015f bir koma da yoxdur. Az\u0259rbaycanda is\u0259 10 min kvadratkilometr \u0259razid\u0259 bir salamat bina yoxdur. M\u0259n bunu heç vaxt k\u0259nara qoya bilm\u0259r\u0259m. Ona gör\u0259 bu da n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. O ki qald\u0131, apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131za, m\u0259n bilir\u0259m ki, bu yax\u0131nlarda Dünya Bank\u0131n\u0131n missiyas\u0131 g\u0259lmi\u015fdi. M\u0259n\u0259 Ba\u015f nazir m\u0259ruz\u0259 etmi\u015fdi. Onlar\u0131n t\u0259klifl\u0259ri var. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131, Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131. Avropa \u0130nvestisiya Bank\u0131 nisb\u0259t\u0259n t\u0259z\u0259 g\u0259lib Az\u0259rbaycan bazar\u0131na. Birinci onlar\u0131n layih\u0259si qaz infrastrukturu il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Bir d\u0259 Asiya \u0130nfrastruktur v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 il\u0259 d\u0259 bizim \u0259laq\u0259l\u0259rimiz inki\u015faf edir. Biz o ölk\u0259l\u0259rd\u0259nik ki, bu bank\u0131n t\u0259sisçisi kimi i\u015ftirak etmi\u015fik v\u0259 s\u0259hmdar\u0131q orada. Hesab edir\u0259m ki, biz dünyan\u0131n bu \u0259sas maliyy\u0259 qurumlar\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259liyik. Sad\u0259c\u0259 olaraq, biz bu strategiyan\u0131 vaxta\u015f\u0131r\u0131 t\u0259fti\u015f etm\u0259liyik ki, daha da çox borc götür\u0259k, az götür\u0259k, çox qaytaraq, az qaytaraq. \u0130ndi siz buna bax\u0131n v\u0259 t\u0259klifl\u0259r verin.<\/p>\n

Xarici borcla ba\u011fl\u0131 ba\u015fqa hans\u0131sa fikirl\u0259r var, m\u0259lumat verm\u0259k ist\u0259y\u0259n var? Buyur.<\/p>\n

Samir \u015e\u0259rifov: Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, m\u0259n t\u0259kc\u0259 bir \u015feyi qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, Dünya Bank\u0131 üzr\u0259 bunlar bu gün biz\u0259 xüsusi \u015f\u0259rtl\u0259r t\u0259klif edirl\u0259r. Biz onlarla növb\u0259ti ilin ortalar\u0131na q\u0259d\u0259r tam raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ls\u0259k, o \u015f\u0259rtl\u0259ri \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev: Y\u0259ni, güz\u0259\u015ftli \u015f\u0259rtl\u0259r.<\/p>\n

Samir \u015e\u0259rifov: Güz\u0259\u015ftli \u015f\u0259rtl\u0259r. Y\u0259ni, onlar bizim Qaraba\u011f\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 prosesl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, bel\u0259 bir q\u0259rar q\u0259bul edibl\u0259r ki, biz\u0259 güz\u0259\u015ftli \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 kreditl\u0259r ver\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev: Ondan istifad\u0259 etm\u0259liyik.<\/p>\n

Samir \u015e\u0259rifov: B\u0259li. Siz tamamil\u0259 düzgün qeyd etdiyiniz kimi, bu \u015f\u0259rtl\u0259r ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 biz\u0259 laz\u0131m olan layih\u0259l\u0259ri seç\u0259 bil\u0259rik. Y\u0259ni el\u0259 layih\u0259l\u0259r var ki, m\u0259s\u0259l\u0259n, avtomobil yollar\u0131n\u0131n tikintisi, biz onlara xarici komponentli valyutan\u0131 c\u0259lb etm\u0259m\u0259liyik. Amma biz layih\u0259l\u0259ri seç\u0259rk\u0259n ist\u0259nil\u0259n halda valyuta x\u0259rcl\u0259rimizi n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q. Y\u0259qin ki, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r üçün biz v\u0259sait c\u0259lb ed\u0259 bil\u0259rdik.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev: Bir d\u0259 dünyan\u0131n apar\u0131c\u0131 maliyy\u0259 qurumlar\u0131 öz\u0259l sektora da kreditl\u0259r ay\u0131r\u0131rlar. Hesab edir\u0259m ki, daha da böyük m\u0259bl\u0259\u011f ay\u0131ra bil\u0259rl\u0259r. Onlarla t\u0259maslar \u0259snas\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 müzakir\u0259 edilm\u0259lidir. Çünki m\u0259n bilir\u0259m ki, misal üçün, qeyd etdiyim b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri üzr\u0259 elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 d\u0259 apar\u0131c\u0131 maliyy\u0259 qurumlar\u0131 kredit ay\u0131r\u0131rlar. Biz\u0259 yox, investorlara, xarici investorlara. Ona gör\u0259 yerli \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259, yerli sahibkarlara da onlar\u0131n kreditl\u0259rinin ayr\u0131lmas\u0131 z\u0259ruridir. Düzdür, bizim özümüzün mexanizmimiz var v\u0259 \u0130qtisadiyyat Nazirliyi bu i\u015fl\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. Ancaq burada öz\u0259l sektora, misal üçün, Dünya Bank\u0131n\u0131n, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131n\u0131n, dig\u0259r banklar\u0131n daha da böyük h\u0259cmd\u0259 kreditl\u0259rinin verilm\u0259sin\u0259 mütl\u0259q baxmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n

H\u0259r k\u0259s yax\u015f\u0131 bilir ki, haz\u0131rda dünyada \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ri k\u0259skin art\u0131r. Bu proses bir neç\u0259 ay bundan \u0259vv\u0259l ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, Rusiya-Ukrayna müharib\u0259si bunu daha da sür\u0259tl\u0259ndirib, xüsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, Rusiya v\u0259 Ukrayna dünyada apar\u0131c\u0131 tax\u0131l ixracatç\u0131lar\u0131 aras\u0131ndad\u0131rlar v\u0259 dig\u0259r \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131 dünya bazarlar\u0131na ixrac edirl\u0259r. \u0130ndi art\u0131q t\u0259bii q\u0131tl\u0131q hiss olunur v\u0259 hiss olunacaq. Bizim \u0259rzaql\u0131q bu\u011fda il\u0259 t\u0259minat\u0131m\u0131z, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Hökum\u0259t\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 göst\u0259ri\u015f verilmi\u015fdir. Operativ t\u0259dbirl\u0259r görülüb v\u0259 ehtiyatlar y\u0131\u011f\u0131l\u0131r. Biz daha çox ehtiyat y\u0131\u011fmal\u0131y\u0131q. Ancaq, eyni zamanda, bilm\u0259liyik ki, bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t uzun müdd\u0259t \u0259rzind\u0259 davam ed\u0259 bil\u0259r v\u0259 y\u0259qin ki, davam ed\u0259c\u0259k. Ona gör\u0259 burada, ilk növb\u0259d\u0259, daxili t\u0259minat\u0131m\u0131z artmal\u0131d\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 göst\u0259ri\u015fl\u0259r verildi. H\u0259m azad edilmi\u015f torpaqlarda \u0259kin i\u015fl\u0259rinin daha da geni\u015fmiqyasl\u0131 apar\u0131lmas\u0131 üçün göst\u0259ri\u015fl\u0259r verildi, h\u0259m d\u0259 dig\u0259r bölg\u0259l\u0259rd\u0259. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, burada suvarma layih\u0259l\u0259rinin u\u011furla icras\u0131 böyük n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib ç\u0131xara bil\u0259r. Amma h\u0259r halda indiki \u015f\u0259raitd\u0259 \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259rinin qalxmas\u0131 v\u0259 süni qiym\u0259t art\u0131m\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, hesab edir\u0259m ki, \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t n\u0259 yerd\u0259dir? \u0130qtisadiyyat naziri m\u0259lumat versin.<\/p>\n

\u0130qtisadiyyat naziri Mikay\u0131l Cabbarov: Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, bu istiqam\u0259td\u0259 Sizin müvafiq tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131za v\u0259 hökum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n müvafiq q\u0259rarlara uy\u011fun olaraq, biz müvafiq strukturlarla birlikd\u0259 f\u0259aliyy\u0259timizi \u0259laq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 qurmu\u015fuq. Bu f\u0259aliyy\u0259t üç istiqam\u0259td\u0259n ibar\u0259tdir. Birincisi, daimi monitorinq mexanizml\u0259ri mövcuddur v\u0259 biz günd\u0259lik \u0259sasda \u0259rzaq, un, \u015f\u0259k\u0259r tozu v\u0259 bir s\u0131ra dig\u0259r m\u0259hsullar üzr\u0259 günd\u0259lik anbar qal\u0131qlar\u0131n\u0131 sahibkarl\u0131q subyektl\u0259ri v\u0259 dövl\u0259t agentl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 monitorinq edirik. \u0130kinci istiqam\u0259t qanunvericilik t\u0259nziml\u0259nm\u0259sidir. Bununla ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra q\u0259rarlar, son olaraq Nazirl\u0259r Kabinetinin q\u0259rar\u0131 q\u0259bul edilibdir. Biz haz\u0131rda bel\u0259 bir rejim t\u0259tbiq edirik ki, o balans t\u0259min etsin. Ba\u015fqa sözl\u0259, Az\u0259rbaycanda istehsal olunmayan v\u0259 bizim idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z yüks\u0259k olan m\u0259hsullar\u0131n ölk\u0259d\u0259n ixrac\u0131 xüsusi n\u0259zar\u0259t rejimi il\u0259 h\u0259yata keçirilir. Eyni zamanda, sahibkarl\u0131q subyektl\u0259rinin ixrac potensial\u0131n\u0131n azalmamas\u0131 v\u0259 ixrac bazarlar\u0131n\u0131n itirilm\u0259m\u0259si üçün biz ölk\u0259d\u0259 istehsal olunan v\u0259 yaxud istehsal potensial\u0131 olan m\u0259hsullara dair analoji \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259min ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259nziml\u0259yirik ki, bu f\u0259aliyy\u0259t d\u0259 uy\u011fun olaraq h\u0259yata keçiril\u0259 bilsin.<\/p>\n

N\u0259hay\u0259t, üçüncü istiqam\u0259t sahibkarl\u0131q subyektl\u0259ri il\u0259 f\u0259aliyy\u0259timizdir. Burada da dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n aidiyy\u0259ti t\u0259\u015fviq mexanizml\u0259ri t\u0259tbiq edilir. Xüsusil\u0259 m\u0259n \u0259n son m\u0259lumat olaraq vur\u011fulamaq ist\u0259yir\u0259m ki, Ba\u015f nazirin 5 aprel tarixli müvafiq tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na uy\u011fun olaraq 115 milyon manat v\u0259saitin sahibkarl\u0131q subyektl\u0259rin\u0259 yum\u015faq t\u0259\u015fviq kreditl\u0259ri kimi ayr\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 v\u0259 h\u0259mçinin strateji \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n pandemiya dövründ\u0259 u\u011furla istifad\u0259 olunan mexanizmi Sizin müvafiq tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za uy\u011fun olaraq xat\u0131rlayars\u0131n\u0131z ki, bir s\u0131ra sahibkarl\u0131q subyektl\u0259rinin kredit borclar\u0131n\u0131n, faizl\u0259rinin öd\u0259nilm\u0259sind\u0259 dövl\u0259t subsidiyalar\u0131 ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 analoji mexanizmd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k biz bunu edirik. Bunun m\u0259ntiqi n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir: daimi ehtiyatlar\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 sahibkarlar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259min ehtiyatlar\u0131n mal qal\u0131qlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259b olunur. Bu da öz növb\u0259sind\u0259 onlar t\u0259r\u0259find\u0259n daha çox dövriyy\u0259 kapital\u0131na ehtiyac yaran\u0131r. Biz bel\u0259 çevik mexanizml\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259yirik ki, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n sahibkarlar\u0131n maraqlar\u0131na toxunulmas\u0131n, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n dövl\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259l\u0259r tam h\u0259cmd\u0259 yerin\u0259 yetirilsin.<\/p>\n

Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, sual\u0131n\u0131zla ba\u011fl\u0131 son olaraq onu da qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, 2020-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259, pandemiyan\u0131n ilk günl\u0259rind\u0259n biz \u0259sas t\u0259chizatç\u0131 ölk\u0259l\u0259rin bir çoxunda m\u0259hsul ixrac\u0131n\u0131n qada\u011fan olunmas\u0131n\u0131, \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131nda b\u0259zi mallar\u0131n olmamas\u0131n\u0131 dig\u0259r ölk\u0259l\u0259rd\u0259 mü\u015fahid\u0259 etmi\u015fik. Az\u0259rbaycanda ist\u0259r o dövrd\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259, indiki dövrd\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 hesab edirik ki, q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunubdur.<\/p>\n

Müvafiq tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131za v\u0259 mövcud v\u0259ziyy\u0259t\u0259 uy\u011fun olaraq, \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259ri t\u0259bii ki, ba\u015fqa bir prioritetimizdir. Bununla ba\u011fl\u0131 antiinflyasiya t\u0259dbirl\u0259ri haqq\u0131nda imzalanm\u0131\u015f müvafiq q\u0259rara \u0259sas\u0259n f\u0259aliyy\u0259t h\u0259yata keçirilir. Bu gün münaqi\u015f\u0259d\u0259, müharib\u0259d\u0259 olan h\u0259r iki dövl\u0259t Az\u0259rbaycan üçün \u0259rza\u011f\u0131n h\u0259m ixrac\u0131, h\u0259m d\u0259 idxal\u0131 nöqteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n vacib t\u0259r\u0259fda\u015f oldu\u011funa gör\u0259, biz çal\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, bu prosesl\u0259ri d\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 quraq.<\/p>\n

M\u0259ruz\u0259 etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan cari ilin ilk rübünd\u0259 daxili bazar\u0131 tam t\u0259min etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, müxt\u0259lif ölk\u0259l\u0259r\u0259 60 min ton müxt\u0259lif çe\u015fidli meyv\u0259l\u0259r, 37 min ton t\u0259r\u0259v\u0259z, 12 min ton \u015f\u0259k\u0259r, 3,5 min ton meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z emal\u0131 m\u0259hsullar\u0131 ixrac etmi\u015fdir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259, biz h\u0259min struktur as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z olan m\u0259hsullar üzr\u0259 idxal\u0131n sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si üçün art\u0131q sadalad\u0131\u011f\u0131m t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259yata keçiririk.<\/p>\n

\u0130nflyasiyan\u0131n t\u0259bii olaraq M\u0259rk\u0259zi Bankla v\u0259 dig\u0259r aidiyy\u0259ti strukturlarla birlikd\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 üçün q\u0131samüdd\u0259tli t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, hesab edirik ki, orta v\u0259 uzunmüdd\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r\u0259 d\u0259 dair add\u0131mlar at\u0131la bil\u0259r. Qald\u0131r\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin müsb\u0259t h\u0259llin\u0259 gör\u0259, xüsusil\u0259 d\u0259 kiçik v\u0259 orta sahibkarl\u0131\u011fa, \u0259rzaq istehsalç\u0131lar\u0131na güz\u0259\u015ftli dövl\u0259t maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 kapital yard\u0131m\u0131n\u0131n göst\u0259rilm\u0259sind\u0259 verdiyiniz d\u0259st\u0259y\u0259 gör\u0259 fürs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kkürümü bildirm\u0259k ist\u0259rdim.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev: M\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata gör\u0259, son üç ayda inflyasiya 18 faiz\u0259 qalx\u0131b. Bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, yüks\u0259k r\u0259q\u0259mdir. Amma onu da bilm\u0259liyik ki, bunun bir hiss\u0259si idxal edilmi\u015f inflyasiyad\u0131r. Çünki dünyada \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n v\u0259 dig\u0259r m\u0259hsullar\u0131n qiym\u0259tinin artmas\u0131, t\u0259bii ki, daxili qiym\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259sir edir. Ancaq, eyni zamanda, onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, üç ayda \u0259halinin g\u0259lirl\u0259ri t\u0259xmin\u0259n 20 faiz art\u0131b v\u0259 \u0259g\u0259r biz inflyasiyan\u0131 \u0259halinin g\u0259lirl\u0259ri il\u0259 müqayis\u0259 ets\u0259k, burada yen\u0259 d\u0259 real g\u0259lirl\u0259r artm\u0131\u015f olur. Ancaq o dem\u0259k deyil ki, biz buna laqeyd yana\u015fmal\u0131y\u0131q. Ona gör\u0259 antiinflyasiya t\u0259dbirl\u0259rinin görülm\u0259si, gücl\u0259ndirilm\u0259si z\u0259ruridir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, burada \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 süni qiym\u0259t art\u0131m\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Çünki bel\u0259 hadis\u0259l\u0259rd\u0259, bel\u0259 geosiyasi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 b\u0259zi nat\u0259miz sahibkarlar bundan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 çal\u0131\u015f\u0131rlar v\u0259 heç bir \u0259sas olmadan qiym\u0259tl\u0259ri art\u0131r\u0131rlar. Buna xüsusi diqq\u0259t göst\u0259rilm\u0259lidir. \u018frzaq t\u0259minat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259nin bir sözün var?<\/p>\n

Ba\u015f nazir \u018fli \u018fs\u0259dov: \u0130nflyasiyan\u0131 iki hiss\u0259y\u0259 bölm\u0259k olar. Y\u0259ni, söyl\u0259diyiniz 18 faiz \u0259rzaq inflyasiyas\u0131d\u0131r. Ümumi inflyasiyam\u0131z\u0131n göst\u0259ricisi üç ay \u0259rzind\u0259 12,2 faizdir. \u0130nflyasiyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 idxal olunan \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 60 faizd\u0259n art\u0131qd\u0131r. Bunun s\u0259b\u0259bini d\u0259 Sizin t\u0259r\u0259finizd\u0259n veril\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131\u011fa uy\u011fun olaraq iqtisadiyyat naziri ard\u0131c\u0131ll\u0131qla dedi. Siz o m\u0259qam\u0131 ki, dediniz, bu situasiyalarda çox vaxt qiym\u0259tl\u0259rin \u015fi\u015firdilm\u0259si v\u0259 sui-istifad\u0259 hallar\u0131 var. \u0130lin \u0259vv\u0259lind\u0259n, biz subsidiyalar\u0131 çör\u0259k üçün saxlayan dövrd\u0259 xalq aras\u0131nda “zavod çör\u0259yi” deyil\u0259n çör\u0259kl\u0259rin 5 q\u0259pik art\u0131r\u0131lan qiym\u0259tl\u0259rind\u0259n sonrak\u0131 prosesl\u0259r monitorinq olundu v\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdirilir v\u0259 sahibkarlar da bunu bilir. Bu prosesl\u0259r ciddi \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259dir. Ehtiyatlarla \u0259laq\u0259dar iki vacib m\u0259qam\u0131 icaz\u0259nizl\u0259 qeyd edim.<\/p>\n

H\u0259l\u0259 pandemiya dövrünün ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda, mart ay\u0131ndan ba\u015flayaraq Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla bu prosesl\u0259r \u0259sas\u0259n, \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 dig\u0259r defisit m\u0259hsullar, o cüml\u0259d\u0259n respublikan\u0131n d\u0259rmanlar v\u0259 tibb l\u0259vazimatlar\u0131 il\u0259 t\u0259chiz olunmas\u0131 istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 apar\u0131ld\u0131. \u0130ctimaiyy\u0259t d\u0259 bilir, c\u0259nab Prezident, Ukrayna-Rusiya müharib\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar qiym\u0259tl\u0259r, tax\u0131l\u0131n qiym\u0259ti \u0259n pik h\u0259dd\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131. Söhb\u0259t ancaq heç qiym\u0259td\u0259n d\u0259 getmir. Söhb\u0259t ondan gedir ki, bu gün \u0259rzaq tax\u0131l\u0131 idxal etm\u0259yin öz prosesi var. Siz dediyiniz kimi, Ukrayna v\u0259 Rusiyan\u0131n dünya tax\u0131l istehsal\u0131nda apar\u0131c\u0131 rollar\u0131n\u0131, Ukraynada bu il ç\u0259tinlikl\u0259r olaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq bu ehtiyatlar\u0131 art\u0131r\u0131r\u0131q. Bir m\u0259qam\u0131 da dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla yerli istehsal, idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n azald\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 konkret layih\u0259l\u0259r haz\u0131rlan\u0131r v\u0259 burada foksda olan t\u0259dbirl\u0259r yax\u0131n dövrd\u0259 t\u0259qdim olunacaq. Siz bu gün Qaraba\u011fda, i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259kini dediniz v\u0259 bizim dig\u0259r böyük t\u0259s\u0259rrüfatlarda da bu i\u015f gedir.<\/p>\n

C\u0259nab Prezident, Mikay\u0131l Cabbarov dedi, h\u0259r m\u0259hsul üzr\u0259 monitorinq apar\u0131l\u0131r, \u0259sas\u0259n d\u0259 minimum istehlak bazar\u0131na daxil olan, \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n günd\u0259lik istifad\u0259 olunan 12 \u0259sas m\u0259hsulun h\u0259m qiym\u0259t bax\u0131m\u0131ndan, h\u0259m anbarlarda, respublikada olan ehtiyatlar bax\u0131m\u0131ndan günb\u0259gün monitorinqi apar\u0131l\u0131r. T\u0259bii olaraq, bu gün el\u0259 bir dövr g\u0259lib ki, ölk\u0259l\u0259rin çoxu ancaq özl\u0259rinin t\u0259minat\u0131 il\u0259 ilk prioritet edirl\u0259r. Bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, biz d\u0259, ilk növb\u0259d\u0259, öz daxili ehtiyatlar\u0131m\u0131za bax\u0131r\u0131q. \u018fg\u0259r art\u0131q yerli istehsal, planlar varsa, onlara ixrac verirl\u0259r v\u0259 sahibkarlar\u0131n \u0130qtisadiyyat Nazirliyin\u0259 müraci\u0259tin\u0259 \u0259sas\u0259n be\u015f gün \u0259rzind\u0259 operativ qaydada bunlara bax\u0131l\u0131r. Y\u0259ni, dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bu gün Az\u0259rbaycanda \u0259sas \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 üzr\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ehtiyatlar\u0131m\u0131z var.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev: Ayd\u0131nd\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015fark\u0259n, biz, ilk növb\u0259d\u0259, \u0259rzaql\u0131q bu\u011fdan\u0131n istehsal\u0131n\u0131 art\u0131rmal\u0131y\u0131q. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, ehtiyatlar\u0131 y\u0131\u011fmal\u0131y\u0131q. Çünki bizd\u0259 ümumi tax\u0131l istehsal\u0131 ölk\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n 60 faizini t\u0259\u015fkil edir, \u0259rzaql\u0131q bu\u011fda il\u0259 is\u0259 biz özümüzü c\u0259mi 25 faiz t\u0259min edirik. Ona gör\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 qoyulub ki, \u0259rzaql\u0131q bu\u011fda il\u0259 biz özümüzü \u0259n az\u0131 70-75 faiz t\u0259min ed\u0259k. Buna nail olmaq üçün potensial var, imkanlar var – h\u0259m azad edilmi\u015f torpaqlarda, h\u0259m ölk\u0259mizin dig\u0259r yerl\u0259rind\u0259. H\u0259m bu il, h\u0259m g\u0259l\u0259n ill\u0259rd\u0259 dövl\u0259t investisiya x\u0259rcl\u0259ri art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Eyni zamanda, sahibkarlara m\u0259qs\u0259dyönlü kreditl\u0259r, güz\u0259\u015ftli kreditl\u0259r verilm\u0259lidir ki, m\u0259hz bu sah\u0259 inki\u015faf etsin. Çünki bu\u011fda \u0259sas \u0259rzaq m\u0259hsuludur. Bizim h\u0259m co\u011frafi yerl\u0259\u015fm\u0259yimiz, iqlimimiz, eyni zamanda, b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 torpa\u011f\u0131n keyfiyy\u0259ti v\u0259 \u015f\u0259rait imkan vermir ki, biz özümüzü bu gün bu\u011fda il\u0259 yüz faiz t\u0259min ed\u0259k. Ancaq buna çal\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q v\u0259 alt\u0131 ay keçm\u0259mi\u015f biz azad edilmi\u015f torpaqlarda indi böyük \u0259kin i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuluq. T\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 ikinci d\u0259f\u0259 \u0259kin apar\u0131r\u0131q v\u0259 bu il haradasa 50 min hektarda \u0259kin apar\u0131lacaq. Bu, çox yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259dir. H\u0259m azad edilmi\u015f torpaqlarda, h\u0259m d\u0259 bütün ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131ra bil\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 v\u0259sait ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130lk növb\u0259d\u0259, suvarma, suvarma sisteml\u0259ri, gübr\u0259l\u0259r v\u0259 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r öz h\u0259llini tapmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bizim \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri, müharib\u0259 \u0259lill\u0259ri üçün in\u015fa etdiyimiz evl\u0259rin, m\u0259nzill\u0259rin say\u0131 art\u0131r. Bu, h\u0259m i\u015f\u011fal dövründ\u0259 prioritet m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri idi v\u0259 \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259sind\u0259n sonra bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r öz h\u0259llini tap\u0131r. Burada m\u0259s\u0259l\u0259 qoyulmu\u015fdur ki, \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rinin – h\u0259m Birinci Qaraba\u011f müharib\u0259sinin, h\u0259m \u0130kinci Qaraba\u011f müharib\u0259sinin \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rinin, müharib\u0259 \u0259lill\u0259rinin ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri tezlikl\u0259 öz h\u0259llini taps\u0131n. Bu istiqam\u0259td\u0259 bu il v\u0259 keç\u0259n il ön\u0259mli add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fm\u0259k v\u0259 \u0259halinin sosial müdafi\u0259si naziri m\u0259lumat versin, bu i\u015fl\u0259r n\u0259 yerd\u0259dir v\u0259 ilin sonuna q\u0259d\u0259r hans\u0131 i\u015fl\u0259rin görülm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur?<\/p>\n

\u018fm\u0259k v\u0259 \u0259halinin sosial müdafi\u0259si naziri Sahil Babayev: Möht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, Sizin ali r\u0259hb\u0259rliyiniz il\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusunun Q\u0259l\u0259b\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259razil\u0259rimizin i\u015f\u011faldan azad olunmas\u0131ndan sonra h\u0259yata keçiril\u0259n siyas\u0259tin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 müharib\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n v\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259n \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ail\u0259 üzvl\u0259rin\u0259, öz sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 itir\u0259n müharib\u0259 \u0259lill\u0259rimiz\u0259, eyni zamanda, müharib\u0259 i\u015ftirakç\u0131lar\u0131na dövl\u0259t d\u0259st\u0259yinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si idi. Bu istiqam\u0259td\u0259 Sizin tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131za uy\u011fun olaraq t\u0259dbirl\u0259r bir neç\u0259 sah\u0259 üzr\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130lk növb\u0259d\u0259, sosial öd\u0259ni\u015fl\u0259rin t\u0259minat\u0131 üzr\u0259 93 min unikal \u015f\u0259xs\u0259 103 min sosial öd\u0259ni\u015f t\u0259yin olunmu\u015fdur. Burada h\u0259m \u015f\u0259hid ail\u0259si üzvl\u0259ri, h\u0259m müharib\u0259 \u0259lill\u0259ri, eyni zamanda, müharib\u0259 veteranlar\u0131 da \u0259hat\u0259 edilmi\u015fdir. M\u0259n xüsusi olaraq vur\u011fulamaq ist\u0259yir\u0259m ki, Sizin müvafiq f\u0259rman, s\u0259r\u0259ncamlar\u0131n\u0131zla 2021-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 bu kateqoriyadan olan insanlara öd\u0259nil\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin t\u0259qaüdünün m\u0259bl\u0259\u011fi 60 faiz\u0259d\u0259k art\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n is\u0259 \u0259lilliy\u0259 gör\u0259 ald\u0131qlar\u0131 sosial müavin\u0259tl\u0259r d\u0259 60 faiz\u0259d\u0259k art\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ümumilikd\u0259 qeyd etdiyim kimi, 93 min \u015f\u0259xs\u0259 103 min sosial öd\u0259ni\u015f t\u0259yin olunmu\u015fdur.<\/p>\n

Dig\u0259r bir istiqam\u0259t m\u0259\u015f\u011fulluq sah\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259k t\u0259dbirl\u0259ri olmu\u015fdur. Bu ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 11 min \u015f\u0259hid ail\u0259si üzvü v\u0259 müharib\u0259 \u0259lilin\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq t\u0259dbirl\u0259ri görülmü\u015fdür. Onlar\u0131n yar\u0131s\u0131 özünüm\u0259\u015f\u011fulluq proqramlar\u0131na c\u0259lb edilmi\u015f v\u0259 bu ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 onlara kiçik ail\u0259 t\u0259s\u0259rrüfat\u0131n\u0131n qurulmas\u0131 imkan\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Dig\u0259r bir istiqam\u0259t is\u0259 i\u015f\u0259düz\u0259ltm\u0259, münasib i\u015fl\u0259 t\u0259minetm\u0259 proqram\u0131 olmu\u015fdur ki, burada da m\u0259\u015f\u011fulluq marafonu ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259, xüsusil\u0259 sahibkarlar\u0131m\u0131z\u0131n bu proqrama aktiv qo\u015fulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f vakansiyalara iki mind\u0259n art\u0131q \u015f\u0259hid ail\u0259si üzvü v\u0259 müharib\u0259 \u0259lill\u0259ri c\u0259lb edilmi\u015fdir. Bu proqram\u0131n \u0259n ön\u0259mli istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri Sizin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, m\u0259nzil t\u0259minat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri idi. Öt\u0259n il üç min\u0259d\u0259k m\u0259nzil m\u0259hz \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri v\u0259 müharib\u0259 \u0259lill\u0259rin\u0259 t\u0259qdim olundu. Cari ilin birinci rübünd\u0259 d\u0259 200 m\u0259nzil bu kateqoriyadan olan insanlara t\u0259qdim edildi. \u0130lin sonunad\u0259k \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 müharib\u0259 \u0259lill\u0259rin\u0259 1500 m\u0259nzilin t\u0259qdim olunmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 yax\u0131n dövrl\u0259rd\u0259 növb\u0259ti ya\u015fay\u0131\u015f kompleksinin aç\u0131l\u0131\u015f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, ondan sonra bu proses daha da sür\u0259tl\u0259n\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n

C\u0259nab Prezident, xüsusi olaraq vur\u011fulay\u0131m ki, son üç il \u0259rzind\u0259 Sizin f\u0259rman-s\u0259r\u0259ncamlar\u0131n\u0131zla 6300 m\u0259nzil m\u0259hz bu kateqoriyadan olan insanlara t\u0259qdim olunub. Ümumilikd\u0259 müst\u0259qillik dövrümüzd\u0259 bu r\u0259q\u0259m 12 min 500 m\u0259nzildir. Bunun 6300-ü m\u0259hz son üç ilin geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015f proqram\u0131 ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259 icra edilib ki, ilin sonunad\u0259k \u0259lav\u0259 1300 m\u0259nzilin d\u0259 t\u0259qdim olunmas\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259, bu kateqoriyadan olan insanlar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 üçün çox ön\u0259mlidir.<\/p>\n

Dig\u0259r bir istiqam\u0259t d\u0259 reabilitasiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri idi. Bu ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 müharib\u0259d\u0259 yaralanm\u0131\u015f 8 min \u0259sg\u0259rimiz\u0259 nazirlik t\u0259r\u0259find\u0259n 23 min reabilitasiya xidm\u0259ti göst\u0259rilib. Bunu xüsusi olaraq vur\u011fulamaq ist\u0259rdim ki, \u0259zalar\u0131n\u0131 itir\u0259n 190 qazimiz bu gün\u0259d\u0259k dördüncü n\u0259sil 200 elektron protezl\u0259 t\u0259chiz edilib. \u018flav\u0259 olaraq, müharib\u0259d\u0259 yaralanm\u0131\u015f 3 min\u0259d\u0259k \u0259sg\u0259rimiz\u0259 16 min reabilitasiya vasit\u0259si t\u0259qdim olunub. Bu proses d\u0259 u\u011furla icra olunur v\u0259 davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata keçiril\u0259c\u0259kdir. Ümumiyy\u0259tl\u0259, V\u0259t\u0259n müharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edib \u0259zalar\u0131n\u0131 itir\u0259n c\u0259mi 6 qazimiz qal\u0131b ki, onlar protezl\u0259 t\u0259min olunmay\u0131blar. Bunun da s\u0259b\u0259bi onlar\u0131n müalic\u0259 proqram\u0131d\u0131r. Çünki müalic\u0259nin mü\u0259yy\u0259n bir nöqt\u0259sind\u0259n sonra m\u0259hz protezl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 t\u0259qdim oluna bil\u0259rl\u0259r. Bu sah\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259rin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata keçirilm\u0259si üçün öt\u0259n ilin yay\u0131nda Sizin verdiyiniz F\u0259rmana uy\u011fun olaraq, avqust ay\u0131ndan etibar\u0259n Vahid \u018flaq\u0259l\u0259ndirm\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259ri yarad\u0131lma\u011fa ba\u015fland\u0131 – h\u0259m DOST m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259, h\u0259m d\u0259 Dövl\u0259t Sosial Müdafi\u0259 Fondunun regional filiallar\u0131nda. Bu gün\u0259 art\u0131q Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 33 rayonumuz Vahid \u018flaq\u0259l\u0259ndirm\u0259 M\u0259rk\u0259zi il\u0259 \u0259hat\u0259 olunub. Yax\u0131n iki ay \u0259rzind\u0259 15 rayonu birl\u0259\u015fdir\u0259n daha üç m\u0259rk\u0259z d\u0259 yarad\u0131lacaq. Ümumiyy\u0259tl\u0259, öt\u0259n 6 ayl\u0131q dövr \u0259rzind\u0259 bu m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259 26 min v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z – \u015f\u0259hid ail\u0259si üzvü, müharib\u0259 \u0259lili q\u0259bul edilib v\u0259 onlara 6 müxt\u0259lif m\u0259rk\u0259zi icra hakimiyy\u0259ti orqan\u0131n\u0131n v\u0259 yerli icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n göst\u0259rdiyi 26 xidm\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k bu ç\u0259rçiv\u0259d\u0259 t\u0259qdim olunur.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyev: Sa\u011f olun.<\/p>\n

Dövl\u0259timizin ba\u015fç\u0131s\u0131 mü\u015favir\u0259y\u0259 yekun vurub.<\/p>\n

Prezident \u0130lham \u018fliyevin yekun nitqi<\/span><\/p>\n

-Bu ilin sonuna q\u0259d\u0259r görül\u0259c\u0259k b\u0259zi i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q. M\u0259n bu gün ancaq Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131, planlar\u0131m\u0131z haqq\u0131nda dey\u0259c\u0259y\u0259m. Çünki bütün ölk\u0259 üzr\u0259 görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259ri dil\u0259 g\u0259tirs\u0259m, çox vaxt laz\u0131m olacaq. Ölk\u0259 üzr\u0259 bütövlükd\u0259 investisiya proqram\u0131n\u0131n icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259r plan üzr\u0259 gedir v\u0259 h\u0259r bir bölg\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar bunu görürl\u0259r. Bir çox layih\u0259l\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n m\u0259ktublar\u0131 \u0259sas\u0131nda icra edilir. V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 narahat ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 onlar müraci\u0259t edirl\u0259r, h\u0259m m\u0259n\u0259, h\u0259m d\u0259 Prezident Administrasiyas\u0131na, hökum\u0259t\u0259, aidiyy\u0259ti qurumlara v\u0259 h\u0259r bir müraci\u0259t diqq\u0259tl\u0259 \u0259hat\u0259 olunur. Ona gör\u0259 investisiya proqram\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259rtib ed\u0259rk\u0259n, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, yerl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n t\u0259klifl\u0259r\u0259 üstünlük verilir.<\/p>\n

O ki qald\u0131, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 i\u015fl\u0259r\u0259, orada h\u0259l\u0259 ki, heç kim ya\u015fam\u0131r. Ona gör\u0259 biz orada görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259ri m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f qaydada etm\u0259liyik v\u0259 edirik. Keç\u0259n il geni\u015fmiqyasl\u0131 abadl\u0131q-quruculuq i\u015fl\u0259rin\u0259 start verildi, böyük infrastruktur layih\u0259l\u0259ri icra edildi. M\u0259n bu gün onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 sadalasam, yen\u0259 d\u0259 çox vaxt ged\u0259c\u0259k.<\/p>\n

Bu ilin sonuna q\u0259d\u0259r v\u0259 növb\u0259ti bir-iki il \u0259rzind\u0259 görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 öz tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131m\u0131 bir daha verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Birincisi, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin Ba\u015f planlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bizim haz\u0131rda A\u011fdam v\u0259 Füzuli \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin Ba\u015f planlar\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib v\u0259 Ba\u015f planlar \u0259sas\u0131nda i\u015fl\u0259r\u0259 start verilib. Art\u0131q m\u0259n i\u015fl\u0259rin gedi\u015fat\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015f olmu\u015fam. Dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin Ba\u015f planlar\u0131n\u0131n t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si bu yax\u0131nlarda öz h\u0259llini tapmal\u0131d\u0131r. \u015eu\u015fa, C\u0259bray\u0131l, K\u0259lb\u0259c\u0259r, Z\u0259ngilan, Qubadl\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin, Hadrut v\u0259 Suqovu\u015fan q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rinin Ba\u015f planlar\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r, bu il t\u0259sdiq edilm\u0259lidir v\u0259 ondan sonra bizim Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zura aid olan investisiya proqram\u0131nda \u0259lav\u0259l\u0259r edilm\u0259lidir. Çünki burada da qeyd olundu, 2,2 milyard manat v\u0259sait n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Amma birinci rübd\u0259 c\u0259mi 300 milyon manatdan bir q\u0259d\u0259r çox v\u0259sait istifad\u0259 olundu. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, Ba\u015f planlar t\u0259sdiq olunandan sonra biz ancaq praktiki i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olaca\u011f\u0131q. M\u0259n, ilk növb\u0259d\u0259, ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam. Çünki dig\u0259r infrastrukturla ba\u011fl\u0131 layih\u0259l\u0259r icra edilir. Minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259 prosesini sür\u0259tl\u0259ndirm\u0259k üçün bu il dövl\u0259t büdc\u0259sind\u0259 100 milyon manata yax\u0131n v\u0259sait n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub v\u0259 bu, bizim üçün prioritet m\u0259s\u0259l\u0259dir. Çünki bu m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259ll olunmadan biz v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 o bölg\u0259l\u0259r\u0259 yerl\u0259\u015fdir\u0259 bilm\u0259rik. Ancaq tam \u0259min olandan sonra ki, o \u0259razil\u0259r minalardan t\u0259mizl\u0259nib, biz v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 o \u0259razil\u0259r\u0259 yerl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n

Qeyd etdiyim kimi, yeni texnikan\u0131n al\u0131nmas\u0131 t\u0259min edilir, o cüml\u0259d\u0259n \u0259n müasir texnika, dronlar v\u0259 dig\u0259r müasir cihazlar al\u0131n\u0131r. Burada, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, beyn\u0259lxalq müt\u0259x\u0259ssisl\u0259rin d\u0259st\u0259yin\u0259 böyük ehtiyac var. Bizim indi üç qurumumuz – ANAMA, Müdafi\u0259 Nazirliyinin bölm\u0259l\u0259ri v\u0259 Fövq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyi minat\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldurlar. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bir müdd\u0259t bundan \u0259vv\u0259l yerli \u015firk\u0259tl\u0259rin buraya c\u0259lb olunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si müzakir\u0259 edilmi\u015fdir v\u0259 bildiyim\u0259 gör\u0259, yerli \u015firk\u0259tl\u0259r d\u0259 bu i\u015fl\u0259r\u0259 qo\u015fulur. Çünki bu t\u0259\u015f\u0259bbüs h\u0259m sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u0259kan ver\u0259c\u0259k, – \u0259fsuslar olsun ki, ölk\u0259mizd\u0259 minat\u0259mizl\u0259m\u0259 prosesi uzunmüdd\u0259tli olacaq, – eyni zamanda, yerli \u015firk\u0259tl\u0259r burada t\u0259crüb\u0259 toplay\u0131b öz xidm\u0259tl\u0259rini t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Xarici \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, onlar\u0131n t\u0259klifi, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu gün\u0259 q\u0259d\u0259r qiym\u0259t bax\u0131m\u0131ndan bizim üçün o q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u0259qbul olmay\u0131b. Çünki yerli \u015firk\u0259tl\u0259rin verdikl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259 xarici \u015firk\u0259tl\u0259rin verdikl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259r aras\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 f\u0259rq var. Ona gör\u0259 m\u0259n hesab edir\u0259m ki, üç dövl\u0259t qurumu il\u0259 b\u0259rab\u0259r, yerli \u015firk\u0259tl\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r çox yaransa, o q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131d\u0131r. Bir d\u0259 ki, dövl\u0259t x\u0259tti il\u0259 \u0259n müasir ma\u015f\u0131n v\u0259 mexanizml\u0259rin al\u0131nmas\u0131 da t\u0259min edilm\u0259lidir.<\/p>\n

Azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 bu il elektrik t\u0259chizat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r davam etdiril\u0259c\u0259k. Azad edilmi\u015f torpaqlarda keç\u0259n il 20 meqavat gücünd\u0259 4 Su Elektrik Stansiyas\u0131 in\u015fa edilmi\u015fdir. \u0130kisi Suqovu\u015fanda, biri Laç\u0131n rayonunun Gül\u0259bird k\u0259ndind\u0259, biri is\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunda Lev çay\u0131 üz\u0259rind\u0259. M\u0259nfur dü\u015fm\u0259n torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259rk ed\u0259rk\u0259n 30-dan çox elektrik stansiyas\u0131n\u0131 da\u011f\u0131d\u0131b, yand\u0131r\u0131b, o stansiyalar\u0131n qal\u0131qlar\u0131 orada qal\u0131bd\u0131r. Xüsusil\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r, Laç\u0131n rayonlar\u0131nda olark\u0259n bunu h\u0259r k\u0259s gör\u0259 bil\u0259r. Biz keç\u0259n il bu stansiyalar\u0131n b\u0259rpas\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Bu il be\u015f stansiya “Az\u0259renerji” t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259rpa edil\u0259c\u0259k v\u0259 bu stansiyalar\u0131n gücü 27 meqavata b\u0259rab\u0259r olacaq. Ancaq qalan stansiyalar\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 ondan sonra i\u015fl\u0259nm\u0259si sahibkarlar t\u0259r\u0259find\u0259n olsa, daha yax\u015f\u0131 olar. Çünki \u0259lb\u0259tt\u0259, dövl\u0259t d\u0259 bu i\u015fi öz üz\u0259rin\u0259 götür\u0259 bil\u0259r, ancaq dövl\u0259tin dig\u0259r ba\u015fqa x\u0259rcl\u0259ri çoxdur – bu, birincisi. \u0130kincisi, bu, sahibkarlar üçün d\u0259 \u0259lveri\u015fli investisiya ola bil\u0259r. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, azad edilmi\u015f bütün bölg\u0259l\u0259r bu gün Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r bölg\u0259l\u0259ri il\u0259 elektrik x\u0259tl\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015fdirilib, ona gör\u0259 orada istehsal olunacaq enerji ümumi sistem\u0259 daxil edil\u0259c\u0259k. M\u0259n hesab edir\u0259m ki, sahibkarlar üçün bu, çox c\u0259lbedici ola bil\u0259r. M\u0259n bilir\u0259m ki, \u0130qtisadiyyat Nazirliyi v\u0259 Prezident Administrasiyas\u0131 bu i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldurlar v\u0259 t\u0259klifl\u0259r d\u0259 verildi. Hesab edir\u0259m ki, h\u0259r bir stansiya üzr\u0259 t\u0259klifl\u0259r verilsin v\u0259 b\u0259lk\u0259 bu mü\u015favir\u0259d\u0259n sonra sahibkarlar da bu m\u0259lumat\u0131 m\u0259nd\u0259n e\u015fidib daha da h\u0259v\u0259sli olacaqlar. Yax\u015f\u0131 olar ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 maraqlanan sahibkarlar üçün qalan stansiyalar\u0131n yerl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 xüsusi bir t\u0259qdimat keçirilsin, t\u0259kc\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f stansiyalardan söhb\u0259t getmir. Haz\u0131rda xüsusil\u0259, K\u0259lb\u0259c\u0259r, Laç\u0131n rayonlar\u0131nda kül\u0259k elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 xarici \u015firk\u0259tl\u0259r biz\u0259 müraci\u0259t edirl\u0259r. \u018fg\u0259r xarici \u015firk\u0259tl\u0259r üçün bu, maraql\u0131d\u0131rsa, dem\u0259li, burada m\u0259nf\u0259\u0259t olacaq. Yerli \u015firk\u0259tl\u0259ri d\u0259 c\u0259lb etm\u0259liyik, ya xarici \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259, ya da ki, ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda. C\u0259bray\u0131l, Z\u0259ngilan rayonlar\u0131nda Gün\u0259\u015f Elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n potensial\u0131 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q böyükdür. Y\u0259ni, bütün bunlardan biz s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etm\u0259liyik. H\u0259m b\u0259rpaolunan enerji növl\u0259rinin ümumi enerji balans\u0131m\u0131zdak\u0131 pay\u0131n\u0131 30 faiz\u0259 art\u0131rmal\u0131y\u0131q, – m\u0259n bu göst\u0259ri\u015fi vermi\u015fdim, b\u0259lk\u0259 d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 daha çox olacaq, – h\u0259m d\u0259 ki, t\u0259bii qaza q\u0259na\u0259t edib onu indiki yüks\u0259k qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 ixrac ed\u0259 bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n

Qeyd etdiyim kimi, art\u0131q bütün bölg\u0259l\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259n x\u0259tl\u0259r var. Keç\u0259n il azad edilmi\u015f torpaqlarda 9 elektrik yar\u0131mstansiyas\u0131 in\u015fa edilmi\u015fdir. Bu, çox böyük göst\u0259ricidir. Eyni zamanda, \u0259n ç\u0259tin relyef\u0259 malik olan Da\u015fk\u0259s\u0259nd\u0259n, K\u0259lb\u0259c\u0259r da\u011flar\u0131ndan da elektrik x\u0259tl\u0259ri ç\u0259kildi – Da\u015fk\u0259s\u0259nd\u0259n K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259. Orada da\u011flar\u0131n hündürlüyü 3500 metrdir, a\u011f\u0131r, ç\u0259tin \u015f\u0259raitd\u0259, q\u0131\u015f aylar\u0131nda biz bunu bacard\u0131q. “Az\u0259renerji”nin müt\u0259x\u0259ssisl\u0259ri yüks\u0259k qiym\u0259t\u0259 layiqdirl\u0259r. Bu il “Xudaf\u0259rin” v\u0259 “Q\u0131z qalas\u0131” Su Elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r sür\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131l\u0131r v\u0259 hesab edir\u0259m ki, daha da sür\u0259tl\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, biz tezlikl\u0259 burada da raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259l\u0259k. Çünki bu stansiyalar\u0131n potensial\u0131 çox böyükdür – 240 meqavat gücünd\u0259dir v\u0259 bu stansiyalar in\u015fa edil\u0259nd\u0259n sonra bunun yar\u0131s\u0131 biz\u0259 çatacaq. Bel\u0259likl\u0259, biz bu imkanlardan da istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik. “bp” \u015firk\u0259ti il\u0259 C\u0259bray\u0131lda Gün\u0259\u015f Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n tikintisi üzr\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar gedir. Ümid edir\u0259m ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bir n\u0259tic\u0259 d\u0259 olacaq. Hesab edir\u0259m ki, bu stansiyan\u0131n çox böyük potensial\u0131 olacaq.<\/p>\n

Bütövlükd\u0259 art\u0131q bu r\u0259q\u0259mi m\u0259n s\u0259sl\u0259ndirmi\u015fdim. T\u0259kc\u0259 azad edilmi\u015f torpaqlarda b\u0259rpaolunan stansiyalar\u0131n 9 min meqavatdan çox potensial\u0131 var v\u0259 biz dünyan\u0131n apar\u0131c\u0131 xarici \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n çoxlu t\u0259klifl\u0259r al\u0131r\u0131q. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bizim qon\u015fu ölk\u0259l\u0259rl\u0259 elektrik x\u0259tl\u0259ri mövcuddur v\u0259 ixrac imkanlar\u0131m\u0131z geni\u015fl\u0259nir v\u0259 keç\u0259n il elektrik enerjisinin ixracat\u0131 2020-ci il\u0259 nisb\u0259td\u0259 daha da art\u0131b. Burada do\u011frudan da h\u0259m ölk\u0259 üzr\u0259, h\u0259m X\u0259z\u0259r d\u0259nizini n\u0259z\u0259r\u0259 almaq \u015f\u0259rti il\u0259 çox unikal bir potensial var. Amma m\u0259n bu gün azad edilmi\u015f torpaqlarda görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n m\u0259hz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni diqq\u0259tiniz\u0259 çatd\u0131rmaq ist\u0259rdim. Eyni zamanda, Z\u0259ngilandan \u0130ran üz\u0259rind\u0259n Naxç\u0131vana v\u0259 oradan yen\u0259 d\u0259 \u0130ran\u0131n enerji sistemin\u0259 v\u0259 Türkiy\u0259y\u0259 elektrik x\u0259tl\u0259rin ç\u0259kili\u015fi d\u0259 günd\u0259likd\u0259 duran m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n

Keç\u0259n ay \u0130ranla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda körpül\u0259rin, d\u0259mir yolu körpül\u0259rinin tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 memorandum imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Eyni zamanda, o memorandumda elektrik x\u0259tl\u0259rinin ç\u0259kili\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 müdd\u0259a var. Ona gör\u0259 biz bu i\u015fl\u0259r\u0259 d\u0259 tezlikl\u0259 ba\u015flamal\u0131y\u0131q. H\u0259r halda, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bu il konkret t\u0259klifl\u0259r verilm\u0259lidir. C\u0259bray\u0131l yar\u0131mstansiyas\u0131ndan Z\u0259ngilana q\u0259d\u0259r x\u0259tl\u0259rin ç\u0259kilm\u0259si v\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 il\u0259 son raz\u0131la\u015fmaya g\u0259l\u0259nd\u0259n sonra art\u0131q \u0130ran üz\u0259rind\u0259n bu x\u0259tt ged\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n

Eyni zamanda, avtomobil körpül\u0259rinin v\u0259 d\u0259mir yolu körpül\u0259rinin in\u015fas\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. \u018flb\u0259tt\u0259, bu, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin aç\u0131lmas\u0131n\u0131 inkar etmir. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi aç\u0131lmal\u0131d\u0131r. Z\u0259ng\u0259zur üz\u0259rind\u0259n h\u0259m d\u0259mir yolu, h\u0259m avtomobil yolu m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 aprelin 6-da Brüsseld\u0259 geni\u015f fikir mübadil\u0259si apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130ran üz\u0259rind\u0259n yolun Naxç\u0131vana ç\u0259kilm\u0259si v\u0259 oradan dünya bazarlar\u0131na ç\u0131xar\u0131lmas\u0131 layih\u0259si d\u0259 art\u0131q haz\u0131rlan\u0131r. Ümid edir\u0259m ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi d\u0259 keçiril\u0259 bil\u0259r v\u0259 bel\u0259likl\u0259, yeni beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizi aç\u0131lacaqd\u0131r. Ümumiyy\u0259tl\u0259, bizim n\u0259qliyyat infrastrukturu il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan bütün planlar\u0131m\u0131z vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda yerin\u0259 yetirildi. \u018fg\u0259r bu gün h\u0259m limana, h\u0259m d\u0259mir yollar\u0131na, h\u0259m hava limanlar\u0131na, avtomobil yollar\u0131na v\u0259 dig\u0259r infrastruktura bu böyük investisiyalar qoyulmasayd\u0131, Az\u0259rbaycan, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, yeni yaranan bu imkanlardan m\u0259hrum ola bil\u0259rdi. Ancaq, \u0259ksin\u0259, biz bu gün öz n\u0259qliyyat infrastrukturumuzu maksimum i\u015f\u0259 sala bil\u0259rik. G\u0259miqay\u0131rma zavodunda yeni yük g\u0259mil\u0259ri, tankerl\u0259r in\u015fa edilir. Y\u0259ni, bütün bunlar vaxt\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015f add\u0131mlard\u0131r. \u018fg\u0259r biz g\u0259miqay\u0131rma zavodunu in\u015fa etm\u0259s\u0259ydik, bu gün bu imkanlardan istifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259zdik. \u0130ndi is\u0259 biz heç kimd\u0259n as\u0131l\u0131 deyilik. N\u0259 q\u0259d\u0259r ist\u0259s\u0259k, o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u0259r\u0259, tanker, yük g\u0259misi in\u015fa ed\u0259 bil\u0259rik v\u0259 X\u0259z\u0259r üz\u0259rind\u0259n yükda\u015f\u0131malar\u0131n h\u0259cmini bu il art\u0131raca\u011f\u0131q v\u0259 g\u0259l\u0259n il daha da art\u0131raca\u011f\u0131q.<\/p>\n

Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, 100 kilometr uzunlu\u011fu olan Horadiz-A\u011fb\u0259nd d\u0259mir yolunun 60 kilometri art\u0131q haz\u0131rd\u0131r. Y\u0259ni, biz sür\u0259tl\u0259 gedirik. Dörd v\u0259 alt\u0131 zolaql\u0131 avtomobil yolu da ç\u0259kilir.<\/p>\n

M\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k ist\u0259rdim. Erm\u0259nistan da görm\u0259lidir ki, o, bizim planlar\u0131m\u0131z\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259y\u0259 bilm\u0259z. \u018fg\u0259r Z\u0259ng\u0259zur üz\u0259rind\u0259n biz\u0259 keçid verm\u0259s\u0259, özü itir\u0259c\u0259k v\u0259 birinci növb\u0259d\u0259, 10 noyabr B\u0259yannam\u0259sini pozmu\u015f olacaq. Çünki 10 noyabr B\u0259yannam\u0259sind\u0259 aç\u0131q-a\u015fkar yaz\u0131l\u0131b ki, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rb rayonlar\u0131 il\u0259 Naxç\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 aras\u0131nda \u0259laq\u0259 olmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu, Erm\u0259nistan\u0131n öhd\u0259liyidir. \u018fg\u0259r o, öz öhd\u0259liyini yerin\u0259 yetirm\u0259k ist\u0259mirs\u0259, onda biz d\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir öhd\u0259liyin yerin\u0259 yetirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 heç bir m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mayaca\u011f\u0131q. Onlar bunu bilm\u0259lidirl\u0259r, vaxt\u0131 uzatmamal\u0131d\u0131rlar. Onsuz da biz ist\u0259diyimiz\u0259 gec-tez nail olaca\u011f\u0131q. Daha yax\u015f\u0131 olar ki, onlar özl\u0259ri d\u0259 bir az c\u0259ld t\u0259rp\u0259nsinl\u0259r. Yoxsa yen\u0259 d\u0259 dalan kimi qalacaqlar.<\/p>\n

Dig\u0259r infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, B\u0259rd\u0259-A\u011fdam d\u0259mir yolunun in\u015fas\u0131 bu il davam edir. Y\u0259qin ki, g\u0259l\u0259n il istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259kdir. Bununla paralel olaraq, A\u011fdamda v\u0259 Füzulid\u0259 d\u0259mir yollar\u0131, va\u011fzallar\u0131 da in\u015fa edilm\u0259lidir. Layih\u0259l\u0259r t\u0259qdim edilm\u0259lidir v\u0259 aidiyy\u0259ti qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n keçirilm\u0259lidir v\u0259 m\u0259n\u0259 t\u0259qdim olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

N\u0259qliyyat infrastrukturu il\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259 Z\u0259ngilan Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131n istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259sidir. Bu da bu il\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Azad edilmi\u015f torpaqlarda Füzulid\u0259n sonra ikinci beyn\u0259lxalq hava liman\u0131 olacaq. O ki qald\u0131, Laç\u0131n Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131na, bunu biz 2024-cü il\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Orada i\u015fl\u0259rin h\u0259cmi çox böyükdür, h\u0259m da\u011flar partlad\u0131lmal\u0131d\u0131r, h\u0259m \u0259razi düz\u0259lm\u0259lidir v\u0259 orada do\u011frudan da çox böyük torpaq i\u015fl\u0259ri var. Amma o da mütl\u0259q olacaq.<\/p>\n

Avtomobil yollar\u0131n\u0131n ç\u0259kili\u015fin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bu il Naftalandan Tal\u0131\u015f k\u0259ndin\u0259 q\u0259d\u0259r yollar tam istismara verilm\u0259lidir. Bu, eyni zamanda, Naftalan\u0131 Suqovu\u015fanla birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k. H\u0259r iki ya\u015fay\u0131\u015f yeri turizm üçün çox \u0259lveri\u015flidir. Naftalan art\u0131q beyn\u0259lxalq turizm m\u0259rk\u0259zin\u0259 çevrilib v\u0259 Suqovu\u015fana oradan m\u0259saf\u0259 çox q\u0131sad\u0131r. Suqovu\u015fanda da turizm imkanlar\u0131 bu yax\u0131nlarda t\u0259qdim edildi – h\u0259m turizm, h\u0259m ya\u015fay\u0131\u015f, h\u0259m idman. Y\u0259ni, bu yolun çox böyük \u0259h\u0259miyy\u0259ti var v\u0259 biz Suqovu\u015fana h\u0259m Naftalan istiqam\u0259tind\u0259n, h\u0259m d\u0259 T\u0259rt\u0259r istiqam\u0259tind\u0259n rahatl\u0131qla ged\u0259 bil\u0259c\u0259yik. Ona gör\u0259 bu il bu yol istismara verilm\u0259lidir.<\/p>\n

Laç\u0131n \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n yan keç\u0259n yeni alternativ yolun istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si d\u0259 bu il\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu yolun da çox böyük \u0259h\u0259miyy\u0259ti var v\u0259 biz bunu art\u0131q bu il istismara verm\u0259liyik. Bu il istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259k yollar\u0131n aras\u0131nda Füzuli-Hadrut avtomobil yolu, Qubadl\u0131-Eyvazl\u0131 k\u0259ndi yolu v\u0259 dig\u0259r yollar var. O cüml\u0259d\u0259n K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 Laç\u0131n rayonlar\u0131nda h\u0259rbi \u0259h\u0259miyy\u0259tli yollar\u0131n ç\u0259kili\u015fi davam etdiril\u0259c\u0259k. Tarixd\u0259 heç vaxt yollar olmayan yerl\u0259rd\u0259, \u0259razil\u0259rd\u0259 t\u0259kc\u0259 keç\u0259n il 700 kilometr\u0259 yax\u0131n yollar ç\u0259kilib. Y\u0259ni, Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259din\u0259 q\u0259d\u0259r bu yollar ç\u0259kilib.<\/p>\n

\u0130ndi s\u0259rh\u0259dd\u0259 rahat xidm\u0259t etm\u0259k mümkündür. Davam ed\u0259n layih\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tini m\u0259lumatland\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m. Dem\u0259li, avtomobil yollar\u0131 aras\u0131nda B\u0259rd\u0259-A\u011fdam avtomobil yolunda i\u015fl\u0259r çox sür\u0259tl\u0259 gedir, K\u0259lb\u0259c\u0259r-Laç\u0131n avtomobil yolu v\u0259 t\u0259xmin\u0259n 4 kilometrlik tunel in\u015fa edilir. Xudaf\u0259rind\u0259n Qubadl\u0131ya, oradan is\u0259 Laç\u0131na ged\u0259n magistral yol in\u015fa edilir. C\u0259bray\u0131l-Hadrut yolu in\u015fa olunur. Z\u0259f\u0259r yolu aç\u0131ld\u0131, amma indi Füzuli-\u015eu\u015fa 4 c\u0259rg\u0259li magistral yol, Horadiz-A\u011fb\u0259nd, A\u011fdam-Füzuli yollar\u0131 ç\u0259kilir. \u018fn vacib yollardan biri To\u011fana-K\u0259lb\u0259c\u0259r avtomobil yoludur, çünki bu yol v\u0259 12 kilometrlik tunel ç\u0259kil\u0259nd\u0259n sonra daha Murov a\u015f\u0131r\u0131m\u0131ndan keçm\u0259y\u0259 ehtiyac qalmayacaq, biz rahat tunell\u0259 keç\u0259c\u0259yik. K\u0259lb\u0259c\u0259r-\u0130stisu avtomobil yolunun tikintisi bu il davam etdirilir. Bunun da böyük r\u0259mzi m\u0259nas\u0131 var. \u0130stisu sanatoriyas\u0131 sovet vaxt\u0131nda çox m\u0259\u015fhur idi. H\u0259m Az\u0259rbaycan sakinl\u0259ri, h\u0259m sovet ittifaq\u0131n\u0131n müxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259n oraya g\u0259l\u0259nl\u0259r çox idi. Amma biz Mehriban xan\u0131mla \u0130stisuda olanda d\u0259h\u015f\u0259tli m\u0259nz\u0259r\u0259ni gördük. Sanatoriya, su m\u0259nb\u0259l\u0259ri tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. M\u0259n demi\u015f\u0259m bu v\u0259h\u015fi q\u0259bil\u0259 h\u0259r yer\u0259 burnunu soxub, o cüml\u0259d\u0259n oraya. Keçmi\u015f sanatoriyadan ancaq b\u0259zi qal\u0131qlar qal\u0131b. Ona gör\u0259 m\u0259n q\u0259rara g\u0259ldim ki, orada yeni, müasir otel in\u015fa edilsin. \u0130ndi t\u0259qrib\u0259n 150-160 yerlik otelin layih\u0259si haz\u0131rlan\u0131r. Biz müalic\u0259vi içm\u0259li suyun istehsal\u0131na da ba\u015flamal\u0131y\u0131q. Bu göst\u0259ri\u015f d\u0259 verildi. \u0130ndi ilkin t\u0259maslar olubdur v\u0259 hesab edir\u0259m ki, bu il h\u0259r iki vacib v\u0259 böyük r\u0259mzi m\u0259na da\u015f\u0131yan layih\u0259l\u0259rin t\u0259m\u0259li qoyula bil\u0259r. Eyni zamanda, \u0259min\u0259m ki, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, bu tarixi \u0259dal\u0259ti b\u0259rpa ed\u0259c\u0259yik v\u0259 yen\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259li kurort yaranacaq. Çünki Laç\u0131n aeroportu istifad\u0259y\u0259 veril\u0259nd\u0259n v\u0259 To\u011fana-K\u0259lb\u0259c\u0259r avtomobil yolu, tunel ç\u0259kil\u0259nd\u0259n sonra h\u0259m G\u0259nc\u0259 istiqam\u0259tind\u0259n, h\u0259m Laç\u0131n istiqam\u0259tind\u0259n K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259k çox rahat olacaq. \u018fmin\u0259m, çox vaxt keçm\u0259y\u0259c\u0259k ki, \u0130stisu yen\u0259 d\u0259 öz \u015föhr\u0259tini qaytaracaq. Azad edilmi\u015f torpaqlarda indi içm\u0259li su m\u0259nb\u0259l\u0259rinin layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si gedir. Onlar\u0131n aras\u0131nda, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin içm\u0259li su layih\u0259si prioritetdir. Çünki art\u0131q \u015eu\u015fada insanlar ya\u015fay\u0131r. \u015eu\u015fada ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131 da tikilir v\u0259 tezlikl\u0259 insanlar qay\u0131dacaqlar. Ona gör\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n içm\u0259li su layih\u0259si bu il tam istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259lidir. Erm\u0259nil\u0259r müharib\u0259 zaman\u0131 \u015eu\u015fadan qaçark\u0259n o su x\u0259tl\u0259rini d\u0259 partlatm\u0131\u015fd\u0131lar, növb\u0259ti v\u0259h\u015filik tör\u0259tmi\u015fdil\u0259r v\u0259 i\u015f\u011fal dövründ\u0259 17 bula\u011f\u0131n 17-sini d\u0259 yarars\u0131z v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sal\u0131b qurutmu\u015fdular. Bunlar v\u0259h\u015filiyin t\u0259zahürl\u0259ridir v\u0259 bu, bir daha onu göst\u0259rir ki, \u015eu\u015fa erm\u0259nil\u0259r üçün h\u0259mi\u015f\u0259 yad \u015f\u0259h\u0259r olub. H\u0259mi\u015f\u0259 \u015eu\u015faya pax\u0131ll\u0131q edirdil\u0259r, öz çirkin arzular\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131rd\u0131lar ki, n\u0259 vaxtsa \u015eu\u015fan\u0131 onlar i\u015f\u011fal ed\u0259c\u0259kl\u0259r. \u018ffsuslar olsun ki, 1992-ci ilin may\u0131nda \u015eu\u015fa milli x\u0259yan\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 i\u015f\u011fal olundu. \u0130ndi is\u0259 biz \u015eu\u015faya qay\u0131tm\u0131\u015f\u0131q, biz \u015eu\u015fan\u0131n sahibl\u0259ri qay\u0131tm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 \u0259b\u0259di orada ya\u015fayaca\u011f\u0131q. \u015eu\u015fan\u0131n b\u0259rpas\u0131 bütün dig\u0259r azad edilmi\u015f torpaqlarla yana\u015f\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, çox ön\u0259mlidir v\u0259 hesab edir\u0259m ki, prioritet olmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da bu yana\u015fman\u0131 t\u0259qdir edir. \u0130ndi \u015eu\u015fada art\u0131q b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri gedir, b\u0259zi tarixi abid\u0259l\u0259r b\u0259rpa edilib v\u0259 bu il görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131qlar verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Tarixi abid\u0259l\u0259r b\u0259rpa edilir, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu 3 m\u0259scidi \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259rpa edir, eyni zamanda, yeni m\u0259scidin in\u015fas\u0131 yax\u0131n aylarda ba\u015flanacaq. Art\u0131q yer mü\u0259yy\u0259n olundu, biz onun t\u0259m\u0259lini qoyduq.<\/p>\n

\u0130ndi dig\u0259r tarixi abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131 gedir. B\u0259zi t\u0259klifl\u0259r, eskizl\u0259r var v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz \u015eu\u015fan\u0131n tarixi simas\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259liyik. H\u0259r hans\u0131 bir tarixi memarl\u0131q ansambla x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259 bil\u0259c\u0259k ba\u015fqa layih\u0259 orada icra edilm\u0259m\u0259lidir. \u015eu\u015fada yeni teleqüll\u0259nin t\u0259m\u0259li qoyuldu v\u0259 y\u0259qin ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 layih\u0259 t\u0259qdim edil\u0259c\u0259k. T\u0259qdim edil\u0259n kimi mütl\u0259q v\u0259sait ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. 960 \u015fagirdlik m\u0259kt\u0259b, 90 çarpay\u0131l\u0131q x\u0259st\u0259xana in\u015fa edilir. Bu layih\u0259l\u0259rin t\u0259m\u0259li qoyuldu. Keçmi\u015f poçt binas\u0131nda “ASAN xidm\u0259t”, DOST m\u0259rk\u0259zi v\u0259 \u0259haliy\u0259 xidm\u0259t göst\u0259r\u0259n dig\u0259r qurumlar yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. Poçt binas\u0131 memarl\u0131\u011f\u0131 saxlan\u0131lmaq \u015f\u0259rti il\u0259 \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259mir olunacaq.<\/p>\n

Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, \u015eu\u015fada ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259h\u0259ll\u0259sinin t\u0259m\u0259li qoyuldu, evl\u0259rin in\u015fas\u0131na start verildi. Yeni be\u015fulduzlu otelin in\u015fas\u0131 üçün yer seçildi. O, h\u0259min yerdir ki, o vaxt qondarma qurum orada d\u0131rnaqaras\u0131 parlament in\u015fa etm\u0259k ist\u0259yirdi v\u0259 dig\u0259r \u015feytan yuvas\u0131 orada yerl\u0259\u015fmi\u015fdi. Müharib\u0259 zaman\u0131 o da yox oldu. \u0130ndi orada be\u015fulduzlu otelin layih\u0259si m\u0259n\u0259 t\u0259qdim edildi. \u015eu\u015fan\u0131n memarl\u0131\u011f\u0131na uy\u011fun göz\u0259l bir bina olacaq. \u015e\u0259h\u0259r meriyas\u0131 binas\u0131 \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259mir edilir v\u0259 onun yan\u0131nda yeni konfrans zal\u0131 in\u015fa olunur. Çünki indi \u015eu\u015fada böyük t\u0259dbir keçirm\u0259k üçün yer yoxdur. Ona gör\u0259 konfrans zal\u0131 meriya binas\u0131na biti\u015fik olacaq v\u0259 orada yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259n möt\u0259b\u0259r t\u0259dbirl\u0259r keçiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n

G\u0259l\u0259n ay \u015eu\u015fada “Xar\u0131bülbül” festival\u0131 yenid\u0259n keçiril\u0259c\u0259k. Keç\u0259n il Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun t\u0259\u015f\u0259bbüsü il\u0259 bu festivalda Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan xalqlar öz istedad\u0131n\u0131 nümayi\u015f etdirmi\u015fl\u0259r. Bu gün is\u0259 eyni zamanda, biz dünyan\u0131n müxt\u0259lif ölk\u0259l\u0259rind\u0259n folklor kollektivl\u0259rini d\u0259v\u0259t etmi\u015fik. Art\u0131q m\u0259nd\u0259 ilkin m\u0259lumat var, vaxt\u0131ndan qabaq anons verm\u0259k ist\u0259mir\u0259m, amma hesab edir\u0259m ki, çox maraql\u0131 festival olacaqd\u0131r. Art\u0131q bu \u0259n\u0259n\u0259ni d\u0259 biz b\u0259rpa etmi\u015fik. Bildiyiniz kimi, TÜRKSOY \u015eu\u015fan\u0131 2023-cü ild\u0259 “Türk dünyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131” elan etmi\u015fdir.<\/p>\n

Azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 suvarma il\u0259 ba\u011fl\u0131 layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 bu il n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu layih\u0259l\u0259rin xüsusiyy\u0259ti ondan ibar\u0259tdir ki, haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259ri çox vaxt apar\u0131r. Çünki layih\u0259l\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259ri düzgün apar\u0131lmal\u0131d\u0131r, yerl\u0259r düzgün seçilm\u0259lidir. Harada kanal ç\u0259kil\u0259c\u0259k, harada su anbar\u0131 tikil\u0259c\u0259k – bu, do\u011frudan da vaxt aparan m\u0259s\u0259l\u0259dir. Ona gör\u0259 m\u0259n heç kimi t\u0259l\u0259sdirmir\u0259m. Amma, eyni zamanda, art\u0131q t\u0259sdiq edilmi\u015f layih\u0259l\u0259rin icra edilm\u0259si üçün d\u0259 biz mütl\u0259q v\u0259sait tapmal\u0131y\u0131q. Burada da qeyd olundu ki, biz indi büdc\u0259ni profisitl\u0259 icra edirik. Vergi orqanlar\u0131 bu ilin 3 ay\u0131nda proqnozdan \u0259lav\u0259 500 milyon manatdan çox v\u0259 gömrük orqanlar\u0131 200 milyon manatdan çox vergi toplam\u0131\u015flar. Y\u0259ni, bizim indi imkan\u0131m\u0131z var.<\/p>\n

Suvarma i\u015fl\u0259ri h\u0259m azad edilmi\u015f torpaqlar üçün, h\u0259m bütün ölk\u0259 üçün \u0259rzaq t\u0259hlük\u0259sizliyini \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biri olacaq. Bu layih\u0259l\u0259r el\u0259 icra edilm\u0259lidir ki, bizim ümumi suvarma t\u0259s\u0259rrüfat\u0131m\u0131za inteqrasiya olunsun. Bax, buna da çox ciddi fikir verm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Çünki azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n relyefi bel\u0259dir ki, – xüsusil\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r, Laç\u0131n, Qubadl\u0131 zonas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam, – oradan h\u0259m suvarma suyu, h\u0259m içm\u0259li su öz axar\u0131 il\u0259 g\u0259lib A\u011fdama, B\u0259rd\u0259y\u0259 v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259r\u0259 çata bil\u0259r. Bu, ümumi suvarma sistemimiz\u0259 inteqrasiya edilm\u0259lidir. Eyni zamanda, biz çaylar\u0131m\u0131zdan içm\u0259li su m\u0259nb\u0259yi kimi istifad\u0259 etm\u0259liyik. \u0130\u015f\u011fal dövründ\u0259 çaylar\u0131m\u0131z da ekoloji terrora m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r, çaylar\u0131m\u0131z da i\u015f\u011fal alt\u0131nda idi v\u0259 dü\u015fm\u0259n bizi çaylar\u0131m\u0131zdan da m\u0259hrum etmi\u015fdi. Çünki biz T\u0259rt\u0259r çay\u0131n\u0131n suyundan faktiki olaraq istifad\u0259 ed\u0259 bilmirdik. T\u0259rt\u0259r çay\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n böyük çaylar\u0131ndan biridir. Suqovu\u015fan erm\u0259nil\u0259rin \u0259lind\u0259 oldu\u011fu üçün yayda suyu k\u0259sirdil\u0259r, biz\u0259 qar\u015f\u0131 ekoloji terror tör\u0259dilmi\u015fdi. Q\u0131\u015fda is\u0259 burax\u0131rd\u0131lar ki, o da da\u015fq\u0131nlara s\u0259b\u0259b olurdu.<\/p>\n

\u0130ndi Qaraba\u011fda erm\u0259nil\u0259rin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 yerd\u0259 qaz x\u0259tti nasaz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 dü\u015fmü\u015fdür v\u0259 bir müdd\u0259t qaz yox idi. Dünyaya hay-haray qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar ki, Az\u0259rbaycan burada humanitar f\u0259lak\u0259t tör\u0259dir. Naxç\u0131van qaz\u0131n\u0131 onlar 15 il k\u0259sib bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxlam\u0131\u015fd\u0131lar. Naxç\u0131vanda is\u0259 q\u0131\u015f daha s\u0259rtdir. Haradasa \u015faxta m\u0259nfi 30 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 çat\u0131r. Yax\u015f\u0131, naxç\u0131vanl\u0131lar 1990-c\u0131 ild\u0259n 2005-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r qazs\u0131z ya\u015fam\u0131\u015flar. Kim m\u0259hrum etmi\u015fdi onlar\u0131? Erm\u0259nil\u0259r v\u0259 Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi, Erm\u0259nistan dövl\u0259ti.<\/p>\n

Bir adam, bir t\u0259\u015fkilat, bir ölk\u0259 s\u0259sini qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131? Yox! Bigan\u0259 idil\u0259r. Amma bir h\u0259ft\u0259 Xank\u0259ndid\u0259 qaz olmayanda adam qalmay\u0131b ki, biz\u0259 z\u0259ng etm\u0259sin – Amerikadan tutmu\u015f Avropaya q\u0259d\u0259r. Birincisi, Avropan\u0131n özünd\u0259 el\u0259 ölk\u0259l\u0259r var ki, orada qaz yoxdur, ümumiyy\u0259tl\u0259 yoxdur, qazla\u015fd\u0131rma apar\u0131lmay\u0131b. \u0130ndi m\u0259n ad ç\u0259km\u0259k ist\u0259mir\u0259m. El\u0259 ölk\u0259l\u0259r var ki, qazla\u015fd\u0131rman\u0131n s\u0259viyy\u0259si 3-5 faizdir. Orada humanitar f\u0259lak\u0259t hökm sürür? Bunlar bir h\u0259ft\u0259 qazs\u0131z qal\u0131blar, bu, humanitar f\u0259lak\u0259tdir? B\u0259s, Naxç\u0131van 15 il qazs\u0131z qalanda niy\u0259 humanitar f\u0259lak\u0259t deyildi. Suald\u0131r bu. Bu suala cavab var? Var! \u0130kili standartlar v\u0259 ayr\u0131-seçkilik. Biz indi qaz\u0131 b\u0259rpa etmi\u015fik v\u0259 erm\u0259nil\u0259r bunu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259lidirl\u0259r. Biz, sad\u0259c\u0259 olaraq, xo\u015f niyy\u0259t göst\u0259rmi\u015fik. \u0130st\u0259m\u0259s\u0259ydik, b\u0259rpa etm\u0259zdik. Kim biz\u0259 söz dey\u0259 bil\u0259r? Biz borclu idik onu b\u0259rpa etm\u0259y\u0259? Yox! B\u0259rpa etdik, ümid edirik, onlar da anlayacaq ki, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131d\u0131r v\u0259 onlar Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda ya\u015famal\u0131d\u0131rlar v\u0259 ya\u015fayacaqlar. Bunu n\u0259 q\u0259d\u0259r tez ba\u015fa dü\u015fs\u0259l\u0259r, onlar üçün o q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 olacaq. Ona gör\u0259 etmi\u015fik, humanizm göst\u0259rmi\u015fik. Amma Naxç\u0131van\u0131 qazs\u0131z qoyan o hadis\u0259ni heç vaxt unutmam\u0131\u015f\u0131q. Biz 2005-ci ild\u0259 \u0130ranla raz\u0131la\u015fma \u0259sas\u0131nda \u0130randan Naxç\u0131vana qaz ç\u0259kdik v\u0259 Astaradan \u0130ran Astaras\u0131na qaz x\u0259tti ç\u0259kdik v\u0259 svop \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 keçiririk. O vaxtdan bu gün\u0259 q\u0259d\u0259r Naxç\u0131van bel\u0259 t\u0259min edilir, \u0130randan qaz al\u0131r. Amma bizim qaz\u0131m\u0131z k\u0259silmi\u015fdir, bizim suyumuz k\u0259silmi\u015fdir.<\/p>\n

Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131nda bir neç\u0259 il bundan \u0259vv\u0259l xüsusi m\u0259ruz\u0259 haz\u0131rland\u0131 v\u0259 q\u0259bul edildi – Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 ekoloji terroru il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259ruz\u0259. Orada h\u0259r \u015fey aç\u0131q-a\u015fkar deyilmi\u015fdi. T\u0259rt\u0259r çay\u0131n\u0131n suyundan bizi m\u0259hrum etmi\u015fdil\u0259r. Halbuki Heyd\u0259r \u018fliyev Suqovu\u015fan su anbar\u0131n\u0131 in\u015fa ed\u0259nd\u0259 B\u0259rd\u0259, A\u011fdam, Goranboy, Yevlax, A\u011fcab\u0259di v\u0259 dig\u0259r rayonlar\u0131n 100 min hektar torpa\u011f\u0131n\u0131 suvarmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu v\u0259 su gedirdi. \u0130ndi biz Suqovu\u015fana qay\u0131tm\u0131\u015f\u0131q, indi suyu b\u0259rpa etmi\u015fik v\u0259 yeni kanallar da ç\u0259kil\u0259c\u0259k. Dig\u0259r çaylar, – qoy, bunu h\u0259m Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131, h\u0259m dünya bilsin, erm\u0259nil\u0259r bizi n\u0259d\u0259n m\u0259hrum etmi\u015fl\u0259r, – H\u0259k\u0259ri çay\u0131 – \u0259n böyük çaylardan biri, istifad\u0259 ed\u0259 bilmirdik. Bazarçay. Buna B\u0259rgü\u015fad çay\u0131 da deyilir. Lev çay, Zabux, Tutqun, Turqay, B\u0259sitçay, Qarqarçay, Quruçay, Könd\u0259l\u0259nçay, Oxçuçay. Bütün bu çaylar\u0131 erm\u0259nil\u0259r i\u015f\u011fal etmi\u015fdil\u0259r, v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 istismar edirdil\u0259r. Oxçuçay çay\u0131n\u0131n f\u0259lak\u0259ti indi dünyan\u0131n gözü qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Biz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni qald\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. M\u0259s\u0259l\u0259ni qald\u0131randa biz\u0259 söz verildi ki, bu f\u0259lak\u0259ti tör\u0259d\u0259n \u015firk\u0259t g\u0259lib bunu t\u0259mizl\u0259y\u0259c\u0259k. Amma art\u0131q bundan bir il vaxt keçib, biz\u0259 heç bir t\u0259klif verilmir. Oxçuçay\u0131 zibill\u0259y\u0259n, z\u0259h\u0259rl\u0259y\u0259n “Cronimet” \u015firk\u0259tidir. Bu, böyük \u015firk\u0259tdir v\u0259 b\u0259zi xarici m\u0259tbu orqanlar\u0131nda ged\u0259n m\u0259lumatlara gör\u0259, korrupsiya sxeml\u0259ri \u0259sas\u0131nda Serjik Sarkisyan\u0131n keçmi\u015f xunta rejiminin nümay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 bunlar\u0131n qanunsuz biznes \u0259laq\u0259l\u0259ri olub v\u0259 onlar birlikd\u0259 orada o mis kombinat\u0131n\u0131 i\u015fl\u0259dibl\u0259r. Ondan sonra Erm\u0259nistan hökum\u0259ti korrupsiyala\u015fm\u0131\u015f h\u0259min o erm\u0259ni nümay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n bu kombinat\u0131n pay\u0131n\u0131 al\u0131bd\u0131r. Ancaq bu f\u0259lak\u0259ti tör\u0259d\u0259n “Cronimet” \u015firk\u0259ti buna cavab verm\u0259lidir, yoxsa yox? M\u0259n demi\u015f\u0259m ki, beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130ndi m\u0259n çox \u015fey dem\u0259k ist\u0259mir\u0259m, biz art\u0131q hüquqi iddia il\u0259 d\u0259 ç\u0131x\u0131\u015f ed\u0259c\u0259yik, haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259ri gedir, beyn\u0259lxalq müt\u0259x\u0259ssisl\u0259r c\u0259lb olunub. Biz erm\u0259nil\u0259ri tör\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259r\u0259 gör\u0259 bütün dünyada if\u015fa ed\u0259c\u0259yik. O cüml\u0259d\u0259n xarici \u015firk\u0259tl\u0259ri, hans\u0131lar ki, bizim t\u0259bii yataqlar\u0131m\u0131z\u0131 istismar edibl\u0259r. Q\u0131z\u0131l yataqlar\u0131m\u0131z\u0131, dig\u0259r yataqlar\u0131m\u0131z\u0131 qanunsuz istismar ed\u0259n xarici \u015firk\u0259tl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, bizd\u0259n yaxa qurtaracaqlar? Yox! Biz onlar\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259yik, onlar\u0131 biab\u0131r ed\u0259c\u0259yik. Oxçuçay suyunu sar\u0131 r\u0259ng\u0259 boyayan “Cronimet” \u015firk\u0259ti g\u0259lsin o zibilini t\u0259mizl\u0259sin. Yoxsa hesab edirl\u0259r ki, vaxt keçdi v\u0259 biz h\u0259r \u015feyi unutduq. Biz heç n\u0259yi unutmam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 unutmayaca\u011f\u0131q.<\/p>\n

Görün, i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan su anbarlar\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r idi. Xudaf\u0259rin – 1 milyard 600 milyon kubmetr su ehtiyat\u0131 olan \u0259n böyük su anbar\u0131, Q\u0131z qalas\u0131, Suqovu\u015fan, Xaç\u0131n, Könd\u0259l\u0259nçay-1, Könd\u0259l\u0259nçay-2, A\u015fa\u011f\u0131 Könd\u0259l\u0259nçay, A\u011fdamk\u0259nd – bax, bu su anbarlar\u0131 i\u015f\u011fal alt\u0131nda idi. \u0130ndi biz onlar\u0131 b\u0259rpa edirik v\u0259 b\u0259rpa ed\u0259c\u0259yik. Konkret layih\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, m\u0259n bu sah\u0259d\u0259 hans\u0131 i\u015fl\u0259r görül\u0259c\u0259yini d\u0259 bildirm\u0259liy\u0259m. H\u0259k\u0259riçay su anbar\u0131n\u0131n tikintisi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur, yeni su anbar\u0131 olacaq. Suqovu\u015fan su anbar\u0131n\u0131n v\u0259 kanal\u0131n t\u0259miri. Kanal\u0131n uzunlu\u011fu 5,2 kilometrdir, t\u0259mird\u0259n sonra Suqovu\u015fandan daha böyük \u0259raziy\u0259 suyun verilm\u0259si mümkün olacaq. Xaç\u0131nçay su anbar\u0131n\u0131n v\u0259 7 kilometr uzunlu\u011funda kanal\u0131n t\u0259miri. Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, Xaç\u0131nçay su anbar\u0131 düz F\u0259rrux da\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndad\u0131r, F\u0259rrux k\u0259ndinin düz böyüründ\u0259dir v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin h\u0259rbi mövqel\u0259ri bu su anbar\u0131n\u0131n istismar\u0131n\u0131 t\u0259hlük\u0259y\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131, y\u0259ni, böyük bir t\u0259hlük\u0259 m\u0259nb\u0259yi idi. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 oradan v\u0259 dig\u0259r k\u0259ndl\u0259rd\u0259n A\u011fdam istiqam\u0259tin\u0259 at\u0259\u015f aç\u0131l\u0131rd\u0131. F\u0259rrux da\u011f\u0131n\u0131 m\u0259nc\u0259, indi dünyada tan\u0131mayan yoxdur v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n böyük da\u011f\u0131 olan F\u0259rrux da\u011f\u0131 bu gün bizim n\u0259zar\u0259timizd\u0259dir, Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131 orada dal\u011falan\u0131r. Xaç\u0131nçay\u0131n t\u0259hlük\u0259sizliyi v\u0259 bu sudan istifad\u0259 etm\u0259k üçün F\u0259rrux da\u011f\u0131n\u0131n böyük \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. Ondan sonra A\u015fa\u011f\u0131 Könd\u0259l\u0259nçay, Könd\u0259l\u0259nçay-1 v\u0259 Könd\u0259l\u0259nçay-2 su anbarlar\u0131n\u0131n t\u0259miri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. T\u0259rt\u0259rçay Sol Sahil kanal\u0131n\u0131n, A\u011fdam, Füzuli v\u0259 C\u0259bray\u0131l rayonlar\u0131n\u0131n su t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 kompleksinin yenid\u0259n qurulmas\u0131, o cüml\u0259d\u0259n su m\u0259nb\u0259l\u0259rinin mü\u0259yy\u0259n edilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Çünki sovet vaxt\u0131nda olan su m\u0259nb\u0259l\u0259ri b\u0259zi s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 gör\u0259 uy\u011fun olmaya bil\u0259r. Ona gör\u0259 bu kompleks t\u0259dbirl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur v\u0259 B\u0259rgü\u015fad su anbar\u0131n\u0131n layih\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131 bu il öz h\u0259llini tapmal\u0131d\u0131r. Bu yax\u0131nlarda veril\u0259n yeni t\u0259klif \u0259sas\u0131nda Z\u0259ngilan, ya da Qubadl\u0131 rayonlar\u0131n\u0131n birind\u0259 yeni su anbar\u0131n\u0131n tikintisi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur v\u0259 bu kanallar\u0131n in\u015fas\u0131 biz\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k ki, yax\u0131n zamanlarda 10 min hektar\u0131 suvarma il\u0259 t\u0259min ed\u0259k. Yen\u0259 d\u0259 dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bütün bu i\u015fl\u0259r ümumi su t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 sistemimiz\u0259 inteqrasiya edilm\u0259lidir.<\/p>\n

Dig\u0259r layih\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259 bildirm\u0259liy\u0259m ki, A\u011fal\u0131 k\u0259ndinin sakinl\u0259ri art\u0131q bu il A\u011fal\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259kl\u0259r, orada ya\u015fayacaqlar. Bu il A\u011fal\u0131 k\u0259ndinin aç\u0131l\u0131\u015f\u0131 olacaq. Bu, birinci pilot layih\u0259dir. Füzulinin Dövl\u0259tyarl\u0131 k\u0259ndinin yarad\u0131lmas\u0131na bu il ba\u015flanacaq. Bu, bir neç\u0259 k\u0259ndi birl\u0259\u015fdir\u0259n layih\u0259dir. A\u011fal\u0131 k\u0259ndind\u0259n daha böyük ya\u015fay\u0131\u015f yeri olacaq. Azad edilmi\u015f dig\u0259r rayonlarda k\u0259ndl\u0259rin yenid\u0259n qurulmas\u0131 layih\u0259l\u0259ri haz\u0131rlan\u0131r v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rl\u0259 paralel olaraq biz k\u0259ndl\u0259ri d\u0259 b\u0259rpa ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n

Üç m\u0259kt\u0259bin in\u015fas\u0131 bu il ba\u015fa çatmal\u0131d\u0131r – A\u011fdamda 1 nömr\u0259li m\u0259kt\u0259b, C\u0259bray\u0131l \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u0259kt\u0259b v\u0259 qeyd etdiyim kimi, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u0259kt\u0259b. H\u0259r üç m\u0259kt\u0259b 960 yerlikdir. Dörd x\u0259st\u0259xana in\u015fa edilir. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 x\u0259st\u0259xana bu il istismara veril\u0259c\u0259k, A\u011fdamda 210, Füzulid\u0259 180 çarpay\u0131l\u0131q x\u0259st\u0259xanalar\u0131n in\u015fas\u0131na start verilib. C\u0259bray\u0131lda is\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 x\u0259st\u0259xanan\u0131n t\u0259m\u0259li qoyulacaq.<\/p>\n

M\u0259n A\u011fdam v\u0259 C\u0259bray\u0131l rayonlar\u0131nda iki s\u0259naye park\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lini qoymu\u015fam v\u0259 bu yax\u0131nlarda iqtisadiyyat naziri m\u0259n\u0259 orada görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259ruz\u0259 etmi\u015fdir. Maraq böyükdür, yerli \u015firk\u0259tl\u0259r çox böyük maraq göst\u0259rirl\u0259r v\u0259 m\u0259n \u0259min\u0259m ki, yax\u0131n, b\u0259lk\u0259 d\u0259 1-2 il\u0259, 3 il\u0259 o parklar üçün n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f çox böyük \u0259razi b\u0259lk\u0259 çatmaya da bil\u0259r. Ona gör\u0259 m\u0259n çox \u015fadam ki, Az\u0259rbaycan sahibkarlar\u0131 böyük h\u0259v\u0259sl\u0259, ür\u0259kl\u0259 bu i\u015fl\u0259r\u0259 qo\u015fulurlar. Ba\u015fa dü\u015für\u0259m ki, b\u0259lk\u0259 d\u0259 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n o q\u0259d\u0259r d\u0259 böyük s\u0259m\u0259r\u0259 verm\u0259y\u0259c\u0259k. Ancaq m\u0259n bunu onlar\u0131n nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcu kimi q\u0259bul edir\u0259m v\u0259 \u015fadam ki, onlar m\u0259nim ça\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131ma cavab veribl\u0259r. Eyni zamanda, azad edilmi\u015f bölg\u0259l\u0259rin potensial\u0131n\u0131, n\u0259qliyyat yollar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq \u0259min\u0259m ki, bura qoyulan h\u0259r bir manat xeyir g\u0259tir\u0259c\u0259k.<\/p>\n

Bel\u0259likl\u0259, keçmi\u015f m\u0259cburi köçkünl\u0259ri qaytarmaq üçün kompleks t\u0259dbirl\u0259r görürük. Ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131, infrastruktur, i\u015f yerl\u0259ri, k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq imkanlar\u0131, s\u0259naye parklar\u0131 – biz planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 bu i\u015fl\u0259ri gör\u0259c\u0259yik. Bu, ancaq azad edilmi\u015f torpaqlarda bu il görül\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rin siyah\u0131s\u0131d\u0131r v\u0259 \u0259min\u0259m ki, bütün planlar h\u0259yatda öz \u0259ksini tapacaq. Biz ist\u0259diyimiz\u0259 nail olaca\u011f\u0131q. Azad edilmi\u015f torpaqlarda görül\u0259n i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na bundan sonra da münt\u0259z\u0259m m\u0259lumat veril\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n

Sa\u011f olun.<\/p>\n

\n14:48<\/strong><\/p>\n

Aprelin 12-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 bu ilin birinci rübünün yekunlar\u0131na h\u0259sr olunan mü\u015favir\u0259 keçirilib.<\/p>\n

Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Prezidentin M\u0259tbuat Xidm\u0259ti m\u0259lumat yay\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aprelin 12-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 bu ilin birinci rübünün yekunlar\u0131na h\u0259sr olunan mü\u015favir\u0259 keçirilib. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, dövl\u0259timizin ba\u015fç\u0131s\u0131 mü\u015favir\u0259d\u0259 giri\u015f nitqi söyl\u0259yib. Prezident \u0130lham…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-145996","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/145996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=145996"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/145996\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=145996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=145996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=145996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}