{"id":145882,"date":"2022-04-11T11:02:43","date_gmt":"2022-04-11T07:02:43","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=145882","title":{"rendered":"Qohum nikahlar genetik x\u0259st\u0259likl\u0259ri art\u0131ran \u00f6n\u0259mli faktordur"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu g&uuml;n h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r\u0259 baxmayaraq, erk\u0259n nikah problemi dig\u0259r &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi &ouml;lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 m&ouml;vcuddur. \u018fg\u0259r \u0259vv\u0259ll\u0259r valideynl\u0259r &ouml;vladlar\u0131n\u0131n qohumla evl\u0259nm\u0259sinin t\u0259r\u0259fdar\u0131 idil\u0259rs\u0259, indi g\u0259ncl\u0259rin d\u0259 valideyn m\u0259cburiyy\u0259ti olmadan qohumla evl\u0259nm\u0259kd\u0259 maraql\u0131 oldu\u011funu g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. Baxmayaraq ki, ill\u0259rdir c\u0259miyy\u0259td\u0259 bel\u0259 bir fikir var ki, qohum evlilikl\u0259rind\u0259n do\u011fulan u\u015fa\u011f\u0131n x\u0259st\u0259 olmaq riski b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r. Buna b\u0259z\u0259n bir &ccedil;ox n&uuml;mun\u0259l\u0259r d\u0259 g&ouml;st\u0259rirl\u0259r. <\/strong><\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259&nbsp;Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri &uuml;zr\u0259 D&ouml;vl\u0259t Komit\u0259sind\u0259n a&ccedil;\u0131qlama verilib. Bildirilib ki, erk\u0259n v\u0259 qohumlar aras\u0131nda nikah\u0131n bir s\u0131ra tibbi, psixoloji, fizioloji, m\u0259n\u0259vi v\u0259 sosial-iqtisadi f\u0259sadlar\u0131 var: &quot;Bel\u0259 ki, erk\u0259n nikaha daxil olan yeniyetm\u0259 q\u0131zlar \u0259ks\u0259r hallarda &ouml;z t\u0259hsilini davam etmir v\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259si il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259li olurlar. Bu da onlar\u0131n sosial uy\u011funla\u015fma imkanlar\u0131n\u0131 azald\u0131r, inki\u015faf\u0131na v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 i\u015ftirak\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259d\u0259 i\u015fsiz g\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131na, onlar\u0131n maddi c\u0259h\u0259td\u0259n h\u0259yat yolda\u015f\u0131ndan v\u0259 ya valideynl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 olmas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 hallar\u0131n\u0131n artmas\u0131na v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 t\u0259nha analar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131na, psixoloji travmalara s\u0259b\u0259b olur. H\u0259m&ccedil;inin nikaha daxil olan yeniyetm\u0259 q\u0131z\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na da ciddi t\u0259hl&uuml;k\u0259 yaran\u0131r, bel\u0259 hallar u\u015faq v\u0259 ana &ouml;l&uuml;m&uuml; riskinin artmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud olan u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmas\u0131 riskinin artmas\u0131na da g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>Sosioloq Asif Bayramov&nbsp;deyir ki, sovet d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 g\u0259ncl\u0259rimizin ali t\u0259hsil\u0259 olan meyli n\u0259tic\u0259sind\u0259 yax\u0131n qohumla evlilik \u0259n\u0259n\u0259sind\u0259n xeyli uzaqla\u015fm\u0131\u015fd\u0131q. Ancaq son on il \u0259rzind\u0259 bu \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 yenid\u0259n d&ouml;n&uuml;\u015f tendensiyas\u0131 hiss olunmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, m&uuml;xt\u0259lif t\u0259bii co\u011frafi iqlim \u015f\u0259raitind\u0259 b&ouml;y&uuml;y\u0259n b&uuml;t&uuml;n bioloji orqanizml\u0259r h\u0259min m&uuml;hit\u0259 orqanizmin adaptasiya olunmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n x&uuml;susi genl\u0259r haz\u0131rlay\u0131r: &ldquo;Bu, art\u0131q s\u0131rf t\u0259bii bioloji qanundur. M&uuml;xt\u0259lif t\u0259bii co\u011frafi iqlim \u015f\u0259raitind\u0259 b&ouml;y&uuml;y\u0259n insanlarda f\u0259rqli t\u0259bii genetik proqram formala\u015f\u0131r. \u018fg\u0259r bu c&uuml;r ayr\u0131-ayr\u0131 insanlar ail\u0259 qurursa, yeni n\u0259slin daha &ccedil;ox f\u0259rqli genl\u0259r almaq \u015fans\u0131 art\u0131r. Qohum evliliyind\u0259n do\u011fulan u\u015faqlar g&uuml;n&uuml;m&uuml;z&uuml;n x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 davams\u0131z olurlar&rdquo;.<\/p>\n<p>&nbsp;T\u0259bii ki, birinci d\u0259r\u0259c\u0259li qohumlar, y\u0259ni xalao\u011flu, \u0259mio\u011flu, \u0259miq\u0131z\u0131 v\u0259 s. aras\u0131nda evlilikl\u0259rd\u0259 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 d&ouml;l&uuml;n sa\u011flam gen g&ouml;t&uuml;rm\u0259 ehtimal\u0131n m\u0259hdudla\u015f\u0131r. Bizl\u0259r n\u0259sill\u0259r &ouml;nc\u0259si atalar\u0131m\u0131z\u0131n biz\u0259 h\u0259diyy\u0259 etdiyi genetik x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q. Q\u0131sas\u0131, bu genl\u0259r bizim b&uuml;t&uuml;n h\u0259yat t\u0259rzimizin divarlar\u0131n\u0131 h&ouml;r&uuml;r. Bir v\u0259 ya bir ne&ccedil;\u0259 gen bizd\u0259ki &ouml;z\u0259lliyin m\u0259lumat\u0131n\u0131 &ouml;z&uuml;nd\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r. Qohum evlil\u0259r eyni soydan g\u0259ldikl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n ana v\u0259 atan\u0131n eyni geninin s&uuml;r\u0259tini da\u015f\u0131y\u0131rlar v\u0259 z\u0259r\u0259rli genl\u0259rin bir-biri il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fma ehtimal\u0131 y&uuml;ks\u0259kdir. &ldquo;\u0130nsanda 23 c&uuml;t xromosom var. H\u0259r bir c&uuml;t xromosomun biri anadan, dig\u0259ri atadan g\u0259lir.&nbsp;Xromosomlar DNT-ni formala\u015fd\u0131r\u0131r.&nbsp;DNT-nin funksiyalar\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n, kodla\u015fd\u0131ran b&ouml;l&uuml;ml\u0259rin\u0259 is\u0259 gen deyilir.&nbsp;&nbsp;Gen s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r insan c\u0259miyy\u0259tinin m&ouml;vcud oldu\u011fu vaxtdan var. Orqanizmind\u0259 xromosomlar v\u0259 onlar\u0131n genl\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na seb\u0259b olur: Hemofiliya v\u0259 talassemiya bu x\u0259st\u0259likl\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 dayan\u0131r. H\u0259r iki x\u0259st\u0259lik irsiyy\u0259t&nbsp;xarakterlidir. Atadan q\u0131z u\u015faqlar\u0131na, anadan o\u011flan u\u015faqlar\u0131na ke&ccedil;ir. Ail\u0259d\u0259 ata da\u015f\u0131y\u0131c\u0131, ana x\u0259st\u0259dirs\u0259, burada u\u015fa\u011f\u0131n x\u0259st\u0259 olma riski daha &ccedil;oxdur. \u0130kisind\u0259n biri sad\u0259c\u0259 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131d\u0131rsa, o zaman u\u015faq x\u0259st\u0259 olmaya da bil\u0259r. Sevindirici hald\u0131r ki, gen da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan anan\u0131n 5 u\u015fa\u011f\u0131ndan 2-si sa\u011flam ola bil\u0259r&rdquo;- bunu &ldquo;Leykozlu U\u015faqlara D\u0259st\u0259k&rdquo; ictimai birliyinin s\u0259dr m&uuml;avini Emin N\u0259bili deyir.<\/p>\n<p>Emin N\u0259bili bildirir ki, irsi x\u0259st\u0259likl\u0259r &ccedil;ox\u015fax\u0259lidir: &ldquo;Bu x\u0259st\u0259likl\u0259rin ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi qohum nikahlar v\u0259 tibbi m&uuml;ayin\u0259d\u0259n ke&ccedil;m\u0259d\u0259n evl\u0259n\u0259n c&uuml;tl&uuml;kl\u0259rdir. &nbsp;&Ccedil;&uuml;nki qan analizi n\u0259tic\u0259sind\u0259 irsi genetik x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan g\u0259l\u0259c\u0259k valideynl\u0259rin evl\u0259nm\u0259si tibbi n&ouml;qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n yolverilm\u0259zdir. Do\u011fulan fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli u\u015faqlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu evlilikl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 d&uuml;nyaya g\u0259lir. Maraql\u0131s\u0131 budur ki, bel\u0259 ail\u0259l\u0259rd\u0259 3-4 u\u015faq fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli olaraq do\u011fulduqdan sonra m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rdar olurlar ki, bu x\u0259st\u0259liyin s\u0259b\u0259bkar\u0131 ya ana, ya da atad\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259 bel\u0259 nigahlara yol verm\u0259m\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. &ldquo;Bir-biri il\u0259 yax\u0131n qohum olan g\u0259ncl\u0259r ail\u0259 qurmalar\u0131nda t\u0259kid etdikl\u0259ri halda is\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 a\u011f\u0131r patologiyal\u0131 (m\u0259s\u0259l\u0259n, talassemiya) u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmamas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n, onlar m&uuml;vafiq tibbi m&uuml;ayin\u0259d\u0259n (h\u0259m&ccedil;inin genetik) ke&ccedil;m\u0259lidirl\u0259r.&rdquo;<\/p>\n<p>E.N\u0259bili qeyd edir ki, &ldquo;Leykozlu U\u015faqlara D\u0259st\u0259k&rdquo; \u0130B-nin &ldquo;Regionlarda talassemiya v\u0259 qohum nikahlar\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259b&nbsp; oldu\u011fu genetik x\u0259st\u0259likl\u0259r bar\u0259d\u0259&nbsp;maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin ke&ccedil;irilm\u0259si&rdquo;&nbsp; adl\u0131 layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 Ming\u0259&ccedil;evird\u0259 t\u0259dbird\u0259 talassemiyal\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n valideyninin g\u0259ncl\u0259r\u0259 h\u0259y\u0259can dolu m&uuml;raci\u0259tind\u0259n t\u0259sirl\u0259ndiyini qeyd edir. Bel\u0259 ki, t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n qad\u0131n &uuml;&ccedil; &ouml;vlad\u0131n\u0131n oldu\u011funu onlardan birinin talassemiya x\u0259st\u0259si oldu\u011funu bildirdi. O, yuxusuz gec\u0259l\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015faraq g\u0259ncl\u0259r\u0259 m&uuml;raci\u0259t ed\u0259r\u0259k ail\u0259 qurark\u0259n v\u0259 ya \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n tibbi m&uuml;ayin\u0259d\u0259n ke&ccedil;m\u0259y\u0259 bu x\u0259st\u0259liyin nec\u0259 probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011funu, &ouml;vlad\u0131n\u0131n v\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml;n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kdiyini qeyd etdi.<\/p>\n<p>Q\u0131sas\u0131, bu genl\u0259r bizim b&uuml;t&uuml;n h\u0259yat t\u0259rzimizin divarlar\u0131n\u0131 h&ouml;r&uuml;r. Qohum evlil\u0259r eyni soydan g\u0259ldikl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n ana v\u0259 atan\u0131n eyni geninin s&uuml;r\u0259tini da\u015f\u0131y\u0131rlar. N\u0259tic\u0259d\u0259 z\u0259r\u0259rli genl\u0259rin bir-biri il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fma ehtimal\u0131 y&uuml;ks\u0259k olur. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 onlar\u0131n u\u015faqlar\u0131n\u0131n m&uuml;\u0259yy\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 tutulmas\u0131 ehtimal\u0131 art\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, qohum nikahlar genetik x\u0259st\u0259likl\u0259ri art\u0131ran &ouml;n\u0259mli faktordur. \u018fg\u0259r d&uuml;nyada \u0259ng\u0259lli do\u011fulan u\u015faqlar 1 faizdirs\u0259, qohum evlilikl\u0259rind\u0259 9 faizdir. Bu ail\u0259l\u0259rd\u0259 &ouml;l&uuml; v\u0259 yar\u0131m&ccedil;\u0131q do\u011fu\u015flar\u0131n say\u0131 yad evlilikl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n 2 d\u0259f\u0259 &ccedil;oxdur.&nbsp; G&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; kimi qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri aras\u0131nda talassemiya, hemofiliya v\u0259 ba\u015fqa x\u0259st\u0259likl\u0259ri daha &ccedil;ox yay\u0131l\u0131b.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, qohum nikahlar genetik x\u0259st\u0259likl\u0259ri art\u0131ran &ouml;n\u0259mli faktordur.<\/p>\n<p>Qohum evliliyin\u0259 ilahiyyat&ccedil;\u0131 El\u015fad Miri d\u0259 m&uuml;nasib\u0259t bildirdi.&nbsp; O deyir ki, dind\u0259 qohumlar\u0131n evl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir qada\u011fa yoxdur: &ldquo;Pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz &ouml;z \u0259misinin o\u011fluna q\u0131z\u0131n\u0131 vermi\u015fdi. Bu, q\u0131z\u0131n yox, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin \u0259misi o\u011flu idi. Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin n\u0259sli d\u0259 onun vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131b. Amma dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259 g&uuml;nd\u0259m\u0259 g\u0259lib ki, evlilikd\u0259n &ouml;nc\u0259 tibbi aray\u0131\u015f t\u0259l\u0259b olunur. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin daha sa\u011flam olmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259kan olacaq. Qohum evliliyind\u0259n o m\u0259nada qa&ccedil;maq daha yax\u015f\u0131 olar ki, yeni qohumluqlar qazanmaq daha yax\u015f\u0131d\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>Maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>M&ouml;vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 professor Adil Qeybulla bildirib ki, burada \u0259sas m\u0259qam hans\u0131 kateqoriya qohum evliliyinin olmas\u0131d\u0131r:&nbsp;&quot;T\u0259bii ki, birinci d\u0259r\u0259c\u0259li qohumlar, y\u0259ni xalao\u011flu, \u0259mio\u011flu, \u0259miq\u0131z\u0131 v\u0259 s. aras\u0131nda evlilikl\u0259rd\u0259 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 d&ouml;l&uuml;n sa\u011flam gen g&ouml;t&uuml;rm\u0259 ehtimal\u0131n m\u0259hdudla\u015f\u0131r. Y\u0259ni d&ouml;l h\u0259r iki valideynd\u0259n gen g&ouml;t&uuml;rd&uuml;y&uuml;n\u0259 g&ouml;r\u0259 yax\u0131n qohumlarda m&uuml;xt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259r n\u0259sil &uuml;zr\u0259 davam el\u0259diyind\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259n, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, d&ouml;ld\u0259 onlar\u0131n qalma ehtimal\u0131 daha &ccedil;ox art\u0131r. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 olar ki, evl\u0259n\u0259n c&uuml;tl&uuml;kl\u0259rin qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259ri olmas\u0131n. Bu, mentalitet\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259dir. Ona g&ouml;r\u0259 hesab edir\u0259m ki, bu c&uuml;r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r t\u0259bli\u011fatla h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259lidir. Y\u0259ni bunu insanlara hans\u0131sa qada\u011falarla etdirm\u0259k m&uuml;mk&uuml;n deyil. H\u0259r halda qada\u011falar da d&ouml;vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259lidir. \u018fn \u0259sas\u0131, maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 insanlara qohum evlilikl\u0259rin m\u0259nfi f\u0259sadlara g\u0259tirib &ccedil;\u0131xard\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259k laz\u0131md\u0131r&quot;.<\/p>\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili Musa Quliyev is\u0259 hesab edir ki, yax\u0131n &nbsp;qohumlarla evliliy\u0259 qada\u011fa qoyulmas\u0131 insan h&uuml;quqlar\u0131na ziddir: &ldquo;C\u0259miyy\u0259td\u0259 bel\u0259 evlilikl\u0259rd\u0259n q&uuml;surlu u\u015faqlar do\u011fulsa da, ancaq insanlar evlilikd\u0259n &ouml;nc\u0259 genetik analizl\u0259rd\u0259n ke&ccedil;ib bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bil\u0259rl\u0259r. Y\u0259ni qanuna d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259kd\u0259ns\u0259, maarifl\u0259ndirici t\u0259dbirl\u0259ri art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. B&uuml;t&uuml;n m&uuml;s\u0259lman &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycanda da yax\u0131n qohumlar\u0131n evl\u0259nm\u0259si hallar\u0131 m\u0259qbul say\u0131l\u0131b v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r d\u0259 geni\u015f yay\u0131l\u0131b. D&uuml;zd&uuml;r, yax\u0131n qohumlar\u0131n evliliyi zaman\u0131 genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rin &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xma ehtimal\u0131 y&uuml;ks\u0259k olur v\u0259 daha &ccedil;ox q&uuml;surlu u\u015faqlar\u0131n d&uuml;nyaya g\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu o dem\u0259k deyil ki, biz qohum evlilikl\u0259rin\u0259 qada\u011fa qoyub, kimin-kiminl\u0259 evl\u0259nm\u0259sin\u0259 q\u0259rar verm\u0259liyik? Sad\u0259c\u0259 s\u0259hiyy\u0259 sah\u0259sind\u0259 maarifl\u0259ndirici add\u0131mlar atmal\u0131, insanlar aras\u0131ndak\u0131 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri y&uuml;ks\u0259ltm\u0259liyik. Onu da deyim ki, qohum evlilik\u0259rind\u0259 d&uuml;nyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlar\u0131n he&ccedil; d\u0259 ham\u0131s\u0131 q&uuml;surlu olmur. B\u0259z\u0259n bel\u0259 ail\u0259l\u0259rd\u0259 d&uuml;nyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlar daha istedadl\u0131, fiziki v\u0259 \u0259qli c\u0259h\u0259td\u0259n daha y&uuml;ks\u0259k potensiala sahib olur. Burada \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 sa\u011flam v\u0259 x\u0259st\u0259 genl\u0259rin kombinasiyas\u0131ndan gedir. \u018fg\u0259r h\u0259r hans\u0131 bir n\u0259sild\u0259 x\u0259st\u0259 gen da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 varsa, h\u0259min n\u0259sild\u0259 qohum evlilikl\u0259ri riskli ola bil\u0259r. Bunu ay\u0131rd etm\u0259k is\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 &ccedil;\u0259tin deyil. Bir ne&ccedil;\u0259 ildir ki, &ouml;lk\u0259d\u0259 nikaha gir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin icbari &#8211; tibbi m&uuml;ayin\u0259si h\u0259yata ke&ccedil;irilir. Haz\u0131rda genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rin yoxlamas\u0131 apar\u0131lmasa da, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n \u0259lav\u0259l\u0259r etm\u0259k olar. \u0130ndiki m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 &ouml;z \u0259misi q\u0131z\u0131, yaxud da xalas\u0131 q\u0131z\u0131 il\u0259 evl\u0259nm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r h\u0259kim\u0259 m&uuml;raci\u0259t ed\u0259r\u0259k genetik x\u0259st\u0259lik da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olub-olmad\u0131qlar\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r&rdquo;.<\/p>\n<p><strong style=\"color: rgb(69, 69, 69); font-family: Arial; font-size: 14px; margin: 0px; padding: 0px; border: 0px; list-style: none; vertical-align: baseline;\">P&uuml;nhan \u018ff\u0259ndiyev<\/strong><\/p>\n<p style=\"margin: 0px; padding: 0px; border: 0px; font-size: 14px; list-style: none; vertical-align: baseline; color: rgb(69, 69, 69); font-family: Arial;\"><strong style=\"margin: 0px; padding: 0px; border: 0px; list-style: none; vertical-align: baseline;\">Yaz\u0131 &quot;Leykozlu U\u015faqlara D\u0259st\u0259k&quot; ictimai birliyinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H&ouml;kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 il\u0259 <\/strong><strong><span style=\"color: rgb(69, 69, 69); font-family: Arial; font-size: 14px;\">&ldquo;Regionlarda talassemiya v\u0259 qohum nikahlar\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu genetik x\u0259st\u0259likl\u0259r bar\u0259d\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin ke&ccedil;irilm\u0259si&rdquo; layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259&nbsp;<\/span><\/strong><strong style=\"margin: 0px; padding: 0px; border: 0px; list-style: none; vertical-align: baseline;\">haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g&uuml;n h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r\u0259 baxmayaraq, erk\u0259n nikah problemi dig\u0259r &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi &ouml;lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 m&ouml;vcuddur. \u018fg\u0259r \u0259vv\u0259ll\u0259r valideynl\u0259r &ouml;vladlar\u0131n\u0131n qohumla evl\u0259nm\u0259sinin t\u0259r\u0259fdar\u0131 idil\u0259rs\u0259, indi g\u0259ncl\u0259rin d\u0259 valideyn m\u0259cburiyy\u0259ti olmadan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[108],"tags":[],"class_list":["post-145882","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-leykoz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/145882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=145882"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/145882\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=145882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=145882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=145882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}