{"id":136381,"date":"2021-12-10T13:30:53","date_gmt":"2021-12-10T09:30:53","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=136381","title":{"rendered":"Lir\u0259nin ucuzla\u015fmas\u0131 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na nec\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir? &#8211; <font color=red><b>Mill\u0259t v\u0259kili<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Lir\u0259 ucuzla\u015fmaqda davam edir. Bir ay &ouml;nc\u0259 1 dollar almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n 9.85 lir\u0259 &ouml;d\u0259m\u0259k laz\u0131m idis\u0259 indi bu r\u0259q\u0259m 13.87-d\u0259k d\u0259yi\u015fib. Bu o dem\u0259kdir ki, 1 ay \u0259rzind\u0259 30 faiz\u0259 yax\u0131n d\u0259y\u0259r itirib. Lir\u0259 n\u0259 zamanad\u0259k ucuzla\u015facaq v\u0259 bu Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na nec\u0259 t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir?<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 mill\u0259t v\u0259kili V&uuml;qar Bayramov deyib. V&uuml;qar bayramov bildirir ki, lir\u0259nin ucula\u015fmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri T&uuml;rkiy\u0259nin cari hesabla\u015fmalar balans\u0131ndak\u0131 k\u0259sir v\u0259 &ouml;z\u0259l sektorun b&ouml;y&uuml;k h\u0259cmd\u0259 xarici borclanmas\u0131 olsa da siyasi faktorlar da az t\u0259sir\u0259 malik deyil:&nbsp;<br \/>\n&quot;Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, siyasi s\u0259b\u0259bl\u0259r T&uuml;rkiy\u0259nin valyuta bazar\u0131na t\u0259sirl\u0259rini g&uuml;cl\u0259ndirm\u0259kd\u0259dir. H\u0259l\u0259lik, qarda\u015f &ouml;lk\u0259nin u&ccedil;ot stavkas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar\u0131 lir\u0259ni qoruya bilmir. \u018fslind\u0259, M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n u&ccedil;ot stavkas\u0131 al\u0259ti il\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin kardinal d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yin\u0259 &uuml;mid ed\u0259nl\u0259r d\u0259 &ccedil;ox deyil. T&uuml;rkiy\u0259y\u0259 daxil olan valyutan\u0131n h\u0259cmi d\u0259 azal\u0131b v\u0259 v\u0259 dollar t\u0259l\u0259binin &ouml;d\u0259nilm\u0259sin\u0259 neqativ t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. Bu bax\u0131mdan, lir\u0259nin ucuzla\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n iqtisadi intervensiyalar il\u0259 yana\u015f\u0131, Q\u0259rb &ouml;lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rd\u0259 siyasi stabillik d\u0259 &ouml;n\u0259mlidir.<br \/>\nT&uuml;rk lir\u0259sinin ucuzla\u015fmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n ticar\u0259t d&ouml;vriyy\u0259sin\u0259 ciddi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rm\u0259s\u0259 d\u0259 bel\u0259, h\u0259m iqtisadi, h\u0259m d\u0259 psixoloji bax\u0131mdan qarda\u015f &ouml;lk\u0259d\u0259 milli valyutan\u0131n d\u0259y\u0259rsizl\u0259\u015fm\u0259si bizim &uuml;&ccedil;&uuml;n arzuolunan deyil. T&uuml;rkiy\u0259 \u0130taliyadan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n ikinci \u0259n b&ouml;y&uuml;k ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycanla T&uuml;rkiy\u0259 aras\u0131nda ticar\u0259t d&ouml;vriyy\u0259si 2020-ci ild\u0259 4,5 milyard AB\u015e dollar\u0131na yax\u0131n olub. Eyni zamanda T&uuml;rkiy\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n qeyri-neft ixracat\u0131nda Rusiyadan sonra ikinci \u0259n b&ouml;y&uuml;k t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n qeyri-neft ixracat\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 33 %-\u0259 yax\u0131n\u0131 T&uuml;rkiy\u0259 bazar\u0131na y&ouml;n\u0259lib&quot;.<\/p>\n<p>Mill\u0259t v\u0259kilinin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259,&nbsp;Az\u0259rbaycan T&uuml;rkiy\u0259 il\u0259 ticar\u0259t d&ouml;vriyy\u0259sind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 1,7 milyard AB\u015e dollar\u0131 h\u0259cmind\u0259 m&uuml;sb\u0259t saldoya malikdir:&nbsp;&quot;Biz h\u0259m &uuml;mumi ticar\u0259t d&ouml;vriyy\u0259si, h\u0259m d\u0259 qeyri-neft ixracat\u0131nda T&uuml;rkiy\u0259y\u0259 ixrac edil\u0259n v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259d\u0259n idxal edil\u0259n m\u0259hsullar\u0131n strukturuna diqq\u0259t yetirs\u0259k, dey\u0259 bil\u0259rik ki, t&uuml;rk lir\u0259sinin ucuzla\u015fmas\u0131 bizim ticar\u0259t d&ouml;vriyy\u0259miz\u0259 ciddi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rm\u0259y\u0259c\u0259k. &Ccedil;&uuml;nki Az\u0259rbaycanla T&uuml;rkiy\u0259nin ticar\u0259t d&ouml;vriyy\u0259sind\u0259 enerji ixracat\u0131n\u0131n pay\u0131 yen\u0259 y&uuml;ks\u0259k olaraq qal\u0131r. 2021-ci ild\u0259 d\u0259 bu iki d&ouml;vl\u0259t aras\u0131nda enerji sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q y&uuml;ks\u0259k olacaq. Bel\u0259 ki, 2021-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan T&uuml;rkiy\u0259y\u0259 s\u0259kkiz milyard kubmetr t\u0259bii qaz n\u0259ql ed\u0259c\u0259k. Qaz\u0131n qiym\u0259ti v\u0259 &ouml;d\u0259ni\u015f valyutas\u0131 m\u0259hz AB\u015e dollar\u0131 il\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildiyin\u0259 g&ouml;r\u0259 milli valyutadak\u0131 m\u0259z\u0259nn\u0259 d\u0259yi\u015fikliyi buna t\u0259sir g&ouml;st\u0259rmir&quot;.<\/p>\n<p>&quot;Amma T&uuml;rkiy\u0259 lir\u0259sinin ucuzla\u015fmas\u0131 T&uuml;rkiy\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycana idxal edil\u0259n m\u0259hsullar\u0131n x\u0259rcinin azalmas\u0131na v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259d\u0259n daha &ccedil;ox m\u0259hsulun idxal edilm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bil\u0259r. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 g&uuml;man edilir ki, T&uuml;rkiy\u0259d\u0259 infilyasiya optimalla\u015farsa qarda\u015f &ouml;lk\u0259nin m\u0259hsullar\u0131 d&uuml;nya v\u0259 Az\u0259rbaycan bazar\u0131nda ucuzla\u015facaq. &Ccedil;&uuml;nki lir\u0259 d\u0259y\u0259r itirm\u0259kd\u0259 davam ed\u0259rs\u0259, dig\u0259r x\u0259rcl\u0259rd\u0259, x&uuml;susil\u0259 istehsal x\u0259rcl\u0259rind\u0259 lir\u0259 ifad\u0259sind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik ba\u015f verm\u0259zs\u0259, bu h\u0259min m\u0259hsullar\u0131n dig\u0259r valyutalarda, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan manat\u0131nda x\u0259rcinin azalmas\u0131na v\u0259 ucuzla\u015fmas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bil\u0259r. O bax\u0131mdan g&uuml;man olunur ki, lir\u0259nin ucuzla\u015fmas\u0131 davam ed\u0259rs\u0259, T&uuml;rkiy\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycana idxal\u0131n h\u0259cmind\u0259 d\u0259 art\u0131mlar ola bil\u0259r&quot; &#8211; dey\u0259 mill\u0259t v\u0259kili qeyd edir.<\/p>\n<p>&quot;\u018fsas ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zdan olan T&uuml;rkiy\u0259nin valyuta bazar\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r fonunda manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259sinin nec\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259, milli valyutam\u0131z\u0131n kursuna t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259n \u0259sas iqtisadi faktorlar &ouml;lk\u0259y\u0259 daxil olan valyutan\u0131n h\u0259cmi, eyni zamanda d&ouml;vl\u0259t Neft Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259rraca &ccedil;\u0131xar\u0131lan valyutan\u0131n m\u0259bl\u0259\u011fidir. Valyutaya olan t\u0259l\u0259bin \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si D&ouml;vl\u0259t Neft Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n &ouml;d\u0259nilir. Bu bax\u0131mdan Neft Fondunun h\u0259rraca &ccedil;\u0131xartd\u0131\u011f\u0131 v\u0259saitl\u0259rin h\u0259cmi dollara olan t\u0259l\u0259bin &ouml;d\u0259nilm\u0259sind\u0259 &ccedil;ox &ouml;n\u0259mlidir. Bu da t\u0259bii ki, manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si bax\u0131m\u0131ndan vacib hesab olunur. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, xarici &ouml;lk\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zda milli valyutalar\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259l\u0259rinin d\u0259yi\u015fm\u0259si \u0259n az\u0131 psixoloji faktorlardan hesab olunur. Az\u0259rbaycanda h\u0259l\u0259 ki, &uuml;z\u0259n m\u0259z\u0259nn\u0259 rejimin\u0259 ke&ccedil;irilm\u0259yib. Praktiki olaraq, manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si birba\u015fa Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n yana\u015fmas\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, M\u0259rk\u0259zi Bank proses\u0259 birba\u015fa intervensiya etm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131r. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 n&ouml;vb\u0259ti d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259sinin nec\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259si birba\u015fa m\u0259hz Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n m&ouml;vqeyind\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq&quot; &#8211; Vqar Bayramov \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lir\u0259 ucuzla\u015fmaqda davam edir. Bir ay &ouml;nc\u0259 1 dollar almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n 9.85 lir\u0259 &ouml;d\u0259m\u0259k laz\u0131m idis\u0259 indi bu r\u0259q\u0259m 13.87-d\u0259k d\u0259yi\u015fib. Bu o dem\u0259kdir ki, 1 ay \u0259rzind\u0259 30 faiz\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-136381","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136381","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=136381"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136381\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=136381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=136381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=136381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}