{"id":134634,"date":"2021-11-19T13:38:33","date_gmt":"2021-11-19T09:38:33","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=134634","title":{"rendered":"A\u011fdam azadl\u0131qda"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu ilin noyabr ay\u0131n\u0131n 20-d\u0259 A\u011fdam rayonunun i\u015f\u011faldan azad olunmas\u0131n\u0131n bir ili tamam olur. A\u011fdam rayonu 1930-cu ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Sah\u0259si 1094 kv. km olan rayonun relyefi \u0259sas\u0259n d\u00fcz\u0259nlik, az bir hiss\u0259si is\u0259 da\u011fl\u0131qd\u0131r. A\u011fdam rayonu Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim v\u0259 f\u00fcsunkar t\u0259bi\u0259tli torpa\u011f\u0131 olan Qaraba\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u2013 Qaraba\u011f da\u011f silsil\u0259sinin \u015fimal-\u015f\u0259rq \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259, K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0259rbind\u0259 yerl\u0259\u015fir.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cA\u011fdam\u201d s\u00f6z\u00fc q\u0259dim t\u00fcrk dilind\u0259 \u201cki\u00e7ik qala\u201d dem\u0259kdir. Uzaq ke\u00e7mi\u015fd\u0259 bu \u0259razid\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f t\u00fcrkdilli q\u0259bil\u0259l\u0259r \u00f6zl\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas\u0259n ki\u00e7ik qalalar tikirdil\u0259r. XVIII \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda Qaraba\u011fl\u0131 P\u0259nah\u0259li xan bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f da\u015fdan imar\u0259t tikdirmi\u015fdir. H\u0259min imar\u0259t uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259traf k\u0259ndl\u0259rin sakinl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u00f6v istiqam\u0259t\u0259 \u00e7evrildiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201cA\u011fdam\u201d \u2013 \u201cG\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131 il\u0259 nurlanm\u0131\u015f i\u015f\u0131ql\u0131, a\u011f ev\u201d dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>A\u011fdam \u0259razisind\u0259 \u00f6t\u0259n \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq apar\u0131lan arxeoloji t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri zaman\u0131 m\u0259lum olmu\u015fdur ki, rayonun \u0259razisi q\u0259dim insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biridir. Arxeoloji t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n oldu ki, ilk q\u0259dim insanlar rayon \u0259razisind\u0259 alt\u0131-s\u0259kkiz min il bundan \u0259vv\u0259l, y\u0259ni, Eneolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (e.\u0259. IV-VI minilliyi \u0259hat\u0259 edir, \u201cmisda\u015f\u201d d\u00f6vr\u00fc adlan\u0131r) ya\u015fam\u0131\u015f, q\u0259dim \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 maldarl\u0131q m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 b\u0259l\u0259d olmu\u015flar. Burdan tap\u0131lan tax\u0131l v\u0259 \u00fcz\u00fcm d\u0259n\u0259l\u0259ri bir daha s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, yerli \u0259hali oturaq h\u0259yat ke\u00e7irmi\u015f v\u0259 y\u00fcks\u0259k \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 malik olmu\u015fdur. Arxeoloqlar \u00dcz\u0259rrikt\u0259p\u0259d\u0259 apard\u0131qlar\u0131 t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 tap\u0131lan maddi-m\u0259d\u0259niyy\u0259t qal\u0131qlar\u0131na \u0259saslanaraq qeyd edirl\u0259r ki, bura Qafqazda ilk \u015f\u0259h\u0259r tipli ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni v\u0259 Zaqafqaziyada \u0259n z\u0259ngin abid\u0259l\u0259ri olan yerl\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f\u0131n qeyr\u0259t qalas\u0131 olan A\u011fdam u\u011frunda 42 g\u00fcn d\u00f6y\u00fc\u015f getdi v\u0259 1993-c\u00fc il 23 iyul tarixind\u0259 rayon \u0259razisinin 73 faizinin i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 bitdi. \u018frazisi 1094 kv. km. olan A\u011fdam\u0131n 882 kv. km-i, rayon m\u0259rk\u0259zi il\u0259 birg\u0259 90 k\u0259ndi i\u015f\u011fal olunmu\u015fdur. \u0130\u015f\u011fal n\u0259tic\u0259sind\u0259 128 min insan m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn h\u0259yat\u0131n\u0131 ya\u015fama\u011fa m\u0259cbur olmu\u015f, rayonunun 38 kolxozu, 12 s\u0259naye obyekti, 74 m\u0259kt\u0259bi, 271 m\u0259d\u0259niyy\u0259t evi, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada yegan\u0259 olan \u00c7\u00f6r\u0259k muzeyi, 67 idar\u0259 v\u0259 99 klubu d\u00fc\u015fm\u0259n \u0259lin\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir. A\u011fdam u\u011frunda ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r zaman\u0131 6 mind\u0259n art\u0131q insan \u015f\u0259hid olmu\u015f, minl\u0259rl\u0259 insan yaralanm\u0131\u015f, \u0259hali \u00f6z do\u011fma ev-e\u015fiyind\u0259n qovularaq m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn kimi Az\u0259rbaycan\u0131n 59 rayonunun 875 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u0259skunla\u015fma\u011fa m\u0259cbur olmu\u015flar.<\/p>\n<p>A\u011fdam\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti yekdil m\u00f6vqe bildirmi\u015f, AT\u018fT-in Minsk qrupunun 9 \u00f6lk\u0259si ad\u0131ndan bu \u201ch\u00fccum q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259nmi\u015f\u201d v\u0259 \u201ci\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259n qo\u015funlar\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f etmi\u015fdir\u201d. 1993-c\u00fc il 29 iyul tarixind\u0259 BMT-nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 A\u011fdam\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 853 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etmi\u015fdir. H\u0259min Q\u0259tnam\u0259d\u0259 \u201ci\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin A\u011fdam rayonu v\u0259 dig\u0259r i\u015f\u011fal edilmi\u015f Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259n d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131\u201d t\u0259l\u0259b edilirdi. Lakin Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi beyn\u0259lxalq qanunlara tabe olmad\u0131 v\u0259 h\u0259min q\u0259tnam\u0259l\u0259ri he\u00e7\u0259 sayd\u0131. I\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan Cenevr\u0259 Konvensiyalar\u0131 il\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq, A\u011fdam rayonunda co\u011frafi adlar\u0131n d\u0259yi\u015fdirdi, oradak\u0131 m\u00fclkiyy\u0259tin talan etdi v\u0259 \u0259razil\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi qeyri-qanuni \u0259m\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259tdi.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni vandalizminin a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z\u00fc beyn\u0259lxalq qanunlar\u0131n\u0131n aliliyini v\u0259 tarixi \u0259dal\u0259ti b\u0259rpa etdi. 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyimiz q\u0259l\u0259b\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanata \u0259sas\u0259n, noyabr\u0131n 20-d\u0259 A\u011fdam rayonunun i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razisi Az\u0259rbaycana t\u0259hvil verildi. Bu h\u0259m insan t\u0259l\u0259fat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmas\u0131, h\u0259m Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcharib\u0259ni d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda v\u0259 h\u0259m d\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259vid\u0259 qazand\u0131\u011fna d\u0259lal\u0259t edir.<\/p>\n<p>M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan, Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 il\u0259 2020-ci il noyabr\u0131n 26-da \u201cA\u011fdam\u0131n azad olunmas\u0131na g\u00f6r\u0259\u201d medal\u0131 t\u0259sis edildi, A\u011fdam rayonunun i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si u\u011frunda apar\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259xsi igidlik v\u0259 \u015f\u00fcca\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin 5770 h\u0259rbi qulluq\u00e7usu \u201cA\u011fdam\u0131n azad olunmas\u0131na g\u00f6r\u0259\u201d medal\u0131 il\u0259 t\u0259ltif olundular.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni vandallar\u0131n\u0131n \u0259m\u0259ll\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f A\u011fdam\u0131 xarici v\u0259 yerli jurnalistl\u0259r Qafqaz\u0131n \u201cXirosimas\u0131\u201d adland\u0131r\u0131rlar. Az\u0259rbaycan Respubliikas\u0131n\u0131n Rrezidenti \u0130lham \u018fliyev d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bildirmi\u015fdir ki, A\u011fdam\u0131n \u0259vv\u0259lki \u015f\u00f6hr\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytar\u0131lacaqd\u0131r. A\u011fdam v\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f b\u00fct\u00fcn dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r haz\u0131rlanacaq ba\u015f plan \u0259sas\u0131nda b\u0259rpa olunacaqd\u0131r. A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rinin Ba\u015f Plan\u0131 2021-ci 28 may tarixind\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim olundu.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259ri kimi, A\u011fdam da d\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 Birinci xan\u0131m\u0131n daima diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Bel\u0259 ki, 2020-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan\u0131 \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259ldil\u0259r. Prezident \u0130lham \u018fliyev A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131n\u0131 qald\u0131rd\u0131. Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda dedi: \u201cBu g\u00fcn tarixi bir g\u00fcnd\u00fcr. Biz \u015fanl\u0131 Q\u0259l\u0259b\u0259mizi qeyd edirik. Da\u011f\u0131lm\u0131\u015f A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259ri erm\u0259ni v\u0259h\u015filiyinin \u015fahididir. Biz A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rini b\u0259rpa ed\u0259c\u0259yik, b\u00fct\u00fcn k\u0259ndl\u0259ri b\u0259rpa ed\u0259c\u0259yik. He\u00e7 kimd\u0259 bu haqda \u015f\u00fcbh\u0259 olmas\u0131n. Bu, b\u00f6y\u00fck i\u015f olacaqd\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>2021-ci may\u0131n 28-d\u0259 A\u011fdama s\u0259f\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev B\u0259rd\u0259-A\u011fdam avtomobil yolunun, A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 in\u015fa olunacaq ilk ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131n\u0131n, A\u011fdam S\u0259naye Park\u0131n\u0131n, Z\u0259f\u0259r muzeyinin v\u0259 a\u00e7\u0131q hava alt\u0131nda \u0130\u015f\u011fal muzeyinin, 140 illik tarixi olan A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259r 1 sayl\u0131 m\u0259kt\u0259bin yeni binas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lqoyma v\u0259 A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rinin b\u0259rpas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131 m\u0259rasiml\u0259rind\u0259 v\u0259 125 hektarl\u0131q A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259r me\u015f\u0259-park\u0131nda a\u011faclar\u0131n \u0259kilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>Z\u00fclf\u00fcqarl\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d Nazim o\u011flu<br \/>\nAz\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft v\u0259 S\u0259naye Univesteti<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu ilin noyabr ay\u0131n\u0131n 20-d\u0259 A\u011fdam rayonunun i\u015f\u011faldan azad olunmas\u0131n\u0131n bir ili tamam olur. A\u011fdam rayonu 1930-cu ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Sah\u0259si 1094 kv. km olan rayonun relyefi \u0259sas\u0259n d\u00fcz\u0259nlik, az bir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-134634","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134634","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=134634"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134634\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=134634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=134634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=134634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}