{"id":133591,"date":"2021-11-06T10:31:36","date_gmt":"2021-11-06T06:31:36","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=133591","title":{"rendered":"\u201cT\u0259hsil v\u0259 d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rql\u0259r ail\u0259l\u0259rin da\u011f\u0131lma ehtimal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>Elnur R&uuml;st\u0259mov: &ldquo;T\u0259r\u0259fl\u0259rin &uuml;nsiyy\u0259t, davran\u0131\u015f, psixoloji probleml\u0259ri olur&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>Bu ilin yanvar-iyul aylar\u0131nda qeydiyyat \u015f&ouml;b\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 30289 nikaha daxilolma v\u0259 9692 bo\u015fanma hallar\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. D&ouml;vl\u0259t Statistika Komit\u0259sind\u0259n&nbsp;veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, \u0259halinin h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259rin\u0259 2020-ci ilin m&uuml;vafiq d&ouml;vr&uuml; il\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 nikahlar\u0131n say\u0131 3,5-d\u0259n 5,2-y\u0259, bo\u015fanmalar\u0131n say\u0131 is\u0259 1,4-d\u0259n 1,7-y\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131b. M&ouml;vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ldquo;&Uuml;&ccedil; n&ouml;qt\u0259&rdquo;y\u0259 a&ccedil;\u0131qlama ver\u0259n jurnalist-sosioloq Lal\u0259 Mehral\u0131 bildirdi ki, t\u0259hl&uuml;k\u0259li r\u0259q\u0259ml\u0259rdir, h\u0259tta h\u0259d\u0259l\u0259yici dem\u0259k daha do\u011fru olar: &ldquo;Bu q\u0259d\u0259r y&uuml;ks\u0259k bo\u015fanma statistikas\u0131 biz\u0259 &ccedil;oxdan x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirdi ki, evlilikl\u0259rin say\u0131nda da azalma m&uuml;\u015fahid\u0259 edil\u0259c\u0259k. &Ccedil;&uuml;nki c\u0259miyy\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259n h\u0259r \u015fey bir-biri il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259d\u0259dir, bir v\u0259ziyy\u0259tin sonu dig\u0259rinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131, v\u0259 ya \u0259ksin\u0259dir. Evl\u0259n\u0259n h\u0259r 10 ail\u0259d\u0259n \u0259n az 4-5-nin bo\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;r\u0259n subay\u0131n evl\u0259nm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259v\u0259si, ist\u0259yi v\u0259 ya mara\u011f\u0131 qalm\u0131r. Ail\u0259 qurmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259n vacib \u015f\u0259rt olan g&uuml;v\u0259n, etibar itir, g\u0259ncl\u0259r bir-birin\u0259 inanm\u0131r, ham\u0131 bir-birinin qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fd\u0259n umaca\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r. Bax\u0131n, t\u0259r\u0259fl\u0259r evl\u0259nm\u0259y\u0259 q\u0259rar verir, toy haz\u0131rl\u0131qlar\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131r, bundan sonra probleml\u0259r bulaq kimi qaynay\u0131r. Kims\u0259 bir-birin\u0259 g&uuml;z\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259k ist\u0259mir, al\u0131nacaq \u0259\u015fyalar\u0131n, q\u0131z\u0131l-zin\u0259tin \u0259n bahal\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n q\u0131z da qalib olur, qaynana da ist\u0259diyi cehizi g\u0259tirtdirir. B&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131n fonunda t\u0259r\u0259fl\u0259r m\u0259n\u0259vi b&ouml;hran ke&ccedil;irdikl\u0259rinin f\u0259rqind\u0259 olmurlar. Bel\u0259c\u0259 ail\u0259 qurulur, bundan sonra h\u0259r \u015fey bir-bir g&uuml;n &uuml;z&uuml;n\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131r &ndash; borclar, xasiyy\u0259tl\u0259r, &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131qlar v\u0259 s. B&uuml;t&uuml;n bunlardan sonra ail\u0259d\u0259 etibar, inam, g&uuml;v\u0259n qalm\u0131r v\u0259 ail\u0259 olmaqdan &ccedil;\u0131x\u0131rlar. Bu halda bo\u015fanmaqdan ba\u015fqa &ccedil;ar\u0259 qalm\u0131r. M\u0259\u015fhur atalar s&ouml;z&uuml;nd\u0259 deyildiyi kimi, g&ouml;z&uuml; &ccedil;\u0131xan qarda\u015fdan d\u0259rs almaq laz\u0131md\u0131r. G\u0259ncl\u0259r d\u0259 \u0259traflar\u0131ndak\u0131 bo\u015fanma hallar\u0131n\u0131 g&ouml;r&uuml;b evl\u0259nm\u0259kd\u0259n qorxurlar. &Ccedil;&uuml;nki evl\u0259ndikd\u0259n sonra onlar\u0131 n\u0259yin g&ouml;zl\u0259diyini t\u0259xmin ed\u0259 bilmirl\u0259r &ndash; ya xo\u015fb\u0259xtlik, ya b\u0259db\u0259xtlik &ndash; he&ccedil; birin\u0259 \u0259min deyill\u0259r&rdquo;.<\/p>\n<p>Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri &uuml;zr\u0259 D&ouml;vl\u0259t Komit\u0259sinin H&uuml;quqi T\u0259minat \u015f&ouml;b\u0259sinin ba\u015f m\u0259sl\u0259h\u0259t&ccedil;isi Rahil S&uuml;leymanzad\u0259 bildirir ki, Az\u0259rbaycanda nikahlar\u0131n pozulmas\u0131n\u0131n m&uuml;xt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259ri var: &ldquo;\u018fsas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri ail\u0259y\u0259 k\u0259nardan m&uuml;daxil\u0259dir. \u0130qtisadi bax\u0131mdan ail\u0259nin maddi durumunun a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131, m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 hallar\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259si v\u0259 dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259ri d\u0259 bur aid etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>Sosioloq&nbsp;Sahib Altay is\u0259&nbsp;deyib ki, probleml\u0259rin say\u0131, onlar\u0131 yaradan s\u0259b\u0259bl\u0259rin say\u0131 il\u0259 d&uuml;z m&uuml;t\u0259nasibdir: &quot;Probleml\u0259rin say\u0131 il\u0259, o problemi yaradan insan\u0131n say\u0131 d&uuml;z m&uuml;t\u0259nasibdir. \u0130nsan say\u0131 artd\u0131qca, nikaha gir\u0259nl\u0259rin d\u0259, bo\u015fananlar\u0131n da say\u0131 art\u0131r. Bizim toplum olaraq \u0259n b&ouml;y&uuml;k problemimiz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d&ouml;vr&uuml;n f\u0259rqind\u0259 olmama\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. 18-ci \u0259srin qanunlar\u0131 il\u0259 21-ci \u0259srd\u0259 ya\u015famaq ist\u0259yirik. M&uuml;mk&uuml;n deyil. Ya &ouml;z&uuml;m&uuml;z\u0259 m\u0259xsus yeni bir model yaratmal\u0131y\u0131q, ya da m\u0259d\u0259ni dominant toplumlar\u0131n dominantl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259sir il\u0259 deqredasiyaya u\u011frayaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar \u0259vv\u0259lki \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 ya\u015famaq ist\u0259mirl\u0259r. D&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259, h\u0259yat t\u0259rzi, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 &ouml;hd\u0259likl\u0259r d\u0259yi\u015fib, azadl\u0131\u011f\u0131n s\u0259rh\u0259di geni\u015fl\u0259nib. Art\u0131q mentalitetin qad\u0131na dediyi &quot;\u0259r evind\u0259n yaln\u0131z k\u0259f\u0259nl\u0259 &ccedil;\u0131xa bil\u0259rs\u0259n&quot; \u015f\u0259rti q&uuml;vv\u0259d\u0259n d&uuml;\u015f&uuml;b. &Ccedil;&uuml;nki \u0259vv\u0259lki q\u0259d\u0259r iqtisadi as\u0131l\u0131l\u0131q yoxdur. \u018fvv\u0259lki d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 \u0259n &ccedil;\u0259tin probleml\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda h\u0259m mentalitetin radikal ail\u0259 prinsipin\u0259 g&ouml;r\u0259, h\u0259m d\u0259 bo\u015fanan qad\u0131n\u0131n getm\u0259y\u0259 yeri olmad\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259 m\u0259cburi d\u0259 olsa, ail\u0259 davam edirdi. \u0130ndi d\u0259 eyni problem var. Ancaq \u0259vv\u0259lki kimi deyil. \u0130ndi qad\u0131nlar i\u015fl\u0259y\u0259 bilir. V\u0259 qeyd etdiyimiz h\u0259min probleml\u0259rd\u0259n &ccedil;\u0131x\u0131\u015f yolu kimi bo\u015fana bilir.<\/p>\n<p>M&uuml;nasib\u0259tl\u0259r &ccedil;\u0259tin qurulmur. Buna g&ouml;r\u0259 b&uuml;t&uuml;n sosial m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rd\u0259 adil\u0259\u015fm\u0259 gedir. M\u0259n\u0259vi-sosial as\u0131l\u0131l\u0131q ortadan qalxd\u0131qca, m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r adil\u0259\u015fir. \u0130nsanlar bir-birini asan itir\u0259 bilirl\u0259r.&nbsp;<\/p>\n<p>Maddi ke&ccedil;imsizlik d\u0259 az rol oynam\u0131r. \u0130nsan\u0131n t\u0259l\u0259batlar\u0131 art\u0131b. O t\u0259l\u0259batlar\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u0259lir a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. K&uuml;tl\u0259vi i\u015fsizlik, g\u0259lirl\u0259rin a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131 ail\u0259 m&uuml;naqi\u015f\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Ail\u0259ni doland\u0131ra bilm\u0259y\u0259n \u0259rin iqtisadi atal\u0131q statusu ail\u0259d\u0259 itir. Bu da bo\u015fanman\u0131 realla\u015fd\u0131r\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>Bo\u015fanman\u0131n say\u0131n\u0131 azaltmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>Psixoloq Elnur R&uuml;st\u0259mov bildirib ki,&nbsp;bo\u015fanmalar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131 azaltmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n bir &ccedil;ox add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r:&nbsp;&ldquo;Onlar\u0131n say\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n i\u015fl\u0259k mexanizm haz\u0131rlamaq laz\u0131md\u0131r. Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycanda el\u0259 ail\u0259l\u0259r var ki, bo\u015fan\u0131r v\u0259 iki il sonra yenid\u0259n bir araya g\u0259lir. Soru\u015furam ki, iki il \u0259rzind\u0259 n\u0259 d\u0259yi\u015fdi. Deyir, \u0259vv\u0259l problem olan m\u0259s\u0259l\u0259 indi problem deyil. Bo\u015fanma s\u0259b\u0259bl\u0259ri standart olmasa da, bizd\u0259 ox\u015far iddialar s\u0259sl\u0259ndirirl\u0259r. T\u0259r\u0259fl\u0259rin &uuml;nsiyy\u0259t, davran\u0131\u015f, psixoloji probleml\u0259ri olur. Ail\u0259l\u0259rd\u0259 &uuml;nsiyy\u0259t sava\u015f\u0131 gedir. T\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n biri bo\u015fanman\u0131 m\u0259qs\u0259d kimi qar\u015f\u0131s\u0131na qoyubsa, o bo\u015fanmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n bir b\u0259han\u0259 tapacaq. H\u0259min b\u0259han\u0259y\u0259 g&ouml;r\u0259 b&uuml;t&uuml;n ail\u0259l\u0259r da\u011f\u0131lm\u0131r. Bo\u015fanma s\u0259b\u0259bl\u0259ri m&uuml;xt\u0259lifdir. Ail\u0259l\u0259rd\u0259 c&uuml;tl&uuml;kl\u0259rin m&uuml;nasib\u0259tl\u0259ri yax\u015f\u0131 olarsa, bo\u015fanmaya ehtiyac qalm\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>H&uuml;quq\u015f&uuml;nas R\u0259\u015fad Vaqifo\u011flu bu bar\u0259d\u0259 bildirib ki, bo\u015fanmalar\u0131n say\u0131n\u0131n azalmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n &ldquo;Mediasiya haqq\u0131nda&rdquo; qanun q\u0259bul edilib:&nbsp;&ldquo;Mediasiya haqq\u0131nda&rdquo; qanunun 28 v\u0259 29-cu madd\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, art\u0131q bo\u015fanmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n ilk olaraq m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 m&uuml;raci\u0259t edilmir. C&uuml;tl&uuml;kl\u0259r mediasiya sessiyas\u0131n\u0131 ke&ccedil;m\u0259lidirl\u0259r. B\u0259z\u0259n olur ki mediasiya sessiyas\u0131 prosesind\u0259 c&uuml;tl&uuml;kl\u0259r bar\u0131\u015f\u0131r, i\u015f m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 gedib &ccedil;\u0131xm\u0131r, bo\u015fanma olmur. Bo\u015fanma olsa da, dig\u0259r probleml\u0259r &#8211; u\u015fa\u011f\u0131n q\u0259yyumlu\u011fu, aliment, mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b&ouml;l&uuml;nm\u0259si v\u0259 kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259llini tap\u0131r. &Uuml;mid edir\u0259m ki, mediasiya prosesi Az\u0259rbaycanda tam t\u0259\u015f\u0259kk&uuml;l tapd\u0131qdan sonra bo\u015fanmalar\u0131n say\u0131 azalacaq. Mediasiya qanununun m&uuml;sb\u0259t t\u0259sirini yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 statistikalarda da g&ouml;r\u0259c\u0259yik&quot;.<\/p>\n<p>Deputat M\u0259lah\u0259t \u0130brahimq\u0131z\u0131 is\u0259 bu bar\u0259d\u0259 deyib ki,&nbsp; d&uuml;nyan\u0131n bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259 ail\u0259 institutunun g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259ks\u0259r &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 ail\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir. &ldquo;Qarda\u015f T&uuml;rkiy\u0259d\u0259 art\u0131q 2013-c&uuml; ild\u0259n v\u0259 &ccedil;ox da s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir&hellip; H\u0259tta 2019-cu ild\u0259 Rusiya Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Rusiyada Ail\u0259nin v\u0259 u\u015faq h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259si M\u0259hk\u0259m\u0259si yarad\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycanda da \u018fdliyy\u0259 Nazirliyinin m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq evl\u0259nm\u0259 v\u0259 bo\u015fanma il\u0259 verdiyi hesabatlar &ouml;lk\u0259mizd\u0259 ail\u0259 institutunun qorunmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n bir h\u0259yacan siqnal\u0131d\u0131r. Bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rl\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 bizd\u0259 bo\u015fanmalar s&uuml;r\u0259tl\u0259 art\u0131r. Bunun m&uuml;xt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. Bununla ba\u011fl\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemind\u0259 ail\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 yax\u015f\u0131 olar. D&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r\u0259m ki, &ouml;lk\u0259mizd\u0259 u\u011furla apar\u0131lan m\u0259hk\u0259m\u0259-h&uuml;quq siyas\u0259ti &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 Ail\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 &ccedil;ox z\u0259ruridir&quot;.<\/p>\n<p><strong>Samir\u0259<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elnur R&uuml;st\u0259mov: &ldquo;T\u0259r\u0259fl\u0259rin &uuml;nsiyy\u0259t, davran\u0131\u015f, psixoloji probleml\u0259ri olur&rdquo; Bu ilin yanvar-iyul aylar\u0131nda qeydiyyat \u015f&ouml;b\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 30289 nikaha daxilolma v\u0259 9692 bo\u015fanma hallar\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. D&ouml;vl\u0259t Statistika Komit\u0259sind\u0259n&nbsp;veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, \u0259halinin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-133591","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=133591"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133591\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=133591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=133591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=133591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}