{"id":129201,"date":"2021-09-15T12:34:57","date_gmt":"2021-09-15T08:34:57","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=129201","title":{"rendered":"Rusiya h\u0259rb\u00e7il\u0259rini Qaraba\u011fdan nec\u0259 \u00e7\u0131xaraca\u011f\u0131q?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kreml Az\u0259rbaycan ordusunun \u015eu\u015fadan sonra Xank\u0259ndin\u0259 enm\u0259sinin &ndash; Qaraba\u011f\u0131n tamam\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131. Qaraba\u011fda Rusiya h\u0259rb&ccedil;il\u0259rinin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si b&ouml;y&uuml;k g&uuml;z\u0259\u015ftimiz idi.<\/strong><\/p>\n<p>Rusiya h\u0259rb&ccedil;il\u0259ri 10 noyabr b\u0259yanat\u0131na riay\u0259t etm\u0259y\u0259r\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini a\u015f\u0131r v\u0259 faktiki erm\u0259ni separat&ccedil;\u0131lar\u0131n\u0131 himay\u0259 edirl\u0259r. 9 ay \u0259rzind\u0259 artan t\u0259xribatlar da bundan x\u0259b\u0259r verir. Bu s\u0131raya Rusiya h\u0259rb&ccedil;il\u0259rinin La&ccedil;\u0131n d\u0259hlizind\u0259 &ldquo;t\u0259liml\u0259r&rdquo; ke&ccedil;irm\u0259sind\u0259n, bayraq qald\u0131rmas\u0131ndan v\u0259 b&ouml;lg\u0259d\u0259 tikinti i\u015fl\u0259ri aparmas\u0131ndan tutmu\u015f \u0130randan g\u0259l\u0259n y&uuml;kl\u0259rinin Qaraba\u011fa burax\u0131lmas\u0131na q\u0259d\u0259r faktlar\u0131 aid etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>10 noyabr b\u0259yanat\u0131na g&ouml;r\u0259 Az\u0259rbaycan ist\u0259m\u0259s\u0259 5 ild\u0259n sonra Rusiya h\u0259rb&ccedil;il\u0259ri Qaraba\u011f\u0131 t\u0259rk etm\u0259lidirl\u0259r. Az\u0259rbaycan X\u0130N-nin b\u0259yanatlar\u0131nda v\u0259 r\u0259smil\u0259rin a&ccedil;\u0131qlamalar\u0131nda &ldquo;b&ouml;lg\u0259d\u0259 m&uuml;v\u0259qq\u0259ti yerl\u0259\u015fdiril\u0259n s&uuml;lhm\u0259raml\u0131lar&rdquo; ifad\u0259si i\u015fl\u0259nir. Y\u0259ni r\u0259smi Bak\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti rusiyal\u0131 h\u0259rb&ccedil;il\u0259rin m&uuml;dd\u0259tl\u0259ri bitdikd\u0259n sonra Qaraba\u011f\u0131 t\u0259rk etm\u0259sini ist\u0259yir. \u018flb\u0259tt\u0259, bu asan ba\u015fa g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k, rusiyal\u0131 h\u0259rb&ccedil;il\u0259r b&ouml;lg\u0259ni t\u0259rk etm\u0259sin dey\u0259 b&ouml;lg\u0259d\u0259 f\u0259rqli t\u0259xribatlar\u0131n realla\u015faca\u011f\u0131 istisna deyil. B&uuml;t&uuml;n hallarda dialoq \u015f\u0259raitind\u0259 rusiyal\u0131 h\u0259rb&ccedil;il\u0259rin b&ouml;lg\u0259ni t\u0259rk etm\u0259si \u0259sas v\u0259zif\u0259mizdir. Bu m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.<\/p>\n<p>Rusiya-Az\u0259rbaycan m&uuml;nasib\u0259tl\u0259ri tarixind\u0259 Moskvan\u0131n Bak\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131yla hesabla\u015fd\u0131\u011f\u0131 durumlar az deyil.<br \/>\nRusiya 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Q\u0259rb \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 birg\u0259 X\u0259z\u0259rd\u0259 z\u0259ngin enerji yataqlar\u0131n\u0131n istismar\u0131na mane olmaq ist\u0259yirdi. Bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n Moskva Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 b&uuml;t&uuml;n t\u0259zyiq mexanizml\u0259rini i\u015f\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131. Rusiya Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi Az\u0259rbaycan\u0131 h\u0259tta BMT-y\u0259 \u015fikay\u0259t etmi\u015fdi. Rusiyan\u0131n BMT-y\u0259 g&ouml;nd\u0259rdiyi \u015fikay\u0259t m\u0259ktubunda bu yaz\u0131l\u0131rd\u0131: &ldquo;Rusiya X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 birt\u0259r\u0259fli t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;sl\u0259rin \u0259leyhin\u0259dir, qanunsuz sazi\u015fl\u0259ri tan\u0131nmayacaq&rdquo;.<\/p>\n<p>Buna baxmayaraq, X\u0259z\u0259rd\u0259ki yataqlar\u0131n istismar\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Bak\u0131da 1994-c&uuml; ilin sentyabr\u0131n 20 &ldquo;\u0259srin m&uuml;qavil\u0259si&rdquo; imzaland\u0131. Rusiya dediyini etm\u0259di v\u0259 ya etm\u0259k ist\u0259m\u0259di. &Ccedil;&uuml;nki &ldquo;\u0259srin m&uuml;qavil\u0259sind\u0259&rdquo; Rusiyan\u0131n &ldquo;Lukoyl&rdquo; pay alm\u0131\u015fd\u0131. Y\u0259ni &ouml;z \u015firk\u0259tinin i\u015ftirak etdiyi m&uuml;qavil\u0259nin \u0259leyhin\u0259 &ccedil;\u0131xmaq m\u0259ntiqsiz olard\u0131. Bununla r\u0259smi Bak\u0131 Kremli geri add\u0131m atma\u011fa m\u0259cbur etdi.<br \/>\nR\u0259smi Bak\u0131 ikinci d\u0259f\u0259 X\u0259z\u0259rin statusu m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 Kremli \u0259vv\u0259lki m&ouml;vqeyind\u0259n &ccedil;\u0259kindirdi. Kreml X\u0259z\u0259rin statusunun m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar zaman\u0131 da Q\u0259rb \u015firk\u0259tl\u0259rini b&ouml;lg\u0259y\u0259 g\u0259li\u015finin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. X\u0259z\u0259rsahili &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan buna qar\u015f\u0131 &ccedil;\u0131x\u0131rd\u0131 v\u0259 Kreml m\u0259cbur qal\u0131b bu siyas\u0259tini d\u0259 korrekt\u0259 etdi.<\/p>\n<p>Rusiya X\u0259z\u0259rd\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131lan neft v\u0259 qaz\u0131n d&uuml;nya bazarlar\u0131na &ccedil;atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ortaya qoydu\u011fu reall\u0131qlar\u0131 q\u0259bul etdi. Kreml Az\u0259rbaycan\u0131n X\u0259z\u0259rd\u0259n &ccedil;\u0131xard\u0131\u011f\u0131 neft v\u0259 qaz\u0131 yaln\u0131z Rusiya &uuml;z\u0259rind\u0259n d&uuml;nya bazarlar\u0131na n\u0259ql olunmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirdi. R\u0259smi Bak\u0131 Rusiyan\u0131n t\u0259zyiqinin artaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq &ldquo;\u0259srin m&uuml;qavil\u0259sind\u0259n&rdquo; sonra Bak\u0131-Novorosiysk k\u0259m\u0259rini i\u015f\u0259 sald\u0131. R\u0259smi Bak\u0131 Kremli rahatlatd\u0131qdan sonra T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 Q\u0259rb \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 birg\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan boru k\u0259m\u0259rinin tikintisin\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 u\u011furla yekunla\u015fd\u0131rd\u0131. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan nefti v\u0259 qaz\u0131 \u0259sas\u0259n T&uuml;rkiy\u0259 &uuml;z\u0259rind\u0259n d&uuml;nya bazarlar\u0131na &ccedil;atd\u0131r\u0131l\u0131r, Bak\u0131-Novorosiyk k\u0259m\u0259ri is\u0259 ara-s\u0131ra i\u015fl\u0259yir.<\/p>\n<p>Kreml Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan boru x\u0259ttinin tikintisin\u0259 mane ola bilm\u0259s\u0259 d\u0259, t\u0259cili Tengiz-Novosiyk k\u0259m\u0259rini in\u015fa etdi. Kremlin m\u0259qs\u0259di Qazax\u0131stan\u0131n z\u0259ngin &ldquo;Ka\u015faqan&rdquo; yata\u011f\u0131ndan &ccedil;\u0131xar\u0131lacaq neftin Rusiya \u0259razisind\u0259n n\u0259qlini t\u0259min etm\u0259k idi. &Ccedil;&uuml;nki Kreml ehtiyat edirdi ki, Qazax\u0131stan da &ouml;z neftini Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan boru x\u0259tti il\u0259 n\u0259ql ed\u0259c\u0259k. Qazax\u0131stan bu g&uuml;n Rusiya mar\u015frutundan (t\u0259l\u0259sik in\u015fa edil\u0259n Tengiz-Novorosiyk k\u0259m\u0259rind\u0259 is\u0259 tez-tez q\u0259zalar ba\u015f verir, neft Qara d\u0259niz\u0259 ax\u0131d\u0131l\u0131r) istifad\u0259 ets\u0259 d\u0259, Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan boru k\u0259m\u0259rind\u0259n d\u0259 yararlan\u0131r. Moskvan\u0131 bu plan\u0131 da al\u0131nmad\u0131.<\/p>\n<p>N&ouml;vb\u0259d\u0259 X\u0259z\u0259rin dibi il\u0259 qaz boru x\u0259ttinin tikintisi v\u0259 T&uuml;rkm\u0259nistan qaz\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259 &uuml;z\u0259rind\u0259n n\u0259qli m\u0259s\u0259l\u0259si g\u0259lir. Rusiya buna da etiraz edir, ancaq arqumenti yen\u0259 z\u0259ifdir, &ccedil;&uuml;nki &ouml;z&uuml; Qara v\u0259 Baltik d\u0259nizl\u0259rinin dibi il\u0259 boru x\u0259tl\u0259ri in\u015fa ed\u0259r\u0259k T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 Avropaya qaz n\u0259ql edir.<br \/>\nRusiyan\u0131n yax\u0131n ke&ccedil;mi\u015fd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 hesabla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq r\u0259smi Bak\u0131n\u0131n bir ba\u015fqa q\u0259rar\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 alaca\u011f\u0131n\u0131 &ndash; h\u0259rb&ccedil;il\u0259rini Qaraba\u011fdan &ccedil;\u0131xaraca\u011f\u0131 ehtimal\u0131 y&uuml;ks\u0259kdir. 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Rusiyan\u0131n h\u0259rbi bazalar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycandan &ccedil;\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fiks\u0259, bunu yen\u0259 t\u0259krarlaya bil\u0259rik.<\/p>\n<p><strong>&ldquo;Atlas&rdquo; Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kreml Az\u0259rbaycan ordusunun \u015eu\u015fadan sonra Xank\u0259ndin\u0259 enm\u0259sinin &ndash; Qaraba\u011f\u0131n tamam\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131. Qaraba\u011fda Rusiya h\u0259rb&ccedil;il\u0259rinin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si b&ouml;y&uuml;k g&uuml;z\u0259\u015ftimiz idi. Rusiya h\u0259rb&ccedil;il\u0259ri 10 noyabr b\u0259yanat\u0131na riay\u0259t etm\u0259y\u0259r\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini a\u015f\u0131r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-129201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=129201"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129201\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=129201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=129201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=129201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}