{"id":129112,"date":"2021-09-14T13:04:25","date_gmt":"2021-09-14T09:04:25","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=129112","title":{"rendered":"<font color=red><b>Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259-Pakistan:<\/b><\/font> h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdan elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa do\u011fru"},"content":{"rendered":"<p><strong>Dost v\u0259 qarda\u015f olan &ouml;lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda vahid elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n perspektiv imkanlar var<\/strong><\/p>\n<p>Bu h\u0259ft\u0259nin \u0259n yadda qalacaq hadis\u0259si V\u0259t\u0259n M&uuml;harib\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z B&ouml;y&uuml;k Z\u0259f\u0259rd\u0259n sonra v\u0259 &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 &ouml;lk\u0259l\u0259rimizin tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan, T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259rinin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 &ldquo;&Uuml;&ccedil; qarda\u015f &#8211; 2021&rdquo; adl\u0131 birg\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259liminin ke&ccedil;irilm\u0259sidir. B&ouml;y&uuml;kd\u0259n ki&ccedil;iy\u0259 ham\u0131m\u0131z\u0131n sevincin\u0259 s\u0259b\u0259b olan &uuml;&ccedil; &ouml;lk\u0259nin silahl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259rinin onur\u011fa s&uuml;tunu say\u0131lan x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131lar\u0131n\u0131n birg\u0259 t\u0259limind\u0259n video, foto g&ouml;r&uuml;nt&uuml;l\u0259r kimd\u0259 dost-qarda\u015f birliyi-h\u0259mr\u0259yliyi, kiml\u0259rd\u0259s\u0259 g&uuml;c, \u0259z\u0259l\u0259 n&uuml;mayi\u015fi t\u0259\u0259ss&uuml;rat\u0131 yaratd\u0131. H\u0259tta d&uuml;\u015fm\u0259nl\u0259rimizd\u0259 qorxu, \u0259ndi\u015f\u0259, onlar\u0131n yanda\u015flar\u0131nda pax\u0131ll\u0131q v\u0259 q\u0131sqancl\u0131q do\u011furdu. D&uuml;nyan\u0131n m&uuml;st\u0259qil &ouml;k\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi dost, qarda\u015f v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 se&ccedil;m\u0259kd\u0259 s\u0259rb\u0259st oldu\u011fumuz kimi, onlarla \u0259laq\u0259l\u0259rimizi nec\u0259 quraca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da, hans\u0131 sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259c\u0259yimizi d\u0259 &ouml;z&uuml;m&uuml;z bil\u0259rik. Bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n kimd\u0259ns\u0259 icaz\u0259 alas\u0131 deyilik. Qoy, bunu ham\u0131 bel\u0259 duysun, bel\u0259 bilsin, kim \u0259s\u0259bl\u0259\u015firs\u0259 gedib soyuq su i&ccedil;sin. Dem\u0259li, s\u0131radan olmayan bu h\u0259rbi t\u0259limin s\u0259tralt\u0131 siyasi mesajlar\u0131 &ccedil;ox d\u0259rindir: uzun s&ouml;z&uuml;n q\u0131sas\u0131 haqq i\u015fimiz\u0259 &ldquo;burnunu soxmaq&rdquo; ist\u0259y\u0259nl\u0259r qar\u015f\u0131lar\u0131nda &ldquo;&Uuml;&Ccedil; QARDA\u015e&rdquo;\u0131n g&uuml;c&uuml;n&uuml; g&ouml;rm\u0259li olacaqlar.<br \/>\n<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2021\/september\/14\/medium\/24180910910140592926837168251455316128830747n.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px;\" \/><br \/>\nDig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n geni\u015f m\u0259nada d&uuml;\u015f&uuml;n\u0259nd\u0259 burada qeyri-adi, kim v\u0259 kiml\u0259r\u0259s\u0259 narahat&ccedil;\u0131l\u0131q g\u0259tir\u0259c\u0259k bir h\u0259r\u0259k\u0259t d\u0259 yoxdur. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t tarixin\u0259 bir-birin\u0259 yax\u0131n dost v\u0259 qarda\u015f &ouml;lk\u0259l\u0259r kimi d&uuml;\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan, T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 Pakistan aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 dayanan xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n bir-birin\u0259 s\u0131x \u015f\u0259kild\u0259 ba\u011fl\u0131 olmalar\u0131d\u0131r. Buna Az\u0259rbaycan\u0131n 2020-ci il sentyabr\u0131n 27-d\u0259 t\u0259cav&uuml;zkar Erm\u0259nistan\u0131n silahl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u0259ks-h&uuml;cum \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n ilk g&uuml;n&uuml;nd\u0259n T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n Az\u0259rbaycana h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 d\u0259st\u0259k n&uuml;mayi\u015f etdirm\u0259sini \u0259yani s&uuml;but kimi g&ouml;st\u0259rm\u0259k olar.<\/p>\n<p>S&ouml;zs&uuml;z, V\u0259t\u0259n M&uuml;harib\u0259sind\u0259 b&ouml;y&uuml;k q\u0259l\u0259b\u0259mizin qazan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u015f\u0259riksiz memar\u0131 M&uuml;z\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan v\u0259 onun q\u0259hr\u0259man \u0259sg\u0259ridir. D&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131n\u0131n da qeyd etdiyi kimi igid c\u0259ngav\u0259rl\u0259rimiz 44 g&uuml;n \u0259rzind\u0259 bir d\u0259f\u0259 olsun geri add\u0131m atmad\u0131lar, daim ir\u0259liy\u0259 getm\u0259k, ya qalib, ya \u015f\u0259hid, ya da qazi olmaq \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259ri oldu. H\u0259r biri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131 yazan c\u0259ngav\u0259rl\u0259rimiz xalq\u0131m\u0131z\u0131n ill\u0259r boyu g&ouml;zl\u0259diyi h\u0259sr\u0259t\u0259, iztiraba son qoydular: 30 il\u0259 yax\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan tarixi v\u0259 \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131m\u0131z erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan qurtuldu, \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;m&uuml;z b\u0259rpa olundu. Bu haqda n\u0259 q\u0259d\u0259r yaz\u0131lsa da, deyils\u0259 d\u0259 yen\u0259 azd\u0131r. Amma toxunmaq ist\u0259diyimiz bu m&ouml;vzu il\u0259 \u0259laq\u0259li, amma ba\u015fqa bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. M&uuml;harib\u0259nin ilk g&uuml;nl\u0259rind\u0259n yuxar\u0131da haqqlar\u0131nda b\u0259hs etdiyimiz qarda\u015f, dost &ouml;lk\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycana m&uuml;nasib\u0259td\u0259 tutdu\u011fu yer v\u0259 s\u0259rgil\u0259dikl\u0259ri m&ouml;vqe diqq\u0259t c\u0259lb edir. T\u0259bii ki, xarici erm\u0259ni lobbil\u0259rinin t\u0259siri alt\u0131nda &ouml;zl\u0259rini onlar\u0131n yalanlar\u0131na inand\u0131ran bir s\u0131ra &ouml;lk\u0259l\u0259ri &ccedil;\u0131xmaq \u015f\u0259rti il\u0259 qalanlar\u0131n\u0131n m&ouml;vqeyini q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f saymaq olar. &Ccedil;&uuml;nki bu d&uuml;zg&uuml;n m&ouml;vqeyin n\u0259tic\u0259si idi ki, Az\u0259rbaycan k\u0259skin beyn\u0259lxalq t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalmad\u0131. Halbuki i\u015f\u011fal fakt\u0131n\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259n qeyd-\u015f\u0259rtsiz &ccedil;\u0131xmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n 4 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul ed\u0259n BMT T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n iki d\u0259f\u0259 f&ouml;vq\u0259lad\u0259 iclas\u0131n\u0131 &ccedil;a\u011f\u0131raraq &ouml;lk\u0259mizi haqq sava\u015f\u0131ndan durdurma\u011fa v\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n siyasi-iqtisadi sanksiyalar t\u0259tbiq etm\u0259y\u0259 c\u0259hdl\u0259r olundu. Ancaq Az\u0259rbaycana qarda\u015f, dost v\u0259 m&uuml;tt\u0259fiq olan &ouml;lk\u0259l\u0259rin qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri bu arzuolunmayan hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 vaxt\u0131nda ala bildi.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n M&uuml;harib\u0259si d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 Az\u0259rbaycana \u0259n b&ouml;y&uuml;k siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259k ver\u0259n &ouml;lk\u0259l\u0259r siyah\u0131s\u0131nda ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n ad\u0131 x&uuml;susi qeyd edilm\u0259lidir, des\u0259k yerin\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;r. &Uuml;mummilli lider m\u0259rhum Heyd\u0259r \u018fliyevin &ldquo;Bir mill\u0259t, iki d&ouml;vl\u0259t&rdquo; tezisini s&ouml;zd\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 ke&ccedil;ir\u0259n qarda\u015f T&uuml;rkiy\u0259 II Qaraba\u011f M&uuml;harib\u0259sinin ilk g&uuml;n&uuml;nd\u0259n sonuna q\u0259d\u0259r r\u0259smi v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq sad\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na q\u0259d\u0259r ham\u0131s\u0131n\u0131n bir a\u011f\u0131zdan &ldquo;dost v\u0259 qarda\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n yan\u0131nday\u0131q, yan\u0131nda olma\u011fa davam ed\u0259c\u0259yik&rdquo; s&ouml;yl\u0259m\u0259l\u0259ri nec\u0259 d\u0259 q&uuml;rurverici idi. Sirr deyil ki, qarda\u015f T&uuml;rkiy\u0259nin prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan\u0131n obyektiv v\u0259 s\u0259rt b\u0259yanatlar\u0131, atd\u0131\u011f\u0131 q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131mlar, onun d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lm&uuml;\u015f diplomatik gedi\u015fl\u0259ri, x&uuml;sus\u0259n &ldquo;&#8230; \u0259g\u0259r bu m&uuml;naqi\u015f\u0259d\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259ttimiz ke&ccedil;il\u0259rs\u0259, incim\u0259sinl\u0259r, babam\u0131z\u0131n o\u011flu da olsa g&ouml;z&uuml;m&uuml;z g&ouml;rm\u0259z&rdquo; k\u0259lm\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011falda olan \u0259razil\u0259rini qaytarmaq u\u011frunda apar\u0131lan m&uuml;harib\u0259nin u\u011furlu gedi\u015fin\u0259 t\u0259kan verdi.<\/p>\n<p>Dost Pakistan &ouml;lk\u0259si d\u0259 ba\u015f nazirl\u0259ri \u0130mran xan\u0131n dilind\u0259n &ldquo;bu m&uuml;harib\u0259d\u0259 haqq-\u0259dal\u0259t t\u0259r\u0259fi olan Az\u0259rbaycan\u0131n yan\u0131nday\u0131q. Laz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259 qarda\u015flar\u0131m\u0131za h\u0259r c&uuml;r d\u0259st\u0259k verm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q&rdquo;, fikirl\u0259ri s&ouml;z&uuml;n \u0259sl m\u0259nas\u0131nda g&uuml;c&uuml;m&uuml;z\u0259 g&uuml;c qatd\u0131.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n M&uuml;harib\u0259sind\u0259n sonra yaranm\u0131\u015f reall\u0131q biz\u0259 dost olan v\u0259 olmayan &ouml;lk\u0259l\u0259ri ay\u0131rd etm\u0259y\u0259 yard\u0131m&ccedil;\u0131 oldu. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 bu yeni reall\u0131q h\u0259m d\u0259 haqq sava\u015f\u0131nda &ouml;lk\u0259miz\u0259 yax\u0131ndan d\u0259st\u0259k ver\u0259n &ouml;lk\u0259l\u0259rl\u0259 siyasi, m\u0259d\u0259ni, elm, t\u0259hsil v\u0259 sair sah\u0259l\u0259rd\u0259 vahid \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini n\u0259inki g&uuml;nd\u0259m\u0259 g\u0259tirdi, h\u0259tta tezlikl\u0259 realla\u015fmas\u0131n\u0131 obyektiv z\u0259rur\u0259t\u0259 &ccedil;evirmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>S&ouml;z yox ki, bu g&uuml;n &ouml;lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda b&uuml;t&uuml;n sah\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259n y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Regionun v\u0259 xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259laq\u0259l\u0259rimizin daha da g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m&uuml;h&uuml;m t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;irilir, bunun \u0259n m&uuml;h&uuml;m&uuml; h\u0259rbi sah\u0259d\u0259 birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259si olan indiki t\u0259liml\u0259rdir.<\/p>\n<p>&nbsp;Elmi n&ouml;qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq g&ouml;r\u0259rik ki, qarda\u015f, dost, m&uuml;tt\u0259fiq &ouml;lk\u0259l\u0259rl\u0259 bel\u0259 bir elmi platforman\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 da m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. &Ccedil;&uuml;nki m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f elmi siyas\u0259ti h\u0259yata ke&ccedil;ir\u0259n akademik elmin m\u0259rk\u0259zi olan Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 (AMEA) v\u0259 onun elmi-t\u0259dqiqat m&uuml;\u0259ss\u0259s\u0259l\u0259ri v\u0259 Y&uuml;ks\u0259k Texnologiyalar Park\u0131 kimi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 onsuz da ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz &ouml;lk\u0259l\u0259rin elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259ri il\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r formada \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirl\u0259r. T\u0259kc\u0259, icra&ccedil;\u0131 direktoru oldu\u011fum AMEA akad. \u018fli Quliyev ad\u0131na A\u015fqarlar Kimyas\u0131 \u0130nstitutu (AK\u0130) fundamental v\u0259 t\u0259tbiqi sah\u0259d\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irdiyi m&uuml;\u015ft\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq t\u0259dqiqatlarda, m\u0259hz T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n apar\u0131c\u0131 elm, t\u0259hsil v\u0259 innovasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 &ouml;n\u0259m verm\u0259kd\u0259dir. Bel\u0259 ki, 2015-ci ild\u0259n qarda\u015f T&uuml;rkiy\u0259nin apar\u0131c\u0131 elm m\u0259rk\u0259zl\u0259ri say\u0131lan, d&uuml;nyan\u0131n m\u0259h\u015fur universitetl\u0259rinin reytinq siyah\u0131s\u0131nda &ouml;n s\u0131ralarda yer alan ali t\u0259hsil m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259ri &ndash; Orta Do\u011fu Texnik, Hacetepe, \u0130stanbul Texnik, Atat&uuml;rk, Bartin, Ege universitetl\u0259ri il\u0259 fundamental n\u0259z\u0259ri t\u0259dqiqatlar sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. H\u0259r bir universitetl\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m&uuml;qavil\u0259l\u0259rind\u0259 g\u0259ncl\u0259rin t\u0259cr&uuml;b\u0259ke&ccedil;m\u0259y\u0259 c\u0259lb edilm\u0259sind\u0259n tutmu\u015f, m&uuml;\u015ft\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq laboratoriyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 y&uuml;ks\u0259k ixtisasl\u0131 kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259li birg\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131na q\u0259d\u0259r b&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n akademik t\u0259cr&uuml;b\u0259 m&uuml;badil\u0259sinin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 praktik olaraq raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259kd\u0259dir. &Ouml;t\u0259n m&uuml;dd\u0259td\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq AK\u0130-d\u0259 sintez olunan yeni fizioloji f\u0259al madd\u0259l\u0259rin antioksidant aktivliyi, enzim-izoenziml\u0259r &uuml;z\u0259rind\u0259 inhibitor t\u0259sirl\u0259ri Atat&uuml;rk v\u0259 Bartin universitetl\u0259rind\u0259&nbsp; analiz olunmu\u015f v\u0259 y&uuml;ks\u0259k t\u0259sir\u0259 malik olmalar\u0131 t\u0259sdiq edilmi\u015fdir. Yekun n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259, al\u0131nan madd\u0259l\u0259r b\u0259dxass\u0259li \u015fi\u015f (x\u0259r&ccedil;\u0259ng), m\u0259d\u0259 trakt\u0131, t\u0259n\u0259ff&uuml;s yollar\u0131n\u0131n iltihab\u0131, Alzheimer (yadda\u015fitm\u0259, a\u011f\u0131l z\u0259ifliyi), qlaukoma, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, y&uuml;ks\u0259k hipertoniya v\u0259 sair x\u0259st\u0259lik do\u011furan patoloji prosesl\u0259r\u0259 y&uuml;ks\u0259k inhibitor t\u0259sir g&ouml;st\u0259rirl\u0259r. H\u0259tta onlar standart d\u0259rman kimi t\u0259tbiq olunan takrin, &alpha;-tokoferol v\u0259 troloksa nisb\u0259t\u0259n 10 d\u0259f\u0259 y&uuml;ks\u0259k t\u0259sir\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>Bu t\u0259dqiqatlar\u0131n m&uuml;h&uuml;m n\u0259tic\u0259l\u0259ri d&uuml;nyan\u0131n Springer, Elcevier, Wiley, Taylor &amp; Francis kimi n&uuml;fuzlu n\u0259\u015friyyatlar\u0131na daxil olan, impakt faktoru y&uuml;ks\u0259k, &ldquo;Web of Science&rdquo;, &ldquo;Scopus&rdquo; kimi tan\u0131nm\u0131\u015f elm bazalar\u0131nda arxivl\u0259\u015fmi\u015f jurnallarda 50-\u0259 yax\u0131n m\u0259qal\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 &ccedil;ap olunmu\u015f, onlara d&uuml;nya aliml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 2000-\u0259 yax\u0131n istinad olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bu g&uuml;nl\u0259rd\u0259 T&uuml;rkiy\u0259li h\u0259mkarlarla birg\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n m&uuml;\u015ft\u0259r\u0259k elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunan beyn\u0259lxalq elmi seminar\u0131n da t\u0259\u015fkil olunmas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di indiy\u0259 q\u0259d\u0259r apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dqiqatlar\u0131n \u0259sas n\u0259tic\u0259l\u0259rini bir daha m&uuml;zakir\u0259 etm\u0259k v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q perspektivl\u0259rini m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k olmu\u015fdur. Bu x&uuml;susda Qaraba\u011f\u0131n z\u0259ngin flora &ouml;rt&uuml;y&uuml;n\u0259 malik oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, n&ouml;vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 oradan toplan\u0131lan d\u0259rman bitkil\u0259rinin ekstraktlar\u0131n\u0131n fizioloji f\u0259all\u0131qlar\u0131n\u0131n &ouml;yr\u0259nilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 birg\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131n keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni istiqam\u0259td\u0259 apar\u0131lmas\u0131n\u0131 m&uuml;mk&uuml;n ed\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>AK\u0130 t\u0259r\u0259find\u0259n dost, m&uuml;tt\u0259fiq &ouml;lk\u0259l\u0259rl\u0259 fundamental t\u0259dqiqatlarla yana\u015f\u0131 t\u0259tbiqi i\u015fl\u0259r sah\u0259sind\u0259 d\u0259 &ouml;n\u0259mli nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. M\u0259lumdur ki, \u0130nstitutumuz strateji m\u0259hsul hesab edil\u0259n s&uuml;rtk&uuml; ya\u011flar\u0131na, yanacaqlara, ya\u011flay\u0131c\u0131-soyuducu mayel\u0259r\u0259 a\u015fqarlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n \u0259sas\u0131nda m&uuml;xt\u0259lif t\u0259yinatl\u0131, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 y&uuml;ks\u0259k keyfiyy\u0259tli s&uuml;rtk&uuml; v\u0259 yanacaq kompozisiyalar\u0131, ya\u011flay\u0131c\u0131-soyuducu mayel\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 istehsal\u0131n t\u0259\u015fkili &uuml;zr\u0259 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan suverenlik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra AK\u0130 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 Bak\u0131 baza ya\u011flar\u0131 v\u0259 m&ouml;vcud a\u015fqarlardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u0259vv\u0259lki ya\u011f\u0131n analoqunu yaratm\u0131\u015f, istehsal\u0131n\u0131 institutun n\u0259zdind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n &ldquo;A\u015fqar&rdquo; XTB-d\u0259 t\u0259\u015fkil etmi\u015f v\u0259 100 tonlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 M&uuml;dafi\u0259 Nazirliyin\u0259 t\u0259qdim etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>&nbsp; M\u0259lumdur ki, h\u0259r bir texnika, \u0259l\u0259lx&uuml;sus h\u0259rbi texnika ild\u0259n-il\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fir v\u0259 yeni n\u0259sil texnika meydana g\u0259lir. Art\u0131q d&uuml;nyada x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 texnika m&uuml;\u0259ssis\u0259sinin istehsal edil\u0259n yeni n\u0259sil tanklarda istifad\u0259 edil\u0259c\u0259k y&uuml;ks\u0259k g&uuml;cl\u0259ndirilmi\u015f m&uuml;asir dizel m&uuml;h\u0259rriki yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. AK\u0130-nin \u0259vv\u0259l yaratd\u0131\u011f\u0131 motor ya\u011f\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259t g&ouml;st\u0259ricil\u0259ri yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f dizel m&uuml;h\u0259rrikinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab verm\u0259diyi &uuml;&ccedil;&uuml;n qeyd olunan dizel m&uuml;h\u0259rrikin t\u0259l\u0259bl\u0259rini t\u0259min ed\u0259n y&uuml;ks\u0259k keyfiyy\u0259tli yeni x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 motor ya\u011f\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 ehtiyac\u0131 g&uuml;nd\u0259m\u0259 g\u0259ldi.<\/p>\n<p>2019-cu ilin iyul ay\u0131nda Ukrayna v\u0259 o c&uuml;ml\u0259d\u0259n qarda\u015f Pakistan t\u0259r\u0259find\u0259n yeni x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 ya\u011f\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar AK\u0130-y\u0259 m&uuml;raci\u0259t olundu. H\u0259min &ouml;lk\u0259l\u0259rin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri 2019-cu ild\u0259 t\u0259l\u0259b olunan s&uuml;rtk&uuml; ya\u011f\u0131na aid m&uuml;zakir\u0259l\u0259r aparmaq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda niyy\u0259t protokolu imzalamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n Az\u0259rbaycanda oldular. Ard\u0131nca AK\u0130 q\u0131sa m&uuml;dd\u0259td\u0259 t\u0259l\u0259b olunan s&uuml;rtk&uuml; ya\u011f\u0131n\u0131 yaratd\u0131 v\u0259 laboratoriya s\u0131naqlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri bu ya\u011f\u0131n \u0259vv\u0259lki ya\u011flardan xeyli &uuml;st&uuml;n oldu\u011funu t\u0259sdiq etdi.<\/p>\n<p>2020-ci ild\u0259 AMEA-n\u0131n T\u0259cr&uuml;b\u0259-S\u0259naye Zavodunda yeni ya\u011f\u0131n 600 litr miqdar\u0131nda n&uuml;mun\u0259si haz\u0131rlan\u0131b v\u0259 motor s\u0131naqlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n Ukraynan\u0131n Xarkov \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 yuxar\u0131da qeyd olunan zavoda g&ouml;nd\u0259rildi. H\u0259min ya\u011f\u0131n s\u0131naqlar\u0131 ba\u015fqa \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259klif olunan v\u0259 haz\u0131rda istifad\u0259d\u0259 olan ya\u011flarla m&uuml;qayis\u0259li olaraq apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M&uuml;qayis\u0259li s\u0131naqlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri 43 s\u0259hif\u0259d\u0259n ibar\u0259t r\u0259smi s\u0259n\u0259dd\u0259 &ouml;z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259n\u0259dd\u0259 birm\u0259nal\u0131 qeyd olunmu\u015fdur ki, AK\u0130-nin yeni ya\u011f\u0131 xeyli &uuml;st&uuml;n keyfiyy\u0259t g&ouml;st\u0259ricil\u0259rini n&uuml;mayi\u015f etdirmi\u015fdir. Bu ya\u011f\u0131n t\u0259tbiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f q\u0259rar\u0131n q\u0259bulu &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259m Pakistan, h\u0259m d\u0259 Ukrayna n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri bu yax\u0131nlarda yenid\u0259n \u0130nstituta s\u0259f\u0259r ed\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd olundu\u011fu kimi fundamental t\u0259dqiqatlar sah\u0259sind\u0259 birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q &ouml;lk\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq malik oldu\u011fu elminin d&uuml;nya elmin\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131 s&uuml;r\u0259tl\u0259ndirirs\u0259, t\u0259tbiqi sah\u0259d\u0259 m&uuml;\u015ft\u0259r\u0259k elmi i\u015fl\u0259r eyni zamanda o &ouml;lk\u0259l\u0259rin iqtisadi inki\u015faf\u0131na v\u0259 m&uuml;dafi\u0259 q&uuml;dr\u0259tinin y&uuml;ks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n t&ouml;hv\u0259 vermi\u015f olur. X&uuml;sus\u0259n d\u0259 o &ouml;lk\u0259l\u0259rin strateji m\u0259hsullarla t\u0259chizat m\u0259s\u0259l\u0259si meydana g\u0259ldikd\u0259, Az\u0259rbaycanla analoji probleml\u0259ri ya\u015fayan Pakistan kimi &ouml;lk\u0259l\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n bu faydan\u0131n miqyas\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 artm\u0131\u015f olur. \u018fn \u0259sas\u0131 da hegemon, super &ouml;lk\u0259l\u0259rin idxal as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan azad olacaqlar. Bu amili n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq AK\u0130 Pakistanla oldu\u011fu kimi qarda\u015f T&uuml;rkiy\u0259 il\u0259 d\u0259 t\u0259tbiqi sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n apar\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u0259qs\u0259duy\u011fun say\u0131r v\u0259 haz\u0131rda bu istiqam\u0259td\u0259 TUB\u0130TAK v\u0259 TUBA x\u0259tti il\u0259 m&uuml;zakir\u0259l\u0259r aparmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Hesab edirik ki, V\u0259t\u0259n M&uuml;harib\u0259sinin g\u0259tirdiyi reall\u0131qlar n\u0259z\u0259r\u0259 almaqla AK\u0130-nin timsal\u0131nda AMEA-n\u0131n riyaziyyat-fizika, informasiya texnologiyalar\u0131, geologiya, k\u0259nd\u0259 t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131, torpaq\u015f&uuml;nasl\u0131 v\u0259 eyni zamanda humanitar-ictimai elml\u0259rin aid oldu\u011fu dig\u0259r elmi-t\u0259dqiqat m&uuml;\u0259ssisl\u0259rinin d\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycana \u0259sl qarda\u015fl\u0131q v\u0259 dostluq tell\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n analoji elmi m&uuml;\u0259ssisl\u0259rin\u0259 &ouml;n\u0259m verm\u0259si elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q &uuml;&ccedil;&uuml;n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f olacaq. Bu is\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin daha da yax\u0131nla\u015fmas\u0131na, u\u011furlu t\u0259cr&uuml;b\u0259 m&uuml;badil\u0259sin\u0259 sonda vahid \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k. M\u0259s\u0259l\u0259nin maraq do\u011furan bir t\u0259r\u0259fi d\u0259 odur ki, v\u0259t\u0259nimizin &ccedil;\u0259tin g&uuml;n&uuml;nd\u0259 &#8211; 44 g&uuml;nl&uuml;k m&uuml;harib\u0259 zaman\u0131 bizi t\u0259k qoymayan qarda\u015f v\u0259 dost &ouml;lk\u0259l\u0259r\u0259 bu yolla minn\u0259tdarl\u0131q etmi\u015f oluruq.<\/p>\n<p><strong>\u018ffsun Sucayev<br \/>\nYAP \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin &uuml;zv&uuml;,<br \/>\nelml\u0259r doktoru, dosent<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dost v\u0259 qarda\u015f olan &ouml;lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda vahid elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n perspektiv imkanlar var Bu h\u0259ft\u0259nin \u0259n yadda qalacaq hadis\u0259si V\u0259t\u0259n M&uuml;harib\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z B&ouml;y&uuml;k Z\u0259f\u0259rd\u0259n sonra v\u0259 &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 &ouml;lk\u0259l\u0259rimizin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-129112","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129112","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=129112"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129112\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=129112"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=129112"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=129112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}