{"id":127203,"date":"2021-08-23T21:42:37","date_gmt":"2021-08-23T17:42:37","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=127203","title":{"rendered":"S\u00fcd ver\u0259n qad\u0131nlar\u0131n peyv\u0259nd olunmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fclm\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mama-ginekoloq: &ldquo;Yax\u015f\u0131 olar ki, hamil\u0259lik planla\u015fd\u0131ran, yeni ail\u0259 quran c&uuml;tl&uuml;kl\u0259r vaksini \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n vurdursunlar&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>\u018fhalinin koronavirusdan k&uuml;tl\u0259vi qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 d&ouml;vl\u0259timizin t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s&uuml; il\u0259 kollektiv immunitet yaratmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n geni\u015f vaksinasiya prosesi apar\u0131l\u0131r. M\u0259lumdur ki, reproduktiv sa\u011flaml\u0131q h\u0259r zaman m&uuml;h&uuml;m m\u0259s\u0259l\u0259 olub. Bu bax\u0131mdan, koronavirusa qar\u015f\u0131 vaksinasiya zaman\u0131 yeni ail\u0259 quran, hamil\u0259lik planla\u015fd\u0131ran, el\u0259c\u0259 d\u0259 do\u011fu\u015fdan sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 olan qad\u0131nlara peyv\u0259nd vurulub-vurulmamas\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 m&uuml;zakir\u0259 olunan m&ouml;vzulardand\u0131r.<\/p>\n<p>Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259zi n&uuml;anslara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n ATU-nun I Mama-ginekologiya kafedras\u0131n\u0131n dosenti, tibb &uuml;zr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Nat\u0259van Axundova il\u0259 g&ouml;r&uuml;\u015fd&uuml;k.<br \/>\nN.Axundova qeyd etdi ki, bu istiqam\u0259td\u0259 geni\u015f elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri olmasa da, b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 m&uuml;xt\u0259lif fikirl\u0259r s&ouml;yl\u0259nilir: &ldquo;Bel\u0259 ki, hamil\u0259lik planla\u015fd\u0131ran, yeni ail\u0259 quran c&uuml;tl&uuml;kl\u0259r\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n peyv\u0259nd olunmaq m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. \u018flb\u0259tt\u0259, burada bir s\u0131ra \u0259ks g&ouml;st\u0259ri\u015fl\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u018fvv\u0259ll\u0259r vaksinasiyadan 6 ay sonra hamil\u0259liyin planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 t&ouml;vsiy\u0259 olunurdusa, sonradan bu m&uuml;dd\u0259t 3 v\u0259 son olaraq 1 aya q\u0259d\u0259r azald\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Hamil\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, koronavirus vaksinasiyas\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 t&ouml;vsiy\u0259 olunmur. Amma &ccedil;ox y&uuml;ks\u0259k risk oldu\u011fu halda peyv\u0259nd vurula bil\u0259r. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 bu bar\u0259d\u0259 geni\u015f m\u0259lumatlar yoxdur. H\u0259tta b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 g&ouml;st\u0259rilir ki, hamil\u0259l\u0259ri g&ouml;zl\u0259y\u0259n n\u0259tic\u0259 hamil\u0259lik zaman\u0131 d&ouml;l&uuml;n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sinin potensial riskind\u0259n y&uuml;ks\u0259kdirs\u0259, bel\u0259 hamil\u0259l\u0259r vaksinasiya oluna bil\u0259rl\u0259r. &Ccedil;&uuml;nki y&uuml;ks\u0259k risk qrupuna daxil olan hamil\u0259l\u0259r koronavirusa yoluxsalar, onlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti &ccedil;ox a\u011f\u0131rla\u015fa, h\u0259tta &ouml;l&uuml;m ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>O ki qald\u0131 d&uuml;nyaya yenic\u0259 u\u015faq g\u0259tirmi\u015f qad\u0131nlarda vaksinasiyaya, bu haqda da ziddiyy\u0259tli fikirl\u0259r m&ouml;vcuddur. Qad\u0131n s&uuml;d verirs\u0259, vaksinasiya olunmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;lm&uuml;r. \u018fks halda vaksinasiya oluna bil\u0259r. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, do\u011fu\u015fdan sonrak\u0131 d&ouml;vrd\u0259 qad\u0131n bir q\u0259d\u0259r z\u0259ifl\u0259yir. Zah\u0131l\u0131q d&ouml;vr&uuml; bitdikd\u0259n sonra \u0259g\u0259r &uuml;mumi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 imkan verirs\u0259, vaksinasiya olunmas\u0131 m&uuml;mk&uuml;n say\u0131l\u0131r. Zah\u0131l\u0131q d&ouml;vr&uuml; 6-8 h\u0259ft\u0259 &ccedil;\u0259kir. Amma xarici \u0259d\u0259biyyatda do\u011fu\u015fdan sonrak\u0131 d&ouml;vr 11-12 h\u0259ft\u0259 hesab olunur. &Ccedil;&uuml;nki u\u015faql\u0131qda cift sah\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 prosesi 11 h\u0259ft\u0259 &ccedil;\u0259kir&rdquo;.<\/p>\n<p>Hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n koronavirusa yoluxmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual\u0131m\u0131za cavab ver\u0259n h\u0259kim bildirdi ki, hamil\u0259lik bir fizioloji prosesdir v\u0259 bu zaman orqanizmd\u0259 adaptasiya-uy\u011funla\u015fma reaksiyalar\u0131 ba\u015f verir: &ldquo;Hamil\u0259 qad\u0131n\u0131n orqanizmind\u0259 do\u011fu\u015fdan sonrak\u0131 d&ouml;vrd\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k qanaxman\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n qan laxtalanma sistemind\u0259 fizioloji hiperkoaqulyasiya (qat\u0131la\u015fma) ba\u015f verir. Bundan \u0259lav\u0259, hamil\u0259 qad\u0131n\u0131n &uuml;r\u0259k-damar, t\u0259n\u0259ff&uuml;s v\u0259 immun sisteml\u0259rind\u0259 d\u0259 bir &ccedil;ox d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r olur. \u0130st\u0259nil\u0259n infeksiya, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n koronavirus onsuz da hamil\u0259lik zaman\u0131 artm\u0131\u015f koaqulyasion potensial\u0131 (qan\u0131n qat\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131) daha da art\u0131r\u0131r. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t qad\u0131nda tromboz riskini art\u0131r\u0131r. \u018fg\u0259r hamil\u0259d\u0259 tromboz riskini art\u0131ran v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r: irsi v\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f trombofilik amill\u0259r, autoimmun x\u0259st\u0259likl\u0259r, \u015f\u0259k\u0259rli diabet v\u0259 s. varsa, koronavirus infeksiyas\u0131 daha a\u011f\u0131r gedi\u015fli olur, hamil\u0259nin v\u0259 d&ouml;l&uuml;n v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin\u0259 ciddi t\u0259sir edir. Bir &ccedil;ox infeksiyalar cift baryerini ke&ccedil;\u0259r\u0259k d&ouml;l&uuml;n infeksiyala\u015fmas\u0131na, h\u0259tta b\u0259tndaxili &ouml;l&uuml;m&uuml;n\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fks\u0259r hallarda yoluxmalar zaman\u0131 infeksiya d&ouml;l b\u0259d\u0259nind\u0259 generalizasiya olunur, d&ouml;l&uuml;n neonatal sepsisl\u0259 v\u0259 pnevmaniya il\u0259 do\u011fulmas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r. Bel\u0259 hallarda d&ouml;lyan\u0131 mayenin vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l axmas\u0131, vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l do\u011fu\u015flar, d&ouml;l&uuml;n b\u0259tndaxili inki\u015fafdan qalmas\u0131 riski y&uuml;ks\u0259k olur. Hal-haz\u0131rda COV\u0130D-19-un hamil\u0259lik v\u0259 do\u011fu\u015f zaman\u0131 d&ouml;l\u0259 ke&ccedil;m\u0259si hallar\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n edilm\u0259yib, virusun d&ouml;lyan\u0131 maye n&uuml;mun\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 ciftd\u0259 a\u015fkarlanma hallar\u0131na t\u0259sad&uuml;f olunmay\u0131b. Virusun ana s&uuml;d&uuml;nd\u0259 a\u015fkarlanmas\u0131na t\u0259k-t\u0259k hallarda rast g\u0259linib. Do\u011fu\u015fdan sonra x\u0259st\u0259 ana v\u0259 ya yenido\u011fulmu\u015fa qulluq ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259 zaman\u0131 COV\u0130D-19-la neonatal infeksiyala\u015fma qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bir &ccedil;ox t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rind\u0259 hamil\u0259lik zaman\u0131 koronavirusun anadan d&ouml;l\u0259 ke&ccedil;m\u0259si ehtimal\u0131n\u0131n az olmas\u0131 g&ouml;st\u0259rilir. COV\u0130D-19-lu hamil\u0259l\u0259rd\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;kl\u0259r, d&ouml;l&uuml;n b\u0259tndaxili inki\u015faf l\u0259ngim\u0259si, d&ouml;l&uuml;n distressi, vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l do\u011fu\u015flar qeyd olunur. Vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l do\u011fu\u015flar &ouml;zba\u015f\u0131na olub v\u0259 ya h\u0259kim t\u0259r\u0259find\u0259n ana v\u0259 d&ouml;ld\u0259 olan g&ouml;st\u0259ri\u015fl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n apar\u0131l\u0131b. Sonuncu halda hamil\u0259lik \u0259sas\u0259n c\u0259rrahi yolla ba\u015fa &ccedil;atd\u0131r\u0131l\u0131b&rdquo;.<\/p>\n<p>N.Axundovan\u0131n s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, n\u0259zar\u0259t etdikl\u0259ri hamil\u0259l\u0259rin bir &ccedil;oxu qan\u0131n qat\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n artmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n y&uuml;ks\u0259k risk qrupuna aid oldu\u011fu &uuml;&ccedil;&uuml;n ad\u0259t\u0259n qan\u0131 durultmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 antiaqreqant (asetil salisil tur\u015fusu) v\u0259 antikoaqulyantlar (a\u015fa\u011f\u0131 molekul &ccedil;\u0259kili heparinl\u0259r) t\u0259yin edilir:<\/p>\n<p>&ldquo;Bu qad\u0131nlar koronavirusa yoluxduqda, d\u0259rhal n\u0259zar\u0259t\u0259 g&ouml;t&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015f v\u0259 hospitalizasiya edilmi\u015fl\u0259r. Bu qad\u0131nlarda onsuz da m&ouml;vcud olan hiperkoaqulyasiyan\u0131 koronavirus bir q\u0259d\u0259r art\u0131rsa da, f\u0259sadla\u015fmalar az olub. &Ccedil;&uuml;nki onlar laxtalanman\u0131 aradan qald\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259vv\u0259ld\u0259n m&uuml;alic\u0259 al\u0131blar. Hamil\u0259 qad\u0131n onu t\u0259qib ed\u0259n komandan\u0131n: mama-ginekoloq, infeksionist, reanimatoloq, laz\u0131m g\u0259ldikd\u0259 endokrinoloqun ciddi n\u0259zar\u0259tind\u0259 olmal\u0131d\u0131r. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, bu x\u0259st\u0259liyin bir &ccedil;ar\u0259si var. \u0130st\u0259r hamil\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 hamil\u0259 olmayan x\u0259st\u0259l\u0259r vaxt\u0131nda a\u015fkar olunmal\u0131, x\u0259st\u0259liyin \u015f&uuml;bh\u0259li v\u0259 ehtimal olunan siptomlar\u0131na \u0259sas\u0259n diaqnozu d\u0259qiql\u0259\u015fdirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259lav\u0259 laborator m&uuml;ayin\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Diaqnoz qoyulduqdan sonra x\u0259st\u0259 n\u0259zar\u0259t\u0259 g&ouml;t&uuml;r&uuml;lm\u0259li, m&uuml;alic\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131lmal\u0131d\u0131r. M&uuml;alic\u0259y\u0259 erk\u0259n ba\u015flamaq x\u0259st\u0259nin sonradan a\u011f\u0131rla\u015fmalarla &uuml;zl\u0259\u015fm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r&rdquo;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mama-ginekoloq: &ldquo;Yax\u015f\u0131 olar ki, hamil\u0259lik planla\u015fd\u0131ran, yeni ail\u0259 quran c&uuml;tl&uuml;kl\u0259r vaksini \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n vurdursunlar&rdquo; \u018fhalinin koronavirusdan k&uuml;tl\u0259vi qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 d&ouml;vl\u0259timizin t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s&uuml; il\u0259 kollektiv immunitet yaratmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n geni\u015f vaksinasiya prosesi apar\u0131l\u0131r. M\u0259lumdur&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-127203","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musahibe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=127203"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127203\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=127203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=127203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=127203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}