{"id":127042,"date":"2021-08-22T08:56:44","date_gmt":"2021-08-22T04:56:44","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=127042","title":{"rendered":"P\u0259nah H\u00fcseyn El\u00e7ib\u0259yin DTK-ya verdiyi ifad\u0259sini yayd\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n ke&ccedil;mi\u015f ba\u015f naziri P\u0259nah H&uuml;seyn eks-prezident \u018fb&uuml;lf\u0259z El&ccedil;ib\u0259yin vaxtil\u0259 D&ouml;vl\u0259t T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik Komit\u0259sin\u0259 verdiyi ifad\u0259ni ictimai olaraq payla\u015f\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, o h\u0259min ifad\u0259nin 26-28 yanvar 1975-ci ild\u0259 yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edib. H\u0259min ifad\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p>&ldquo;1970- ci ild\u0259n etibar\u0259n m&uuml;xt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259 bildirmi\u015f\u0259m, g&ouml;st\u0259rmi\u015f\u0259m, demi\u015f\u0259m ki:<br \/>\n&#8230;SSR\u0130- d\u0259 ya\u015fayan xalqlar m&uuml;xt\u0259lif \u015f\u0259kill\u0259rd\u0259 assimlyasiyaya u\u011fray\u0131rlar. \u018fsas\u0259n rusla\u015fan daha daha &ccedil;ox olur. Bu az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bir qismin\u0259 d\u0259 aiddir. Bu assimlayasiya m&uuml;xt\u0259lif yollarla gedir. Az\u0259rbaycan SSR &#8211; d\u0259 bir s\u0131ra idar\u0259l\u0259rd\u0259 (x&uuml;sus\u0259n Bak\u0131 v\u0259 iri \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259) y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259li ke&ccedil;\u0259n iclas, y\u0131\u011fncaq v\u0259 diplomatik dan\u0131\u015f\u0131qlarda, xarici qonaqlar\u0131n q\u0259bulu zaman\u0131 Az\u0259rbaycanda az\u0259rbaycan dili \u0259v\u0259zin\u0259 rus dilind\u0259n istifad\u0259 edilm\u0259si, rus dilini bilm\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsin y&uuml;ks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 qoyulmamas\u0131, h\u0259tta b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 rus dilind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n t\u0259l\u0259b edilm\u0259si m\u0259n\u0259 &ccedil;ox m\u0259nfi, q\u0131c\u0131qland\u0131r\u0131c\u0131, \u0259s\u0259bil\u0259\u015fdirici t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>Rus dili az\u0259rbaycan diliniu s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmaq, onun yerini tutmaq ist\u0259yir v\u0259 buna &ccedil;al\u0131\u015fan, k&ouml;m\u0259k g&ouml;st\u0259r\u0259n adamlar da var. Rus dili zorla t\u0259tbiq edilir. Dil mill\u0259ti m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n amill\u0259rd\u0259n biridir. \u018fg\u0259r Az\u0259rbaycan dili s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b aradan &ccedil;\u0131xar\u0131larsa v\u0259 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n indiki \u0259razisi b&uuml;tov deyils\u0259 (y\u0259ni \u0259razi birliyi yoxdursa) dem\u0259li az\u0259rbaycanl\u0131lar bir mill\u0259t kimi t\u0259\u015f\u0259kk&uuml;l tapmayacaq, \u0259ksin\u0259, &ouml;z \u0259lam\u0259tl\u0259rini itir\u0259nd\u0259n sonra &ouml;z&uuml; d\u0259 yox olma\u011fa ba\u015flayacaq. Az\u0259rbaycanl\u0131lar, &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 b&uuml;t&uuml;n mill\u0259tl\u0259rd\u0259n olanlar ilk t\u0259hsill\u0259rini yaln\u0131z &ouml;z dill\u0259rind\u0259 almal\u0131, sonra, y\u0259ni ikinci, &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; d\u0259r\u0259c\u0259li dill\u0259r kimi kimi ba\u015fqa dill\u0259ri &ouml;yr\u0259nm\u0259lidir. &Ouml;z dilini &ouml;yr\u0259nm\u0259y\u0259nl\u0259r, &ouml;z milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rini d\u0259rind\u0259n bilmir, onu duymur, sev\u0259 bilmir, v\u0259 s&#8230;.<\/p>\n<p>&#8230;Bir s\u0131ra \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259, tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 XIX \u0259sr\u0259 q\u0259d\u0259r ruslar \u0259sas\u0259n yar\u0131v\u0259h\u015fi hal\u0131nda ya\u015fay\u0131r, \u0259ks\u0259r \u0259hali hamam h\u0259 oldu\u011funu bilmir, yaz yay vaxtlar\u0131 ancaq g&ouml;lm\u0259&ccedil;\u0259l\u0259rd\u0259 &ccedil;imirdil\u0259r. Rusiya o q\u0259d\u0259r geri qalm\u0131\u015fd\u0131, rus k\u0259ndlisi bir qul s\u0259viyy\u0259sind\u0259 idi, onu sat\u0131r, &ouml;ld&uuml;r&uuml;rd&uuml;l\u0259r v\u0259 s.<br \/>\nAncaq \u015e\u0259rqd\u0259 bel\u0259 deyildi. Buna baxmayaraq, bir s\u0131ra m&uuml;asir tarix&ccedil;il\u0259r Rusiyan\u0131n ke&ccedil;mi\u015fini t\u0259rifl\u0259yir, onun m\u0259d\u0259niyy\u0259tini \u015fi\u015firdir, Leninin g&ouml;st\u0259rdiyi m\u0259d\u0259ni Rusiyan\u0131 h\u0259dd\u0259n art\u0131q b&ouml;y&uuml;d&uuml;b, Leninin g&ouml;st\u0259rdiyi m&uuml;rt\u0259ce Rusiyan\u0131n &uuml;st&uuml;nd\u0259n &ouml;t\u0259ri ke&ccedil;m\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar. Orta m\u0259kt\u0259bin &ldquo;SSR\u0130 Tarixi &ldquo; d\u0259rsliyi 80- 90 faiz rus xalq\u0131n\u0131n tariixin\u0259 h\u0259sr edilib, ba\u015fqa xalq\u0131ar\u0131n z\u0259ngin tarixi &ccedil;ox z\u0259if i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131r ki, bu da he&ccedil; i\u015f\u0131qland\u0131rmama\u011fa b\u0259rab\u0259rdir&#8230;<\/p>\n<p>&#8230;M\u0259nd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259k fikri q&uuml;vv\u0259tl\u0259 ba\u015f qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nubi Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h&ouml;kum\u0259timiz n\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n fikir vermir? Bununla niy\u0259 d\u0259rind\u0259n maraqlanm\u0131r? M\u0259nd\u0259 bel\u0259 q\u0259na\u0259t yaran\u0131b ki. n\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda, n\u0259 d\u0259 sovet Az\u0259rbaycan\u0131nda xalq\u0131n b&ouml;y&uuml;k \u0259ks\u0259riy\u0259ti bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 fikir verm\u0259diyi &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 bu bar\u0259d\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f olmur. Onun &uuml;&ccedil;&uuml;n g\u0259r\u0259k g\u0259ncl\u0259rimiz d&uuml;\u015f&uuml;ns&uuml;n v\u0259 buna yolar axtars\u0131n. Daha do\u011frusu bunu xalq etm\u0259lidir v\u0259 bu az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n daxili i\u015fi kimi olmal\u0131, \u015eimali Az\u0259rbaycan SSR\u0130- nin, C\u0259nubi Az\u0259rbaycan \u0130ran\u0131n t\u0259rkibind\u0259n ayr\u0131lb m&uuml;st\u0259qil bir d&ouml;vl\u0259t hal\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259lidir. Bu d&ouml;vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n deyil xalq t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259ll edilm\u0259 yolu il\u0259 m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Bu i\u015fd\u0259 a\u011f\u0131rl\u0131q Sovet ittifaq\u0131ndan daha &ccedil;ox Az\u0259rbaycan SSR h&ouml;kum\u0259tinin daha \u0259sas rol oynamal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r\u0259m&#8230;<\/p>\n<p>&#8230;Turan d&ouml;vl\u0259ti fikri d\u0259 m\u0259ni m\u0259\u015f\u011ful edir. T&uuml;rkdili \u015f\u0259rq xalqlar\u0131 birl\u0259\u015fib bir Turan d&ouml;vl\u0259ti yarada bil\u0259r. Onun da m\u0259rk\u0259zi Az\u0259rbaycan olmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n&#8230;Az\u0259rbycanda \u0259halinin &ccedil;ox z\u0259hm\u0259t &ccedil;\u0259km\u0259si, a\u011f\u0131r i\u015f\u0131\u0259rd\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fmas\u0131, ancaq ya\u015fay\u0131\u015f s\u0259viyy\u0259sinin h\u0259l\u0259 d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 g&ouml;st\u0259rir ki, bu adamlar istismar olunurlar. X&uuml;sus\u0259n pamb\u0131q&ccedil;\u0131l\u0131q rayonlar\u0131nda \u0259l\u0259yrilik, kolxoz&ccedil;ular\u0131n \u0259m\u0259k haqq\u0131n\u0131n m\u0259nims\u0259nilm\u0259si m\u0259n\u0259 &ccedil;ox &ccedil;ox t\u0259sir edir. \u0130dar\u0259&ccedil;ilk orqanlar\u0131 bunlara \u0259h\u0259miy\u0259t vermir, pamb\u0131q plan\u0131 doldumu, dem\u0259k qalan i\u015fl\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259 bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 vacib deyil m&ouml;vqeyi tuturlar, \u0259halinin h\u0259yat\u0131 il\u0259 maraqlanm\u0131rlar&#8230;&rdquo;<\/p>\n<p>P. H&uuml;seyn qeyd edib ki, \u018f. El&ccedil;ib\u0259yin bu ideyalar\u0131, fikirl\u0259ri d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;y&uuml;, yazd\u0131\u011f\u0131, g&ouml;st\u0259rdiyi, bildirdiyi, dediyi, t\u0259bli\u011f etdiyi, bu ideyalar\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259\u015fkilat qurma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 1970- ci ciill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 onun 32 -36 ya\u015f\u0131 vard\u0131. H\u0259l\u0259 d&uuml;nyan\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si kommunizmin q\u0131rm\u0131z\u0131 qaranl\u0131\u011f\u0131 i&ccedil;ind\u0259 idi. SSR\u0130 imperiyas\u0131 geni\u015fl\u0259nm\u0259kd\u0259, &ouml;z t\u0259sirini yeni- yeni f\u0259thl\u0259rl\u0259 yaymaqda davam edirdi. Rusdilli &ccedil;oxmill\u0259tli sovet xalq\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 \u015f&uuml;bh\u0259 do\u011furmurdu.<\/p>\n<p>M\u0259nim o vaxt 13- 17 ya\u015f\u0131m vard\u0131. 14 ya\u015f\u0131mda yazd\u0131\u011f\u0131m &ldquo;M\u0259nim arzum&rdquo; adl\u0131 &ldquo;\u015fer&rdquo; d\u0259 deyirdim. &ldquo;..M\u0259nim arzum oraq c\u0259kic ni\u015fanl\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 bayraqlar\u0131n b&uuml;t&uuml;n yer k&uuml;r\u0259sin\u0259 sanc\u0131ld\u0131\u011f\u0131n g&ouml;rm\u0259kdir, m\u0259nim arzum arzumu h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259kdir&#8230;&rdquo;<\/p>\n<p>D\u0259rd &ccedil;\u0259kirdim ki, bir ne&ccedil;\u0259 il ke&ccedil;\u0259c\u0259k v\u0259 bizim d&uuml;nyam\u0131zda kommunist inqilab\u0131 etm\u0259y\u0259 yer qalmayacaq. Bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n uzaq kosmosa u&ccedil;maq laz\u0131m g\u0259l\u0259c\u0259k, buna haz\u0131rla\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. V\u0259 1974- c&uuml; ild\u0259 orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 10-cu sinifd\u0259 oxuya-oxuya Vyetnamda Amerika imperializmin\u0259 qar\u015f\u0131 d&ouml;y&uuml;\u015fm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259riz\u0259 yazd\u0131m&#8230;<br \/>\nD&uuml;nya bel\u0259 d&uuml;nya idi, m&uuml;hit bel\u0259 m&uuml;hit idi v\u0259 o d&ouml;vrd\u0259 ya\u015famay\u0131b, o d&ouml;vr haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv&uuml;r&uuml; olmayanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n deyim ki, m\u0259nim kimil\u0259r y&uuml;z milyonlarla idi&#8230;<\/p>\n<p>V\u0259 hissl\u0259rd\u0259, duy\u011fularda, \u015f&uuml;urlarda, \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259 bu q\u0131rm\u0131z\u0131 qaranl\u0131\u011f\u0131 \u0259rid\u0259c\u0259k, ayd\u0131nladacaq, b&uuml;t&ouml;v bir n\u0259sli, b&uuml;t&ouml;v bir mill\u0259ti, milyonlarla insan\u0131 milli idellar u\u011frinda, m&uuml;st\u0259qil, b&uuml;t&ouml;v, b&ouml;y&uuml;k Az\u0259rbaycan u\u011frunda, Haqq, \u018fdal\u0259t, Azadl\u0131q u\u011frunda qo\u015fduracaq El&ccedil;ib\u0259y g&uuml;n\u0259\u015fi parlad\u0131! El&ccedil;ib\u0259y inqilab\u0131 ba\u015flad\u0131!&rdquo;.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki bu g&uuml;n \u018fb&uuml;lf\u0259z El&ccedil;ib\u0259yin v\u0259fat etdiyi g&uuml;nd&uuml;r. O, 2000-ci il, avqustun 22-d\u0259 d&uuml;nyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib.\/\/\/pravda.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n ke&ccedil;mi\u015f ba\u015f naziri P\u0259nah H&uuml;seyn eks-prezident \u018fb&uuml;lf\u0259z El&ccedil;ib\u0259yin vaxtil\u0259 D&ouml;vl\u0259t T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik Komit\u0259sin\u0259 verdiyi ifad\u0259ni ictimai olaraq payla\u015f\u0131b. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, o h\u0259min ifad\u0259nin 26-28 yanvar 1975-ci ild\u0259 yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-127042","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127042","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=127042"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127042\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=127042"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=127042"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=127042"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}