{"id":124387,"date":"2021-07-22T00:01:49","date_gmt":"2021-07-21T20:01:49","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=124387","title":{"rendered":"<font color=red><b>Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yaranmas\u0131ndan 146 il \u00f6t\u00fcr<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycanda milli m\u0259tbuat\u0131n yaranmas\u0131 g&uuml;n&uuml;d&uuml;r.<\/strong><\/p>\n<p>146 il &ouml;nc\u0259 &#8211; 1875-ci il iyulun 22-d\u0259 d&ouml;vr&uuml;n&uuml;n maarif&ccedil;ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n g&ouml;rk\u0259mli n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n olan H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin &ldquo;\u018fkin&ccedil;i&rdquo; q\u0259zetini n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flamas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulub.<\/p>\n<p>&ldquo;\u018fkin&ccedil;i&rdquo; Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0259sl milli demokratik v\u0259 xalq m\u0259tbuat\u0131n\u0131n ilk t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoyub, c\u0259mi 56 n&ouml;mr\u0259si &ccedil;\u0131xan q\u0259zet mill\u0259tin aynas\u0131 oldu, Az\u0259rbaycan jurnalistikas\u0131n\u0131n bayraqdar\u0131na &ccedil;evrildi.<\/p>\n<p>Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 g&ouml;rk\u0259mli ziyal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259\u015fr edil\u0259n &ldquo;Ziya&rdquo;, &ldquo;K\u0259\u015fk&uuml;l&rdquo;, &ldquo;\u015e\u0259rqi-rus&rdquo;, &ldquo;\u0130r\u015fad&rdquo;, &ldquo;Molla N\u0259sr\u0259ddin&rdquo; kimi q\u0259zet v\u0259 jurnallar &ldquo;\u018fkin&ccedil;i&rdquo;nin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini davam etdirdi. Bu m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259fi c\u0259hal\u0259t\u0259, haqs\u0131zl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259, maarifl\u0259ndirm\u0259 idi. Z\u0259ngin v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli yolla add\u0131mlayan Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131 bir ne&ccedil;\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n ke&ccedil;di. Az\u0259rbaycan Xalq C&uuml;mhuriyy\u0259ti (AXC) d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 azad m\u0259tbuat\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 hadis\u0259l\u0259r\u0259 yeni bax\u0131\u015f\u0131n t\u0259m\u0259li qoyuldu. N&ouml;vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259 is\u0259 AXC-nin bol\u015fevikl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonrak\u0131 d&ouml;vr&uuml; \u0259hat\u0259 edir. 146 ya\u015fl\u0131 m\u0259tbuat\u0131n 70 ili bu kommunist dikaturas\u0131 d&ouml;vr&uuml; il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259min d&ouml;vrd\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131 m&ouml;vcud probleml\u0259ri daha &ccedil;ox s\u0259tiralt\u0131 m\u0259nada yaz\u0131rd\u0131. &Ccedil;&uuml;nki m\u0259tbuat SSR\u0130-nin y&uuml;r&uuml;td&uuml;y&uuml; siyas\u0259tin, ideologiyan\u0131n ruporu idi. H\u0259min d&ouml;vrd\u0259 f\u0259rqli d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259k, yazmaq yasaqlanm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>1980-ci ill\u0259rin II yar\u0131s\u0131ndan ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131 yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259 h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyi, demokratik d&ouml;vl\u0259t quruculu\u011fu d&ouml;vr&uuml;d&uuml;r. Bu yeni inki\u015faf d&ouml;vr&uuml;n&uuml;n t\u0259m\u0259lini qoyan ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259r zaman m\u0259tbuat\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 t\u0259sir g&uuml;c&uuml;n&uuml; y&uuml;ks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirib, m\u0259tbuat v\u0259 s&ouml;z azadl\u0131\u011f\u0131, k&uuml;tl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n m&ouml;hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;irib. M&uuml;st\u0259qillik d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilk f\u0259rman\u0131 da Heyd\u0259r \u018fliyev imzalay\u0131b.<\/p>\n<p>&Uuml;mumilikd\u0259, ulu &ouml;nd\u0259r m\u0259tbuat\u0131n probleml\u0259rinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 10-dan &ccedil;ox s\u0259r\u0259ncam v\u0259 f\u0259rman imzalay\u0131b. 1999-cu ild\u0259 &ldquo;K&uuml;tl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda&rdquo; beyn\u0259lxalq t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n qanun q\u0259bul edilib. Heyd\u0259r \u018fliyevin 1998-ci il 6 avqust tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda senzura l\u0259\u011fv olunub.<\/p>\n<p>&Ouml;lk\u0259d\u0259 s&ouml;z v\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131na, K\u0130V-l\u0259r\u0259 \u0259n y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 var. Prezident \u0130lham \u018fliyevin 31 iyul 2008-ci il tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 &ldquo;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda K\u0130V-l\u0259rin inki\u015faf\u0131na d&ouml;vl\u0259t d\u0259st\u0259yi Konsepsiyas\u0131n\u0131n&rdquo; t\u0259sdiq edilm\u0259si, bir il sonra, 3 aprel 2009-cu il tarixind\u0259 Prezident yan\u0131nda K&uuml;tl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259rinin \u0130nki\u015faf\u0131na D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondunun yarad\u0131lmas\u0131 azad median\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k, m\u0259tbuat\u0131n maddi-texniki bazas\u0131n\u0131 m&ouml;hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k, jurnalistl\u0259rin sosial-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 at\u0131lan m&uuml;h&uuml;m add\u0131mlar idi.<\/p>\n<p>2020-ci ilin sentyabr\u0131n 27-d\u0259 ba\u015flad\u0131lan 44 g&uuml;nl&uuml;k V\u0259t\u0259n m&uuml;harib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d&ouml;y&uuml;\u015f meydan\u0131nda oldu\u011fu kimi, informasiya sava\u015f\u0131nda da q\u0259l\u0259b\u0259 qazan\u0131b. M&uuml;t\u0259madi olaraq &ouml;lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 qara kampaniya aparan dair\u0259l\u0259r bu m&uuml;dd\u0259t \u0259rzind\u0259 d\u0259 &ouml;z &ccedil;irkin \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n \u0259l &ccedil;\u0259km\u0259dil\u0259r. Amma buna baxmayaraq, informasiya m&uuml;harib\u0259sind\u0259 d\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k &ouml;z tarixi torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011faldan azad ed\u0259n, haqq v\u0259 \u0259dal\u0259t u\u011frunda m&uuml;bariz\u0259 aparan Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259 oldu.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131n\u0131n iki n&uuml;may\u0259nd\u0259si erm\u0259ni terrorunun qurban\u0131 oldu. V\u0259t\u0259n m&uuml;harib\u0259si ba\u015fa &ccedil;atd\u0131qdan sonra i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin &ccedil;\u0259kili\u015fini h\u0259yata ke&ccedil;ir\u0259n jurnalistl\u0259ri aparan n\u0259qliyyat vasit\u0259si iyunun 4-d\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun Susuzluq k\u0259ndi \u0259razisind\u0259 tank \u0259leyhin\u0259 minaya d&uuml;\u015fd&uuml;. N\u0259tic\u0259d\u0259 AZ\u018fRTAC-\u0131n m&uuml;xbiri M\u0259h\u0259rr\u0259m \u0130brahimov, AZTV-nin operatoru Sirac Ab\u0131\u015fov v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r Rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259ti ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131n\u0131n Susuzluq k\u0259nd inzibati dair\u0259si &uuml;zr\u0259 n&uuml;may\u0259nd\u0259sinin m&uuml;avini \u018fliyev Arif A\u011falar o\u011flu h\u0259lak oldu, d&ouml;rd n\u0259f\u0259r yaraland\u0131.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev iyunun 14-d\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunan \u0259razil\u0259rd\u0259 v\u0259zif\u0259 borcunu yerin\u0259 yetirmi\u015f Ab\u0131\u015fov Sirac Ab\u0131\u015f o\u011flu, \u018fliyev Arif A\u011falar o\u011flu v\u0259 \u0130brahimov M\u0259h\u0259rr\u0259m \u018fli o\u011flunu &quot;3-c&uuml; d\u0259r\u0259c\u0259li &ldquo;V\u0259t\u0259n\u0259 xidm\u0259t\u0259 g&ouml;r\u0259&rdquo; ordeni il\u0259 t\u0259ltif edib.<\/p>\n<p>Milli m\u0259tbuat\u0131n yubileyl\u0259rinin &ouml;lk\u0259d\u0259 geni\u015f qeyd olunmas\u0131, K\u0130V-l\u0259r\u0259 bird\u0259f\u0259lik yard\u0131mlar\u0131n g&ouml;st\u0259rilm\u0259si, m\u0259tbuat i\u015f&ccedil;il\u0259rinin sosial m&uuml;dafi\u0259sinin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si t\u0259dbirl\u0259ri, h\u0259m&ccedil;inin milli m\u0259tbuat\u0131n inki\u015faf\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259 jurnalistl\u0259rin f\u0259xri adlarla t\u0259ltif edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncamlar da m\u0259tbuata v\u0259 m\u0259tbuat i\u015f&ccedil;il\u0259rin\u0259 qay\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p>D&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat i\u015f&ccedil;il\u0259rinin sosial m&uuml;dafi\u0259sinin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 dair s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 \u0259sas\u0131nda jurnalistl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n iki ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131 tikilib. 2013-c&uuml; v\u0259 2017-ci ill\u0259rd\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev jurnalistl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n tikilmi\u015f binada Milli M\u0259tbuat G&uuml;n&uuml; m&uuml;nasib\u0259til\u0259 m\u0259nzill\u0259rin paylanmas\u0131 m\u0259rasimind\u0259 i\u015ftirak edib. D&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 2017-ci ild\u0259 m\u0259tbuat i\u015f&ccedil;il\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n sayca &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131n\u0131n tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b.\/\/\/report<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycanda milli m\u0259tbuat\u0131n yaranmas\u0131 g&uuml;n&uuml;d&uuml;r. 146 il &ouml;nc\u0259 &#8211; 1875-ci il iyulun 22-d\u0259 d&ouml;vr&uuml;n&uuml;n maarif&ccedil;ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n g&ouml;rk\u0259mli n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n olan H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin &ldquo;\u018fkin&ccedil;i&rdquo; q\u0259zetini n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flamas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[96],"tags":[],"class_list":["post-124387","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-media-butun-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/124387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=124387"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/124387\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=124387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=124387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=124387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}