{"id":123578,"date":"2021-07-10T20:19:12","date_gmt":"2021-07-10T16:19:12","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=123578","title":{"rendered":"Qarp\u0131z alark\u0259n v\u0259 yey\u0259rk\u0259n n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259li?"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130sti yay g&uuml;nl\u0259rind\u0259 b\u0259d\u0259nin su ehtiyac\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131layan qarp\u0131z\u0131n 92 faizi sudan ibar\u0259tdir. Qarp\u0131z antioksidantlar, A, C, B1, B5, B6 vitaminl\u0259ri, kalium v\u0259 maqnezium kimi elementl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Qarp\u0131z\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan likopen x\u0259r&ccedil;\u0259ng \u0259leyhin\u0259 g&uuml;cl&uuml; t\u0259sir\u0259 malikdir. Bundan \u0259lav\u0259, qarp\u0131z &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri, iltihab \u0259leyhin\u0259, h\u0259zm sistemi, d\u0259ri v\u0259 b&ouml;yr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri zaman\u0131 da effektiv t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi \u0130nstitutunun Bitki sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u015f&ouml;b\u0259sinin m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri Ceyhun\u0259 C\u0259f\u0259rova, T\u0259rlan Qor&ccedil;iyeva v\u0259 N\u0259zak\u0259t Mirz\u0259zad\u0259nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 maarifl\u0259ndirici materialda qarp\u0131z istehlak\u0131 zaman\u0131 riay\u0259t edilm\u0259li vacib m\u0259qamlardan b\u0259hs olunur.<\/p>\n<p><strong>Qarp\u0131z indi daha tez yeti\u015fir<\/strong><\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r qarp\u0131z iyul-avqust aylar\u0131nda yeti\u015firdi. Lakin haz\u0131rda \u0259kin&ccedil;ilik v\u0259rdi\u015fl\u0259ri d\u0259yi\u015fdiyin\u0259, tez yeti\u015f\u0259n sortlar yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131na, istixanalarda v\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259 daha m&uuml;asir aqrotexniki &uuml;sullar t\u0259tbiq olundu\u011funa g&ouml;r\u0259 m\u0259hsul iyun ay\u0131nda da yeti\u015fir. Qarp\u0131z\u0131n vaxt\u0131ndan tez yeti\u015fm\u0259si onun keyfiyy\u0259tinin pis olmas\u0131 dem\u0259k deyil. Burada \u0259sas diqq\u0259t yetirilm\u0259li m\u0259qam qarp\u0131z\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sind\u0259 g&uuml;br\u0259 v\u0259 pestisidl\u0259rd\u0259n d&uuml;zg&uuml;n istifad\u0259 edilm\u0259sidir. G&uuml;br\u0259 n&ouml;vl\u0259ri v\u0259 pestisidl\u0259r vaxt\u0131nda v\u0259 d&uuml;zg&uuml;n t\u0259tbiq edilm\u0259y\u0259nd\u0259 m\u0259hsulun b&ouml;y&uuml;m\u0259sin\u0259 v\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131na s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259sir g&ouml;st\u0259rmir. M\u0259hsulun t\u0259rkibind\u0259 nitrat, nitrit v\u0259 yaxud pestisid qal\u0131qlar\u0131n\u0131n miqdar\u0131n\u0131n &ccedil;ox toplanmas\u0131 qarp\u0131z\u0131n keyfiyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 h\u0259tta z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Qarp\u0131z k\u0259sildikd\u0259 i&ccedil;\u0259risind\u0259ki k&uuml;tl\u0259nin yum\u015faq, damarlar\u0131n\u0131n qabar\u0131q g&ouml;z\u0259&ccedil;arpan \u015f\u0259kild\u0259 olmas\u0131 nitrat\u0131n miqdar\u0131n\u0131n normadan art\u0131q olmas\u0131n\u0131n g&ouml;st\u0259ricisidir. Bu hal ist\u0259r tez, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 gec yeti\u015f\u0259n m\u0259hsullarda ola bil\u0259r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n qarp\u0131z\u0131n d&uuml;zg&uuml;n \u015f\u0259kild\u0259 yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><strong>K\u0259silmi\u015f qarp\u0131z\u0131 nec\u0259 saxlamal\u0131<\/strong><\/p>\n<p>K\u0259sil\u0259nd\u0259n sonra qarp\u0131z\u0131n qaydalara uy\u011fun saxlanmas\u0131na riay\u0259t edilm\u0259lidir. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, qarp\u0131z v\u0259 yemi\u015fin k\u0259sil\u0259n g&uuml;n istehlak olunmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. K\u0259sildikd\u0259n sonra soyuducuda m&uuml;vafiq rejimd\u0259 saxlanmas\u0131na \u0259m\u0259l edilm\u0259lidir. BMT-nin &quot;\u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131&quot;n\u0131n (FAO) m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, b&uuml;t&ouml;v qarp\u0131z\u0131n 10-15 d\u0259r\u0259c\u0259 C, x\u0131rda hiss\u0259l\u0259r\u0259 do\u011franm\u0131\u015f qarp\u0131z\u0131n is\u0259 a\u011fz\u0131 kip qapaql\u0131 qablarda +5 d\u0259r\u0259c\u0259 C temperaturda saxlan\u0131lmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. Eyni zamanda k\u0259silmi\u015f qarp\u0131z\u0131n &uuml;z\u0259ri qida &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan plastik &ouml;rt&uuml;kl\u0259 kip ba\u011flan\u0131laraq, soyuducunun meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan b&ouml;l&uuml;m&uuml;nd\u0259 saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. K\u0259silmi\u015f qarp\u0131z n&ouml;vb\u0259ti g&uuml;n\u0259 qald\u0131qda is\u0259 m&uuml;tl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259min hiss\u0259nin &uuml;st s\u0259thi nazik qat \u015f\u0259klind\u0259 k\u0259silib k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u0259m&ccedil;inin qarp\u0131z\u0131n alma, pomidor, banan kimi etilen qaz\u0131 ifraz ed\u0259n meyv\u0259l\u0259rin yan\u0131nda saxlanmas\u0131 yolverilm\u0259zdir. Etilen qaz\u0131n\u0131n t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qalan qarp\u0131z\u0131n qab\u0131\u011f\u0131 nazikl\u0259\u015fir, yum\u015fal\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 keyfiyy\u0259tini itirir.<\/p>\n<p><strong>R\u0259ngl\u0259r\u0259 diqq\u0259t<\/strong><\/p>\n<p>Qarp\u0131z alark\u0259n onun r\u0259ngin\u0259, b\u0259rkliyin\u0259, &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;n\u0259 v\u0259 sapla\u011f\u0131na fikir verilm\u0259lidir. Qarp\u0131z\u0131n &uuml;z\u0259rind\u0259 a&ccedil;\u0131q sar\u0131mt\u0131l-ya\u015f\u0131l v\u0259 t&uuml;nd ya\u015f\u0131l r\u0259ngd\u0259 zolaqlar, \u0259sas\u0259n, b\u0259rab\u0259r &ouml;l&ccedil;&uuml;d\u0259 olmal\u0131 v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rl\u0259 ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. &Uuml;z\u0259rind\u0259ki sar\u0131 l\u0259k\u0259l\u0259r is\u0259 onun torpaqla t\u0259masda oldu\u011fu yerl\u0259rdir. Qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n hamar, s\u0259thinin parlaq olmas\u0131 qarp\u0131z\u0131n yeti\u015fm\u0259sinin, r\u0259nginin mat v\u0259 sol\u011funlu\u011fu is\u0259 k&ouml;hn\u0259liyinin \u0259lam\u0259ti hesab edilir. Ya\u015f\u0131l r\u0259ngli saplaqlar qarp\u0131z\u0131n tam yeti\u015fm\u0259diyini g&ouml;st\u0259rir. Yeti\u015fmi\u015f qarp\u0131z\u0131n sapla\u011f\u0131 quru, r\u0259ngi is\u0259 d\u0259yi\u015fik olur. &Ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml; n\u0259 ki&ccedil;ik, n\u0259 d\u0259 b&ouml;y&uuml;k olmamal\u0131, orta &ouml;l&ccedil;&uuml;d\u0259 qarp\u0131z se&ccedil;ilm\u0259li v\u0259 \u0259l\u0259 ald\u0131qda a\u011f\u0131r g\u0259lm\u0259lidir. Oval qarp\u0131z sulu, yumru qarp\u0131z is\u0259 \u015firin olur. Qarp\u0131z\u0131n &uuml;z\u0259rind\u0259 &ccedil;&uuml;r&uuml;m\u0259 \u0259lam\u0259tl\u0259ri v\u0259 &ccedil;atlar olmamal\u0131d\u0131r. G&uuml;n\u0259\u015f alt\u0131nda v\u0259 yol k\u0259narlar\u0131nda sat\u0131lan qarp\u0131zlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 t&ouml;vsiy\u0259 edilmir. Yerd\u0259n 20 santimetr h&uuml;nd&uuml;rl&uuml;kd\u0259 olan pi\u015ftaxtalar\u0131n &uuml;z\u0259rind\u0259 sat\u0131lan qarp\u0131zlara &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verilm\u0259lidir. K\u0259silmi\u015f, do\u011franm\u0131\u015f qarp\u0131zlar\u0131 almaq v\u0259 ya sat\u0131\u015f n&ouml;qt\u0259l\u0259rind\u0259 k\u0259sdirm\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259t deyil. Qarp\u0131z\u0131 k\u0259sm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l onu yax\u015f\u0131 yumaq, t\u0259miz v\u0259 quru b\u0131&ccedil;aqla k\u0259sm\u0259k vacibdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130sti yay g&uuml;nl\u0259rind\u0259 b\u0259d\u0259nin su ehtiyac\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131layan qarp\u0131z\u0131n 92 faizi sudan ibar\u0259tdir. Qarp\u0131z antioksidantlar, A, C, B1, B5, B6 vitaminl\u0259ri, kalium v\u0259 maqnezium kimi elementl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Qarp\u0131z\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan likopen&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-123578","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=123578"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/123578\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=123578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=123578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=123578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}