{"id":119476,"date":"2021-05-22T12:50:15","date_gmt":"2021-05-22T08:50:15","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=119476","title":{"rendered":"&#8220;He\u00e7 bir d\u0259rman\u0131n 100 faizlik t\u0259siri yoxdur&#8221; &#8211; <font color=red><b>H\u0259kim<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Professor Amaliya \u018fyyubova deyir ki, viruslara qalib g\u0259lm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259r bir insan &ouml;z&uuml;-&ouml;z&uuml;n&uuml;n h\u0259kimi olmal\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>Yaz f\u0259sli yekunla\u015f\u0131r, yay aylar\u0131na q\u0259d\u0259m qoyuruq. M&ouml;vs&uuml;m d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259r d\u0259 ba\u015f qald\u0131r\u0131r. Q\u0259rib\u0259dir ki, ad\u0259t\u0259n soyuq aylarda aktualla\u015fan x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 ilin dig\u0259r d&ouml;vrl\u0259rind\u0259 d\u0259 rast g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu m&ouml;vzuda m&uuml;sahibimiz ATU-nun T\u0259dris Terapevtik Klinikas\u0131n\u0131n kafedra m&uuml;diri, Az\u0259rbaycan Allerqoloq, immunoloq v\u0259 immunoreabilitasiya elmi c\u0259miyy\u0259tinin prezidenti, professor Amaliya \u018fyyubovad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u0259lumdur ki, son vaxtlar \u0259ks\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rin m\u0259nb\u0259yi virus infeksiyalar\u0131d\u0131r. M&ouml;vs&uuml;m d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri zaman\u0131 bu tip x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259, x&uuml;susil\u0259 qrip\u0259 u\u015faqlarda daha &ccedil;ox rast g\u0259linir. Bu infeksiyadan qorunmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r?<\/strong><br \/>\n&#8211; &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, son ill\u0259r viruslar\u0131n say\u0131 h\u0259dd\u0259n art\u0131q &ccedil;oxal\u0131bb. Misal &uuml;&ccedil;&uuml;n, 20 il bundan qabaq h\u0259kiml\u0259rimizin 30 virus haqq\u0131nda m\u0259lumat\u0131 var idis\u0259, indi onlar\u0131n say\u0131 500-\u0259 qalx\u0131b v\u0259 m&uuml;xt\u0259lif n&ouml;vl\u0259ri \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib ki, b\u0259z\u0259n h\u0259kiml\u0259r adlar\u0131n\u0131 bel\u0259 bilmirl\u0259r. Viruslar\u0131n \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli x&uuml;susiyy\u0259ti ondan ibar\u0259tdir ki, onlar &ccedil;ox asanl\u0131qla inki\u015faf edir v\u0259 yay\u0131l\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir insan asq\u0131rd\u0131sa, o, 50 min n\u0259f\u0259ri, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n d\u0259 u\u015faqlar\u0131 yoluxdura bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s n\u0259y\u0259 g&ouml;r\u0259 bu virus yaz-pay\u0131z aylar\u0131nda aktivl\u0259\u015fir?<\/strong><br \/>\n&#8211; Ona g&ouml;r\u0259 ki, viruslar soyuq havada m\u0259hv olmurlar v\u0259 immuniteti z\u0259if olan u\u015faqlar tez-tez x\u0259st\u0259l\u0259nirl\u0259r. Bel\u0259 u\u015faqlarda ist\u0259r anadang\u0259lm\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 sonradan qazan\u0131lma immunitet z\u0259if olur. \u018flb\u0259tt\u0259, virus &ouml;z&uuml; a\u011f\u0131r infeksiyad\u0131r. G&ouml;t&uuml;r\u0259k el\u0259 korona pandemiyas\u0131n\u0131. Bizim \u0259vv\u0259ll\u0259r bu infeksiya haqda dem\u0259k olar ki, m\u0259lumat\u0131m\u0131z yox idi. B\u0259lk\u0259 d\u0259 t\u0259k-t\u0259k hallarda b&ouml;y&uuml;kl\u0259rd\u0259 v\u0259 ya u\u015faqlarda olub. Lakin bu pandemiya haqq\u0131nda geni\u015f m\u0259lumat\u0131m\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131na v\u0259 aliml\u0259r bu virus bar\u0259d\u0259 &ouml;z s&ouml;z&uuml;n&uuml; dem\u0259diyin\u0259 g&ouml;r\u0259 biz d\u0259 bilm\u0259mi\u015fik. Fikir vermisinizs\u0259, b\u0259zi adamlar deyir ki, b\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u0259nd\u0259 koronavirus olub, ayaq&uuml;st&uuml; k&uuml;&ccedil;irmi\u015f\u0259m, bilm\u0259mi\u015f\u0259m. &Ccedil;&uuml;nki \u0259d\u0259biyyatda bu virusun ad\u0131 olsa da, h\u0259kiml\u0259rin praktiki m\u0259lumat\u0131 olmay\u0131b. Ancaq g&ouml;r&uuml;n nec\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli bir virusdur, b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyan\u0131 b&uuml;r&uuml;d&uuml;. Qripi biz &ccedil;ox g&ouml;rm&uuml;\u015f&uuml;k, onun epidemiyas\u0131 da olub. Vaxtil\u0259 \u0259n &ccedil;ox q\u0131\u015f aylar\u0131nda adamlar bu virusa tutulurdu, h\u0259tta i\u015f\u0259 &ccedil;\u0131xa bilmirdi, u\u015faqlar m\u0259kt\u0259bd\u0259n qal\u0131rd\u0131. Lakin bu d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 olmurdu. Dey\u0259k ki, \u0259vv\u0259ll\u0259r qripd\u0259n nadir hallarda t\u0259k-t&uuml;k adamlar &ouml;l\u0259 bil\u0259rdi. Bunlar da ad\u0259t\u0259n el\u0259 u\u015faqlar olurdu ki, xroniki v\u0259 yaxud irsi x\u0259st\u0259liyi vard\u0131. Ancaq indi v\u0259ziyy\u0259t tamam ba\u015fqad\u0131r. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 tibbin \u0259n birinci v\u0259zif\u0259si profilaktik t\u0259dbirl\u0259r g&ouml;rm\u0259kdir. Bu m\u0259nada, ilk s\u0131rada gigiyenik qaydalara \u0259m\u0259l etm\u0259k g\u0259lir. Yad\u0131n\u0131zdad\u0131rsa, pandemiyadan &ouml;nc\u0259 d\u0259 virusa yoluxanlara deyirdik ki, maska tax\u0131n. Maska m&uuml;\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r virusun \u0259trafa yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131rd\u0131. Qrip olanlar ev \u015f\u0259raitind\u0259 m&uuml;alic\u0259 al\u0131rd\u0131, ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 kontaktda olmurdular.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Amaliya xan\u0131m, haz\u0131rki pandemiyadan &ouml;nc\u0259 bu viruslara qar\u015f\u0131 hans\u0131 d\u0259rmanlardan istifad\u0259 edilirdi?<\/strong><br \/>\n&#8211; \u018flb\u0259tt\u0259 ki, qripin d\u0259 vaksinasiyas\u0131 var. \u018fvv\u0259ll\u0259r &ouml;lk\u0259miz\u0259 Rusiyadan v\u0259 dig\u0259r &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259n vaksinl\u0259r g\u0259lirdi. Biz tez-tez x\u0259st\u0259l\u0259n\u0259n u\u015faqlara qrip\u0259 qar\u015f\u0131 6 aydan bir bu vaksinl\u0259ri vururduq. H\u0259tta valideynl\u0259r maraqlan\u0131rd\u0131lar ki, n&ouml;vb\u0259ti vaksinl\u0259r n\u0259 vaxt g\u0259l\u0259c\u0259k. Y\u0259ni u\u015faqlar bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 bir d\u0259f\u0259 d\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259zdi. Ancaq vaksin vurulmayan u\u015faqlar 2-3 aydan bir x\u0259st\u0259l\u0259nirdi. \u0130ndi bax\u0131n, f\u0259rq n\u0259 q\u0259d\u0259rdir. \u018flb\u0259tt\u0259, h\u0259r bir infeksiya u\u015faqlara m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. Onlar inki\u015fafdan geri qal\u0131r, immunitetl\u0259ri z\u0259ifl\u0259yir. H\u0259l\u0259 o zamandan anaferon v\u0259 elqaferon d\u0259rmanlar\u0131 var ki, bunlar h\u0259m m&uuml;alic\u0259, h\u0259m d\u0259 profilaktik c\u0259h\u0259td\u0259n daha m\u0259sl\u0259h\u0259tli idi. Bu d\u0259rmanlardan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259r ya qrip\u0259 he&ccedil; tutulmurlar, ya da x\u0259st\u0259liyi y&uuml;ng&uuml;l ke&ccedil;irirl\u0259r. Bunlar s\u0131naqdan &ccedil;\u0131xm\u0131\u015f preparadlard\u0131r. He&ccedil; bir f\u0259sad vermir v\u0259 biz indi d\u0259 onlardan &ccedil;ox geni\u015f istifad\u0259 edirik. H\u0259tta h\u0259kiml\u0259r koronavirusun da y&uuml;ng&uuml;l ke&ccedil;irilm\u0259sind\u0259 bu preparatlar\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;rl\u0259r. Ba\u015fqa d\u0259rmanlar da var, m\u0259s\u0259l\u0259n, armidol. Eyni zamanda, m\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 h\u0259kiml\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimiz\u0259 deyir\u0259m ki, he&ccedil; bir d\u0259rman\u0131n 100 faizlik t\u0259siri yoxdur. Ancaq d\u0259rmanlar viruslar\u0131n m&uuml;\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r v\u0259 m&uuml;sb\u0259t n\u0259tic\u0259sini d\u0259 g&ouml;r&uuml;r&uuml;k.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u018fvv\u0259ll\u0259r ad\u0259t\u0259n q\u0131\u015f aylar\u0131nda bu x\u0259st\u0259lik ba\u015f qald\u0131r\u0131rd\u0131, indi b\u0259z\u0259n yayda da qrip\u0259 yoluxanlar olur&#8230;&nbsp;<\/strong><br \/>\n&#8211; D&uuml;zd&uuml;r. Biz d\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r fikirl\u0259\u015firdik ki, bunlar f\u0259sil x\u0259st\u0259liyidir. Ancaq aliml\u0259r son zamanlar s&uuml;but el\u0259di ki, viruslar il boyu havada var. Amma soyuq havalarda b&ouml;y&uuml;k miqdarda olursa, isti aylarda da t\u0259k-t\u0259k hallarda rast g\u0259lin\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qrip\u0259 qar\u015f\u0131 hans\u0131 profilaktik t\u0259dbirl\u0259ri g&ouml;rm\u0259k laz\u0131md\u0131r?<\/strong><br \/>\n&#8211; \u0130nsanlar\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259k vacib \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biridir. B\u0259z\u0259n olur ki, insanlar h\u0259kim dey\u0259n\u0259 inanm\u0131rlar, ona riay\u0259t el\u0259mirl\u0259r. Z\u0259iflik, hals\u0131zl\u0131q, q\u0131zd\u0131rma x\u0259st\u0259ni narahat edir. \u018fn b&ouml;y&uuml;k s\u0259hv is\u0259 odur ki, qrip\u0259 tutulmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r evd\u0259 qalaraq, m&uuml;vafiq m&uuml;alic\u0259 almaq \u0259v\u0259zin\u0259, &ouml;sk&uuml;r\u0259-&ouml;sk&uuml;r\u0259, burnu axa-axa i\u015f\u0259 getm\u0259kd\u0259 davam edir v\u0259 yol boyunca \u0259traf\u0131ndak\u0131lar\u0131 da infeksiyaya yoluxdururlar.<\/p>\n<p>&Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, x\u0259st\u0259likd\u0259n qorunmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n gigiyena v\u0259 geyim qaydalar\u0131na d&uuml;zg&uuml;n \u0259m\u0259l edilm\u0259li v\u0259 qidalanmaya ciddi riay\u0259t olunmal\u0131d\u0131r. Virusa qalib g\u0259lm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259r bir insan, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, &ouml;z&uuml;n&uuml;n h\u0259kimi olmal\u0131 v\u0259 orqanizminin m&uuml;dafi\u0259 qabiliyy\u0259tini art\u0131rmal\u0131d\u0131r. Vitaminl\u0259rl\u0259 z\u0259ngin olan meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k, \u0259ll\u0259ri tez-tez yumaq, q\u0131zd\u0131rma olduqda is\u0259, y&uuml;ng&uuml;l qidalara &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verm\u0259k laz\u0131md\u0131r.&nbsp; &nbsp;<\/p>\n<p>Amma b&uuml;t&uuml;n m&uuml;bariz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, \u0259g\u0259r x\u0259st\u0259 qripi a\u011f\u0131r ke&ccedil;irirs\u0259, o zaman t\u0259cili yard\u0131m stansiyas\u0131na v\u0259 ya \u0259razi poliklinika h\u0259kimin\u0259 m&uuml;raci\u0259t olunmal\u0131 v\u0259 m&uuml;vafiq m&uuml;alic\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259lidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Professor Amaliya \u018fyyubova deyir ki, viruslara qalib g\u0259lm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259r bir insan &ouml;z&uuml;-&ouml;z&uuml;n&uuml;n h\u0259kimi olmal\u0131d\u0131r Yaz f\u0259sli yekunla\u015f\u0131r, yay aylar\u0131na q\u0259d\u0259m qoyuruq. M&ouml;vs&uuml;m d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259r d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-119476","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musahibe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/119476","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=119476"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/119476\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=119476"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=119476"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=119476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}