{"id":116721,"date":"2021-04-14T12:21:44","date_gmt":"2021-04-14T08:21:44","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=116721","title":{"rendered":"Ramazanda d\u00fczg\u00fcn v\u0259 balansl\u0131 qidalanma"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi Agentliyinin (AQTA) &ldquo;AQTA maarifl\u0259ndirir&rdquo; layih\u0259si davam edir. Layih\u0259 &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 AQTA v\u0259 Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi \u0130nstitutunun m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan maarifl\u0259ndirici materiallar, sa\u011flam qidalanma il\u0259 ba\u011fl\u0131 t&ouml;vsiy\u0259l\u0259r, yaxud g&uuml;nd\u0259lik istifad\u0259 etdiyimiz qidalarla ba\u011fl\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r oxucular\u0131n diqq\u0259tin\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>AQTA-dan&nbsp;veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, m&uuml;q\u0259dd\u0259s Ramazan ay\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq bu d\u0259f\u0259ki maarifl\u0259ndirici m&ouml;vzumuz &ldquo;Ramazan ay\u0131nda d&uuml;zg&uuml;n v\u0259 balansl\u0131 qidalanma&rdquo; haqq\u0131nda olacaq.<\/p>\n<p>Ramazan ay\u0131nda oruc tutan \u015f\u0259xsin qidalanma rejimi adi g&uuml;nl\u0259rd\u0259ki qidalanmadan tam f\u0259rql\u0259nir. Bu ayda balansl\u0131 v\u0259 keyfiyy\u0259tli qidalanmaya daha &ccedil;ox diqq\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Yaz f\u0259slin\u0259 t\u0259sad&uuml;f etdiyind\u0259n oruc tutark\u0259n acl\u0131q v\u0259 susuzlu\u011fu daha &ccedil;ox hiss etmi\u015f oluruq. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n imsak v\u0259 iftarda t\u0259rkibind\u0259 maye olan qidalar q\u0259bul edilm\u0259lidir. Orqanizmin ehtiyac\u0131 olan vitaminl\u0259rin, minerallar\u0131n yet\u0259rli miqdarda, balansl\u0131 olaraq q\u0259bulu m&uuml;h&uuml;md&uuml;r. Bu madd\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin qidalar\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r q\u0259bul edilm\u0259m\u0259si orqanizm\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir v\u0259 insan &ouml;z&uuml;n&uuml; pis hiss edir, fiziki v\u0259 \u0259qli i\u015f qabiliyy\u0259ti z\u0259ifl\u0259yir. Bu bax\u0131mdan imsak v\u0259 iftar zaman\u0131 faydal\u0131 qidalar\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131ndan \u0259min olmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259inki ramazan ay\u0131n\u0131n imsak\u0131nda, adi g&uuml;nl\u0259rd\u0259 bel\u0259 s\u0259h\u0259r yem\u0259yi m&uuml;tl\u0259q yeyilm\u0259lidir. X&uuml;susil\u0259 pandemiya zaman\u0131 immun sisteminin z\u0259ifl\u0259m\u0259m\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n imsakda qidalanmaya m&uuml;tl\u0259q diqq\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u018fg\u0259r imsakda d&uuml;zg&uuml;n qidalansaq, g&uuml;n \u0259rzind\u0259 h\u0259m su, h\u0259m d\u0259 enerji balans\u0131m\u0131z\u0131 qorumu\u015f olar\u0131q. &Ouml;z&uuml;m&uuml;z&uuml; yor\u011fun v\u0259 hals\u0131z hiss etm\u0259rik. \u018fks\u0259r insanlar imsak zaman\u0131 yem\u0259kd\u0259n imtina edirl\u0259r. Lakin g&uuml;n \u0259rzind\u0259 suya v\u0259 qidaya olan t\u0259l\u0259bat\u0131 &ouml;d\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n imsakda m&uuml;tl\u0259q yem\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bu, oruc vaxt\u0131 sizi yor\u011funluq v\u0259 hals\u0131zl\u0131qdan qoruyar. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r imsakda toxluq m&uuml;dd\u0259tini uzadan, b\u0259d\u0259nd\u0259 su saxlayan qidalara &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verm\u0259yi t&ouml;vsiy\u0259 edirl\u0259r. H\u0259zm problemi ya\u015famamaq, qanda \u015f\u0259k\u0259rin miqdar\u0131n\u0131 normada saxlamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n lifli qidalardan istifad\u0259 art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. T\u0259rkibind\u0259 m&uuml;r\u0259kk\u0259b karbohidratlar, z&uuml;lallar, vitamin v\u0259 minerallar, orqanizm &uuml;&ccedil;&uuml;n xeyirli ya\u011flar olan m\u0259hsullar orqanizmin d&ouml;z&uuml;ml&uuml;l&uuml;y&uuml;n&uuml; v\u0259 toxluq hissini daha uzunm&uuml;dd\u0259tli edir.<\/p>\n<p>Orucu il\u0131q su il\u0259 a&ccedil;maq laz\u0131md\u0131r. 1-2 st\u0259kan su i&ccedil;dikd\u0259n sonra zeytun, xurma, t\u0259r\u0259v\u0259z salat\u0131 v\u0259 g&ouml;y-g&ouml;y\u0259rti yem\u0259k daha uy\u011fundur. 15-20 d\u0259qiq\u0259 fasil\u0259d\u0259n sonra is\u0259 \u0259sas yem\u0259kl\u0259r\u0259 ba\u015flamaq olar. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, fasil\u0259l\u0259rl\u0259 qidalanmaq daha &ccedil;ox faydal\u0131d\u0131r. Normadan art\u0131q v\u0259 fasil\u0259siz qida q\u0259bul etm\u0259k ziyand\u0131r. Yem\u0259y\u0259 ilk olaraq sulu yem\u0259kl\u0259rd\u0259n ba\u015flamaq m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. Birba\u015fa quru qidan\u0131n q\u0259bulu h\u0259zm probleml\u0259ri yarada bil\u0259r. H\u0259zm sisteminin f\u0259aliyy\u0259ti pozulduqda q\u0259bizlik, \u015fi\u015fkinlik, qar\u0131nda qaz probleml\u0259ri m&uuml;\u015fahid\u0259 oluna bil\u0259r. Bu halda ba\u011f\u0131rsaqlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 qat\u0131q istehlak\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 daha &ccedil;ox meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verilm\u0259lidir. H\u0259m&ccedil;inin q\u0259bul olunan qidalar yax\u015f\u0131 &ccedil;eyn\u0259nm\u0259lidir ki, h\u0259zmd\u0259 problem yaranmas\u0131n. \u018fsas yem\u0259kl\u0259rd\u0259n bir ne&ccedil;\u0259 &ccedil;e\u015fid varsa, birin\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verilm\u0259lidir. M&uuml;mk&uuml;n q\u0259d\u0259r az ya\u011fl\u0131 yem\u0259kl\u0259r q\u0259bul edilm\u0259lidir. X\u0259mir x&ouml;r\u0259kl\u0259rinin, q\u0131zartmalar\u0131n, t\u0259rkibind\u0259 sous olan kalorili yem\u0259kl\u0259rin Ramazan ay\u0131 boyunca iftar s&uuml;fr\u0259l\u0259rind\u0259 yer almamas\u0131 t&ouml;vsiy\u0259 olunur. Ac\u0131l\u0131, m&uuml;xt\u0259lif \u0259dviyyatl\u0131 qidalar\u0131n, h\u0259m&ccedil;inin tur\u015fular\u0131n qida rasionuna daxil edilm\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun deyil. 1-2 dilimd\u0259n art\u0131q &ccedil;&ouml;r\u0259k yem\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;lm&uuml;r.<\/p>\n<p>\u0130ftar zaman\u0131 normadan art\u0131q v\u0259 fasil\u0259siz qida q\u0259bul etm\u0259k ziyand\u0131r. H\u0259tta gec\u0259d\u0259n s\u0259h\u0259r saatlar\u0131na kimi yey\u0259n insanlar da var. Bu, tibbi bax\u0131mdan d&uuml;zg&uuml;n say\u0131lm\u0131r. \u0130ftarda s&uuml;r\u0259tli yem\u0259k m\u0259d\u0259 probleml\u0259ri ba\u015fda olmaqla qan \u015f\u0259k\u0259ri v\u0259 t\u0259zyiqin y&uuml;ks\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Uzun m&uuml;dd\u0259t ac qalan m\u0259d\u0259ni q\u0259fild\u0259n y&uuml;kl\u0259m\u0259yin, ki&ccedil;ik hiss\u0259l\u0259ri yax\u015f\u0131ca &ccedil;eyn\u0259m\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259 yava\u015f-yava\u015f v\u0259 uzun m&uuml;dd\u0259t\u0259 yeyin.<\/p>\n<p>Yem\u0259kl\u0259rd\u0259n d\u0259rhal sonra \u015firniyyat q\u0259bulu art\u0131q &ccedil;\u0259kiy\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u015eirniyyat, ad\u0259t\u0259n, yem\u0259kd\u0259n 1-2 saat sonra q\u0259bul edilm\u0259lidir. \u015e\u0259rb\u0259tli \u015firniyyatlar\u0131n \u0259v\u0259zin\u0259 yar\u0131m porsiya s&uuml;dl&uuml; \u015firniyyat daha m\u0259qbuldur. \u0130ftarla imsak aras\u0131 bol miqdarda su i&ccedil;ilm\u0259si t&ouml;vsiy\u0259 edilir. T&uuml;nd qara &ccedil;ay v\u0259 q\u0259hv\u0259 kimi kofeinli i&ccedil;kil\u0259r i&ccedil;m\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;lm&uuml;r. Maye olaraq bitki &ccedil;ay\u0131, az \u015f\u0259k\u0259rli kompot, ayran v\u0259 s&uuml;d kimi m\u0259hsullar da ba\u011f\u0131rsaqlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 m&uuml;sb\u0259t t\u0259sir edir.<\/p>\n<p>\u0130ftardan 1,5-2 saat sonra g\u0259zm\u0259yiniz h\u0259zm\u0259 k&ouml;m\u0259klik g&ouml;st\u0259r\u0259c\u0259k, z\u0259ifl\u0259y\u0259n metabolizman\u0131z\u0131 s&uuml;r\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259k. Bu da &ccedil;\u0259kinizin artmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alacaq. Yatmazdan &ouml;nc\u0259 qat\u0131q yem\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. Bu, b\u0259d\u0259nd\u0259 suyun saxlanmas\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259yir. Oruc tutanlar yuxu rejimin\u0259 d\u0259 d&uuml;zg&uuml;n \u0259m\u0259l etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi Agentliyinin (AQTA) &ldquo;AQTA maarifl\u0259ndirir&rdquo; layih\u0259si davam edir. Layih\u0259 &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 AQTA v\u0259 Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi \u0130nstitutunun m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan maarifl\u0259ndirici materiallar, sa\u011flam qidalanma il\u0259 ba\u011fl\u0131 t&ouml;vsiy\u0259l\u0259r, yaxud g&uuml;nd\u0259lik&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-116721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/116721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=116721"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/116721\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=116721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=116721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=116721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}