{"id":110261,"date":"2020-12-30T15:43:13","date_gmt":"2020-12-30T11:43:13","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=110261","title":{"rendered":"Hind qu\u015fu \u0259tinin t\u0259rkibi v\u0259 faydal\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi \u0130nstitutunun Elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 riskl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si departamentinin Heyvan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u015f&ouml;b\u0259sinin m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri&nbsp;Q. C\u0259lladov, R. K\u0259ng\u0259rli, F. \u018flizad\u0259 v\u0259 S. M\u0259mm\u0259dova&nbsp;Hind qu\u015fu \u0259tinin t\u0259rkibi v\u0259 faydal\u0131 x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri adl\u0131 m\u0259qal\u0259 haz\u0131rlay\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>&quot;Report&quot;&nbsp;h\u0259min m\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p>&quot;Hind qu\u015funun (hindu\u015fka) \u0259tinin t\u0259rkibi onun cinsi, yeti\u015fdirilm\u0259 \u015f\u0259raiti v\u0259 b\u0259sl\u0259nilm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq d\u0259yi\u015fir. Biokimy\u0259vi t\u0259rkibin\u0259 g&ouml;r\u0259 hindu\u015fka \u0259ti z&uuml;lallarla z\u0259ngindir (20-25 %). X&uuml;sus\u0259n d\u0259 bu n&ouml;v qu\u015f \u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 asan h\u0259zm olunan sad\u0259 z&uuml;lallar, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n mioqlobin &ccedil;oxdur. Toyuqdan f\u0259rqli olaraq, hindu\u015fkan\u0131n qanad v\u0259 bud nahiy\u0259sind\u0259 \u0259tinin r\u0259ngi t&uuml;nd olur. D&ouml;\u015f \u0259tinin r\u0259nginin a&ccedil;\u0131q &ccedil;alarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259rkibind\u0259ki z&uuml;lal v\u0259 ekstraktiv madd\u0259l\u0259rin &ccedil;ox, ya\u011flar\u0131n is\u0259 az olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hindu\u015fka \u0259tind\u0259ki z&uuml;lallar balansl\u0131 amintur\u015fu spektrin\u0259 malikdir v\u0259 dem\u0259k olar ki, t\u0259rkibind\u0259 b&uuml;t&uuml;n \u0259v\u0259zolunmaz amintur\u015fular\u0131na rast g\u0259linir. X&uuml;susil\u0259 d\u0259 triptofan, metionin, arginin v\u0259 lizin kimi amintur\u015fular bu qida vasit\u0259sil\u0259 t\u0259min edil\u0259 bil\u0259r. \u018ftin spesifik dada malik olmas\u0131 t\u0259rkibind\u0259ki azotlu ekstraktiv madd\u0259l\u0259rd\u0259n, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n karnitinin miqdar\u0131n\u0131n &ccedil;oxlu\u011fundan ir\u0259li g\u0259lir. Bu prosesd\u0259 B3&nbsp;vitamininin (niasin) d\u0259 rolu b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r. Qeyd ed\u0259k ki, triptofan insan orqanizmind\u0259 serotonin (sevinc hormonu) v\u0259 melatonin (yuxu hormonu) hormonlar\u0131n\u0131n biosintezind\u0259 s\u0259rf olunur ki, bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 hindu\u015fka \u0259ti istehlak ed\u0259n insanlarda rahatl\u0131q hissi yaran\u0131r. Metionin is\u0259 qaraciy\u0259rin funksiyalar\u0131n\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259sind\u0259 vacib komponent say\u0131l\u0131r v\u0259 onun toksiki madd\u0259l\u0259rin t\u0259sirind\u0259n qorunmas\u0131nda x&uuml;susi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Hindu\u015fka \u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 dopamin v\u0259 noradrenalin hormonlar\u0131n\u0131n sintezind\u0259 istifad\u0259 olunan tirozinin d\u0259 miqdar\u0131 &ccedil;oxdur. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 hindu\u015fka \u0259tinin istehlak\u0131 insanlar\u0131n \u0259hval-ruhiyy\u0259sini y&uuml;ks\u0259ldir.<\/p>\n<p>Hindu\u015fka \u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 m&uuml;h&uuml;m rol oynayan madd\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 ya\u011flard\u0131r. Bu madd\u0259l\u0259rin miqdar\u0131 hindu\u015fka \u0259tind\u0259 el\u0259 d\u0259 &ccedil;ox deyildir (1,7-5,6 %). Bu \u0259t n&ouml;v&uuml; vitaminl\u0259r (A, D, E, K, B1, B2,&nbsp;B3,&nbsp;B4,&nbsp;B5,&nbsp;B6,&nbsp;B9,&nbsp;B12,&nbsp;C), makro v\u0259 mikroelementl\u0259rl\u0259 (Ca, Fe, Mg, P, K, Na, S,Cl, Zn, Si, Mn, Cu, Se), el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r bioloji aktiv madd\u0259l\u0259rl\u0259 olduqca z\u0259ngindir. Karbohidratlar\u0131n (qlikogen) miqdar\u0131 is\u0259 dig\u0259r madd\u0259l\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n azd\u0131r (1%-\u0259 q\u0259d\u0259r). Qeyd ed\u0259k ki, ya\u011f birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259n olan xolesterolun miqdar\u0131 da bu \u0259t n&ouml;v&uuml;nd\u0259 azl\u0131q (62-75 mq\/100 qr) t\u0259\u015fkil edir. Bundan ba\u015fqa, \u0259tin t\u0259rkibind\u0259 olan ya\u011flar doymu\u015f ali ya\u011f tur\u015fular\u0131 (palmitin, stearin, araxin v\u0259 b.), monodoymam\u0131\u015f ali ya\u011f tur\u015fular\u0131 (palmitolein, olein v\u0259 b.) v\u0259 polidoymam\u0131\u015f ali ya\u011f tur\u015fular\u0131ndan (linol, linolen, araxidon v\u0259 s.) ibar\u0259tdir. Onlar\u0131n aras\u0131nda da orqanizm &uuml;&ccedil;&uuml;n faydal\u0131 olan Omeqa-3 v\u0259 Omeqa-6 kimi tan\u0131nan polidoymam\u0131\u015f tur\u015fular &uuml;st&uuml;nl&uuml;k t\u0259\u015fkil edir. Ya\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq hindu\u015fka \u0259tinin enerji d\u0259y\u0259ri 110-176 kkal\/100q interval\u0131nda d\u0259yi\u015fir. Ya\u011fs\u0131z hindu\u015fka \u0259ti is\u0259 diyetik x&uuml;susiyy\u0259t\u0259 malikdir. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, diyetik hindu\u015fka \u0259tinin t\u0259rkibind\u0259ki z&uuml;lallar insan orqanizmi t\u0259r\u0259find\u0259n asan (95 %-\u0259 q\u0259d\u0259r) m\u0259nims\u0259nilir. Selen v\u0259 sink mikroelementl\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin olan hindu\u015fka \u0259ti qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259zin funksiyas\u0131na m&uuml;sb\u0259t t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir v\u0259 orqanizmd\u0259 madd\u0259l\u0259r m&uuml;badil\u0259sini t\u0259nziml\u0259yir ki, bununla da immun sistemin m&ouml;hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. T\u0259rkibi asan m\u0259nims\u0259nil\u0259n d\u0259mirl\u0259 z\u0259ngin oldu\u011fundan bu \u0259t n&ouml;v&uuml; m&uuml;xt\u0259lif m\u0259n\u015f\u0259li anemiyalar zaman\u0131 faydal\u0131 qida hesab edilir. Sad\u0259 z&uuml;lal komponentl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, t\u0259rkibind\u0259ki birl\u0259\u015fdirici toxuma z\u0259rif \u0259z\u0259l\u0259 lifl\u0259rind\u0259n t\u0259\u015fkil olundu\u011fundan hindu\u015fka \u0259ti orqanizm t\u0259r\u0259find\u0259n asan h\u0259zm edilir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, sanitar-gigiyenik t\u0259l\u0259bl\u0259r &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 t\u0259dar&uuml;k edil\u0259n hindu\u015fka \u0259ti a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259 faydal\u0131 \u0259t n&ouml;v&uuml; hesab olunur:<\/p>\n<p>sad\u0259 z&uuml;lallar v\u0259 \u0259v\u0259zolunmaz amintur\u015fularla z\u0259ngin oldu\u011fundan az ya\u011fl\u0131 hindu\u015fka \u0259ti diyetik qida say\u0131l\u0131r;<br \/>\nt\u0259rkibind\u0259 Omeqa-3 v\u0259 Omeqa-6 tur\u015fular\u0131 &ccedil;ox, xolesterol az oldu\u011fundan aterosklerozun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r;<br \/>\nselen v\u0259 sinkl\u0259 z\u0259ngin oldu\u011fundan immun sistemini m&ouml;hk\u0259ml\u0259ndirir;<br \/>\nt\u0259rkibind\u0259 asan m\u0259nims\u0259nil\u0259n d\u0259mirin miqdar\u0131 &ccedil;ox oldu\u011fundan qanazl\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131 faydal\u0131d\u0131r;<br \/>\nallergik t\u0259siri az oldu\u011fundan u\u015faqlar\u0131n, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 x\u0259st\u0259 insanlar\u0131n istehlak\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n t&ouml;vsiy\u0259 edilir.<\/p>\n<p>\u0130stehlak m\u0259qs\u0259dil\u0259 hindu\u015fka se&ccedil;imi ed\u0259rk\u0259n f\u0259rdi v\u0259 ya s\u0259naye &uuml;sulu il\u0259 yeti\u015fdirilmi\u015f cavan qu\u015flara &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verilm\u0259lidir. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, t\u0259z\u0259 k\u0259sil\u0259r\u0259k t\u0259dar&uuml;k edil\u0259n hindu\u015fka \u0259ti a\u011f-sar\u0131mt\u0131l r\u0259ngli, quru s\u0259thli, elastik konsistensiyal\u0131 v\u0259 spesifik qoxulu olur. Hindu\u015fka \u0259ti qida madd\u0259l\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin oldu\u011fundan mikroorqanizml\u0259rin, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n patogenl\u0259rin inki\u015faf\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259lveri\u015fli m&uuml;hit hesab edilir. Odur ki, baytarl\u0131q-sanitariya t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq hindu\u015fka \u0259ti soyuducuda mal qon\u015fulu\u011fu prinsipi g&ouml;zl\u0259nm\u0259kl\u0259, 0-4o&nbsp;C-d\u0259 72 saata q\u0259d\u0259r saxlana bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi \u0130nstitutunun Elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 riskl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si departamentinin Heyvan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u015f&ouml;b\u0259sinin m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri&nbsp;Q. C\u0259lladov, R. K\u0259ng\u0259rli, F. \u018flizad\u0259 v\u0259 S. M\u0259mm\u0259dova&nbsp;Hind qu\u015fu \u0259tinin t\u0259rkibi v\u0259 faydal\u0131 x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri adl\u0131 m\u0259qal\u0259 haz\u0131rlay\u0131b.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-110261","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110261"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110261\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}