{"id":105332,"date":"2020-10-07T11:46:00","date_gmt":"2020-10-07T07:46:00","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=105332","title":{"rendered":"Erm\u0259nistan xarici borc t\u0259l\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb"},"content":{"rendered":"<p><strong>Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (IMF) Erm\u0259nistan\u0131n xarici borcunun y&uuml;ks\u0259k h\u0259dd\u0259 oldu\u011fu q\u0259na\u0259tind\u0259dir.<\/strong><\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 \u0130qtisadi \u0130slahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin (\u0130\u0130TKM) a&ccedil;\u0131qlamas\u0131nda bildirilir.<\/p>\n<p>M\u0259lumatda h\u0259m&ccedil;inin deyilir ki, 2019-cu ilin sonuna Erm\u0259nistan\u0131n xarici borcu 11,4 milyard AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib ki, bunun da 5,8 milyard AB\u015e dollar\u0131 xarici d&ouml;vl\u0259t borcudur. &Ouml;t\u0259n ilin sonuna xarici d&ouml;vl\u0259t borcunun &uuml;mumi daxili m\u0259hsula (bundan sonra &ndash; &Uuml;DM) nisb\u0259ti 42,5%, adamba\u015f\u0131na d&uuml;\u015f\u0259n xarici d&ouml;vl\u0259t borcunun m\u0259bl\u0259\u011fi is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 1 900 AB\u015e dollar\u0131 olub.<\/p>\n<p>Hesablamalara g&ouml;r\u0259, Erm\u0259nistanda xarici borcla ba\u011fl\u0131 g&ouml;st\u0259ricil\u0259rin cari ild\u0259 daha da pisl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Buna s\u0259b\u0259b kimi COVID-19 pandemiyas\u0131n\u0131n t\u0259siri il\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 iqtisadi aktivliyin a\u015fa\u011f\u0131 d&uuml;\u015fm\u0259si, b&uuml;dc\u0259 k\u0259srinin b&ouml;y&uuml;m\u0259si v\u0259 milli valyutan\u0131n ucuzla\u015fmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g&ouml;zl\u0259ntil\u0259rin artmas\u0131 g&ouml;st\u0259rilir. Qeyd ed\u0259k ki, 2020-ci ilin II&nbsp;r&uuml;b&uuml;nd\u0259 r&uuml;bl&uuml;k iqtisadi art\u0131m &ouml;t\u0259n ilin m&uuml;vafiq d&ouml;vr&uuml;n\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259n 13,7%&nbsp;azal\u0131b. Bunun n\u0259tic\u0259si olaraq vergi y\u0131\u011f\u0131mlar\u0131 azal\u0131b, iqtisadi aktivliyi d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n b&uuml;dc\u0259 x\u0259rcl\u0259ri art\u0131r\u0131l\u0131b ki, bu da b&uuml;dc\u0259 k\u0259srinin &Uuml;DM-\u0259 nisb\u0259tinin 2,25%-d\u0259n 5%-\u0259 q\u0259d\u0259r&nbsp;b&ouml;y&uuml;m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub. B&uuml;dc\u0259 k\u0259srinin b&ouml;y&uuml;m\u0259si yeni borclar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndirib. 2020-ci ilin I yar\u0131milind\u0259 birba\u015fa xarici d&ouml;vl\u0259t borcu 175 milyon AB\u015e dollar\u0131 art\u0131b.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259xribatlar\u0131ndan sonra d&ouml;vl\u0259tin xarici borc y&uuml;k&uuml;n&uuml;n daha &ccedil;ox artaca\u011f\u0131 g&ouml;zl\u0259nilir. Bel\u0259 ki, Erm\u0259nistan\u0131n Maliyy\u0259 Nazirliyinin yenil\u0259nmi\u015f proqnozlar\u0131na \u0259sas\u0259n h\u0259rbi x\u0259rcl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 cari ild\u0259 d&ouml;vl\u0259t b&uuml;dc\u0259sinin k\u0259srinin &Uuml;DM-\u0259 nisb\u0259ti 7,4%&nbsp;t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. D&ouml;vl\u0259t b&uuml;dc\u0259sinin k\u0259srinin borclanma hesab\u0131na maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu is\u0259 xarici d&ouml;vl\u0259t borcu hesab\u0131na h\u0259rbi x\u0259rcl\u0259rin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 militarist iqtisadiyyat\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>IMF m\u0259z\u0259nn\u0259 riskin\u0259 g&ouml;r\u0259 xarici d&ouml;vl\u0259t borcunun s\u0259viyy\u0259sinin y&uuml;ks\u0259k olmas\u0131ndan narahatd\u0131r. Fond qeyd edir ki, milli valyutan\u0131n ucuzla\u015fmas\u0131 xarici d&ouml;vl\u0259t borcu il\u0259 ba\u011fl\u0131 g&ouml;st\u0259ricil\u0259rin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n d&ouml;vl\u0259t borcuna xidm\u0259t x\u0259rcl\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131m\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Hesablamalara g&ouml;r\u0259, milli valyutan\u0131n real effektiv m\u0259z\u0259nn\u0259sinin 30 faizlik ucuzla\u015fmas\u0131 &ouml;lk\u0259nin xarici borcunu &Uuml;DM-in 115%-n\u0259 &ccedil;atd\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<p>Xarici d&ouml;vl\u0259t borcunun y&uuml;ks\u0259k olmas\u0131 &ouml;lk\u0259nin reytinql\u0259rin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259n amill\u0259rd\u0259ndir. Erm\u0259nistan 2019-cu ild\u0259 d\u0259rc olunan &ldquo;Qlobal R\u0259qab\u0259tlilik Hesabat\u0131&rdquo;nda d&ouml;vl\u0259t borcu indikatoru &uuml;zr\u0259 141 &ouml;lk\u0259 aras\u0131nda 64-c&uuml; yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n xarici d&ouml;vl\u0259t borcunun &uuml;mumi daxili m\u0259hsula nisb\u0259ti region &ouml;lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 y&uuml;ks\u0259kdir. Bel\u0259 ki, 2019-cu ild\u0259 s&ouml;z&uuml;ged\u0259n g&ouml;st\u0259rici Erm\u0259nistanda 42,5%&nbsp;oldu\u011fu halda, G&uuml;rc&uuml;standa 32,3%, Ukraynada 29%, Belarusda 27,1%, Moldovada 14,4%, Qazax\u0131standa is\u0259 6,9%&nbsp;t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>Xarici borcun y&uuml;ks\u0259k h\u0259ddi &ouml;lk\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 xarici maliyy\u0259 bazarlar\u0131ndan yeni v\u0259saitl\u0259r c\u0259lb edilm\u0259sini &ccedil;\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259 v\u0259 h\u0259min v\u0259saitl\u0259r &uuml;zr\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259c\u0259k faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rinin art\u0131m\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Ortam&uuml;dd\u0259tli d&ouml;vrd\u0259 &ouml;lk\u0259nin xarici v\u0259saitl\u0259r\u0259 olan t\u0259l\u0259binin y&uuml;ks\u0259k olaraq qalaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 ald\u0131qda xarici maliyy\u0259 bazarlar\u0131na \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f imkanlar\u0131n\u0131n qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 x&uuml;susi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.\/\/\/report<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (IMF) Erm\u0259nistan\u0131n xarici borcunun y&uuml;ks\u0259k h\u0259dd\u0259 oldu\u011fu q\u0259na\u0259tind\u0259dir. Bu bar\u0259d\u0259 \u0130qtisadi \u0130slahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin (\u0130\u0130TKM) a&ccedil;\u0131qlamas\u0131nda bildirilir. M\u0259lumatda h\u0259m&ccedil;inin deyilir ki, 2019-cu ilin sonuna Erm\u0259nistan\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[89],"tags":[],"class_list":["post-105332","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya-butun-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=105332"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105332\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=105332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=105332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=105332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}