Ucnoqta.az
www.ucnoqta.az

Kosmosda skafandr olmadan nə qədər yaşamaq olar?

07:36 - 16 Mart 2026 tarixində dərc olunub.

İnsan qoruyucu kostyum olmadan yalnız bir neçə saniyə yaşaya bilər.

Ucnoqta.az xəbər verir ki, kosmos geyimləri astronavtlara kosmik gəmidən qısa müddətə çıxmağa imkan verir və insanların yaşaması üçün lazım olan hava, su, təzyiq və qoruma təmin edir.

Kosmos geyimləri olmadan nə baş verir?
"Çox qısa bir müddət ərzində, 10-15 saniyə ərzində insan oksigen çatışmazlığı səbəbindən huşunu itirəcək. Nəfəsini tutmaq kömək etməyəcək, çünki vakuumda insan bədənindəki oksigen genişlənməyə başlayır və sözün əsl mənasında ağciyərləri parçalayır", - deyə Avropa Kosmik Agentliyinin baş strategiya mütəxəssisi Stefan de Mey bildirir.

Bu, həmçinin qanın, tüpürcək, göz yaşı və digər mayelərin qaynamasına səbəb olur ki, bu da dərhal emboliyaya səbəb olacaq və bədənə ölümcül təsir göstərəcək.
Əgər bir insan özünün qaçılmaz olaraq qorunmadan kosmosa girdiyini görürsə, nəfəs almamalı, əksinə daha uzun müddət yaşamaq üçün ağciyərlərini mümkün qədər sıxmalıdır.

Oksigen yeganə problem deyil; təzyiqin olmamasının digər, daha az aşkar olsa da, ölümcül nəticələri də var. İnsan bədəni genişlənəcək, lakin dəri təzyiq dəyişikliyinin öhdəsindən gəlmək üçün kifayət qədər elastikdir. Bununla belə, qandakı oksigen tükənməzdən və huşunu itirməzdən əvvəl hələ bir neçə saniyə ümid var.

Bundan sonra ölümün qarşısını almaq üçün hələ bir neçə dəqiqə var. Axı, insanı təhlükəsiz, oksigenlə zəngin bir mühitə qaytarmaqla beyin xilas edilə bilər.
Bu cür problemlərin qarşısını almaq üçün skafandrlar kifayət qədər oksigen və təzyiq təmin edir və həmçinin astronavtları digər təhlükələrdən qoruyur:
Temperatur (mənfi 150-120 dərəcə Selsiyə qədər həddindən artıq temperatura məruz qalma, bu da yanıqlara və ya donmaya səbəb ola bilər).

Radiasiya (günəşin elektromaqnit şüalanmasına uzun müddət məruz qalma radiasiya xəstəliyi və xərçəng riskinin artması da daxil olmaqla sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər; ultrabənövşəyi işıq da dərini yandırır).

Mikrometeorit (kosmik zibil saniyədə onlarla kilometr sürətlə hərəkət edir və peyklər, kosmik gəmilər və astronavtlar üçün təhlükə yaradır, buna görə də onların skafandrları çoxqatlıdır).

Müəllif: Ucnoqta.az redaksiyası