Beynəlxalq fiziklər qrupu asteroidin nüvə zərbəsinə reaksiyasını öyrənmək üçün bir təcrübə aparıb. Əvvəllər partlayışın kosmik obyekti planeti təhdid edə biləcək çoxsaylı fraqmentlərə parçalayacağına inanılırdı. Yeni məlumatlar göstərir ki, həddindən artıq yüklər altında meteoritlər əvvəlcə yumşalır, sonra sərtləşir və zərbə enerjisini yaymaq qabiliyyətini artırır.
Ucnoqta.az xəbər verir ki, ScienceAlert tərəfindən təsvir edilən tədqiqat, Oksford Universitetinin alimləri tərəfindən kosmik texnologiya üzrə ixtisaslaşmış startap olan OuSoCo-nun mühəndisləri ilə əməkdaşlıqda aparılıb. Təcrübə üçün onlar CERN-dəki sürətləndiricidə dəmir meteorit nümunəsini yüksək enerjili proton şüalarına məruz qoyublar. Lazer vibrometriyası və temperatur sensorlarından istifadə edərək real vaxt müşahidələri aparılıb və bu da nümunəni məhv etmədən strukturdakı ən kiçik dəyişiklikləri aşkar etməyə imkan verib.
Məlum olub ki, güclü bir zərbənin təsiri altında asteroid əvvəlcə yumşalır, lakin sonra daha da güclənir. Deformasiya sürətindən asılılıq kimi tanınan bu təsir, meteoritlərin bəzən Yerlə toqquşana qədər bütöv qalmasının səbəbini izah edir. Tapıntılar planetlərin qorunmasına yanaşmaları dəyişdirir: əvvəllər dağıntıların "yağışından" qorxurdularsa, indi aydındır ki, asteroid toxunulmaz qala və trayektoriyasını dəyişdirə bilər, Yer kürəsini itirə bilər.
Modelləşdirmə göstərdi ki, bir obyektin davranışı onun tərkibindən və daxili quruluşundan asılıdır. Dəmir meteoritləri nisbətən proqnozlaşdırıla bilən şəkildə davranır, mürəkkəb, heterojen asteroidlər isə fərqli reaksiya verə bilər. Alimlər nüvə missiyasının uğurunu təmin etmək üçün müxtəlif növ səma cisimlərinin öyrənilməsinin vacibliyini qeyd edirlər.
Əvvəlki güc modelləri əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənirdi: mikroskopik səviyyədə və makroskopik analizdə nəticələr yeddi dəfəyə qədər fərqlənirdi. Yeni yanaşma məlumatları birləşdirməyə və asteroidlərin mexaniki xüsusiyyətləri haqqında anlayışımızı təkmilləşdirməyə imkan verdi. Həmçinin, kosmik süxurların möhkəmliyinin zərbə zamanı dəyişdiyi aşkar edilmişdir ki, bu da əvvəllər hesablamalarda nəzərə alınmayan bir faktdır.
Lazım gələrsə, mümkün nüvə ssenarisi hesablanacaq. Yük asteroidin səthindən qısa bir məsafədə partladılır. Materialın bir hissəsi buxarlanacaq və obyekt trayektoriyasını dəyişdirəcək və Yer kürəsinin ətrafında fırlanacaq.
2026-cı il tədqiqatı artıq aktiv müzakirələrə səbəb olub. Bəzi mütəxəssislər nüvə variantını son çarə hesab edir, digərləri isə bu cür təcrübələrin planetin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün vacib olduğuna əmindirlər. Əldə edilən məlumatlar proqnozların dəqiqliyini artırır və kosmik təhlükəyə hazırlaşmaq üçün fürsət yaradır.